Skip to main content

Full text of "R.P. Roderici de Arriaga, e' Societate Iesu, ... Disputationes theologicae in tertiam partem diui Thomae. Vniuersi cursus theologici, tomus septimus, complectens tractatum de sacramentis in genere, & de Eucharistia"

See other formats


R.P. RODERICI DE 

ARRIAGA, E' 
SOCIETATE IESU, 



Rodrigo : de Arriaga, Jose 
Maria Fonseca de Evora 



9 

Digitized by Google 



• . . . • :» 




-""Tt ; vt' \ 



\ 



\ 



Ex Bibliotheca 
,n »j«ri Coll. R om . 
Socief. Jesu 




i 




Digitized by Google 



0 i 



Digitized by Google 



R. P. RODERICI 

DEARRIAGA 

E SOCIETATE IESV 

LVCRONIENSIS HISPANI, S. THF.OLOGI^ 
Doftoris,& in Carfarea, Regiaque Pragcnfi Vniucrficace oiim 
Profciforismunc eiufdem Vniuerfuacis Cancellanj, 

DISP VTATIONES THEO LOGIC£ 

in tcrtiam Parccm Diui Thomje. Vniucrfi Curfus Theologici, 

TOMVS SEPTIMVS, 

COMPLECTENS TKACT ATVM DE SACRAMENTIS 

in gencre j $) de Ettcharijli*. 

EDITIO NOVISSIMA. 





LVGDVNI, 

Sumptibus Lavrentii Anisson. 



SM. DC. LXIX. . 
CVM PRIVILEGIO REGIS. 



4 I. 




Digtti^Q 1 by Googl 



. . ■< 



_ » 



Digitized by Goooh 




FACVLTAS 

R.PPROVINCIALIS BOHEMIjE 

SOCIETATIS IESV. 

Go Ioanncs Dakazat , Prouincia: Bohemia: Societatis Iesv Pracpo-' 
fitus Prouincialis,iuxta potcftatcm ad id mihi factam ab admodum 
Reuerendo Patrc noftro Vinccntio Carrafa , Prarpoiito Gcncrali, fa- 
cultatcm do , Vt Tomus de Sacramentis in communi ry de Euebari- 
fiia a Rcucrcndo Patrc Rodbrico de Arriaga Societatis noftrae Prclby- 
tcro, ac S.Theolpgi* Do&ore , confcriptus, & ab aliquot Thcologis noftris 
ritc cxaminatus , & probatus , in luccm cdatur. Pragae x x. Scptcmb. anno 
M. DC. XLVIH. 

10ANNES DAKAZAT. 



APPROBATIO CENSORIS. 

Ractatvs hic dcSacramentisR.PSRjdericide Arriaga c Societate Iesv 
S.ThcoIogia: Do&oris,& CarfarcacjRcgiaequc Pragcnus Vniuerfita- 
cis CancclIarij,duobus conftans Tomis,CathoIicar Fidci ac bonis mo- 
ribus confonis , luce publica djgniflimus eft ob do&rinam quam 
continet,pcrutilcra,cxaclam,profundam atquc perfpicuam. A&um xx. Dcccm- 
bris M. DC LIV. 



Gut). Bolognino S. Th. Lic. Eccl. Cath. 
N C an. & Lib. Ccafor Ancucrp» 



CENSr 



Digitized by Google 





€ E N S V R A 0 P E R 1 S. 

Os infrafcripti teftamur,nihil nobis in his Opcribus Thcologi.isR.P.Ro- 
dertct dtJrria^ajt Sonctztc Jesv S.Theologiae ProfelToris,prorfusoccur- 
riflc a bonis moribus , & Catholica fidc, Theologorumqucplacitis alic- 
num. In cuius rci fidem hc c teftimonium manu noftra fubfcriptum dcdimus. 
Lugduni die lo.Apnlis^ie^ t. 

IOSEPHVS GIBALINVS. CAROLVSDV LIEV. 





Facultas 7{. P. Sotietatis Iesv , m Prommcia Lugdunenfi. 

Oannes GAYETvs,Prouincialis Socictatis Iesv in Prouincia Lugdnncn- 
fi,iuxta Priuilcgium cidcm Socictati a Rcgibus Chriftianiflimis Hcnri- 
coHLio. Maij,ij8j.Henrico IV.io. Decembris,i6o6.&Ludouico XIII. 
nuncregnantc^.Fcbruarij.nSii conccirum,quoBibliopoIisomnibuJ prohibc- 
tur , nc libros ab ciuldcm Socict. hominibus compofitos > abfqucSuperiorum 
permiltionc imprimant:Pcrmitto Lavrentio Anisson, BibliopoJa: Lugduncru 
ii,vt Opera Tbeotogica R.P Roderictde Arrtaga, noftrx Socieratis,a duobus Patribus 
ciufdcm Socictatisrccognita,imprimcrc,ac Iibcrc diucndcrc poflit.Datum Lug- 
duni11.Aprilis.KJ4i,. 




Summa Priuilegtj a Chriflianifimo Calliarum Rege concefp. 

Vdovici XIII.GalJia:,& Nauarrx Rcgis authoritatc fancitum eft.ac prx- 
,fcntibus Litcris cautum,nc quis in Rcgno fuo , aliifvclocis ditionifux 
**fubic6tis, intra proximos annos dccem a die imprcifionis primae in- 
choar.dosjachumcrandos^cxajdatjvcndatjcxcudcndun^vendcndumqirc quo- 
uis modo & rationc cmct>Opera Theologica R.P Rodertcidt Arriaga.c Socict.lEsv S. ; 
Theologix Profcuoris,praucr Lavrentivm ANissoN,Bibliopolam Lugduncn- 
fcm,aut illos,quibus ipfemct conccflcrit. Prohibiram infupcr eadcm*uihoritatc 
Rcgisomnibus fuis fubditis,cadcm OpcracxtraRcgnifuilimites imprimcnda 
curarc,vcl quenquam, vbicunquc fucrit,ad id agcndum impdlcrc,ac inftigarc» 
finc confcnfudiiliLAVRENTii Anjsson. Idqueomncfub confifcationc libro- 
rum,aliifque pcenis originfii Diplomatc contra dclinqucntcs cxprcflis. Datum 
Lugduni.dic ji.Auguftinia^i. 

De m&nd.ito Regts. , 

« 

Sienatum, 

FAVVRE. 

frmaeiithfnmfcrtitaefl dteiy 166^ 



R.P.RODE 



Digitized by Google 




f 

< ' »•' 



R. P.RODERICI 

DE ARRIAGA, 

ESOCIETIESV 

TRACTATVS 




D E 




SACRAMENTIS 

TRACTATVS PRIMVS, 

DE SACRAMENTIS IN GENERE- 

PR00EM1VM. 



SXtLicATO Incarnationis myfterio oporret de his 



:ncdiis agcrc,qux Chnftus Dominus lingi.laritcr in 
3§?jp5» Lege gratia:, vt ficilius arrcrnam falucem obtineremus, stfrtmm 
l^! in ^ tu ' t:ca autcm (uut fcptcm Ecclcfia: Sacramenta£d;»'i 
^lg^feptcm 1 J Ii*= columnis , 'quas Sapicntia ad fulciendam ^*t itn 
^^^^^fultcntandamquc domum fua cxddit,prxfigurata cla- 
1 ^L*& ' ^^i^^ frillnnc An non Vcrbum ipfum Diuinum Chriftus Do- 
minus ipfa clfc xterni Patris Sapicntia ? An non Chrifti Domini Domus Ec- • 
clcfia clli An non Euchariftia: Sacramcntum , vtpocc intcr omnia (cptcm ^u/isi 
nobiliflimum , ttatim prxfignatum cft >acquafidigito oftcnium,dum poft 
cxcifas fcptcm columnas,vinum & mcnfa prxparata fubiunguntur ? Scd dc 
figuris,quibu<; feptem hxc Sacramcnta in Lege vcteri aut ctiam in noua de- 
notata(unt,non cft noftrum agcrc; fpectat i J propric tumad Controucrfi- 
ftas.vt hasrccicos ca Sacramcnta vcl cx intcgro vcl cx partc ncgantcs rcji- 
cianr,tum ad Inrcrprctcs facrofan&x Scriptura: forte ad Concionarorcs Nos 
morc noftro ad fchoiafticas difh\ultates circa ca Sacramcnta occurrcntcs 
dcfccndamus Dc Sacramcntis difputant A ntiquiorcs cum Magiftro in 4. 
Scntcntiarum,&RcccntiorcscumD.Thoma3 par a qua»ft. 60. &c noftris^ 
ibi latiflimc Suarcz,Vafquez,CardinaIis Lugo, Tanncrus,&alij. 

Aduerte,ha:rcticos,quia noftra: Fidei mvftcria rcprchendcre non pof-"«^ 
funt, ad voces paflim , ad Grammaiicam diucrecrc ( vt vcl in cis quod cor JJjJJjJ 
Amaga. Tom.VlL • • A rodanc 



>ipitized. by Goqgle 



t Rod. DE Arriaga Tra£ratus De Sacramentis in genere. 

rodam inucnianr, & vt fcxto Tomo diximus dc vocc Iwantsti» , ita hic 
voccm Sacramentum quafi barbaram & omnino nouam cxfibilant : lcd cum 
voccs non narura , (ed hominum acccpcio barbaras fcccrit vcl elegantcs, 
quid barbaram obganniunt voccm, c]ua: a toco orbc ad boc dgnificandum 
vmrpatur? Quia forcc eam Ennius vcl Tulhus ignorauit \ Quafi ad myltc- 
ria, qua: antiquos Latinos prorfus latuerc.debuiUcmus in iplis nomina pro. 
ria quarrcrc. Barbari crgo crunt ipfi h.rrcrici ficut re, itn & nominc , cum 
'ulhus vocem hxreticuj^uh taha monltra ignorauicmon lcgatur vluipalTc. 




t« »?» «i< •?» tj« >t> >T* 'T' 

DISPVTATIO PRIMA. 

7) E F l N l T l O S A C K A M EN T L 




iFflCVLTA* hte 

partc eft de nomine 



mngna ex 
i (lii tct cui 
rci fign.fii.nndr app I ub Fc- 
clefia vox S*cruntnt*m. Pyo quo 
adocitc , ctf polle vana grati* 
iigna | ai.a poii fpcculatioa , alta pract, ca , alia 
folini gratix intcrn.t figua , alu finul & exter- 
na ; qnac autcm tx his vocanJa fint Sact.nr.enta, 
luiid dubifSft q\i*ftio dc vocc, qu* co ipfb non 
mrlius dccfdi potctit , q am fi attemc ta orrmia 
<[u,v dicta funt ab otnmbus SaclairKnM eonfide- 
cemus , & in quitus intcr fe ronneniant , & q'io 
diftiugttanuiT ab aliis rebus , qur Sacrnmcnta 
non dicuutur , pcrpendamus ; c6 cnim ipfb exa- 
dtam habebimtis declarationem $actamciui, 
proutharc vox vfutpatur ab Ecclcfia. 

SECTIO I. 

<2>u*da>» prjtfnppcnunitr* 

«rfftl I^R-^mo a Patre Vafquc* Tomo }. in t. 
d*tntS*a+> i Par.difp.tz8. cap.i. moucri dtibium.Vttum 
»>1 Sacramentum poflit dcfiniti}tefctt atitem tacito 
ttfimt. no , rme aliq U0S Reccntioics , qui nibuunt Sco- 
to , Richardo eV Occamo fcntcntiam negantciti 
polle dcfiniii Sacramentum , co quoJ Sacramcn- 
tum fit ens pcr accidcns; quoJ non pot. (I, mxta 
Ariftotckm •;. Mrtaphyficx cnp.j,. difimri : agit 
autcra jbi de mcnre cotum Aucrorum , quos ait 
non negallc , poflc Sacramcntum dcfiniri , nifi 
fiimrmim priiTuiic , quatenus , iuxta Aiftute- 
lem ,cui aJhrtct ipfe Vafqiez co loco , fol* 
fltbflatitix viJcantur pollc primaric d.finiri. 
i Ego in hoc puntto noit ccnfco hxrcndnm, 
quia quxflio cft dc pirro nomine , & quiJquid 
dixerit Ariftotclcs , fi rcs bcnHonfidcrctur , Jta 
perfcde cV primatie potefl dcfiniti accidcns , & 
quodlibct totum artificialc , qoi n q izhbct fu- 
ftantia : etcnim dcfinitio aliud non cft quam 
dcclaratio eflcnti.c , feu pr.Td:catonim clTen- 
tix i feu prrdicatornm efTentialium rci alicuius, 
per genus Sc diff rentiam : ccttum autem eft 
tam ptimaric albedinem v. g. h.iberc lua prat- 
dicata fibi eflentialia , fuam rationcm efTentia- 
lem gcncricam , qoa conuenit cum aliis colori- 
bus , & (uim difErrcntialcm, qua ab eis diftingui- 
tur, quam matctia prima habcat fua ptxdicata (i- 
bi cllenti ilia, gcncrica & dif&rcntialia. Idem di- 
co dc ente artificiali,dc domo v.g.nam etiam do- 
mus in tationc talis habct cHentiaiiafua praidica- 
•>.•;. 



ta gertetica^qnibus conuenit ctim aliis rebus arti- 

ficialibusihabct itidcm prxdtcaia propria & diffc- 

rcntialia ,quibus diftiuguitui a pontc v g. aut a tLntitiprit» 

ftatua.&c crgo poliunt dcfinin tam ptopric & *< • «•»■ 

prmianecacntiaquam fubftantix. Cuins ratio a ^'"f^i^/T 

prioti facillima tft.quia licct albcdo v.g fit txtia (jw/Shfc 

eflcntiam hominis,ac proinde dum homo defioi- 

tur.non dcfiniatur albcdo , aut color,non eft ta- 

mcn cxtra fuam propriam clfcntiam , & fibi tam 

cfl(vi fic<licam;primariaquani matcria fibi ipfi; 

ergo ego iam polltnn declnrare primarie cam cf« 

fcntiam alb.dinis.q iara cflentiam matetixx>rimc 

& homims.Non cft crgo cur in hoc puncto Vaf- 

qncz aut alms quxrat noJnm fiue cx Ariflotcle, 

fiue aliundc.nili tcm rcducat ad voccs, & pet eas S 

formct dirricultatcm.vbi nulla penitus eft. Quod 

vet6 tacito nomine vidctur Vafq.infinuaie , a P. 

Suatio non bcnc citatos cos Auctorcs , quafi ne- • 

gantes poftc dcfiniri Sacramcntum.cum tamen id 

non ncgauerinr.hoc inquam parui momcnti cflj 

fed quia etiam in paruis pun-iis amo fjncerita- 

tcm,5c P. Suar.vt potcdc Scholis fumine meri- 

tum.nollcm finc fundamento ctiam in citationi- 

bus reiici , adtirito dixiffe quidem ipfum,aliquos 

Auctores negafte eam dcfinitioncm , quia fotte 

Reccntiorcs aliquof ca de rc audiuu ; illos vcid 

trcs.quos Vafquez citat, non atlcfiinc tetulit.ftd 

quod dicantur id negaflc : poft qux adJidit , nec 

Scotum id vnqu2m ncgaflc, nec dc re vllum poG 

fe in eo pundto dilfcntitc. Vidcs Suatiuro folide 

etiam in ca citationc proccOillc? 

Suppono Sccund6 , ab eodcm P. Vafq.n.itf. J 
moncri rccentcs Philofophos, ne facilc- fc decipi J** 8 ""* ff 
permittant,aut trahi fc quoctimquc vcnto dodri- *n MZ -*f*" 

* II- .- . V » II ' « n i r '*l »'tiitm. 

nxab alns, qui mmus intellcxcruuc Anftotelcm, „„ 
Sc qui proinde docuere accidcntia vniuoce conue- tmm 
nirc cum fubftantia;ait cnim Vafq.omnino con-/"* *»' ; * 
ftate.accidcntia non elfe entia vcre cV propric, 
fcd entis cntia-, & codcm modo cns prxdfcati dc 
accidente.ficut fanum prxdicatur dc vriua.aut po- 
mojac vti etiam non-fcibilc dicitrt fcibilc } vndc 
infc-rt , fblumanalogicc (irc entia. Hoc inqitanj 
minusbene diclum iuJico Primi.qni.if vt oflcn- " 
di fusc in Logica ) accidcns IHHI aiul< gt< i , f d 
vniuoce conuenit cnm f bfl.mtii in 'lli rationo - 
abflrafta entis.Sccnni!6,quiaquidi|niJ (i de vni- 
uocatione ( in quo puncl6 adhuc clf' pmc ft ma- * 
iordifhcultas, licct de nomineyimpti b.ib Az om- 
nino eft quod ait Vafq.acciJcntia non cff vrie 
& ptoprie ens.fd co fblum moilo.quo nooicibj- 
le dicitur fcibile.aut quo vrina dicitut fana. Pn» 

quo 



Digitizvad by CjOOqIc 



Difp 



. i. Dtfinith 

S»U •♦«f»#q'io foppono nos nomine emu non figu hVare 
mugi fobftantiam , fcd aliquid abftraaum , hoc cft, 



*' Mt4t ' id qiod poteft a paue tei exiftcrc, fcu id qnod 
fi exiftar , non wqucntut duo contraJidona: 
quo pofito , n6nne cft eoidens lumine naturx, 
vcrc & piopric , non fidtc , non impropric, 
albedine-n .colorcm , vol riones, odia,amorcs 
e(Tc extra fias caufas vcrc produci , cx eorum 
exiftcntia non fcqui dno contradidoria , non 
raagis qua«n cx cxiftentia fubftantix ; itcm ac- 
4 cidcmia verc cV propric operari , imo in mul- 

£**r$ «fii-ror.nn fcntcntia ca fola ; itcm ca vdcri , au- 

ntr tBiu'*» ^' r ' 1 ^ ,x omma 1 * unt ptopria folius entis 
"rcalis. Quod autcm dicanrur cnris cntia , pcr- 
tincr id modum loqucn )i : ibi enim io rntit 
vfurparur non pro entc vt fic , fcd pro fnbftan- 
tia; ac fi diccrctur , Accident ifl f*bfl*ntU mt t 
firu ntbUhrit tntit tns ; pcr quod non cis follflt» 
qn6 niinus vcrc Si propnc^ fint cntia , vti qt.od 
aclus inn Iledrus reflexi lint cognitio achi:. imcl 
Icctus, non tollit qn6 roinus & ipli lint ver.ilimi 
eV propr iftiiTti aftus intcllcctus •, & fiuir amor 
amoris i (1 vcriffimus amor , ita cntis ens cft vc 
riflim im & propnilfimum ens. Similundo vn) 
de fano allaia a Vafqiuz non <ft ld rem ; nara 
vrina foliim dicitur fina , quia cll lignnm fani- 
tatts , aut cfF.-dtus illius , in (c vcro non habet 
fanitatcm : at acciJcns non cft folum figuum 
fubftantix , fcd in fe vcrc Sc propric cft txtra 
eaufas , lubet vim operandi , rcalitcr termmat 
•dtionem , qua prodticitur . ficut fubftatuia.&c. 
in przfcnti antem fblum vfurpamus cns pro co 
quod h ibrt cxiftcntiam cxtra caufam , vt dtxt; 
qtiod non tcpugnat , qn6d opponitur chimirrj 
• ergo non poteft vlla ratione cxplicatis tcrminis 

ncgati accidens;non pcr figuram & nmt.uioncm, 
fcd vcre 5: propnc cllc cns , non minus qnam 
fubftantia fit cns : ficut verc & propt.c tum fo- 
la matetia prima , fcd etiam forma f.ibftan- 
tialis cft cns , cfto matctia poflit clfc fine ca for- 
ma , forma v«6 requirat tnatctiam , idcoque fint 
j in ca vcl.iti entis cns. Altcra vero inft nuia de 
non fcibili , quod dickur fcibilc, raultu minus 
eft ad rem ; q.iia d.io contradtiftoria noji poflunt 
vni rci conucnire propric ;vnJe rcp.goar, vt 
id quod eft piopric non- fcibile , fit limul pro- 
pric fcibile : debct ergo vnum cx illis propric, 
alterum veri tantutn impropric haberc :dcbu:f- 
fct ergo Vtlqoct , vt inftamia elfct ad rem, 
oftcndere , nlbcdincin.colorcm, amorcro.odium, 
&c. non dari vcrc proprica partc rci , non pro- 
duci rerc* , non operari vcrc , Sc inde probarc, 
illa non clfc ptoptic & in rigorc cns , vt tan- 
dcm conclndcrct folum clic cns imptopric ; (i- 
cut non-fcibilc cft fcibilc impropric. At q'iam 
eft impoilibilc illud oftcndcrc, tam cft ca inftan- 
Ntn r/l rtm. tu mala. Non eft crgo cor Vafqucz timeat , nc 
t** PbiUft. Philofophi rccentes dccipiantur , li accidcntia 

^aj!n ' fr 'ff iudicaUCril,t VCrc ?® C,1,ia : hoC Cnirn non dico 

^v»}""rntu\ c ^° crrorcm • ^ ipli Jimam vcritatem , nifi 
qua:ftionem , vt d xi , dc nominc ficiamus : (i 
cnim nomineciuis non foliim id qund opponi- 
tur chim«.c , & quod cft vctc atiquid in fc for- 
maliter ;quo fcnlit diximtM accidentia c(f: in (e 
vcrc entia» fcd etiam ens primarium pcr fe exi- 
ftcns , &c. (ignificare volumus.tunc hbcntiflimc 
fatcbor accidens non c(Tc propric ens : at iam 
hoc cft accipcrc vocem illain non in vninerGli 
lignificatione genetica enris , fcd in fpecifica, 
ac fi voccm animal vcllem cgo vfnrpare pro 
animali pcrfcAiflino nobil-fTimoquc, f 
Arrta°* T im. VI I. 



I 



Sacramenti. Sc&. i\ 3 

tonc btuta dici non poflent animalia , ncc vni- 
uocc in animalis conccptu conuenirent. Addo 
autem in hoc fcnfti , vti accidcns non habcr no- 
mcn communc cum fubftantia , neque enim ac- 
cidentia dici fubftanttam , nec etiam conuenire, 
ncc quidem anaiogicc, illa duo ; ac proinde con* 
cludo , nullo fcnfii ea poffedici analogice con- 
uemrc , fed omnino diccuda vniuoca. F.t fatis de 
ea digreflionc occflfionc capacitatis accidcntis.vt 
dcfimatur. 

lam ad lincam de Sacramcntis. Tetti6 ergo < 
fuppono.in Lege vcteti , ficut & tn noftra , fuiftc . L 't* v » 
veracV propriaSactamenta.Hqc eftfetc omnium, " nt 
vno vcl altcro excepto , fentcntiadicet cnim ali- ,,, m ' SMft 
qui dixcrint ca non conucnire vniuocc ram no- muut*. 
ftris non tamcn idc6 ncgarunt effi.- vcra Sacra- 
menra , fcd aliunde defc£tum vninocationis de- 
f impfcrunt. Ea crgo fmffc vera Sacramcnta pro- 
bant nonnulli cx Airguliino lib 19. coutra Fati- 
ftum M miih cap 1 1. vbi dicit , non poffi ho- 
mines in vnum rclig.onis noinen.fiue vctum fiu« 
falfinn , finc propriis Sacran'Cnti* conucnitc. 
Hacc ptobatio meo iudico nulla oronmo cft; tr* L «u* »9 
quomodo enim docetet Auguftinus Gennlcs vc- 1' "^" 
ta & propria habuiffe Sacramcnta i itcm Sc nunc ' 
ltidzos ? itr.6 in veta religionc ea ita cfic fimpli- 
citct ncccflaria, vt nonpotucrit Chriftus non rfl- 
ftitucre aliqua Sactamenta, nullus puto docebic 
Vt cnim intct fe vnius religionis homines con- 
ocniant, fuftlciunt vcl facrincia , vet carremonix 
alix externz , vet Sactamenra, vel ipfe confcnfus 
in inyfteriis illis aedcndis , vnde pmdentcr Au- 
guftinus co loco difiuncjiuc locurus eft , Sine 
Srurtmtntis vel fifnmctdii externit. Mcliiis crgo f" 1 " 1 '"' 
eafiippofitio probatnr.quia c6m Patres&Con- ^ 
cilia abfolutc Sc fimplicitcr ac finc vllo prorfus 
addito dicant in Lege antiquafuiffc Sacramcnta t 
«5c codcm modo illa oomincnr talia, ficnt Sc no- 
ftra t vt Concilium Flormtinura in decteto ad 
Gtxcos , dum agit de diffcrcntia intet vtraque» 
vbi fol6m ad maiorcm vel minorem perfcdio- 
nem rccurrir : nihil autem penirus dicir de eo 
q jod illa non fucrint veta ; quod tamen primo 
loco diccndura fuillct ; planc fit cerrum abfolut6 
& fimplicitcr , ca vt vcra Sacramenta ab omni- 
bns iudicari,licet non drquepctfcAa cum noftris: 
quod longc aliud eft , aliud enim eft equum Sc 
lconem non cfTc vcra animalia.aliud autem, non 
effc xqu^ perfecca ac cft homo. Sed de Sacra- 
rnentis veteris Legis infra nobis redibit fcrmo, 
nunc furficiat breuitcr infinuaffe , ea fuiffe vera 
6c propria Sactamenta. 

Hinc autem oritur ratio dubrtandi in prxfenti, 7 
nam pro eis antiqtiis Sacramentis Sc pro noftris 
non vidcrut pofTc facile inueniri propria dcfini- ^'^"J,/ 
tio:aut enim in ea dcfinitione requirimus vt Sa- 
cramenrum fit fignura pradlicura gratiae , aut ! o - _ 
lum ponimus fpeculatiuum *, fi primum, tunc ex- 
cludimus antiqua , quz iuxta infra dtcenda non 
fuere caufa gratix , faltem non omnia ; fi ver6 
ponimus ptarcise qu6d fic fignttm fpecutariuum 
gratix , multa debebunt dici Sacramenra , qnx 
nulto modo talia vocantur; ipfa vox gr*t\* kalti- 
xhmIis, qur hauddubie fignificat fpeculatiue gra- 
tiam ipfim finc«ificantem;ide6 communiter Au- 
dorcs in dcfinitione Sacramenti vel diminuti,vel 
certe c contrario nimis laxi fuf rc , vt cx diccndis 



A x 



SECTIO 



Digitized by GcX)gle 



4 Rod. D £ Arriaga Tra&acus De Satramentis in genere. 

cise intca rationem figni , dicere fignum f*lfum: 
SECTIO II. naro vel illa rci cx xm roihi rcaliter fpt-cie» fui 

fignificati.vel noir.fi nop excitat.crgo nullo mo- 
fttfcnuntur v*ri* drfintttOHtS. do cft fignura ncc vcium ntc falium , fi exatat, 

cft vctiflimum fi^iiuin iiuia rationem figni.Vnde 

PRima crgo dcfinitio fit Magifttiin 4.dift.t. etiam propofitio f. lu & falliflima cft vcrura 
cap. sTyidfit S*cr*mentnm ; vbi ait , Sxrm. fignum fui obk&i i nam qucndo etiam Pctto 
**** mentum eft rei fiur* fignnm. Vetura fub his ter- non curtcntc miki dicit loannes , Pttrns cnrrit, 
M»x'fir*rty ro h.isfi»lis nimiscft eadc-fimtio vi.iuctlali$;com- cgo &omnes auJicntcs vac cV propriiflimc.prx- 
plcditur cnim inntimcras alias rcs qux noii funt tet fpccies quas acqttiritvus dc ipfa voce, cogno- 
Sacramenturo : nam ipfa externa vox grmut h*hi- fcimus curfum Pctri , fiuc hic ve ipfa cxiftat. fiue 
fiHut eft fignum gtatix ( vt paulo antc diximus;) non. Id enim iam cft extra rationem ptoptij 
& tameii illa longc abcft a ratione Sactamenti. figni, Bc fpc&ai ad vcritaicm pi opofitionis : qux 
fi. Vb: ftitim h .rendtim cft propter Patrem Vaf- vcritas in atrirmarione aut ncgatione folilm re- 
tfu. qurz fiipra cip.j. &_ 4-vbi ait, Si illi dcfinitioni pctuur, nou in fiwplicibus fignis , rrgo ciiro ilU 
Magiftn, Smrnmentum efi reificr* fignnm, ad- vetba , Ege te *bf»tuo * peccmis tnis , fiue 
datur f*n(lific*nt'ts *nim*m, co ipfo cllc ad ;qua- faciant fcnfum falfum , fi.c vrtum , ftmpcr ta- 
«amd.finitionem Saaamrnti -, Sc licct nonobii- tncn excitcnt fpecics gr itix h.ibitualis , ctunt 
ciat fibi atgnmenium quod nos paolo antc tcti- (empet propiiiflima figuacius gr.ttiz: & cum ad 
gimiis , ex docVina tamcn illius viderur ci pofle rationcm Sacramenti in ca dtfinitionc Patris DiJmntur 
refponderi , vt fcilicct ad rationem Sacramcnti Vafquez nihil peniius aliud rcquitarur , quam vt j,^,'"""'* 
rcq.iiratur illud eflc inftitutum a Dco ad (ignifi- fint figna vcra gratiz ; profeflo in illis eiit tota 

im gratiam:id qiod probat ct.qoia cum Sa- . defimtio Sactamenti ante omncm inftitutioncm 'fft fip>um 
, non fignificcnt grariaro fandificantem diumam. Vidc paulo infcriui confirraationero .t r *"' J 

huiusimpugnatioms. mfikmhmm 



19 



C I 



cx natuta fua.op.utct vt id habcant cx inftitutio- 
nc, inftitutionrm antem hanc foltis Dcus videtur 
jflc f*ccre:& hmc infertur.virrualiter in ca defi- 
lh; tc inftitutionis Dnnru.vc 
ns nos ad rcm noftran» infcrrc, 
voccm hanc gr*ti* h*bit't*Us ,& idcm cft dc aliis 
frgnis.proptetea non cflc Sacramcnruinjquia non 
funt figna a Deo inftituta. Hxc tamcn doarina 
nullo modo fubfiftit : ctrnim ctiamfi folos Dcus 



Diuinum, 



Fonc adhuc tcfpondcbis , Sacramcntum de- 
berc eflc fignum gutn przfentis. Contia u- 
mcn Primo cuidcnttr j fctgo faltcra deetit 
huic definitioni hoc ipfura vcrbum gr*ti* prs- 
fentis i dicerc cnim , cflc fignum gratiz , aliud 
eftiongequam dicere , ellc fignum gtatii ptz- 
fentis. Etcium vox beme fine dubio cft lignura 
hommis;cV tamcn non cft fignum hominis prz- 
poffit gratiam conferrc , figna taroen ad placitutn 1'cntis : neqtic hoc iiiduditur in ptima ea fignifi- 
pto illa fignificanda conftitucte finc dtibio pof- cationc , vt pct fe patct ; ctgo dcbuillet id cxpli- 
funthomines, vtdc fadcoconftituctuut hanc ip- cari in dcfinitione. Contia Sccund6jqtiia Sacra- JJ* * 
fam voccm gr*ti* h*bitu*lit : ncc vidco quo menta cflc figna gt^tii prjilcntis , cft dicetc, dc- rarias / 
fcnfu hic Audor protulcrit abfolutc cam ptopo- bere cflc annrxam gratiam Sacramentisihoc an- gmfUwt p*. 
fitioncm fme vllo cxatninc : Solus Deus potejf tcm non cft dr rationc Sactamcnti in coir.mnnii ti»m ,r* it w. 
d*re fignific*tUnem *d pUcitum pre gr*ti* h*. fiipponimus namquc antiqua fiiillc vcta Saaa- 

tncnta.ck tamcn non habcbaut eain vim fignifi- 
candi gratiam prxfentcm. < 

Rcfpondcbis vlterius , faltrm tequiri ad Sa- 
cramenctim , vt fi pcr affirmarionem fignificat 
gratiam prarfcntero , aut fututam , ea fii re ipfa 
prxlcns, aut futtiraicumque illa vnba, Eg» te*h- 
filko , non habcant ante L)ei inftitutioncm veri- 
tatem vllam , non potciunt cflc Sact8inenta.Scd 
contra Prin>6 , quia cfto pet hnnc (olutionrm 



9 Fortafle cx alia eiufdem Auftoris doarina 
poirct obiccxioni huic tefpondcti:Etcnim cod?m 
capite quxrrn", , Vtcum Sacramcntum poflit ex 
fir ante Dei ii.ftitutioncm habere aliquam natu- 
ralem fiimlitudiuem curo gratia.fibi fic obiicit: 
Hic verba,E{0 te abfiluo 4 pecc*tis,zd placitum 
fign.ficant lrmiflionem ipfam , qux fit pcrgta- 
tiam ; & quidcm id habent ante Dei inftitutio- 

nem i ctgo tefpondet , illa vctba efle ex fc qui- cxcludator antc inftitutioncm Chrifti propofuio 

dem fignificanua gratix antc inftnurionem Diui- illa, Ego te ttbfilu» , a rationc Sacramenti , qota 

nam , prout illa lignificatio abftrahit a fignifica- affirmat aliquid quod non cft i id tamen non ha- 

tione vera & falfa , at qncd veic fignificcnt gra- bcbit locum faltcm in voce hac , gr*ti* h<tbi. 

tian» babitualem,id folum habcte cx inftitutione tn*lis ; quia cum hxc non fit athrmario , aut 

Diuinrii habcnt etgo cx ca fola inftitutionc qu6d ncgatio , procul dubio iuxta datam folutionctn 

fit Sactamentum. Hic taroen folutio facillime habcbit totam rationcm figni gratiz , flf finc vl- 

ctiam tciicitur , quiain ca coromitti videtur ali- lo prorfus mcndacio •, vti vox Deus figmficat 

qua zquiuocatio , dura dicitut illa vcrba efle G- vere Deum , & vox hzc Anjgelus poflibilis 

gnum gratiz prout abftrihitur i vero flcfalfo fignific.it Angelum , cVc. Vndc fi fic dicamus, 

gffW ft fi' figno.Etenim fignum in tationc figni folum dicit jibfilutio it peccmis per grati*m h*bitu*iem, xt 

cfle id quod per fpccies fui , quas ingctit fenfi- habcbimus etiam ibi rationcm Sactamcnti , cfto 

bus,facitnos inaltcrius rci cognitioncm venitci zo Abfilnt te id non habcat. Sccund6 ea folu- 

vndc omnes voccs ab hominibus inftitutz fnnt tio rriicitur i & hic fit vniurt falis impugnatio s»cram*nti 

& veriflima figna rernm fignificatarum.Po- ctiam ptxcedentium folutionum i quia noftta firmfit^' rra. 
in vocc hac Deus; finc dubio hzc 




um Dci i nam dum catn audio ex- 
cdcs Dei ; 81 hzc voxgr*ti* cx- 
cfiflimc ipccies gtatix ; etgo eft pro- 
vcriflt num fii;num gtattx habittu. 
folis hominibus inftituta ad id. Eft 
tcpugnantia, n ma 



fignificant fzpc dati gratiam. '>* f '« /«« 
quz tamen re ipla tunc non danir , nam ctfi in f't* »•» **~ 
peccato fufcipiuntur , ac proinde non cr>nftr.nt'" r ' 
gtatiam , adhuctamen etiam tunc funiv< raSo- 
cramcnu*, quia etiam tunc fignificant gr.itiam. 
Vnde valdc confirmatur id quod fupra dixi, 
fcilicet rationcm figni alicuius reinon pcndcre 

ab 



. Digitized by Google 



Difp.i. Definitio 

tb eo , qu6d rcsilla fignificara habracactu cxi- 
ltent aai quando figmficatur , fcd qu5J fignum 
illud f.iciac nos vcuirc in cogmtioncm cius rei: 
i I quod loncc d.ueifun) cft. 'Conitct crao ma- 
rurcUc non pcHlc fuftineri cam dtfinitionem, 
vtfocc non deciaranrcm rationcm propri&m 
Sacnroemi , fed iuinmuin gtnericam ad Sa- 
cramtutum , Si ad omnia alia figna gratix. 
Tcrtio idem oftendo , quia a&us exterior Fi- 
dci , quo dico , Pcr Chiiftum dabitur gratia 
habitualis homini contnto , tut iufto benc 
opcranti fupernmuraliccr •, hic inquam a£tus 
ell linc dubio lignum grati r dandx ; facit cnim 
nos venirc in cius gracix fututx cognitioncm; 
& cft vcnlllmus actus , ac proinde vcriflmmm 
fignum in fcnfu Adueriariorum ; crgo ille 
actus, feu illa propolitio ,crit Sacramcntum, 
iuxia dcfimiioncm quam iropugno. 
I* Dices forte : Conncxio cius propofirionis 
cxrcnw cum gtatia futura non apparet cxtc- 
nus. Admicto id libcntillimc , at ttiatn conne- 
xio ablutionis in Baptifuto ciun guiia habi- 
tuali non appatcr cxtcrius , fed folum fcitur ex 
Fide } ficut ex cadem Fide (citut conncxio cius 
propofitionis dc Fidc cum gratia futura ; ergo fi 
ad folum fignum gtacix ucuramus , non roi- 
niis illa v«ba q- aui ablutio crunt Sacramen- 
turo. 

f * ■'■><>■ *i- Hinc eciam rcijcitur fccunda Sacramemi de- 
"i*dfCth ^ nl ' lJ » V* ^ pcimam rcctdir , vc (cilicet 
l'nu'fihii"« .Sactamemum iit inHtjibitii gr*ti* vifibiiit for- 
grati* vR tn ' '■ hxc enim iuhil add.t fupra prxcedentem, 
bilii foim* mli declarare qno.l grana habicaahs fic inuifi- 
. & qu6d Sacramemum , vc fignum illtus, 
"~* fic vifibile , fcu pirccptibUc fcnfibus. Hxcau- 
tern duo njhil magis explicant de differencia 
Sacrarnenci a reltquts rebus ; nam gratiam ha- 
bttualem e(Te inutfibilem iam pcr le aliunde 
fupponirur ; Sacramentum item dcbcre elle ii- 
gnum fenfibtle iam fupponitur cx coinmuni 
racionc figni : loquimur enim nunc dc ligno 
refpcctu horoinum , rcfpc&u quorum iiibii po- 
teft eflc fignum , quod non fit (cnfibus pcrccpci- 
bilcjac proinde qmdquid dixtmus, probantes vo- 
ceingr*ti*h*bituaiit elTcc SacramentJin iuxta 
priorem definirionero , habetlocumconttu hanc 
tccundam.neque opus cft in ea ceijocnda amplius 
h.rrctc. 

Ttrti*i'fi*;- Idc6 pofilteiTl- certia dcfinicio , qux furra 
tuSMnmtn. fa i, onCm figni grati.T addcrcc rationcm cxrc- 
monixlacrx, vt proptcreacxcludantur voccs, 
quz cffi fignificent gratiam , non tamen func 
Jtiruitimt» cxremonia facta. Vcrum ncquc hoc modo po- 
Snrtmmitini teft ea definitio fubfiftcre , qui.i CEtemomam 
fȤcit , quld ftcram poteft Ecclefia propria ati.9oriratc in- 

fmtr*"'**** ft' tuerc > P otc 'l eratn illi davc fign>ricationern 
ad placicum gratix habit-.talis , ficut potcft cam 
darc fimplici voci i & veto Jc radto vidctur id 
h tbere tumptioaquxbencdiclx , quxfine du- 
bio eft cxtcmonia facr» , Se fign ficat remiflto- 
ncm venialium , qux non fic dc factonifi ad 
infufionem gratix habirualis : id ipfum habenc 
aliqux cxremonix qux in Bapcifino adhtbcn- 
tur , & funt extra totam eftcntiam illius , idco- 
quc non func vllo modo Sacramentum ; figni- 
ncant tamen intetiorem fanclificationem^ ial 
enirn 8c faliua , quibus aurrs & lingua bapti- 
aandi tangontur , fignificant gratiam & dona 
Spiricus fan&i , & fimt cxrentonix facrx , vt 
diximus : eertum aucera cft apud orones non 
potle Ecclcfiam ptopria aucloricat6 i 
ArrUg* Ttm. f II. 



SActdmentl Scc5l.i. i 

Sacramcnta ;crgo ad rationcm Sacrameijci non 
fulitcic , qu6d (it cztctnonia lacta in lignuto 
gctcix habitoalis fulticata. 

Propccr boc putcft etfc quattadcfinitio, qux ij 
ad Sactamcmum requirat, vt fit fimul fignum §Lfrt*dift4 
gratix fanciificantis & caufa illius: Bi in hanc in- 
clinat Magtitct in 4 .d;lt. i. 6t Hugo Vicloti- jKJf^ 
nus in Summa Scntentiarum Tradtacu 4. cap. fMH f» t , Mt tt 
1. Si hb. 1. dc Sacramcncis Par, 9.cap. i.quosdi tomr* M*gi- 
(put.i. fcA.i.refcrc Suarius.Vtrum hxcdcfinitio fl**»6 »** 
reiefta cit fupracx ipfa ratione dubicandi ' n 'tio J*^^*^'"" 
pofita iquta anttqua Sacramcncanonfucie cauta"* 
grarix, & tamcn , vtdiximusfi>cie vtra tfi pto- 
pria Sacramenca , crgo hx>'dctimtio nimis mul- 
cuin c coucratio rcquinc ad racioncm Saiyamcii- 
t'. . 

Idc& fic quinca dcfinicio , vt Sacramenrum su; n t£ itfc 
fic fignnm pr*Sicum fkntlitatit aittuiut fine mmCUm, 
imemxfate externt, lca Canus Rciccttonc dc Btimmidif 
Saciauiencis Par. 1. circa finem i quem fcquun- c, """ h 
tur Cardiiialis Bcllarmmus lib. 1. dc Sactamen- 
tisin gcnere cap. n. & Comuck hic artic. t. 
dub. ». Atbirrortamen hanc dtfininoncmeain- 
dem ce ipfa clle oim cercia paul6 ance rcfutaca, 
in modo vcio cxplicandi nouas incucrere dirH- 
culcaies : elfc re ipfa eandem pacec , cx eo quod 
omnis cxtemonia facra eft iinc dubio cauGii- 
ua alicuius lanccitatis , prouc fanctaas abftra- 
hic ab iatecna & exctma , nam cxtcrna Gndtcas 
formaliterconfntic in vfu ahcuius txrcmonix 
iacrx , ergo cx hac paitc omues intiancix fnpra 
allacx, in q ubiu i .-pcricur tatio cxrcmonix fa- 
cr* fine racionc •iacramcnci , oppugnanc hanC 
cxpiicacioncm. Oeindc , q-iatenos in ea non 
cxprimitur Sacramennm , dcbere eflc fignum 

g. atix haottuijis, lcd Pafticere fi cuiufcumque 
gratix fcu fancticacis laltcm cxccrnx fic fignurn, 
nouain incurrit di(ficiilcacein , fcquicur enim ex 
ea omncs c . remor.ias lacras , cciam ipforum 

h . cccicormn , clfc vera Sactamenta ; quia illx 
crremontT dnt fign.ficatiiu: cxtcrioris fancti- 
lacis , camquc haud dub c caufant , nnm iyfi 
obfcruacio cius cxrciT.onjc cft focmaliflim^ 
catifuio alicuius lcgalis laiict.iacis , ergo ha-c 
dcfinitio cft peior adhuc quam ca ccttia quoad I + 
rem ipfun. Dtxi autcm etiam quoad modurn 
cxplicand 1 1 (lc pcior«m:id quod facile iam oftcn- 

do: Nam cum dctuc pcr difiunctioncm inter duos 
terminos intcr fe analogos, nun potcft cfte dcfi- 
nitio vuiuocc commun.s Sactamentis.Port6 eos Stmftitm «a« 
terminos eiTe analogos pacetinam faudticas inccr- » 
na Si cxterna non conueniuncvniuoccin racione '"^JjJ^*? 
fanctitatis , led eo pcxcise modo quo vrina fa- J,^, 
na & animal (anum, fcilicet canquam fignum & Jt*/>Mjfit 
res fignificata. ceuUtktef*. 

Tctigit hanc obiectionem Coninck fnpra, ,MMr ' 
cique ccfpondec , Liccc gntix ipfx caufatt non 
conueniant intec fc vniuoci , Sactarocnta ra- 
rnen propric tk vniuocc participare rationem 
caufx. Sicut licet rifus non fic vniuocus no- 
inini & plantx , vita tamen , q;ix cft cau(a ci- 
fus , vninoca cft vrriqiie : racio eft , qnia itx hoc 
quod eft caulare fanwtitacem veie otnnia Sa- 
cramentaconueniunt, licctccs cauGtx incer Ca 
non conueniantvniuoce. Concra tamen , qti:a 
htnc folum probacur rationcm caufx vt fic 
ciTc vnhocam vcriufmc Sacramcnri ; id quol 
faceor libenccr ; ac d. fi iicio Sacramenci noa 
confiftic in cacione caofx vt fic : hoc enim eft 
pcxdicatum commune Sicramentis & aliis cc- 
bus opciatiuis , igni , foli , frigori, ani tult.&c. 

A } Excmplo 



Digitized by Googlp 



Rod. de Arriaca Tra&arus De Sacramentu in genere. 

iplb ab hoc Audtore pro fe allaro Q«j6d vcrb docer idem Audtor de Uencdi- 
tem magis cxplico : Planra & homo non con- dtione Abbatis , Sic. non potcft vllo mododc- 



II 



ueniunt in prxdieato rifui , eb qitbd rifus non 
cft vtrique communis , licet in ratione vitx 
conucnianr j quatcnus vita non conftituitur in 
ordine ad rrium , (cd ad motum ab intrinieco, 
qu i proprie conuenit Bc plantx & homini » in 
quo autem ille morus confiftat iam non difpu- 
to i crgo Sacrameiua non conueniunt vniuoce 
in conceptu fanctificariui , qui eft proprius Sa- 
cramentorum , idcbque nec in tationc Sacra- 
menti , licet in tatione cauGc vt fic vniuoce 
conucnianr. 

Rcfpondct Secundb idem Audtor, Sacramcn- 
ta antiqua caufaflc gratraro propriam pto illo 
> in qno erant.ideoqucfuiflc vcra Sacraiucn- 
i aduit nunc dari cxrcmonias aliquas , v.g. 
Bcncdict onem Abbatis, primam Totifuram, 
Bcc. qux cum caufent altquam fandtitatcm , Sc 

fignificcnt grariam intcrnam , cflcnt iu Lege tcmpus cxtrinfecumidcbu ergo ilU inftantiaex 



fcndi , nifi eriam doccat" iptum tempus cfle 
partem Sacramcnti ; quod puto ab ip(b non 
concedcndum. Stqncla vcrb probatur , quia fi 
illa Bened.dtio ptxcise , quia non fuir olirn, 
(ed modb cft, non habet rationem Sacramcntii 
crgo exiftentia illius in eo tempore conftituifltc 
illamultem pattialiter in ratione Sacramenti, 
ergo eaexiftcmia pars eflet Sacramcnti. Hoc 
•utcro vidctur valdc durum » roanentibus enim 
omnibus aliis , tuxcise quia res exiftar modo* 
▼cl poftta , non potcft ficri vt fit vcl non fit Sa- 
cramentum. 

Dixi huc videri valde durum , nam in rigore 
cbm ( vr paulo pblt diccmus ) voxS*cr*mtn- 
tum ligmficct aggrcgatum quoddam ex rebus 
fibi extrmicris , notl facilc rcijccretur ille qui 
pcr cam vocem vellet (ign-fitari ctiam ipfum 



veccn Sacnmenu , licer tiunc non finr , quia 
non catriant gratiam habitualcm , qux eft pro- 
rj pia huins ftatus. 
• j .? , Tota hatc folutio mihi valdc difplicet , quia 
wtftUitmr^ gutiam ulam lcgalcm hullc propnam Legis 
veteris non facit illam comtenite vniuoce in 
tatione gratic curo graria habiruali , licer cou- 
ucniat iu rarione rci proprix fui ftatus vti au 



paulb antc didtis rcfutari. Stcundb impugna- Btc!ifi*p*ttfl 
tur ca folutio (ccunda ; quia Synagoga potuit '"^" 
inftitucrc propria a. dtonute cxiemoniam fa-, 
craiu , qux clfct fignum caufatiuuro gratixi 
fcu fanctitati» ptopnx illius ftatus ; quia cutn 
fanctitas piopru illius ftacus folum fucrit lega- 
lis Sc cxtctna , q.ix acquiritur per obteruatio- 
nem lacrarum cxremoivarum , (acras autcm 



Cem dicebam paulb antc circa caufationcm gra- cxrcmonias poifiint propna audtoriute infti 
tixabftrahentis a vtta , & ab imptopria , Sa- 
cramcntum vi fic non conftttui pct vim cau- 
fatiuam in genere , fcd pcr *im cau(atiuam 
gracix ; ita nunc dico Sactamentum non con- 
ftitui per vim caufandi aliquid proprium huius 
ftatus , fcd pcrvim caufandi gratiam. Explico 
id hac inftantia : Pictorx humanX proprium cft 
elTe hominem (ecundum qiiid , homini vctb 
tpfi proprium eft elfe hommcm fimpliciieiinon 
uroen idcb in ratione hominis fimpliciter con- 
ueniunt. Pr.i rcrca producens pidturam & pro- 
duccnt homincm non couueniunt in ratione 
produdiui hominis, cfto ( fic liccat dicere) 
conueniant in catione piodudtiui hominis pro- 
prij pro fuo ftatu , pidti fcilicet in rationc pi- 
tturx , Sc viui in ratione viucutis i ergo fimilitec 
non eonueniunr Sacramcnra antiqua in ratione 
produdtuix gratix , licet ccmucniant in conce 



tuere Ecclcliaftica capna , haud dubie potuit 
olim Synagoga talia Sactamcnia inftitucre : 
conltat autcm nuilam creaturam puram pofle 
propriaauclotiiatc Sacramenu inftituerc i crgo 
non fofttcit ad rationcin Sactamenti crte cxrc- 
moniam (acraro dantcm gratiam propriam cius 
ftatus. 

Poflet tcfponderi , talcs cxremonias idcb 
non potuillc elfc Sjaamenta , quia a Dco non 
crant mltituta. Impugnatut cororounitet hxc 
folutio , quia caula chScicns cft cxcra oor.cc- 
ptum totuin i-i i etgo quod uon cflcnt a Dco 
illx cxtcmonix inftitut^: , non poterat illas cx- 
ttahercaratioiicSacramcnu. Hxc tumeu im- 
pugnatio mihi non probatur , quia licct cau(a 
inftitucns fit fccundum fe cxttinfcca tci pio- 
dudlx.idcoquc Dcus vcl Synagoga clllnt cxtrin- 
feci .rfi cxrcmomx i pollcnr ramcn Aducrfarij 



»7 



pui producentium aliquam rem propriam pro rcipondcre , nomen S*CT*mtntum non fignifica 

quolibet ftatu, qui , vt dixi , non eft conce- te folam ipfain cxremoniam produdt>u:i , fcd fi- 

ptus Sacramcnti , nifi ctiam includatur gra- mul fub denominatione hac iuftituu 4 Dte: 

tiai in qua tamcn non cft vlU vniuocatio. ficut licct albcdini fit extrinfeca vifio, huic u- 

Contta Secuiidb ; quia etiam ctat propria men nomini vifum eflcntialis cft vifio : id quod 

gtati» habttualis pro ftatu Lcgisfcriptx : cram >n omnibus nomimbus fignifiuntibus dcnomi- 

enim tunc homines iufti & amici Dei , & ha- nationem exttinfccam vidcre licct. tt in Sa- 



LtxrratU ^^ 2 " 1 comprincipia rcquifita ad gratiam & 
diii ar, augmcntum per bona op;ra: qudd vcrb noftcc 
f«M|r4f«M»ftaiusdicatut Lex gratix , non ex cb qubd illi 
k*i.tctf,t : ,<. i 0 || fit ptopiiagratia abfblutc , Cci quia illam 

'ux^vttm *5 rat ' am naDct va '^ cumulatiorem. 

Dicesfottc n.ihuc : Legi (ciptx non erat 
propia gratia pcr Sacra ncnta , fcd per alia mc- 
dia- Bcne i crgi> dicis tunc Sacramcnra non de- 
buiflc ca ifarc gtat am,qnia tunc non ilUmcauU- 
bant:quod pcr te idcm cft ac dicerc, quianonerat 
propria illi ftntui pet Sacr.unenta. Hocautem eft 
diccreidcm pt c idcm,5c in hoc fciifuetiam uunc 



cramcntis eft res cUrior , quia tota ipibrum ef- 
femia in denominaiionc exttinfcca coufiftit: 
( dc quo infr.i , vbi oltendam volunt.ucm ipfam Vdunm 
Chrtfti inftituciuis cflc parrem noftforum Sa- cbn^i »• 
cramcntorum. ) lmb Suatius 
ea impugnatione vtuntur , tcncntur 
aiunt enim , ea cxtcmonia omnino in fc intrin- 
ftcc iromurata , fi aufcrarur pcrpctuitas , non 
futuram Sacramentum ; ccrtum autcm cft cam 
perpetuitatcm eflc ipfi cxremonix cxttiufccam, 
ficut eidem eft extrinfcca voluntas Dci infti- 
tuctuis. Ratio a priori huitts impugnationis eft, 



i noitrocum oa- <*>v »- 

ipfc & aiij q««f; n rfs4. 

ncntur id r-tcrij,^^^ 



fi noftra Sucramema non cauiaient gratiam.non quia rcdte potcft vna fimplcx v«jx imponi ad 

elfct nobis propria co modo a te expltcato ; Sc figiiificand.is duas ics fibi exttinfecas ; qno cafu' 

confcquentcr ctiam moJb noncftdc ratione Sa- rcfpedtu coroplcxi pcr eam voccm fignificati 

ctanvciui nofttx Lcgis cauferc gtatiam habitua- quxlibct ex illis erit cllenrialis , licet vna altcri 

Itiw. ' ftt omnino accideutalis. Mcliut crgo rciicitur 

i • ca 



Di(p. i. Defioitio 

ea folutio : Qah non omnes caeremoniz facrz, 
quas Dcus inuituit ctiam in Legc fcripu , fuerc 
Sacramenta ; vt paiet in facriticiis quz erant 
cxremoniz facrz , & confcqucnter iuxta dicta 
caufabant gratiam legalcm propriatn cius fta- 
tus j & taraen quattnus facnficia non cratu 
l^dittoT!* Sactamenta - Et »" nottto Sacnficio Euchaxi- 
tHr irsuin, ft ,c <> condirtingiiuntur hz duz rationcs Sacra- 
huTAim»ti. menti & Sacrifici) , 8e tamen non pcr hoc quod 
fit czremonia facra a Deo inituuta , & caulans 
aliquam (anctiiaicm eft Sacramcntitm, etgo ad- 
huc cum ea redupticatione non dcclautur tota 
dcfinitio Sacramcnti. Addo valde probabile cfle, 
Chtiftum Dominuin , quo tcmporc Apoftolos 
de RcgnoDei inftruxit . immediare- multas cz- 
remonias inftituiile, eifquc iradidiflcqu* poftea 
in Ecdcfia pcrpctuo fctuat* funt j quz tatuen 
non ide6 funt Sacratncnta, eigo. 

S.ECTIO III. 

Ex*min*tur quortmdtm Recentiorum 
dotfrins. • 

il T\ Ecentiores nonnulli in manufcriptis 
m**irsth. IVcontendunt , de ranone Sacunicnii cflc, 
mm vc (j t czremonia facra , qtia oranes Fideles iu 

rmtnr "rlutf. confccrentur , vt quoticfcuraquc Sacramentum 
/•/T# -v.iW aliquod adminiftratut , omnes a mmimo vfque 
tMtmm u v»- ad roaxiraura motalitcr cxcrccant cara attio- 
imntsttm nCm rigorofam tunstufionem volunutum 
*^ omnium in voluntatem Miniftti : id quod pro- 
bant , quia Mmiltcr Sacramcnti debet habcre 
inrcmionemfacicndiquodracit Ecclefui ergo 
tota Eccleiu facit idem quod Miniftet i crgo 
' omnes Fidelcs qui conftituunt Ecclcllam adrai- 
niftrant Sacraroenta non phyfice , vt pcr ic pa- 
tet , ergo moraliter per voluntatum uansfuiio- 
nem in Miniftrum ipfum. Ex hac doctrina po- 
teft (lcformaridcfinitio Sacramcnt ; j£/? carem»- 
nim Jkcr* gr*tu bakitumlit fiffuficmtiuu , * totu 
Ecclefi* per S*cr*menti Minifirum exerctt*; 
vnde facile poflunt excludi a ratione Sacraraen- 
ti omnes czremoniz ab Ecclcfia auta Syrugoga 
inftitutz; nam ciim Eccleua non habcat vim 
transfcrendi rnoraliter vllius hominis voluiita- 
tem in voluntatem altetius in ordinc ad cxcr- 
citium actionum libcrarum , eo ipfo non potcft 
* vllum vetum Sacramentum inftitucre nomme 

proprio. Vidctur dein dcfinitio hzc conuenirc 
omnibtis & folis Sacramentis tam noua: quam 
veteris Legis. Hanc doctiinam dcducunt fuse 
illius Audtores. 
ImfitmMtm Iudico umen illam nec vcram efle , nequc 
iO» ^ rem noftram fufficieniem : qu6d non fit iuf- 

fitjtthmts- fi c j enj p atct t q„j a j„ Adaraum fuete transfulac 
vol6nutcs omnium noftrum in otdinc ad obfct- 
uationem prtcepti ipfi irapoliti , de non comc- 
dendo exarbore fctentiz boni 8f mali. Qax 
obfcruatio haud dubie aliqtiam legalcm lancti- 
catem confcrebat , eratquc habitualis gtatiz 
(ignum , quatenus crat figniim duraturx gratiz 
in hominibus , feu duraturi ftatus originalis, 
qui fine dubio gtatiain habitualem continebatj 
& nmen nec bi au&ores cum quibus difputo, 
nec vllus alius docuit , eam obfertutionem jptz- 
cepri ( fi re ipfaillud Adamus obfetuafllt ) hiru- 
nmfuuTe Sacramemum > crgo transf.iMo illa 
voluntatum in ordme ad czrcraoniara fignifi- 
catiuam gratiz non fufficit, vtttlis czremonia 
conftituatui in cgc Saaamcnti. Sccund6 , ca 



Sdcramenti. ScOc. j. 7 

transfulio idc6 non cft flifBciens ea explican- 
dum conccptum Sacraraenti , quod ncquc ad 
figmfuand.an gutiam , ncquc ad illam caufin- 
Aun , ncque vt Sacratncntum flt pignus gutiz, 
aut cius promi(ho , vllo protfus modo condu- 
cit ea ttansfuuo : ex acceptionc autem comrou- 
ni hominutn de Sacramentis agcntium vidctur 
neccflari6 illorum eflentia in aliquo ix his tribus 
dcbere confiftctc j c contrario ver6 , quod ho- 
mincs pcr aliquam a£Uoncm extctnain aliquo 
modo ic extctnis confccicnt Dco , eft omnino 
commune omnibus bonis a^ionibus , Rcli- 
giofis maxime : qn6d auteru id fiat pcr transfu- 
lionem voluntatum , per accidcns cft ad pun- 
clura coufccrarionis. 

Sid iam crlicacius oftendamdus in a doclritu ,^ 
fupponi principium quoddam valde falfum ; Sc t,t, , t M 
ve.6 ipfi cius Auctores tagenue fatentur fe nul- Si- ttrikm* 
lum cx antiquionbus Patronum habcte pro eo 
principio : vnde ftatim infero , cos omrono gta- 
tis fingcie , Dcum habuille dc facto dctretatu 
de transfufionc ligorola rooiali voiunutum om- 
niuro omnino , ctiam Ethniconrm hominum in 
voluntatem cujufcuroque , & c conttario volun- 
Utem cuiuicuroquc in voiuntatcro omnium.Dixi 
Eihnictrum , quta Jbptifmi quilibct ctiam 
Ethnmis eft fuUtciens min.ft.r ; hoc autem ptr 
ie appatit falfum. 

S [.c.admiutus fum( & htc de nono admi- 
ror ) mgcnia aliquortun , qui difficiliora no- 
Itrz Fidci royttciia , in quibus prne fticcum- 
bit intdlcctus , extcndunt (tatim iine vlla pror- 
fus nccefliurc adrcs aiiis fac 1 les& ciaras-.-non 
cnim vidcntur polie aliquid imclligere nifi pec 
aliud quali infinities obfcurius. Quantam pa- 
tiuntut difficultatcm Theologi iu materia de 
pcccato ongmali , vt concipiant , quomodo 
actio libera alienz voluntatis poffir cflc ctiam 
roihi furmattter bbera ? quia tamen Fides ad id 
nos cogit , captiuamus intellecluin noftrum in 
obfcqtiium illius , Sc recunimus ad eam ttansfu- 
fionem noftraruro volunutum in Adamum. Ec- zjf Jlftilk 
ce atttem iam hi Au.iores cam difficulutem ad <««««««. 
matcrum de Sacramentis cxtendunt , 8c loco 
vnius transfulioros omniuin in Adamura illi 
addunt omnium in qticrocuroque Si cuiufcum* 
que in oroncs homincs , non foluin -u ordine 
ad vnain ac>ionem , quaiis fuit comeftio dc 
ligno fcicnnz , fcd in ordine ad infinitas pro- 
pi ; q-ulcs funt oinnes adminifttationes Sacu- 
roentocum omnium um in amiqua quam in 
noua poihbilcs : quis qu.iio non hinc ftatim 
dicat hos Audtotcs pLfquara improbabiliter 
difcurrere? 

Scd age videamus quibus fulcris tantum 10 
zdificium inniumr : Probant id , vt diximus, 
quia Miniftcr Sactamenti debet vclle faccre id 
quod facit Ecclcfia. Vcrum quam fit id leue 
atgumentom ptzclarc inde patct j nam etiam 
rufticus dicit le crcdere quod credit EccIcGa; 
rogo ,an idc6 eius voluntas i Deo transfufa iic 
in voluntatem alioruin hominum in otdine ad 
crcdcndutn i Facilc roihi pcrfuadeo eos Aucto- 
rcs , vt aliquid lingularc diccrent , id concef- 
f .ros : certc vti pcr itlum roodum loquendi nos 
foium cxplicamus , credcrc nos cadcm royfte- 
ria q iz Doaotcs Ecclefiz tc alij etiam cre- 
dunt ; ita fimiliter qu6d Sacerdos adrainiftrans 
StCUlUtnta dicat\fe velle facere quod facit 
Ecclclia , non intendit dicere , N*nc volo f*u 

A 4 f*A 



Digitized by Google 



8 Rod^DE Arrtaca Tra&acus De Sacramentis in genere. 



f*ch EccUft* mtdumtt mt , quia hoc clfet idem 
ac diccrc , fole facere yuod ftcto ; qux cflct 
ft.du vohintas ; dicit ctgo , PoU factrt quod 
m fimiti *dminifir*tiont Sntrnmtmi ntij Ec- 
*Ufu AHmjlri fkcinnt. Ad quod ncc vtl ap- 
parenrer vlla voluncatum ttansfulio tequititut. 
Addc , ncce(Te vllo modo nccclljriam cam vo- 
lunuiem faciendi quod facit Ecclclia : ctenim 
22*- vr quii validc Sacramcntum conficiat , furr-.cit 
C 6 dicat , VoU ftctre qi.od voluit *ut quod ftcit 



¥1t 



Vvel 
facete 



crati Deo per illam volunutem ! An in primo 
infttnti conceptionis , licut peccatum Adami? 
Ccrtc hoc vidi tur ridiculum , vt fi.nul & dcuo- 
minationcm pccc-mtis in Adamo & conftvuti 
Dco m Chrilto contrdiamus. An poltca in 
Baptifmo ? Tonc autcm Si fi nos Dco per laua- 
crum confccrcmus , qtns tamcn dicct ctiam tunc 
nos confecrari per inftitutionem Euchatiftia} 
Cumque ( vt djximus paulo anic ) etiam ante 
Bjptifmum fufccptum homincs fiur capaces vt 



n 



Chrijus , nec quidcm dc Ecclclu cugiundoi illum valtdc aJnuniltrent , dcbcbit iam fupponi 

? _ C _ i_ t fc_":ii__ _?_ __. _ — . _ _*..-_ I ! * e\ _ 



qtiis autem infcru Ivnc , volunuicm Minillri 
ello transfufain propne in Chrifti Dommi vo- 
luntatcm , aut c contratio, Chiifti volunutcin 
in voluntatcm omnium hotviiunn admiruftun- 
tium Sarramenta ? ccgo cx co roody loqucndi 
nihtl penitus infcttuc dc vlla transfufione. De- 
nique , quoJ Sacetdos dicatur nomine Eccletix 
operari , noncacft ratio , qnod etiam parutilo- 

voluntatcs in fc ha- 



St omnium Fidclium vol 
beat propric moralitcr trjnsfufas , St norwne 
illorum opcrctor , fcd quia ipfc cft mcmbrum 
Ecckfix , Sc ab Ecclclia conftitutus , ideo Ec- 
cleiiz tribiiitur llla ac-io ; ilcut dciiominatio 
fanctx & inexpugnabilis ttibuitur Ecclcfix-liccr 
ruulci Fidclesnon i'n; f n&i , & alij multi mo- 
d0 iutii fint a dxroonc & ab infcrui portis po- 
ltci dcbcllandi. AJdc , polfc fipc Sacetdotcro 
hxreticum , vcl cxcommumcatum , qui ab Ec- 
clciu pcxcifus eft , Sc conlequentet non opcra- 
tirr no.nine illius , valida Sacramenta admini- 
ftrare ( &quidcmomnia , vna excepta pcrni- 
tcntia , ob defectum tutifdidionis; ) crgonon 
e!t de Yonccptu Sacratncmi vt aJmimftrctur no- 
tuine Ecchfiz per delegatum iplius , in qtto fiitt 
voluntatcs omnium Fid«.hnm. Vuc q am fv.etit 
leuis momenti ca ratio pro tanta maihma. 

SccunJ6 principahur itr.p.igno illnd pactum, 
quia gofljequcntcr , vt ipu eiui Aucioics ex- 
prcf«c ratcnmr , omniam ni;ltrum volunutcs 
fjctc transrufx in voluutatcm Chnfti Domini, 
qua in ccrna non folam inltiuitl , fcd admini- 
ftrauit SicramcrKtmi Aturis. VnJc infcro, Ergo 
omnct Fidclcs h.ib >criint iu fc pioprium & m- 
filtitum nuiitnm dc condigno gratiz &c glorii 
•um tanto tigotc , ac hsbucrunt dcmeritum in 
Adamu. Confc niens vidctnr plufquam tcmcra- 
K»« prffiumi crgo. Probo (cq-KUm , quia omnium 
Siei M»iMM'Fi_cliilrn raciUts F^crunt tr.nisRifa: in volunta- 
•vehnret teil , Chnfti in oidinc ad aclum intiiilic merito- 
ftmmekri ^ ata * ^ Cllt m Adamoad aclum malum : nec 
fii vlnmm- poicft rcfpondcri , ttan^fufas fnirtc ad illum 
ttm t»m U' a<Xuh\ non vt bonum , fcd vi ind;rrctcntcm : id 
tr.m mtm- j n q liai - j lc j non p 0lc ft, l0m q„j a tunsfulx funt 

ad lllum adum vtadminutiatitcm & conricien- 
tcm Sacrjmcnta ; vt iic autcm iKccllatid cft bo- 
IMH , quia vt (Ic dat vdorcm & cond gniuum 
Sacramcuro cxcrccnJo poftca a nobis , etiam 
iuxta horum Audorum (entcntiam, vt oftendain 
mfra. Si ergo mca aclio , qua conficio Sacra- 
mcntum , quia oritur ab illa volunute (nftiluen- 
te , cftinnmrc mctitoria; crgoetiam cgo, qui 
in Chnfto eandcm actioncm propric cxcrcui, 
habui tunc infinitum meritum propric & in ri- 



jlilmtl. 



faita ea transfufio voluntarnm, quoergo pundo 
illa fiei ! Et vcr6 ex vn.t pattc vidcntur iuxta 
horum doclrinam voluncaccs h.cretkorum ,quia 
funi cxtra Ecclciiam , non elll- capaccs huiufmo- 
di trjnsfufionis ; alnmde autcm , cum finr Sa- 
cramentorum adminiftnnonis capaces , 
etiam cfie Sc transfufiouis^ duo cr£ 
_tona ex eadodnna fcquuntur. 

Tandcm contra eos Auctorcs obfcrno , ip- 7« trdme U 
fos ctiam vti cadem do&tina 'de transfufione Smerijiei» »m 
voluntatum in ordine ad Sacnficia \ putant fi M,r *'"fi'f s - 
emm niam Sacrificium dcbcre clle aclionem 
totius Ecclefie , quia alitet non capiunr , quo 
pa£to martyrium non fit facrifictum , nifi di- 
cant illud non clle a&ionem Ecclefiz , fcd rot» 
totis contra voluntatcm Ecdcfu. Vbi ftatiin 
noua o.cutrit impugnauo , vidctut cnim cx 
hac dodrina ftqui , ucc q ndcm mortem Chri- 
fti cflc laciificmm ; q-na non fuit actio q ia fe 
tota EccLfia con(eci.irtt , fid contta voiunta- 
tem EvJ li c liiflicta clt Chnflo , ficut mariy- 
rium inflieitnt Martyti. Confcq'icns autera 
apctcc cft tu-iciicum , viJcimqnc Utis clare cx 
luiru.-.i principhs dcduci. £t dc co pacdo ha- 
Aenufc 

SECTIO IV. 

^ttddam prxmittuntur pro definithne S*~ 
cramt,itt. 

SVBSECTIO I. 

*>Hj>modo Sacramer.tum fit esremsnia {*- 
cr«> 



R- 
i 



gore. Secundd ,quia vrquid D.us tnnstunde- h.ibcrcnt quidquid noftra Sacramcuu : vtruni 
rotomnium vnhmutes ad atftum putc indiffe- autcm cllcnt ctiam hac voce Sacratnentum no- 



elicta ea confufa v^!yti"tum rtans- i| 
tufionc , facilius eticicrotu aptam <\ s.fwmtvm 
rioncm Sacrameuri , fi ca qnac communiier ad «•-«»»»»«"- 
Sacramentum ab Aucloribus rcquituntur ptt- mtmmfttrm 
pcndamtis. Ptimo crgo fuppono nounnc Sacra- 
m«iti ab omnibus intrlligi c.rrciiir)i.iam cxtcr- 
nam facram , quam dum homincs cxciccnr , eo 
ipfb cxtcrnc aliqno modo ftnctificar.tiir : cum 
enim Sacramcntum fit ca:rcmonj.i aliqua a Dco 
dcfiguata , co ipfo qno qnisca vtitnx ollcndit 
fc Dco obeuicntcro, &t iplius cultorcm ; 8C con- 
fequtnter" aliquo modo cxteiius fincl ficatur. 
D.xi extemam aremcni..m , q :ia rmnc loqui- 
mur de Sactamcntis in ordmc ad hominc<. 
Nam pro Angclis non dubiio pcllc inftiiui 
(piritualcsaliquas actiones , quc CSc ctrcmonix 
facrx & pignus gratix eflent, ideoquc rc ipfa 

iii 



remem , vt ctiam poft illam transf ifionem nec minandx , dicam infcriiis. In hanc cond tio • Oe rmtimt 

bcnc aec male opcurcmur Fidcles ? Tandcm ncm confentiunt coiiimunitcr Auclorcs, dum 54 ^***" 4 

vrgco ; qnia fi omucs cti m non exiftcnrcs ftii- d cunt dc rationc Sacramcnii c(Te , caufjrc dc J "■"fcf 

raus transfufi in volunratem Chrifti , rogo» prxfcnti aliqnam fandiutem , fahem imperfc. ' a T"Z Z 

denonunauoncro confe- ctam ; vt vidcte cft apud Pattcm Suatcz ca fe-i 



Digitized by Google 



Difp. U Dtfinttio Sacramtnti. Seft. 4; ' 9 

dione fecunda, & Cardinitcm Lugo numc- canfkuerint( dequo fulo pttndo iam agimus) 

ro H.qtii tamcn minus etricacirer idpcrluadct ; aic cum potius Paulus vidcatur dcnoiarc , ludxos 

cnim : Si ea ratio cxremonix ficrx non eflct ne- per illum tranfitum fuifle aliquo modo ablutos 

Ccflaria , multa dcberent dici Sacramcnta , qux cotam Dco , & quafi coofecratos: id cnim de- 

nullo modo funt talia : vti funt tranfitus Maris notant illa vctba , Omnet tmpti^ttti funt m 



I •»" 



Mt <tt 
twjjlttimm. 



rubri , qui lignificabai gratiam futuram : itcm 
aqua in dcfcrto e pctta fcaturicns : im6 & ver- 
ba ipfa Euangclij quando leguntur , dcberent cffe 
Sacratnentum , quia eriam promittunt gratiam 
dandam icxciuduntutautem a ratione Sacramcn- 
tieaptxcifa ratione, qu6d non caufent vllam 
excernam fanditatem in fubiedo. Rationcm a 
priori ex ipfa vocc dcfumit ; nam Sacramcntum 
idcm eft qnod Grxcc myftcriumimyftcrium ao- 
tcra ex fua prima intentione figmficat aliqnid ad 
religionem pcrtinens, quo homines fandifican- 
tur St confeaantur , ptocedit enim a vctbo 
Grxco uJ>m , quod latinc eft initiari facris ; vn- 
de fiuris iniriati diccbantur Myftx;6c Ciceto 
l.b. a. de Legibus ait myfteria appellari ini- 
ria, quibiHCxagtcfti vitaad humanitatcm cx- 
culti fumus. 



nube , c in muri , i. Connth. 10. vbi Diuus 




ipcrrcctam Bc lcgal 
fufccpcmnt ,« Inuiati funt Hefo*i(m ibi Cornc- 
lius noftcr: ) id quod fmc dubiodcnotat fandi- 
tatcm lcgalcm : probat autem idcm Corntlins f x 
Chiyfoliotr.o, Thuphylado, & aliis.Iudxos in 
fc fufccpillc tunc typum Baptitmi noftri , hoc 
aut;m formaliflnnc cft cos acctpitlc iLi.tfcica- 
tcm lcgalcm fub co figno, qu6d a ferumitc 
jf-gyptiaca tranfiicnt ad libcriatim fiUoiutn 
Dii ; nonugoillc tranfiuis dcfccit a tationc 
Sactanicnti rx co t.ipitc ,quod hic Audoi addu- 
cir , fcd quia non fiiit c.Ttcu.onia ftabilis &' pcr- 
pctua, piom ad Sactamcntum rcquiri pauld pofl 
diccmus : & coJem moJo difuiircndmn tltde 



Ego circa hoc pundura Prim6 non magnam aqua fcaturientc cx petra. Quoad Euangclia vc- 
«im facio in ea dtsiuatione Sactamentia my- t6, qux promittunt gratiam.dko ctiam illa non 



M 

diftru sm- fterb j quia ( vt bcne hic idem Auftor infcrius cxchidi a tationc Sattamenri , co qu6d fandita 
jJSSr numeto 8. fatetut ) plus figmficatur per vocem tem rwlUrn cairtcnt fn kgentc : etenim faltcm 



numero 8. ratetur ) pius ligmhcatur pcr vocem tcm nul 

Sttcrmmentum quim myfterium ; nam myfte- dum in M fljlcgnntut a Sacctdote , aut diun 
rium non dicit contincntiam in fe rei magnx. cantatmu a D acono , ncgati non potcft quin 
fed folam fignificationem occoltam rei magnx, cuifcrt fanctiraiem lcgalcm , quia illa ipfa lc- 
feu rei larcntis. Sccrmdo , quia rcucra ex pro- 6tio cft cxtcmonia valde fACi.i, ac proindceo 
pria origineeius vocis myherium nulla inclu- ipfo formalifliiuc fir.dificanoncm extctnam & 
ditut ibi fanctitas fubiccti , fcd pure putc li- lcgalcm inducit in legentcs aut cantantcs Euan- 
gnificat rem , qux fub commun» aut fenfibilt gclia ; & quiJcm non minus qtiam vfus aqux 
apparentia contina fignificationem grandem; bcnedicC.r , iu qua hic Auclor rcpctit fufficicn- 
ac fi diceremus xnigroa , emblema rei facrx. tCm fandificationcm ad rationcra Sacramcnti. 
Myftx autem ide6 dicebantur , quia ctant ap- fi ilundc fimul ca cffct cavnatiua gratix habi- 
plicati ad has rc^s fectetas explicandas aut in- tualis , aut promifliua illius ; crgo licct ipfa c .ut 
tclligendasi vbi njhil penitus dicitur dc fan- Euangcha frcuiulum fcnonerf nt Sacramcnta/<//. 
ditatc fubiedi , quafi vox mjflerium catn fi- iuxta intrntum hu'us Atidotis, laltcm ipfa co /" * 
gnificet. Quc-d vcr6 Cicero docuic myfteria rnmclcdioin Sacro , ipfc cantus, &c dcberet'*"'' 

eflc Sacrame-ntum , cumtamcn ccrtiffimum fit 
non cflr ; non ig tur ad defedum caufationis 
fanditatis extennc iccutrcndum cfl , vt ncge- 
ir.us ca cflc Sactamcnta. Fac-.liorcm ergo ratto- 
ncm dedctimus , fi dixctimus in ptimisipfirn 
ledioncm aut cantum Euangcliorum non cfie 



ftnfu 

ttiammtmt appcllati imria i quibus ex agrefti vitacxculti 
'""l^f* 0- *d humaniutem fumus , non cft a Cicerone 
eo fenfu didum , quo hic Audoc intcUcxit; 
hoc eft , vt myftcriafienificent ipfam vitx me- 
liorationcm , aut icrormationem , feu ipfam 
fauditatem : hoc inquam non dixit Tullius, 



fed voluit dicete , pet vocem myflerium figni- proiiuffioncm gr.it ix lubitual s, nec pignus il 

ficari dodrinam illam , qua exculti fumus ad lius, fcd aftionem ab F.cclcfia inftitutam , qur 

meliorem vitam J quo fcnfu inomni rigotc di- non potcft habflC tationem ptomiflionis aut 

cetc poffiimus , dodrinam Euangelicara c(Tc pignoris gtatia? •, quia Fcclclix non cll pcomittc- 

tnitia quibus Chriftiani excuhi fiimus , &c, rc gtatJara habitualcm , aut dite pignkis illtus: 

nemo Uraen dicct Euangclium effe ipfam fan- idenim ad folum Dcumfpcdat. Secund6 , fi 

ditacem ; & ver6 , quia Euangclia in fe non dc ipfis Euangeliis fcriptis flrino fit , ficilcrn 

includunt vUam adualem fanditatem , hic Au- ctiam eflc rationcm , cureanon fint Sacra- 

<tor ea iciicit atatione Sacramenti , ergo ex vo- mcntum , quia ncc illa funt promiffio Dci , ftd, 

ce myflerittnt etiam iuxta Ciceronem nihil pe- vt fic dicam , narratio cius promiflionis : perin- 

nitus deducitor ad rcm noftrara. CcrtePaulas dc ac quando Rexaliquid promittit , & alj 

inomni tigore vfus cft ea vocc , dnra i. Co- mcnte vcl in fcripto rctinent illam promiffio- 

rinth. if. dixit, Ecce mjfterium vehit dice: nem, eamqu: aliis dcinJc narrant : vnde vl- 



Omnet tjuidem refurgemut , fed nen emnet im. 
m*t*kimttr \ vbi tamcn nihil voluit denotare de 
fandirare , fedoftendit fcrem aiiquam abfcondi- 
tam Sc occultara dctrgere , qualis erat icfuncdio 
furura communis fine iram«ationecoramuni.Iu- 



tctius ca fcriptio non eft fignum ad placitum 
cx Chtifti rnftttutione ; fcd funt vcrba aut Scri- 
pturaqiixcx inftitutione Grxcontm aut Lati- 
norum fuerc olim vfiitpata in caJem fign'fica- 
tionc, in qua vcl Ioannes , vcl Matthxtis & ali) 



dico ergo vocem Grxcam effe inutilcm ad rera Euangcltflx illa vfurpaucrtint : quid ergo 



Cerr Mmftif- ptxfentem. 

emmt im Ma~ Sccond6 cltca alias ptobationes cenfeo , iltas 
^"^[V^norradmodum efTe e4icaces , qoia tanfitus 
«s_ * Maris rubti , aqua fcaturiens , &c. excludun- 
f—rksmtem- 0 * quidcm a «tione Sacramenti, non tamen 



rum fi Sacramenta non fint? n quc indc 
quidquam infcrre de ncccflitatc fandiutis I 
liia SaAamentiscaufjndc. 

HincTern6 dico , Non adc6 videti eerrum 



mi- 
hcet 

8 



eam fandtiratem rcquiri ad tatio 
tii 



»7 



m Sacramcn- 0,t-nJ; t ur 



i 

• Digitized by Google 



IO Rod D! Arriaga Trac5htus De Sacramentu ingenere. 

*tti-n 5a- voc : * fuflicicntcr v.Jctur infcrri ea 'neceiTiias, 
eram iui /?» q lia omncs Au&ores voccm illam Sacrimcn- 
<* • '*" mm vfurpim pro caremoiiia f.icra ; formaluer 
qmm fmSi- au;cm co j p f 0 q , Q J c ft {~ xti f rr»bi nc .il:q> am 

(.inlitatein cam (ulcipicnii 



ImtiBiltU 



quu cxcrcrrc cx- 
rcmoiiun facram , & ipfo vfu ilhu» fancYfica- 
ri faiiem extcr i4i,idem rlt formaliuimc locjucn- 
do: ergo -c tatione Sa ramcati clt, vt ca f:t 
altqittra f.n&uaiem. Confiimo , Sacrameiuum 
cll .1 quoi lignuin graiixa Deo inftitorum in pi- 
gnus illius* it.jiic co ipfo tali> res fi fii a&io aur 
quafi a:tio k crcarara cxcrcenda , extertus fiiu 
vfu fi.Kt fi< ai liu.ntncm ; crgoconfcrt aliquam 
fanft tatcm. Dixi nut tjut/i ttlto pioptcr Bapnf- 
nmin , qui confrrtur infanti linc vl 1 1 prorfus 
difpoiiiionc ex parte lptiiis , qtio tamcn m- 
fans fanctificatur et(Cfiui dum futctpii illum :ca 
cnim f ifceptio,fcu p.iilio , poteft ad teni ooltr.im 
vocan quafi a&io , maximr rum ad h.nu fan- 
ctitatcm lcgalem 11011 (it neccflaiia pofitiua actio 
ipfiusfulcipicmis. Conltci ergo Saciamtnruni 
eflc cxremoniam (uo vfu aiiquo tnodo faniftifi- 
cantem homincm. 

Vbi omnino norandum . non d. bcre id cx- 



jcr difinnftioncm lan 1 iiatis pcifrcr.e 



*8 



^{;f/ a * plican pc 

»7»L*_/ vcl N»P«C«Sk« ( vt cxplicatur a CarJ.nale 
i<ni»tt'itm Lugo : ) co cnim ipfo tcdderetnr dcinitio Sa- 
/•»<: ■*>■■*- crameuti vt fir analoga , 6c non vntuoca; ac 
l>m L'ij» f> p rom j e ilti.d Sacraroentum , quud • caufarct in 
Ctnmik. f u (J;jp, criie fjnccitatrin fotum imprrfcctini, 
non eonuenitcr vniuocc otrfl altcro cauUnte 
folam fuicVtatcm veram. Probatur manifclte, 
quia in rationc fin&itatij, non conticn URl intcr 
fe vniuocc famftiias impctfc&a Sc petf.cta ( vt 
fopra dixirous conrra Patrcm Cor.irt k , ) crgo 
ncque ilia duo conueniunc vniuotc 111 ratione 
caufx fancliiaiis. 

Forcaue rcfpond.bis, ea Sacramcnta cnurnire 
vniuoce* in rationc promilTi lorum gratia: habi- 
tualis , idquc fumcere vt comieniaut vniuocc in 
ratione Sacramcnti. Srd contra ctiidcntcr , quia 
iuxta hunc Atidrorem crte promitrtuum gr.uix 
habitualis non cft adxquata cflcnta Sactamrn- 
li : id cnim conueirt vetbis Euangclij.tranlitiii 
pcr Mate rubrum , cVc. quibus non conurnir 
ratio Sacramenti ; trgo coumicnria in hr>c 
pradicaro ptomiffionts non facit conuenien- 
tiara vni-.iocam in ratione Saerainmri. Ratio 
aurem a priori eft data , quia vt duo aliqoa con- 
neniant in vna ratione communi , non fuftScit 
comienienria in paitiali cfltntia eius tattonis 
comninnts : vt enim quisconueniat vniuoccin 
ratione animalis cumalrero , HOO funScit quod 
vcrc conueniat in ratione viucniis , quictt par- 
tiahs conccptns animalis, nifi etiamconucniat in 
conccptu fenfitiui : etgo cum ad coucrptum Sa- 
cramcmi eflcntialitcr partialitcr pcninrat illa 
caufatio fandlitatis, profcclo (i in ea non daiur 
conuenienlia,non eritablblotc vniuocatio in ra- 
tionc Sacramenii vi (icNon eigo debct pcr dif- 
iuucrioncm illarn cxplicari fanciuicatio Sacra- 
menti,lcd hoc modo: Sacramcntum cft cxtcmo- 
nia facra lufcipicncem exteriiis fan&ificans , & 
Ctmrtpitt» promiffiiiagTatix habitualis , fcu in ptgnus gra- 
s« r,m<mu t(;r habitualis inftituta : per hoccniin datur con- 
_ ccpcus , qni Sacramentis ommbus conuentt vm- 
tiocc;(ignificantcnim omniagratiam habitualem: 
funt itcin eios pignora : fimt cacremonix facrx 
fmdtificantes exterius hominem: vbi in otdi- 
nc ad eandenf landtiratem exrdicatur deiinirio, 
eigo. Soluiioncm aliam , quz cx Catdinale Lu- 



utti tta 
■ 11 «<. 



19 



go pull-"t adJ. ci.viJc infia rcicdam. In contra- 
rium q.ioad fubftautiam conclufionis ftat Paicr 
G ilpar Hnrradtii difpur. 1. dirricuhate quinta, 
vbi pro (ecitat Sotitrnin 1 . diftm<fV. 1 quaft.i. 
art. — . Pat:e<n Valqucz hlC difpui. 1 28. cap. 1. 
& CXhagauiam quaft. }. probr.tqiie illam 
cx Dino 1 homa nic qu.vft. f>o. art. 1. Vcrum D. thtmm 
ibi D uus TTiomas non rnottCI proprie hoc du f* H " rt P'<* 
ium, dicicquideui Sacramencum eflc m ee-' 

1 , _ o ifm mrrittn 

nerc tigni , inantial ctiaro Sacramrnturo non Hurt»di. 

raufate gratiam , idiamcn ipfc iiitclligit de gra- 

tia habituali , in ordine ad quaro Saciamcmurn 

cft lignum , at non nrnptrica quidqtiam nrgat 

de fan&iiate lrgali fcu cxccma :in 6 dum rc- 

fpondei obic£ttoni , qux ex medicaroenio , 

quod dicitut a fauando , dcfumitur , vndc in- -" *, 

fcrtur, Sarramrntuin , quod a facrando , fru a 

caufando fanctitatem non>inaiur , dcbct gra- 

tiam cauf..rc , ait Saciamcntum in gcnere can- 

fie fornialis fuiclifi.lre , non in gcnere caufx 

efticieiuis huc HJCem efl quod nos volumus, 

nam pci (an.iitatcin hanc legtlcm non intclli- 

g mus ahquid real ttt d (tmctum ab ipfo vfu 

^acramcnti , fcd cam qux in illo confiftit : c(t 

eufln CTremonia facra ; cuius vfu formaltcec 

homincs fanclificanttu lcgaliter , rrgo Dhtus 

Thomaspot in ibirfl pro noftra & communi 

fentcntia : clariffimc autctn illam traJidit 1. 1. 

quxft. 101. ari. 4. Sc quarft. loa. acr. f. vbi 

docct Sacr.imeuta c(1c ad facrandos homines: 

id q od hiiiiLn c dcducit co articulo 5. dilcur- 

rcnspcr omnia Sa. ramcnta atuiqua , & often- 

dcns ra ornuia fmllc facras carremonias , qui- 

bus horomes legaliicr I. n.t ti.abui.rui : ean- 

dcm riiam vcritatcm iradidit cis locis , durn 

docuic S icramciuiim contincri fub gcnere cx- 

ti monia? facr.r .atqiiica-rrroouia faciaqua talis 

fonnalitcrfe ipfafanctificat , vc obfcruatum eft, 

ergo. 

Vbi fimul noto , Patrrro Vafcjucz , obcuius !° 

maximr auclatitairm vtdctur flurtadus in (cn- tr f^ mtt ' .» 

teutiam ncgaiuem inclinaflc potius Itare pro p tr , f, $ 

nobis : & Prim.6 de hoc punclo non git capi- kit nntr* 

reprimo, lcd quinio : Sccuni<6, ibt foliim nc- 

gat Saciamenti ni couft tui in ordinc ad caufa- ' M *i f ,n f* m ' 
P. r 1 V» tuti im. 

luarcm gratix qtiam (ign ticrt ! agit cnim tacno ^„ Mt 

nominc coiura Catdinalcm Bellaiminum , qui Utrmimm<m 

docait Sacrarrctuum dcfinin per hoc,qu6d fit Smtnmtnti 

fignificaiiuttm cV catilariimm fanclitatis fiuc in- */•'»"•*»*• 

ternx , (iuc cxternr : vnde argnmcntanir con- 

tra hnnc , probans a Bellarmino non adignaii 

rationem vniuocam fanctiiaiis i quia fanctiias 

cxtetna & intcrna non conucniuiu vniuoce in 

raiione lancaitalis , Sc meriro infcrt , illum non 

loqui ea in re confequentci. Sentit crgo ibi 

Valqtiex , Sacramer.tnm cllc dcbcre tignuro de- 

icrminatum fandiracis verx , fcu gratix hahi. 

tualis , in ordinc ramen ad illam non nccclTatio 

habere caufalicatem , quia Sacraroentis ( vr in 

antiquis paict , non cft cflrntialr catifarr gra- ^ 

tiam habituaicm. Sanctificationcm vcro cxrer- " ,■ 
,. . , r txttrnn >*- 

nam , & qu.c ( vtdiximus ) non caulatur rro- tr4m ,nttri, 

pric cfticienter a Sacramcntis , fcd l .n u .ii ffi tc.fiJn n?<- 

mcconfiftit in eorumvfn , non negai Vafquez *J* 

efte communem Sacramcniis, itn6 id (upponit 

vt certum , dutn ait Sacramentnm dcbeic elTc 

facrum fignum inftituium a Dco : eo enim ip- 

fo formaliffime iu cius vfucft caquam diximus 

formalis fanclitas cxrerior : & fortaflc Ocha- 

gauia ,~&alij , quos ibi citat u irtadus , & quos 

videre non potui , codcm modo loquuutur. 

Secunda 



Diqitizcd by CjOOqIc 



IV 



Difp.i. Definitio Sacramntu Sc&. 4. 

Secand6 pro eodem intento argumeiiutur 
cx dccrcto Eu^enij Quarti in ConciT.o Fiuicn- 



11 



SVBSECTIO II. 



' x tiiio, vbi Poiujfcx alligiuns difctinien intct Sa 
r£lfaf rl fl ctamcnta vetcris Lcgts & noltu , fulum ait illa 
tiiMT. cantum figiirjllc.non caufatlc guiiam, noftra ve- 
ro cam gratiam caulare,crgo tupponit. Pouiifcx 
ad rationcm Sacramcnti vt tic furnccrc figinficarc 
gratiam vel dc pr.t fcnti vtl rle futuro dandam. 
Vctum nccjuc h u- probatio cft vllius moracnti: 
nam Conc.lium non fuit ibi fulicitom dc afll- 
gn-moo uccdicato illo communi S-icumentis 
omnibus tam antiquis quam nouis ; & dc quo 
nulla crat diiccputio ; fciiicct qu6d omne Sacra- 
raciuura lir czrcmonu facra, quz formalitct fuo 
vfu adferr lcgalcm fandtitattm .* folurn cniio vo- 
luit explicarc diffcrcnttam intcr antiqua & noua. 
AIU tinfdtm Tuti6 rationcidcmprobjti nam eo ipfoqu6d 
fnitti» rt- aliq.ud fign.ficet gratum fan&ificantem ,efto ni- 
fmttnr. jjjj n i, u j cfliciat, cft vcrc fic propnc Satumcn- 
tum d;ltiiKium ab ommbus aliis rcbm Sc niyfte- 
tits , figniicantibus qujdcm rcs facras , diftincXis 
tamcn i graiia ; rrgo. Vcrum hoc argumentum 
lcue valdc mihi vidrtur;ac prunum ipta voxgrs- 
tut btfottntlh lignificat muf.6 magis diftinctc 8c 



i) 



guomodo de ratione S*cr»menti fit efic 
tttrcmoniam jenftklcm & fittbilemt 

SE c v m d a conditio , qux etiam commu- 
nitcr in Sactamcniis rcquiritur , cft fenlibi- 
litas, prob<tri auum folet , c6 quod cum Relsu-^" 'ff* **- 
blica hurnana hon nifi fcnfibilitcr gubemccur, r,m ' n i. A 
oportucric pro illa hanc czreraontaro facram SCfT^!. 

ir r f r\ 1 ... . . 2l"* '»",11- 

etle cxtcrnam , leu (eniibilcrn. Vbi umrn ob IUHnt s-tr*- 
fctuo , non cfle ntccfliiai vtomnia qux conftt- rnmnm th- 
tuunt Sacumcmuiw fint pcr fc immcdiatc fcn itnt e f' (**■ 
fibilia i fuil.cif cnim vt ibfolutc ficundum ali- ^'^feSj 
quid fit lcnfibilc , t\ pcr illud ipfum rcliqua ' 
hanr qtiodaniiT)od6 fer.fibilia , ficut cunmi;o r.nurui» ptr 
fit fcniibilis pci conftflioncm, , & curpus Clui- t»fifi* m * m * 
ftiin Euthariltu per fpecics 6c vctba. Vbi obi- tuti "" fu * 
tcr dccidcnda eft qu.lt io quam nonnulli rusc'" '* 
difcutiunt ; Vcium fciliccc dc tatione effentiali 
Saeramcnti fit , ita elfe czremoniam factam 
(enfibilem , vt debcat cffc maccrialU. Eft au- 
tem h.i c quzftio pure pute de voce. Ercnim 



claic ipfam gtariam intcriurem fandtficantcm cum vox Sttcramtmnm cx fe nihil fignificet, 

quam omnia Sacramcntai & tamennun idc6 ea tiift ad quod applicatur ab Au&oubus , & nc- 

vox eft Sacramcntum : plus crgo ad rarioncm gare ncmo pofln , in potcftate homimtm cffe 

Sacramcnti rcquiritur qnam cftc- fignum gratiz cam tantum applicare ad fignificanda figna ma- 

habitualis. Vcium quia hoc pcrrinct ad dirhcul- tcrialia ; aur fi cootrario velint pofle eam extcn- 

utcm.de qtia fupta.cotura dcfinitioncm Sacra- di ad figmficanda etiam figna fpiriiualia gra- 




£1 ejt tTrt- d.ftincum fan£ticatem caufct ; quia co ipfo quod ta , & decidi quxftio non potcrit mclius , quatn 

iw#»m fiur» cft figmim facrum , fcu czrcmouia facra a Uco prius determinctur , ad quid in communi ca 

* 0« i»fii- inftituu , nccctTum etiam cft , vt fe ipfo coi fcrat vox appjicctut ; fi v.jj 

ttttS* rv. A n v 1 n .1 f iT ,■ t /»vr^rti:lfT, (cil l< 



qtiam dixi fandtitatem cxternam , icu icgaiem. 
Qu6d fi dartmus vnum ulc fignum etiam vci f- 
fimum gratiz dandc , quod tamen non elfct c«- 
remonia (acra,qua homines ahqtio tnodo confc- 
crarcntur , diccrcm illod non cflc Sacramcntum 
co fenfu, quo vox hzc StcrtmentHm accipitcira 
j x Doftoribus de fa&o. 
Stuntim Vbi tandem aductto, eundcm Hurtaduro,dum 
mmU conatat oftenderr,cur rranfitus M.itis tabri aqiu- 

fi i 'tt"' 'ti*'» *i Ut ^ C P n ™ ^ uct " non ^ ucnnt Sacraracnu.cutn 
rukri tir*ft- ta men fuetint figna gratiz , refpondcrc ,Non 
*r« fiin$n$n fuillc pet ca fignificatam gratiam, ctiamfi ob ali- 
fmuriM 5«<quam naturalem analogiam carum reruro atm. 

cadem gratia fucrint ilSni vmbra : fiicrc cnim 
figura Baptifmi fututi : & idem dicit dc matrimo- 
nio Adaroi. Quz do&rina facilc reiicitur , quia 
negari non potcft.quin maiotem lignificationcra 
qratix babucrinr ca omnia quam pr.rcise natura- 
icm illam analogiam , quam habuiflcnt cafu quo 



quis pucsc dicat Sa- 
cramcnttim dcbcrc eflc fi^num eratix Anc^ifi- 
cantis , Sc cxrcmoniarn ucram. Ccrtc cum iam 
otrrndcrimus ctiam rci fpirituati potfc diumi- 
tus couuenite cam rationem figni gratiz Sc 
citcmonix facrz , polfet etiam illis conticniie 
vox hxc S*cramt)num ; qu6d (1 addatur prx- 
tcr ca dcbctc fimul cifc caufam gratiz , cum 
& huc puffit couucnirc rci fpiritnali , potetit 
etiam vox Sacramcnti. Et codcm modo dif- 
curtendnm de aliis particulis , q»x polfunt ad- 
di in dcfinitione , & conucnire pollunt rci fpi- 
tirtiali ; qtiod fi tamcn prater illas omnes ad- 
datur ,. vt fit fignum materiale , ieu fenfibile, 
iam finc dubio ccfl.tbit omnis qurftio , cura 
ipfa fignificatio dctciminct voccm illara ad rem 
matetulcm , & cxdudat fpiricualcm. Idc6 
bcnc dixit Gabricl in 4- dift. i.quzft. i.att. i. 
Etuivli .pto Aneelis inftiruiflc 



pto Angelis inftiruiflct Deus aliqtu Btitmfi trt 
figna fpirirualia grarix , quxquc habcrent cun» ■d*t ttu 
per accidcns ca c«ntigiftent. Vidctur cnim Apo- dcro cfTcdum quem habent noftra Sacramen- Dtm ? '"fl' m 
ftolus Paulus contratiutn planc infinuare , &iu ta , non umen diccnda Sacramcnu ; c6 qtiod^"'*^ JS, 
Theologi fupponunt illa omnia IuHzis iu in fi- ex vfu Ioquentium communi vox Satramtn- tmtJis , mm 
guu contigitfe , hoc eft , non in fola analogia tum non vfurpctiit nifi pro figno fcnfibili , fcu 'S tnl 
natuuli ,fed Deo fpeciAJiicr vtente ca analogia, matcriali : ncq.tr q.wrcndum eft in hac qnz- S4#r4»#*f«. 
Vtomues pofTrnt intclligcrc quid cflcr in Lege ftioncdevoce uuius myftcrimn , ncque fruftri 
gratix futurum ; hoc autcm formalifliive cft, nos dcbcmt.s an plius in ca dcfatigati. Std iam 
illa fuiffe vfupsta a Deo , vt gtariam dandam ad rem noftram. 

fignificarent. Neqnc capio , qnotnodo dicat liic Tcrn6 fipponitur communit<*r eam cxre- } ^ 
AuiSor , non rtiilfe cas aftioncs figna grar'*,. mtyiiam , qux in Sacramentum allumitur, dt- r Mritintntum 
& tamcn addat fuilfc figuram gratiz ; cinn oro- bett affumi itabihttr. In quo puncto otnncs A btt tgttm 
©is figiua proprium fit fignum rci figuratz. fcrc A»£tores conaeniunr : ratio aurem illius 
Veriim fatis iam contra hunc Aufiorem , tV eo indc dcfumitur ; nam id , quo aliqua Rcfpubli- 
tandtiutc extciru ad ratiopem Saciamcmi icqui- ca diftinetiitur ib alia , dcbtt eflc ftabile ; aiio- 
6— quin rootalitcr non polfct in omnium cognuio- 

! ~l Sactatncnu autcna cfTc pcr roo- 

. dum 



Digitized by Google 



Loc. 7. 

Maich». 

loanio. 



11 Rod. DE Arriaga Tra&atus De Sdcramevtis m grncrc. 

dum rci diftinguentis Rcmptiblicam Cluiftia- lis dcbeant vocati Saeramenia , an Coh ea qux 

nam ab al.is certum omnino cll cx coinmuni flabiha, an vcio omnia al a ; quis non videat 

acceptione. Confirmatot : Sacramtnta fu u li- foliim tiVc qvaftiorxro de noromc ? hnc infe- 

gna ad placitum cx infhtntione , ficnt voces ro , N.l pollc folidc in alten-trsm pirtem defl- 

fiint figna tetum ; fi-d non ccnftcur fimplicitcr niti. F.itcor valdc prcbabilcm cflc cam folu- 

inftitucio , nifi fitmata fit communi Hc publica tionem drfun-pinro cx facrificiis , qr.x in adtio- 

lege , ideoque & ftabili , cV hoc in omnibus ne ad vnicam pcrfonnm deutmiivua confiftcre 

antiquis & nouis Sacramcntis tcpctitnr : fue- poffiitu In hac crgo qtu (Vone dc vocc, cV tota 

wm cnim & funt omnia ft.ibilia ; qucxihbct in de hbitu rioiimuiro,Pnir.um dico cfie valdc pro- Ptth*hiUtf, 

fuo ftatu. Hoc idem confirmat Patcr Suarius, babilc , de fcto Sacramcnta vctetis Legis om- Jj^"' f * S ^*" 

quia nifi ad defcccum huius ftabilitatis rccurra- nia finllc ft. bilia ; quia licct pofittuc id non pof- fbltmtjmlf. 

mus , non poflumus excludcre a raiione vcti fimus oftcildtte ; nulla eniro dcfinitio Ecckfia-/* Jt*hU*. 

Sacramcnti aliquas Chrifti adiones , quas ta- tcpentiir de mimero onm Sacraroenrorum , Sc 

rocn n-illus dicit Sacramcnta ; v. g. quando ad qnx illa ; ncquc*x Scriptura quidqtiain poteft 

oltendi in eo punfto ; Thcolcgi tamcn omnes 



tnr. 



Magdalenam dixit,/?WM/«>ir«ir tibi petc*t*ti 
quod idem paralytico dixit \ ad difcipulo* cttain 
infi ffluuio : Accipttt Sfiritum S*nQum. Hxc 
confirmatio meo iudicio non lubcc magnam 
rtiiti. vim ' n "oftris & iplins Suatcz principiis i nam 
illa vcrba non fnere tunc propiii pignus gtatix, 
ptout ad Sactamcntum requiri diccrom paulo 
p6ft. Secundo , ibi nulla fiiil cxrcmon M facta 
cx parte fiifcipiciuis : proh><:o ctnm vciborum 
illorum falum fe tenuit cx parte ipii-is Chtifti; 
nihil autem cx pattc Mtgtalenx fi.it . quod 
poffit cifc proprie pm Saerarocroti. A J nlud de 
inftifflatioi e ficiliiis potefl dici fudle partcm Sa- 
cramenti Otdinis, qno Chnftus dcdit dikipuhs 
poteftatem abfolucndi : ncquc obcft , qu6d tam 
non fit necclTaria ea cxremonia ; potuit cnim 
Chrillus alia vti, & aham rtlmqucrc Apoftoiis 
pro tota Ecckfia. 

Tctigit hanc qa.rftionem de perpetuitate 
(cu ftibilitate Sacrameiui Cardinalis Lugo 
difput. 1. a numet. 4S. & neutram paitem pio- 
pric dcfvndcndo , oftendit atgumenta Patris 
Snaiei , quibus cam ftabilitatcm probac , non 
mmu effi; ctficacia ; ait cnim , Non rninus Sactificiitm 
Jii ,Jfi w f. C |fi ggnorn ad placitum nlara Sacramcntum, 
& tamen conftac olim fciiflc facrificia vcra fola 
vnica actione , vnica vice fa&a •, vi quando 
Abraham iuffiis cft immolare filium : pkraquc 
al'a rcperiti in Lege veteri poflimt, & in motic 
Chrifti Domini, qttxvnica fitii , & femcl po- 
fita nihilotntnUS fuit vcrom facr.ficium. Ad 
argnmentiim autcm cx ftabilitate rsligionis de- 
fumprum rcfpondet , omnino ad id furrtctcc, 
fi caTcmonix communes ac ptincipaks fint fta- 
fcilcs ; pcr hoc tarocn non imp«diriq ;o mir.us 
«liqua particnlaris pio vna pcrfona itiftittiatur 
in Sacrametitum. Dcnique, quod de fadlo omnia 
fcoftta Saciamrnta fint ftabilia, & obm id etiam 



36 



!5 

Cxrl n*l 1 

DMt'1 S >* 
TIZ. frt ji» 
ttlitatt ttrt 



in eo pttr 

videntut fupponeie omnia illa Sacrarocnta fuifte 
ccmrounia , St diit.-.llc toto tcmporc illius Legis; 
idcoqucin hoc pnnclo f.itis probabiliter P. Sua- 
rcz fupponit ic ipfa cani llabilitatem in omnibus 
Sacramcniis dan; vndo cuaro probabiliter infcr- 
tut, Ecdefum c.im voccm dc faclo vfutpaflc pio 
lah figno llabili& fixo. 

Et vci6 Catdiualis Luqo , qui hic contra 
Patrcm Suarcz fottitet a»it , videtur poffc pro- Dr /'*^"* T 
ptiis atgumcntis impcti; vticnim Suatczait.nifi ^S*ihm 
requiracur hxc ftabilicas , non pofic cxcludi a Um 
ratiotK Sacramcnti nliquas adtioucs ; ita eodcm 
modo ipfe Cardinalis Lugo probat dc ratione 
cfkntiali Sactamenti vt lic cfie , darc aclu ali- 
quam fanfl;tatcm lakcm extcrnam .• vtitui- fi- 
mili arguincnto ; qnia aliis i.ou polfit reiici 1 
rarione Sacramcnti tiar.fiius Mans rubri , &c. 
Quid trgo , fi iam hnic Aucloti eodem modo 
rcfpondcrt tur , (icttt tpfc dicit , Qnid fi impo- 
fiito mannum Moyf.t fuifet S*cr*mtr>tnmt 
dic 



licerenos poffiimus, Qttidfiilte tr*nfitns M*- 
rit rnbri f.ijjet S*Ct*HkttltnM i Vnde quxfo 
contrariiim ipfe pr. bai , vt in fimili obiicit con- 
ira Suarcz ? Et idcm dico , Ci;r de poffibui 
non potcrit d.iri nliqnbd fignum vcrc promifll- 
unm gr;tt'.T habitualis , quod t^men $c ac2a 
non- fanct ficct extcritis , fitque mhtlominus 
S tcramcntum t Ccnc , rtnod oninia Sacramen- 
ta dc hSto annexam habcant eam fandtificaiio- 
ncm , non rfptit-tur ab eodcm Anclote fnffi- 
cicns argtimentum , vt contra Suarez obiicif. 
Vides ci£o in hac.qti.rftione de voce magis 
confequcntet difcuinllc SiurSuin. Qiiidquid vc- 
r6 dc hoc fir, 

Vltimo putarem potTc dici non improbabili- M 
ter , cale fignum & ptgmu gratix 1 etiam fi ad *** 
vnam pctfonam , Sc pro vna vicc drtrrminatom, ^"^ntM^* 



antiqtu habucrint , dicit nihil piobaiCi Ptin.6, " duromodo rcliqua habcrct .vocandum ab homi- ?"„ m „J 



Jntir 



qiiia fortc falfuin fiipponitnr : valdc, enim du- 
btum cft.-an non impofino manuum Moyfis fii- 
pra lofue ,qua didicct fpiritum fjptcntix, fuetic 
Sacramnuum : & idem dc aliis paiticulanbus 
atftionibus poteft in dnbium vctti. Sccund6, 
qiiia eflo omnia Sactamenta id hibcant de fa- 
(.to, non continuo (cquitni id elfc de tatiune Sa- 
(vicramciui vt fic. Iudico hanc quxltioncm clfi: 
dttur ijfi ttt- dc fi>Io nomine 1 ctcnim quond rem ipfam nc- 
(MKa dt mo j H , tc ft ( )ubi t , ire f pydc a Deo dari vni foli 
priuatx pctfon.e aliquod pignus giatix ; quod 
quidem omnibus fic fignum gtatix non pto 
ommbus conccdendx , aut fignnm non ab jftm- 
«tbus tttcrcendimt. Hoc do Cardinag Lugo, 
nec puto a 1'atte Suatio negandum. Ccrtnm 
itcm , pofle cflc alia vniuerfalia ftabiliaquc fi- 



nibns Sacramcntum ; quia non vidcntut adco 
cfrcntialitcr ad hanc dcnomin.uionem requirerc 
illam fiabilitatem , vti Kqitimut rcliqua , qtta 
doctlrina admilla , in drfininone Sacramenti 
dcb'rct omiici particula , qnam nos pofitimus, 
ctrernoni* Pttbiiit : non cnim opottct in defi- 
nitione poncre vllam paiticc.lam , fine qua vcl 
diuinitus poffit daii illud dcfinitnm. Dixi fi 
rtlitju* b*be*t , nempe & rationcm promifjjo- 
nis &• pignoris , & quod fit publicttm fignum 
fignificanfque qnoad omnes , non enim rrpu- 
gnataftionem cllc vnam , 3i ad vnicam pctfo- 
nam detrrininatam , & tamen fignificationcm 
illius cfTe communem on nibus , vcl omnci 
fcire talc fignum cllc gratix > &c. Vti mors 
Chrifti Domini fine dubio vnica in (c fijit. 



gna feu.pignpra gratix. H.tc de re quoad pofl omnibus camen ea figmficat fupiemum domi. 
fibilitatcm omninoccna; iara vcr6 quxex il- nium Dci , ac promde fuit vcruin factificium, 

de 



Digitized by.Google 



?8 



Ofl*n ditttr 
«ttmfiit. 



de qtio fufius infti. Debebit eriam tale pignus, 
Vtfit S.ici amcntum, elTc cxrcmonia facrajquia, 
vt diximus fupra nomine Sacramenti planr vi- 
dentur omnes mtcltigcrc aliquod fignum , cuius 
fignificatio cV: inltitutio proueniat a Deo.dcbcat 
tamen aliquo moJo vcl cxetceri , vel recipi in 
hominc ip:o ; idtoquc ijt c.ircmonia >qua hic 
finciih\\uit aliqno modo : & hinc appatct di- 
ucrfius Inrcr rationcm cartemonix faerx,& 
eam ftabiliucem, quod fmc ftabiliutc confillit 
ratio pignorisgratix habicualis fan&ificantisfiio 
vfii homincs , id quod dixi inaxitne hgnificari 
ab ommbus pcr hanc voccm ; fineratione veio 
cxremonix facrx non laluacur illa fan&ificatio 
fufcipientis , fed videcuc manere illud fignum 
quafi purc fc tencns cx pattc Dci,cv abhomini- 
bus alienurn : id quod iiuu difta vidcntur ho- 
mines aitcndiHc inca voce Sncramtntum. Et 
fatis de quxftionc ad pimim modumloquendi 
pertinente. 

Illud tamen ex di&is contia quofdam 
a»vt!\ r$m. Reccntiores , qui iTianifcflc plus nimio cam 
timUtmmSM ftabilitatem Sacramentorum excendcrunc , ob- 
tr»mi*tUu. f cruan( j UTT) cft ( millo moio e(lc cifcuiale om- 

wMtt t$t$ :i- . _ 

ftre *u, dw m Jacraincnto durarc toto tcmporc quo duiac 
WMtftstui L4- ftatus Legis , in quo inftituitur. Quis cnimdi- 
i" **.»*>*• ceret ciccunKiiioncm nou futuram Saciamen- 
Jiituitmr: iam ( g^, jy^ m ftj tuta p vt ccu < atc debuiflct 

quadringentis vcl ireccntis annisante adncn- 
tum Chtiftijaut c contrnrio.fi inccpiflct ducen- 
tis annis poft dat.im in monce Legem ? Vrgeo 
clarius ; S.ictamentum Lcgis naturx in om- 
nium ctiam horum , quos impugnos , (cnrentia 
fuitverum Scrcalc Sacramentum i & tamcit 
cellauit in Abrahamo quadcingentis fcre annis 
antcquam inciperetnoiius ftatus Legis fcnpcx, 
cV antequam celurec Lcgis natura- ftatus;creot 
idera in ipfa circumcifione fuadewr , nam Sc 
hxc fuic vcrtiin Sactamcnrum pro illis qua- 
dringincis annis ante Lcgem datam in Sinai , Jc 
tainen non fuit pcrpctuum pro ea Lcge naturx, 
quia incepit fcic duobus millibus annorom 
poft illam : ergo dcratione Sacramenti vt fic 
non eft perpetuitas illius prototo temporc Lc- 
gis in qvia infticuicur. Ratio a prioti defiuncn- 
da cft cx paulo ante diftis; quia licetad diftin- 
cltoncm vnios poptili ab alio rcquiracnr aliqua^ 
ftabilitas in fignis &c cxromoniis ditlin&iuis, 
non camen eft nrccrtaria omnimoda perpetui> 
CUrf Et vcro excmplo vocum , quo Aduerfarij 
vcuntor , idem comiincicur : licct enim voces 
longam habuerint dutationem ; non tamcn 
omncs perpetux funt : quot enim voces fucccf- 
fu remporis , etiam in eadem Republica , vel 
fignificationem mucacunt , vcl omnino petie- 
runt ! Id denique in noftris Sactamcntis appa- 
tet ; nam ctiamil Chriftus inftituiflcc ita Extrc- 
xqam Vncxionem , vc quingentis annis ante fi- 
nem mundi dcfmrtcc eflc Sacramcntum , non 
i Jco huc vfquc non fuiflet i crgo non cft nr- 
ccfle vc Sacramcnta (Int omnino coxua Legi 
in qua funl inftinvta > etiamfi aliqua roagna 
pccfeuetantia pto illis tcqtiirattit. Vbi nonnuili 
i' conttario quxtunt , an funSciat durarc per 
fotam vitam vnius hominis. Etvidetut id non 
fufficcre , quia nondicicuc communitct ftabi- 
lequod vit t vnius hominis alligatum eft, ma< 
ximc nunc quando vita hominis bccuifilma 
eft. Fonafie alicui oppofitum magisacridcrct, 
quia quinquaginta vcl fixaginia aut oAoginta 
■nni fatis notabilcm pericueranciatn includunt, 
ArrUg* Tem. Vlh 



Difp. \. Definitlo Sncramenti. Scdl. 4.' 



vt poflctuliscxrcmonia dici.Sacnmcntum.Sa:- 
pcdixiin his rebus qux non coufiftunt in in- 
diuifibili , & pcndcntcx iudicio hominum.cflc 
fummam incertitudinem , quja vmts taxat hoc 
modo.alter illo. Ciitn fcmcl dixerimus non efle 
necelTum vc Sacramenta diucnc coto lempotc '* m t m /#" 
Legis inqua fiinc, fed notabili aliquo , iam ccic 'l*^^^ 
difhcile dccidcre , quod fitillud notabilc tetn» d, t iu*r tAtt^ 
pus,an hoc , an illud.an fexaginca anni.an oSto- mcaut jUii- 
giuta, an ccotuin. Ncquc id nos pofliimus om- 
nino cerco dccenniiuce. Mihi fane ccntnm nnni 
vidcturfunSceieiaUisctiamfortaflfc videbitutfiif- 
fidiens longc roinor ducatio-, &c vcto fortc non 
deerit qui viginti annos dicatfufficcre.Etdcltoc 
punc^to.maiori ex parte aut potius cxintegto ad 
voccs fpedcantc/acis. 

SVBSECTIO III. 
£h* ali/t Atbtimt SttaAmento comentre 

T! 



BRIio loco quxti poteft , vvumutui 
SacrameninrD eflffgnum Ibbilc , ita dc- K*»tflt»fi{* 
bcat clfi: communc pto omnibus j de quonon-/'* s*<r*- 
nulli fufius quam par tffct. Brcuitcr nos rc- mt »'*™ f»t 
fpondcmus , nullo modo id cllc ncccflatiumj ''7'* V* 
vt patuit ohm m circumcifione , Sacerdotio m inJim. 
aUifque Sactamentis i illa enim excludcbat om- 
nes fucminaii hoc vcro non admittcbat nifi vni- 
cam familiam Aaron : eft autcm probabilifErAa 
fcntcntia docens Saccrdocium fuillc etiain in 
veicri Legevcrum& pioprium Sacramentum. 
Ratio vcro dcfumctut cx ftaimi dicendis : vt 
enim aliqua cxremonia fit facra , Sc fignifica- 
tiua gracix, ac in pignus grattx inft tuta, prout 
diccmus requiri Sc fuffi>.erc «d Sacramcnturo, 
non eft ncccflm» vt cxtcndat (c ad omncs pcr- 
fbnas , fufficit fi ad cettM •, ac ptoinde ex hoc 
capiicoptimc potmlTct , fi voluirtct Chnftus, 
inftitiicrc , vt in confeccationc Summi Pontt- 
ficis conficctecut Ipccialc SactarncntUtti i quoJ 
tamcn non polfct ccnccdi nifi vni pctfonx , & 
poft moncm illius altcri. Vivdc v.tldc piobabile 
eft.in Lege vcccciSummiPoncificisconfecratio- 
nem fuific rcipfa Sacramentum : cuius non nifi 
primogenitus otdinaric parence mortuo c.ipax 
crac. Ec dc hoc punc~to,quia nimis ceccum,fatis. s.ierMmtntt 
Quacco luco fuppono oronc Sacramenturo Jtiettgt fi- 
dtbccc efle fignum gucix iuflificancis. Hxc*" ,H » t r "'* 
fiippoficio non pouft mclius pcobari quira * u ?$ tmu%% 
communi fcrc omnium acceptione, incelligeri- 
cium Sacramentt nomine tale gcatix fignum. 
Vcrum autem ratio figni fit ens tealc vcl ratio- R*ii*fywt0 
nis , quxftio cft ad alia omnia ftgna communisi A»«wmw 
ioqua dicendutn cft cflc dcnominationctn rca- 

, 1 . c , t/tr* im 

lcrn cxcnnfccam proucnientcm a voluntace in- llemis vl Vfm 
fticuencis : qux denominatio immcrito voca- (uit v*f*u*i 
tut ens tationis a Vafquez , & a Gafpatc Hur- & Hurnjtut, 
tado , ciufdcm fctc pct oronia fictatorc , dif- 
puc. i. difficult. 7, Quis cnim dixit vnquarn 
eflc cns t.uionis , me efle poftvriotem Adamci 
cV piiorcm Antichiifto ; eflc amatum , vcl odio 
habitnm ; fcderea dextrisauta (inifltis Petci) 
qux otnnct fiinc denotninationes excrinfecx. 
Ratio j priori , quia pec hnnc modum loquen- 
di nolumus dcnocacc , in fubic&o efll- fotmain 
aliquam intrinfecam eidem inhxrentero,ideoque 
nutlum fingimus ens rationis i fed pcxchc pto- 
pter exiftcntiatn itlius formxexttiniccx , & ali- 
quo modo fubie&um cefpicicntis , ttibuimus 
cidcm fubici^o diucrfum norocn. Id quod cx ^ 

B ipfo 



Vtriim ficiit 



I 



*4 Rod^ db Arrtaga Tra 

ipfomct Patrc Vafqncz clare oftcndirur, facctuc 
cnim ipfe , & qiudcm merii6 , hoc quod cft 
mc vidcrc parientcm, efle quid teale. Aigurocn- 
tor crgo hinc etiidcntcr , Me videre parictem.iM 
parietcm efle vifum a mc ,cft idcm formalifli- 
rac fola diucrfitate vocum interucnicnce ; vti 
" idem eft me occidere Pctrum , & Pctium a me 
occidi , tk me amarc Pcttum , & Pcttum a me 
amati ; ctgo fi in vno nullum cft ens tationis, 
AfimUiofit- vii reuctanon cft , neque crit in alio. Quod 
diiur tx if- Cn ; m Pater Vafquez ait , quando dicimus , Afe 
fim r*fi»<i 4me ,p er4 ,ii„ em itftelltttHJ vidtre parieiem, 
ttS*k»i M aliud clfc , quaro quud fit fundamenrum 
nttgiemt*- rcafe denominationis vifi : quod veto parics 
iftv*. ^clu dicatur vifus , non eifc- Ime operationc u- 
• tionis ; quandoquidcm Dlbil babet icalc paties, 
quod in fc rccipi.it ante opcrationem mtcllc- • 
czus , a qt»o poflic rcalitcr dcnominari. Hoc 
inquam non cft magni iv.omenti > quia vw de- 
\iominatio albi , calidi', iufti , &c. dancur a 
• partc rci ante opcrationem incellcctus cacionc 
vnionis intrinfccx , qux intct albcdincm & 
■ fubic&um intcrccdic i ctiamfi antc opcrationcm 

' iiitellcctus non id dcdaretur "pcr cas voces , al- 
bus , iuftus , calidus - t qui linc dubio harum 
vfus ad cxplicandam cam vnioncm a ratione 
feu ab inrcllectu ptoucnit : iu quicumquc in 
hoc pundlo mclius philofophantur , dicuni pcc 
illam voccm t/i/f non dcnorari vllam rcccptio- 
ricm intrmfccam vifionis in ipfo parictc : fi 
■cnim idclCrc , hauddnbicibi inccruenitcc cns 
rationis : dcjiotacur crgo pcr eai voccs cxtllcn- 
tia ipfuis vifionis ; q«x ciim cllcnti.ilircr fic co- 
gnicio obicctti , eo lpfo facic vt obiectum vcic 
& proptic vidcatur pet illam : ncque puto Pa- 
trcm Vafquez faltcm fub hac voce ditturum 
fieri ens rationis , Paries videtur ; quia ibi 
nihil aliud fignifico quam D<iti»r vifio parietis: 
atqui efto Latina Grainmatica vtacur illo vct- 
bo fubftantiuo . Efl vifns , amattts , odie habi- 
tns , &c nihik aliud pcnitus cx pattc ipfius 
pariccis plus aut niinns vuli ponctc dum dicit, 
Tarics videtur , quam dum dicic , Paries efi 
vifns , & c contrario. Scd hx funt dux voccs 
ttt ittttmi- fynonymx , ficut gRidius & cnfis. Ccrnitur id 
natnntmtv . longc clarius tn ca dcnominatione pcccatoris; 
tr'm r ttiftt eccnim non pnto Patrcm Vafquez diflurum 
t»tcrvtr> hominem*pcccare, formalitcr eflc cns rarionis, 

*et,<ttru<tHT, • • • /i 'II 

■mm tfi tnt aiK ante omnerationis noftrx opus illum.qut 
tmienu. occidit libcrc alterum , non peccare rcalitcr & 
vcrc , aur non orfcndcrc vcrc Sc rcaliter Dcum, 
ncquc eflc odio & xtttna panadignum ; fcd 
ad id rcquiri deinde , vt nos aliquid ibi finga- 
mus. Conftct ctgo hominem pcccare , clTc in- 
dcpcndcns ab omni cnrc rationis. Atqui ho- 
rninem pcccare , iuxta fcnteniiam ipfius Vafl 
qurz , cft dcnominatio extrinfcca a Lege qux 
prohibct illum adum. Namquiindie iciunij 
comedit catncs , peccat : qu6d fi eadem co- 
mcflio habita fiiiflct fine pt.rccptocas piohi- 
bcnre , non peccaflct ille homo ; ergo quod 
comedens vnus die Venetis pcccct, altcr come- 
dcns die louis non pcccet, proucnit cxtrinlccca 
Lcge , qux vno dic prohibcr.alccro non;proue, 
nic iccm a voluncatcgcneraliDei praftantiscon- 

* cutfiim indiffctentem ; etgo pet dcnominatio- 

ncm cxtrinfecam poteft quis ante omncopus 
tacionis vere & realiter Deum offLndcrc , pec- 
. care„Jcc.crgodcnominatio cxttinfcca qua talis 

FwMfV (^>noncft opus rationis. 

*ft fuf FottallcircipotKierct , anteomne opas ratio- 



-V. 



tftatus Ve Sacramcxtis in gcnere. ^ 

nis pofle qtiidetn dici Pctrum peccare , rranf-"""» idm 

grcdi lcgcm, &c. non tamcn pollc dici cflc *^» # 

peccatoicm , quia pci ■ hoi i-rrj dcnutatut cum ; 

lubcrc aliquam totmam iutrinfeoun , pcc 

quam fit pcccator. Scd contia Prim6 , quia fi . 

a forma cxtrinfrca dicitur pcccarc , iam co ipfo 

accipjt vnam dcnomioationem rcalcm a rc ex- 

trinlcca t vt contendimus, qtiidquid fit dc iJla 

altcta Efi pecctttor. Sccundo , qui dieitur"pcc- 

carc , falcjrc- , vidcrc , audire , line dubio dici- 

tur habcicsliquod pixJicatum , vndc ca deno- 

minatio ilii ptoueniat magts qiihm altcii , qui 

non dicitm pcccaic , ctgo iam ibi babettotum 

mcum intenture, & aigumcntum tottim Pa- 

tris Vafqucz.Addc, 7« Ejl feccMtor St li peetat 

elfc idcm foriv.abflimc folis vocibus mutatis; 

\ti Amnt & tfi *m*>is, Dorrnit & eft dormiens\ 

imo omnis propofitio , qux fir in vulgari 

modo lotjucndi per ea verba dc pr.ifcnri , iuxta* 

tigote*m Logicumdcbct coiiueai pcrvcrbum 

fiibflantiuun» efi \ vt appircat :bi fubicflum, 

{irxdicatuin Sc copula,vt diximus in Summa- 
is ; simo v. g. Ep fum <m*ns , LtgoJ.go f>,m 
legens , &c ctgo li dum dicitur Ego pecce, 
nullum omnino fit cns rarionis ; neque ficc 
dum dico EgofumpttcAns. Er hincconfirma- 
rur quod paulo anie diccbam de pariece vifo; 
nam li dum dicicuc £/• videe p^rietfm , non 
fit ens rationis , ncc fict dum dicitur pafliuc, 
Paries videtttr d me , cigo ncc dum dicitur, 
P^ries eft vipts ; quia Ego video p*riettm & 
Pnrifs vidttur fimt idcm ; dcinde P.vie s zi- 
detnr & Tanes tfi vifus onrtiino funt idcm.cr- 
go nullum ibi intctucnit cns rationis. 

Sccundi> fotte rcfpojdcbis nrgando confe- 4* 
qucntiam a pcccato ad Saaamcnta , & ad de- 
nominationcs alias cxtiinfccas : c6 quod in 
peccatotc cft faltcm ipfe acius vohintatis intrin- 
fccus, aquo poteft illa denominatio venire: 
at in Sacumcntisvt dkanttU figna , nihil in- 
tctucnit iiuriiifccum. S.-d COUtn, quia cgo non 
loqtiot dc illa dcnominationc z olentis comtdt- 
recarnts ; hxc enim haiidd.ib.c eft inttinfcca; 
fed loquor de denominationc pcccantis , qux 
vt talis clTcr.tialiter includit aliqiiid cxtrinfe- 
cuinGtltcm partialitcr , ira vt linc illo nullo , 
modo.fitpeccatum : fic vt huic tcplicac obuia- 
rcm , fupra pofui duos homincs prxcise diffc- 
rentcs in ca^ dcnominationc cxtiinfcca , qu6d 
prohibitus cft vni efus carnium , altcti vcr6 
non ; vndc diffcrunt in ea dcnoroinatione pcc- 
cantis quam vnus lubec ,altcr non , vbi autem 
nulla eft dirTcrentia nifi utione'exttinfcci : crgo 
potcft altquid extrinfccum antc ou-.ncm vfum 
utionis dcnominare fuo moJo fubicflum : er- 
go ratio Patris Vafqucztota ruit: nam fi Ce- 
rocl in vno cafu id admittitut , dcbct ift omn!- 
bus. Denique in bac denominacione Deut 
creat , Itttis calefacit , Sol illuminat , idem 
clarillime conftac : nam omncs hx denomina- 
tiones funt cxtrinfccx i quia actio non recipi- 
tur in caufa efHcicnte qua tali. Nemo autem 
dixit caufam caulatc efle ens rationis , auc 
nos , duru id dicimus , faccrc cns rationis. £( 
fatis dc.hoc puncto , quod ad ir.odum loquen- 
di fpectat ; dc quo aliis in locis nonnihil etiam 
dixi : & obfcruaui forcallc Patrem Vafquez fo- 
lo nomine a reliquis dirterrc , c6 qu6d nomi- 
ne eius formalis denominariouis folum intel- 
ligit hoc, quod cft a£lu patietem vocari vilum, 
id quod ab intcllcctufotmalitcr proucnit ,inde 

tatnen 



. Digitized by Google 



4« 



Stertmtn 



Difp. r. Definitlo Sdcramenti. Sc€t j Ij 

i non potcft aflignari d ftvrcntia inter dc- f.tlu.uem tamcn propriam Sacramcntorum anti- 

iiorninationcm iiurinlceam Sc extnufccam .• vti qjorum in grnt »m non volo aJmittcre, ob di- , 

cnim hx formaliur co fcnfu ab intellcdu pro- ccnda infa in fohrionc tcrtix obicriioivs.qitia 

lieuiuni , tta & illx i diccrc cnim 'J ttrns tfi aU in Dco non ontins protnilTio propne cat.tat rcm 

bui , opus cft intcllcdus, vii diccic Ttriti tft promilfim , quando iam fuppontttir ante cirn 

vifns. promiflioncm rcs illafutura.Mcl us trgo ratronC 

Suppono undcm , Sacramcntum non purc pignons Sc arrhae res tota explicatur mdtpkn- 

fpcctil.iriuc. gruiam fignificarc, vt alibi oftcndi; dentcra caufalitatc , maxime ciim illa pacticula 

nequc t.imcn id.6 requiri vt eam cai.fet , vti ex pignus gratU cxcludat a ratione Sacrameim" , 

. antiquis codem loco probaui. Eft crgo Sacta- quidquid hic Audor vult cxcludcrc pcrcam ali- 

pmtfmfi menit, n | T' al ' <] l, *J a,n t)« loquda, quo nobis qjalem canfalitatcm. 

Vrmi Mg*t cxrcriiis promirtitdate grariam i feu quafi qux- Scd iam ad obiedioncs contra eam difini- 4f 

*d t*» r .fn, J an i arrha, aut pignus , quo fcipfom obligat ad tioncm. Prima fit , quia tota illa vidtttit von- 

~cam gtatiam conrctendam i vel ft.uim quando tienire facnficio i quod tamcn vt tale non cft 

Sacramcntum cxetcctur.vr contingit in noftns, Sacramcutum. Probatitr fubfumptum i nam 

vc! poft . l^noJ tcmpus.vt conringrbai in anti- facnficiiim eft esrcmoniafacTa , & viJetur elle 

quis ; pvt qux promittcbatnr gtatia hoc icmpote fignificatiua gratix ciufqne promiilio. Relpon- cvrf*'rifU 

d.tnda p-r Sact >menta nouar Legis. dco , Saciificium qua talc r.on ellc inftllUlutn dmnMtem 

Qnsrtfttui Hx h's fucilc colligrs obiter, cur f» foli-.is Dci in pignus gruiix , fcd prxcisc ad protcllandum f >>>* ****** 

T>e i f ify pr.iptii .uidror taie S.tcramc*tua mftrtteft iquu ex paitcnoftraDei fupremum domiinum, vnJc 

mmn*mt***~ ' c, ' ucr " J ^*'* pcrfona pottft piomiiurc ali- poriis cft loqucla.qua CTcattita loqtutur D o ci 

qttiJ.vcl cojicedrre pigmts Jcdono aliqno., ad f- fubiicicns , enifqte agnofceus poicftaum , 

q.iani fpcdat r»li\ doiii latgitio: itm crgo gratia q^avt c co< tr irio pigtms a Dro nobts iatiiin, 



inft ficans a foloDeo poflit roiKxJi.fouis • ens 
pot/.ru propna audort-te Satrran entnm, qi-od 
cft pron. Ifio J, jrgniK gr.uix , inftnuctc Dixi 
"pror.ri* auUoritate , q ua poteft Deus Jelcga- 
re f.i.- iltarorn al.cui vt Sacramenta inftnnai } 
qttoJ ( vr propriiis loqnamur) nontam cft Sa- 
cramcnti inllisuctidt foctiltis.qnam dccrrm nan- 
di materi.im\ qn.r aCtWUtur in Sacramenttim 



anr pioniiOio , qua ipfc Dcu, nobis tign fiotf 
gritMin a fed nd.im. Nrqueoblin q«i6J ali- 
qjanJo in ficnrkiTs antiqtti» concclla fu.ric 
qujcJam lcgalis fandit s (" vt in illis qux aJ 
expiationcm pro pcccatis ordinabantur ) quia 
npn icteo rtirmaliter erant i '.ft.fi antis gratix 
pi^tora. Imo etfi graria iuftifitans illis anncxa 
Rltdcr, ndhucnon fmlT nr Sactamnua;qu'a non 
Sc pignuj gruia; : dc qno puncto nobis redibit ' elicnt iJtd propriciu gr.uii pignus inttitutatiiec 



44 



fcrmo infra .igontibus; de caufa inflituentc no 
ftrorutn Sacra:ncntorum •, vbi rangcmns quam- 
dam obieaionem vtcumquc dirficilem a i pro- 
bandtim.polf; etiam puram ctcatutam cftc cau- 
fara Sacramcnti. 

SECTIO V. 

Definitio Sncramenti condnditur j tjr ref- 
fonietur alijutltHS obicciionthut. 

EX didis hxcinfcrtur Sacramenri dcfinitio: 
Efi ctrcrntni* f*cr* , fenfMlii , ft*biVt$, 
in pigntts gratit inflititt*. Hxc vlcitna vcrba 
in pigntts grntit inftimt* poiniiuur loco J rT - 
renrix , alia loco «enciis ; omnia anrcm fttis 



cnim omnia, proptcr qux gtat-a J.uttr.funt illiu» 
pignus,vt cx folutiouc fccund* obicdionis iam 
conftabit. 

ScoinJo obiicics : Videttir repngnare, qu6c! 
dctur poftea per S tctamenta gratia , fi ipf.i Sa- 
crannnta fupponont in Deo volunt.itcm d^nJi 
eam grariam ; fupponunt autcm , q .anJoqui- 
dcm funtpigntis fcu cxtctni manif. ftatio illuis 
Volonratis. Rclpondeo faale, S^rar.tenra fip- Sturtmtni» 
ponetc qniJeui volniit.uenj dandi gtatiatn, non 
t.iuien d indi cam gratis , feJ .proptcr ipfi Sa- tMtm 4mn ^ 
cramenta , vrl propter alia bon . open i vti in gr*tnvi fed 



exrnipl s poliiis conftat : pignjs tnim datum 
a Keg - fipponitgr ittnt un vol uicatein euthen- 
Ji Btiiiitcm ai Co nitatu n v. g. non tatncn 
c <t henJi gt.itis , fc I proptrr facmora in bcllo 



i «r4X(/. 



^"* r £* l *j > fupra explicata fnnt. Hanc J.fi.nc oncm re ipfa txh b:n.la : qn6 I I uiiis oftenJi Tomo /. diP- 

mSkJtU»' dcfcn<j " Cardinahs Lugo , qui ad r.itioncm Sa- put. . <. JePrrd. ft nariotM ,ts t.i.ptobans rc£ke 

trmmumi nt- cramenti pt.tter Itgmficatmncm gr.icixhabitua- polie Deum antc pr.nufi mcnta efticacitvt cli- 

kftmmftmh lis requirit cauUlit.ucm in illa n § J Ipnt, vtro i. g^rc gntis aliqucm ad gloriam, non nmen gra- 

fd.i.num.i 7. cam cai.falitatem ita explicat.vt tit hibcndam , fd per mftita : (lctit vol.mras 

Sacramcnra antiqna (*nam q.i=6 I noua gratiam vendcndi cquum potcft cllc gratiola i non cft 



I 



caufent, non rft Jubium) (ottWM qtixJ.im Dci 
promiftioncs.qnibiis ptomicctb.-ic & tei^omitie- 
bat Chriftum veiuurtim aJ fal ianJos homi- 
ncs , aitqnc icic o ca paffi n a Paulo dtci tepro- 
milliones , vt aJ Hebrxos 8. Sc lt»'9C altbi: 
Atig ifttnus itcm in Pfalmnm 19. Sc 7i. Sc 
libroig. coutra Finftnm cap. 14- dicit omnia 
antiqua Sacn.mtm.1 f lilTc gratix tiitnrx promif- 



4ct 



tamcn voluntas dc eqno gratis dmdo i fcu, 
vt folet djci , eft in fc gratiola , non ci partc 
obicdi. 

Terti6 obiicics , Min6s benc fupri didum, 
Saaamcnta anliquafmlfc promiflioncs Je Chri- 
fto Sc gratia danda pcr Chriftum : etenim iam SL""^'" ,t S*. 
inCi Sacramenta fuppnncbant Chnftum f itu- "•""'»"•»- 
rum i habebant cmm Cuam vim a Lnnlto fuui- ftm ;gi e „ tf 
llua : quam ctiam Jodrinam tr.ididit Patcr Sua- 10 ; crgo non potcrant cftc caufa moralis Chri- j t chtific, fi 
rc* hlc fcaionc fciuiJa j hinc inf--rt. ca Sacra- fti. Hmc obicdioncm tangtt Cardlnal s Lugo »>/<• Ck,i. 
mcnta non fjnTc ligna purc fpecttl.uiua gtatix \ ta fedione i . nmrcro 1 9. conrra fe , quarenus Htt*' 
cr^r. altquo moJo tllam caufirunt. Nam pro- docu 1 S n ramPnta d<bere «Tc cauftm aliquo 



"tdts* ^ 0 '^ 0 l ,aDCI v ' rD mouendi promittentem , vt 
nnmtntmvt dcindc confxnu iJ q 10J promifit. Hoc ert»o 
Ur " Lrpe q tod Suarez Sc Car.lin ilis Lugo vocanr ali : 
*'"""*****' quo modo caufue gnriam r.uione ptomtffio- 
}*%* x»*- n jj t C g 0 yoco pigti'>^ feu arrham gratix , cau- 
Arrntga Tetn. V 1 1. 



moJo gr.in • . Potrft autem etiam fi-rt contra 
noftrim J fi iitionem , q >ia fi iam fupponeba- 
mr certo f itttr >« Chrift.is . qnid crar n-cf(fi- 
rttim nouttm o>'gn«* inft r i"re dc illo vt f itnrot 
Duplicitex refpoivdct ci obiediont hic Audor ; 

B 1 Primo, 



Digitizejd by Google 



i6" Rod! DE ArRUca Tratfhtus De SacrAmentu ingenere. 

O^lfl^; rdni6 , po(H: dici duo in Sacrantentb anuquis fkulus ; hiuc enim vidciui f qii > deboifTtV Cmr&m 

nJtAdn leptru : vnum, qnodeffcnt promilfioncs dc Chiiftnm Dctnnum pr.os natora velle inili f>— »<w*»* 

Ctriintlu Chrilto furoro, 6r vt fic non foppofoiilc Chri- luerc antiqua Sactamcnta quain noft*. cum 

frUm , icd potius illum caufafle : aherum vcro, poiius contrarium fit probabniui i qoia con JJjJ^JJjJj - 



qi:6d in ip(b fulcipiente caufaucrint aliquam nacuralius cft , vt dicrcta fttm jioue alicoiui, 9-J j 
lanAitatem impcrfc6am : & hoc videntur ha- rci dcccmantur illius fio- r.r cV figoa , quam c 
buXle ei meritis Chrifti.Nonacquicicit huicfo- comraiio , pr.u» figna & figm.». , quam fir res 
lutioni, eo qn6d fxpc tou fobftantia Sacramcn- illa dcercu , cuios lunt figmx : vti in ipfo 
ti antiqui fuit cx meriris Chrtfti : vt cum ali- Ghrifto etiaro apparct ; nam prius dicitr.us il- 
qois infans cx mcritis Chrifti , feu ex prccibus lum dccrctum qoam rntrint dccrcn otnnes fi- 
alicuius Sancci (quz prcccs haud dnbie erant gunc Si ligiuiliios. Vidctur prxtcna efle con- 
fnndata- in raeritis Chrifti) petocnit ad circum- tra dignitatcm noftri ftatus gntiae , vt fiat de- 
cifionem ; cocnim cafu 6c ratio prrim.ffionis, penrkns a purccdeniibus Sactamcntis in Lcgc 
& ianclitas lcgalis , voo vetbo , tota fijbllautia vetcii. 

eius Sacramenti fuit cx mctitis Cbnfti ; etgo Rclpondcbis : nort fit omuino dcpendcns; 
nonpotuit illud Sacramentnm efle caiiia ipfiuj naro abfolute tuiflti nobisdau graA , ctiaivfi 
H*fftmS$ChpRi. Idioaliicr rcfpondct. S.cundo, Sacia- ttla Sactarociua non puccflifleju i quia tamcn 
m gtttm* mcntanntiqua vniuerfii ici nonfiniT ptomiffio- .«Uexerunt aliquo modo Dcum ad dandum id 
* ncs Chrifti , fcd giaii.* Janda? nubs pti Chri-' quod alioquin n if t conctfliiitis , dicuntur _ - 

ftum ; hanc autcm gntiam iu-ii f .tflc priptcm gratiat caufa. Sed contra , Sc vtgcc. arguroen- 
iJlii Sacramcntis,nequcillisd4d tfe virtutcm, ac toro fpprafa.ium i quiafi indepcndentcr abcis/„ §mtdf 
proinJc reilc potuiffc ea Sacramcnta fuilfc cau- aotiquis SactaimntiS Dcus dccrcuir omnino * 
Mm noftrorum. nobisdarc gratiam , co ipib vidit cam grariam 

Ego circa illam obicclionem primUin ccn- futuram anicquam illa Saciarocnu habcrcnt 
leo , non tam cjle comra noftram difiuitto- fijam futuritioncinirtgo ca ura vcncrant tatdc, 
nem quam contra eum Auc^otem ; <um ci>im ctiaro vt allicctcnt Deum v qu»a c*iam ad hoc 
nos piaxisc tradtdaimus dtfinitioncm illain rcquirirur pr*cedcntia. Sccundi reiicitur ca 
pet conccptum pigur>rii gratiar, tt nullo modo lbititio , qtiia gratis tecurric ad maiotcm facili- 
rcqoifiucrimus vt Saa.tmcnta- fint caula gtntia:» tatcm cx p.Mic Dci in confvrcuda nobis gratia» 
Wc '" u!t poflinnos vno vcrbo diccie, p'gnus ali- ncquc cnim polTumus cum appaicutia pioba- 
immvt dtmit CUIUS iei poifc optimc eflc poft voluntatenri biluatis diccrc , fi fuiilcnt in Ltge vetcri Sa- 
•UjMjJ. dandi eam rem , im6 ordinaric lcmper cflc po- crann-nta plurics adrainidtata quam.te ipfa 
ftcnoran : eft enim magis ad allccurandum fucruiu , dandam co iplb nobis gratiam per 
•um , coi rescft ptoraifla, quain ad moucndum noftta facihiis qttkn iam dctut •, ant c contta- 
promictcntcni vt fimpliciter dct iliam rem. Vn» J c rio.fi minus frcqucnttr illa f lillcnt adroini- 
vd ex hoc capite illa dtfimtionoftra confirma- Itrata , imb ti iiunquam illa f.ulfcnt , difticilius 
tur , quia nobiliilimc expiicar quo pafjkoea Sa- tmbisfu.lU conccdcndam gratiam qoam iam 
Cramcnra antiqua fuctint poftcriora ad volunU- dccur ; niinus ecgo bcne cccmr ci r ad cam cau- 
tem de Chrlfto , cV pro hac folutionc uon cogi- falitacem Si facilius r s tca cxplkatut a nobis 
mur recurtercad nmdiftindtionem dc prornif- pcr iiipia imdiiain dtfloiiioncm ; ac propterca 
fioncChrifti, &degiatiadandaperChr'ftum; obfituuii fup:rius , ctiamfi vidc.i.ot dcfimtio 
quia tof.nrt potcft dici elfe prius cis Sactamcntis huios AMftons conueniic cum noftra, non pof- 
antiquis. fe tamen ffftiiKri , nffi a ratione Sacramcnti in 

4^ Secundb circa eam obieclionem dicerec qois, ' COrAmunl cxcludatu,- piopiia caofiliias. QuoJ 
nec quidcm iilam cffi coima hunc *.ut!fi»rem ; ver6 ibi diccbacur cx Augii.ftino , o-.traia anci- 
qoia vt ptomiftlo aliquo mo«io d'catut ii fiucre qna Sacramenta fuilli promitHu.! gtati.i , libcn- 
in donarionem rci promifTx.non cft neccfliun vt tcr admiitimus ; qoia etiam omnc pignus po- 
ante illam non ilt ca rrs fut ra ; nam de te, qux tcft dici piomiflio , aut .utcft.itio pronnflionis; 
iam eft promilla fcmtl , pocHt < tfc ftcunda tcr- at negamus indc quidquam ir.fcrti dc cautali- 
tiAre promiflio qnaf habeat vim indoccndi ad tatc.quii promiflio reialioqiiin f.icienda- non cft 
jj- . Hbeiuius eatti rcm confcrcnd,uu. Vcium folu- propiic caufa ipfius rci ytc vt obitcr paulb antc 
fculliic". tio-hxc non poteft abfohitc f>(iuuii,nam etiam dixi.raagis ordinamr ad folamcn cotum quibus 
it- *iu L*i* M caufi , q ir folu n impcllic vt facihus ali- dacur pignus , quam ad cauHmdum rem quae 
fjtumr. qniafiit, dcbet clfi, prtot nacura quam fic rcs iam (uppouitur caufanda.'Ei dc hac obiciftione 
ad quam imptllit } trgo cum antiqoa Sacra- utis. iifrH * 

racnta fint , vt d-ximus , pofteriora Chcifto, Quarrb obiicics : Sacratr.entrrm etiam dom 49 
non potuctunt roouccc non (blum prirob ad citis fiifcipitur in pcccato , fco in ftnfu coropofito siutm d "s* 
produdtionero , fed neqoe ad fccondam , fen ad obicis , eft vtrom & proptium Sacramcittum ; \^,n<,ntmm * 
faciliorem proJuctionem : id quod n axiiv.e & ramen tunc non eft protniflio firu p i gn 11 s fii fifmjm gm* 
habct locum in Deo > qui ratione priroa: voli- grati* , quia homini indignc fuicipieiuinrqua- "* • m**mdm 
tionis efHcacis vidct co ipfo exrra caulam rcm quam eft ptomifla gratia. Ncque potcft re- 
decreum » ac proinJe non rclinqoicur vllos lo- fpond^ri , promitti gratiam , qoando poftcaj 
, cu» , vt poflit habcte volitiones noons ipfi-m idem homo asftat obiccm : cuuim eiiam da- 

allicfentes ad produdtionem cios rti .• iam enim remiis Sirraircnta non teuiuifccrc ; ( pocoit 
nimis carde venircnt. Hac rrgo folutione reic- namqoe illn Chrilli.s Domir.us non conccffitie 
•fta , adhuccitca eam ohie&ionem dico non vi- prioileginm hoc , de qoo ctiam n.ulti de fLflo 
deri ei fiifBdenter fatisf.ictum ab hoc Aoclorc ; cenlcnt rion eflc concefllim,) nou proptorta de- 
nam eftri dicamus , Sacramcnta antiqna non bercnt reiici a conc:pru propt j S.iciau>rnti: eo 
fuiflc caufam aliqoo roodo pcr promiffionem aotem cafu non pofltt tfle iliud Sncrovfiuurn 
conciirrrtuem nifi iu fblam noftram gratiamt piguusgrai'r proicniporccinoaiif.iuiur obex, 
non v«6 m Chrillunii grauis tamen vrgct dif- cura aulk cfltt conccdcuda tunc per illud. 



* 



N.qtie 



Digiti^ed by Google 



KtfrtndetHr 
*o*3,t»i. 



Di/p. i. Definttio Sacrtimnti. ScGt 

Ncque item poteft Secundo dici , Sacramentum t«s mett de dand* grati* 
ex fc in a&uprimo circ pignus gratiz , licci hic 
& uunc impcdiatur pec pcccatum : etcnim curn 
etiani polito pcccatu rctineat rationem Sacra- 
mcnti ctiam iu a&u licundo ; profec}6 ; fi uon 
fit tunc verc Sc ptopr.c p gnus graii* , non po- 
tcrit CWntia SjwtanKiui.m ea tationc pignoris 
conliftcrc. R [ Tuondto , Sarramentum , etiam 
quando eft fiiftcpcum oim obice , cfle vetiflj- 
mum pignus gtatix , non quidcm dandzin fcn- 



t». . 17 

ttinmft iffe Mmrtyr 
nihil de M fgnifimtione coeitet , nec onidtm 
implieite. Profc6t6 h.ic volttio Dci nec lcuem 
in lc includit tepugnanciam. Vt vero ptincipium 
hoc , quod affumplt , clarius pcrfuadcatur , ad- 
ucrto duplicia eiTc (igna ad placitum : prima, 
quibus ipll , qui eis vtuntur , aliqtiid iignifi- 
cant , fecunda , quibus non tam ipfe vtcns quatn 
alius vulc aliquid fignificare : prioris genctis 
funt verbi , ipfc enim qui ea ptofcrt vult pet 



5* 



fu compoiico cum ipfo obice ; hoc emtn nun- , illa exprimere fuum concepcuin aliis : ralia 

quam promifit Chrilbis, Im6 contranu.n voluit; etiam funt ramus ante tabcrnam , ac omnia frrc 

fcd dandx p-r limilta Sactamcma his qui non alia fhrer homines ordinatia. In his adnv.tto 

poficrunt obicem i vel d.mdzcidem honjini ii libcntifiGruc neccflatiam effc intcntionero figni- 

nonpofii.lfc obicem : altud enim eft afxn Bc in ficandi 111 coqui vfurpat ea figna ; ac protnde 

hiscircumftantiisclfeptomiflioncmalicuius tei, fi quis dicat , licet vfuipcm voces otdinariaj, ■ 

alind clfc piomiQionciu dc tedanda in hiseic- non habeo vllum an : mun» qtiir.quaro fign.fi- 
cumftintiis Pnmuni habet 2»acramcnrom , etiarn * candi per illas , hand dubie mhil fignificabit; 

dim cft obt x ex panc illtid fiifcipicntiii fcctin- fictit fi qtus dicac , Ego non volo ligntficaie 

dttm vei6 non:& hoc prxci c ptobat ubucTo apud me vcndi vinum , etiamfi ramum appen- 

ficla : vti li cgo dicam hodie , Egt premino dam ; ncmo fane , cui de hac voluntatc confti- 
ttht psili*m , non tmmen hcdie asndum , f.d ' tetit , accurret ad domum illam pro vino , c- 
cr*i : hodic qutdcm vctc 61 prop,ie'*cft pro- 
mifllio , non tamen pro hoc rcmporc : vti ttiam 
aqtiqua Sacraraema non dabant giattam , fed 
dandam olim per noftta prornittcb.int. Qtiod 
adeo clatum cft , vt fupcifluum hi irt co dccla- 



ti.nnfi ramum vidcac pendcntcm. Noftra Sacra- $**H* fint 
menta uoii fiint tal>a figna ; non cnitn ego Cumfii"* 
qui volo gratiain aliis ollenJcte , vr fic dicam, 

u < 



114 



SECTIO VI. 



, 10 

Mftpium 
mtn fit $MtT0- 

m,„, um cramt 
C***n*U fua 
Xmge t fpn. re 



*» •^'•c(Te 

Mi r* 



d Dcus ilhm vult oltcndere per meam accio* 
ncro . puirtd ac fi D«us tonc cntn aliis loque- 
tcior mcdio mc vt inftrumento. In his fij;iiis s$.f,it 
. du o non elfc necclTariam cflcntialiter inten t io .«■** Ot> vt 
• ncm ipfiurloquentis iromcdiatc , fcd omnino^** 
fii Hcere imrncionem ipfios Dci. Id qtiod eui- J n " r * 

Propomtur & expeditur aumt* difficil:or J*Mt.ffimum iudico : ecenim fi Deus oro fuo 
L .n. libitu de potentia abfoluta ( quod fine dubio 

« potcft ) dixilfct , Volo,quandocumque pfittacus 

dixetic hoc verbum Domine , darc granam cis 
qui fufrtnt prxfcntes ; nemo potetit ptobabili- 
tcr nrgare vciburo hoc Domine a pfi^tacoprb* 
latum futunm fignuro ad placituro tTpectu 
Dci dc jnfufa ,gratia ommbtis pnfentibus. Et 
idem magis ad rcro noftram fi dixifict , Quan- 
documquc aliquis dixirit , Ego te bnptt^o in 
nomine Pxttis , & Filij , 8cc. &' baptizatictit 
re«cra , etunifi nullam omnino habeat intcntio- 



EA fit : Mirtyrium & omnia alia bona ope 
'* fiipetnamralia 



funt 



facrx 



fenfibiles, fit prxtctca fimt pigntis. 
doquidem fum meiitotia illius ; < 



crtemonix 

s gtatiz ; quan- 
eigo futit Sa- 
Hijic atgumento , quod Sc conrta 
am definitionem ptopontt Catdmalis L igo, 
fiiondct numejo 14. Mattytuim idcd non 



Sacramentui 



qti 



ia nou 



eil czremoma 



(acra tnft tuta ad fignin^andiim p r ill.iro ; nam ncm raciendt quod cgo facio , volo vt tnnc de- 
fi ettct talis , dcbcrec poni a miniftro cx citif- tur gratia ei fic baptiz.no ; non dubium quin 
modi intentione ; vt pacct in otnn b «s Sura- tutic Baptifinus illc ctiam fine vlla intentione 
mentis , quxvt valida fint . debent fini a Mi- fx pattc adniniitranttt eflct veriflimum gratjz 
niftro cum intentione cxplicau vel impiicita fignum ad piacitum Dci , cilo non cflct figuura, 
faciendi Sacramcntum , ieu fignificandi id ad quo homo aliquid fignificatet. Id ipfuro oftcn- 
quod infticuta illa ftint. Ratio a. ptiori ; ttam do clate ad hominem ex dodtrina quam hic 
eiufroodi figna non fignificant nili ex intentio- . lAucior tradit iofra , eftque pro me omnino 
ne operantis : qu&a" amem in M.irtyiio non fit ca vcia , poflc fcilicct in Sacraraentum diuinitus 
tignificatio patct ; nam in primis fi minifterdi- accipt aliquod fignum natutalc , qnod ex fir in- 
catut camifex illud infl:gcns , cct tum omnino, dependentcr a phcito libcio Dci fit fignnra 
videtur , tn illo nullam rcqitiri intentionem fi- gratiz , in illo enim fic argumentof : Signuro 
gnificandi ad hoc vt in M.utytc producatut illud nullam requireret ex pattc ipfum ptodu- 
gtatia ; fi vctd e couttar o ipfc Martyt dicatur centis 6e illo vtentis intentioncm ad hoc , vt 
mimfter , etiam non rcquiritur vlla in eo talis fignificaret a£hi gratiam , quia id habcret ex 

natura fua , ac ptoinde independcnut ab oroni 
voluntate feu intentione iplb vtcntis : atqui 
qu6d Baptifmus figmficet gratiam , non habct 
ex placito hominis vtcntis illo, lcd ex voluntate 
Dei , quod placitutn feu volumas non pcndet 
lud Mattyrium non cft czreroonia inftituta ad a volnnute Cea placito hwnano ; ergo etiam 
fignificandam gratiam. Iudico hanc folntio- fignificare porerft acxu indrprndeptet ab omni 



i : imd etfi fugcrct mortem , nolens ta- 
mcn iKgare Fidem , & fic occideretur , haberec 
tamcn eff.-6cum Martyrij. Id ipfum in infan- 
te , qui ob Fidem ocridittir , clarius apparet; 
ntilla enim in co requiritur voluntas ; etgo il 



C«rA«W«r nCm e (fe i n riifhcientem , quia non eft de ra- phcito ipfies vtemis. Admitto quidim de fi t)t r a8* tti 

f *Em*?Z~ tiortc fignt ad placiuim teqnircre intcntionem ex clo ita Deum inltituilfc Sacran cnra vt non g.**» 

nuutur. pane illtiis qui eo vtttur ; non enim-vidro re- gmncent , ntli q*u ea nfiminillrat habeat m- gj^— J 

pugnantiam vllam in hoc quod Deus de eo tcnnonem faciendi quod facit Fccltfi.i , & fi- tuf fa nH , 

Martyrio dixiflet : Ej>o volo vt , qttMdocum. gnificandi quod Chriftus vohiit ; inde taroen 

que M*rtyrikm exifltt , fiit^tttttr volttn. nullo modo licct uifcfte » Ncc Aufrtkus potnif- 
Aitiaga Tom. VII. B j fe 



Digrtized by Google 



iS Rod. deArriaca Tra&atus De Sacnmentu in genere. 

le Deum anne&ere eis a&ionibus gratiam in- ex parte noftra puic - quam iam , poft dcclara- 
depcndcnter ab omni intentioue; vti finedu- tam nob s Dc> volumatcro dc conf.rcnda gra- 

tia ; vndc infcrtul , M 
qudd fit fignum gratix 



bio ecomrario potuit effcntialiter requirerepro 
yalore Sacramenti fknctitatem Mimftri , dc fa- 



accidcns; tf "rUm 



la ; vndc infcrn.r , Mattyiio cffc pcr 

, ncc illud fe tcncte ex'? /'i M < f *- 
£to tamen eam hon requifiuit : &. idcm cft de partc Dct At Daptiftmis rcl q»aquc Sacra- 



aliis circumftuntiis. Conftct ctgo cx dcfe&u 
inteotionis in Martyre non colligi bene , Mar- 
tyrinm non elle fignum inftitutum a Dco ad fi- 
gnificandam gtatiam , feu , non ciTL* Sacramen- 
tum : imo cum Deus promiferit fe omnino il- 
lam daturum Martyri , non dubito Manynum 
etiam de fado elTc propriifljronm fignum ad pla- 
citum Dci de gratiajicet inde non infetacui.illud 
effc Sacramcntum:de quo ftatim. 

Neque obftat , qooddc infante affrdto Mar- 
tyrio adducebatuc : etenim omnes communi- 
ter fcntiunt Sacramenta noftta cffe dcbere ex- 
-retnoniam ucram , qna ipfc fufcipiens aliquo 
rnodo fanflifican r , & ramcn eiiam eft certum 
de Fide , infantcm fine vlla voluntate ptopria 
▼alidc baprizari , & rcfpcclu illius effe vali- 
dum Sacramcnrutn , ac proinde rcfpc3u illius 
efle etiam iacram cxremoniam , qua ipfe fan- 
ctificetur ; curcigonon pofTcmns dc mfante 
atrvdto Marryrio idcm diccrc? Eftergo qux^ 



menta cllentialiccr pcndtnt ab inltuutionc li- 
bcra Dci , & a ueclarationc fa&a nobis eius vo- 
lunutis , vt fciamus illas rcs , qux cx fc funt 
omnino improportionatx ad tales tftcttus ; de 
factotamen ab ipfo Oeo effc inftitutas fignum 
addeclaiandam hniufmodi voluiitatem dc con- 
fcrenda nobts gracia. 

Contra hanc vliimam larionem rcpIicabis,Li- _ f 4 
cct Mattyno in ordinc ad granam caufandaro ^jJ^jSrl - 
fitpcr accidcns, qn6d Deus nobis fuaro ▼o-'*£ & .*j£ 
1'jiuatem reuelaucttt , in ordinc tamcn ad ratio- hfmnmintm, 
m iv. figniclle id illi cffcntiaJc ; quo fcnfu di- »»«■» j 
ci ctiam poccft de Bapiifmo, fcilicctvt caufet 
gratiam, fuillc pct accidcns qu6d Dcusrcucla- 
uerit nob.s fuam voluntatero ; nam cllo eam 
non rcuelailei , fji ramcn volniffct co pofito dare 
gratiam , eam dcdillci tc ipfa co modo quo iaro. 
At eoipfoquoddifuiflit illa maniftftatio vo- 
lunratis Diuinr, non eflet Sacramcntura ille Ba- 
ptifmus , ficut de Mattyiio diximus ; ergo non 
darur vl!a difparitas inier illud & Sacramenta. 
Rcfpondco , Elli quicfcm paiitatcm aliquam in 



rcndaaliunde ratio , cur Mattynum aratione 
Sacramenti dcfkiac 

5 t Rcfpondeo tgitur , In humanis pignus fcu ar- hoc punflo ( vt obicAio pcobat ) nibilominut 

Bift ndtrmr rham non ellc tdem cum prcrio ob quod aliquid adhuc dari fufticientcm dtfpaiiutem ad icm 

aind"j '* conccmtur • *" eu cum conditionc rcquifira cx nollram; nam Marrytinm ex ea dccJatatione, auc 

jrfidfijft, conccflibnis. Exemplo rcs fict clarijfima. icuelationc voluntatis Diuinx , nullo modo fic 

Promittic Princcps Eqniti nobili fl illttm eue- in fe cxreroonia magis facra quam fuerii aiiica; 

clurum ad Batonatum , aut Coroitaium , fi fc ncquc cenfetur eife loquela Dci , qua nobis 

ftcrnoc in pugna geilerit , in pignus veto fcu fuam oftcndat voluntatem de danda gratia } te- 

arrhamd.it ilti fuum annuium ; profctl6 eo ca- nct crgo fcotruunoex patte ipfius hominis , Bc 

fu folusannulus .fuirpignus fcu arrha , genc- nullo modo fit pignus gtatix. At Sacraroento- 

rofa vcr6 Equitis in bcllo facinora non fuere rnm adtiones ex ipfu inftitutione Sc dcclaiatione 

jignus nec arrha , fueretamen conditio rcqui- Dei habcnrfpeci ilerofanditatem, 8c finnt care- 

' i, vt retpfa darettuilli Baronatus ; vcl , fi monix , qmbus aliqito modo i ni(ftifi,amur, 

vis , fuere etiam condtgna metita eius promo- idcoquc illa mctilO ccnfcntut fignum a Dco 

cronis; rton cnim iam aliud contendo quam datum, lcupignusipfius ; ac ptoindc merit6 ha- 

bcnt rationem Sacramcnti., quam non habet 



earum rcrum oftendere diftindtionem. Cnius 
rario a priori ea eft , nam pignus tenet fc cx 
parrc promirtentis pcr modum figni ab ipfo in- 
ftimti ad declarandam cius voluntatem .; idco- 
que non cft neccffum vt habeat condignitatem 
cvim re danda, cfto per accidcns poffit aliquando 
eavn habere : ac meritum fcu conditio tcnct fc cx 
partc ipfius accipicntis. 

Hinc ad rem noftram cenieo difcurrendum. 



Martyrtum , neque alia bona opcia , qux iuxta 
di^Ufolumfe icnent ex pattcnoRia pcr modum 
conditionis ad caufancfam gtatiaro. 

Aductce aiuem obitcr , mc pcr hanc doclri- 
nam non vcllcvniucrlalitcr docete , omnia,qux 
, a Deoconftituuntur in rationc figni & pigno- 
ris gtatiz ,'debere effe natura fua improportio- 
nata cum ipfa gratia , vti diximus elfe Daptifl 
1 Dicojgitur , Martyrium ( idemque eft de om- mum.reliquafquc materias & fbrmas Sacramcn- 
nibusoperibus bonis extemis; nam fi cxtcra torum } nam etiam in humanis frcqttenter datur 
mrerius adfint , etiam illis Deus ficut Martyrio in pignus icu arrham aliquid .quod cft acquale 
gratiam ptomifit ) non clfc vllo modo pigmis • cum rc , in cuiuspignus datur ;ac proinde me JJJJJJ X5g§ 
k Deo nobis datura in fignum gratix, idcoque non vclle pcr hoc oftcndcre , Mattytio ( qnod - Ut s*. 
nulJo modo fc tenerecx parte ipfius Dei pro- »idetur habere aliquam condignitatcm vt opus mmwmm 
mictentts , ied efie purc putc conditionem, fiimmx charitatis jcum gratia ) rc*pugnare. ra- 
qnaro ex parte obiedi requifiuit ad dandaro rionem Sacramenti ; potuit enirofinc dubio ad 
nobis gratiam ; eo plane modo , quo in cxfm- id afTumi prxcisc , ergo oftcndo ca duo clTc in- 
plo allato Jiximus dc pugna illius Equitis re- rer fe diuerfa , eftoaliquando in vnum coniun- 
quifita ad hoc , vt Impraror ci darct Comita- gantur : Sc vero infra dicemus noftra Sacra- 

incnta , quatenus funt Chrifti artiones, effe 
cqualis nro roaioris valoris cum gtatia habi- 
. tuali , in cuius pignus funtaChcifto inftituta: 
&idcm omninodicendum eft dcnoftris boofsj^*^^] 
operibus, quxhaud dubicpocuire a Deo coii' 
fticui in racione Sacratncnti , quatumuis fint 
ex fexqttalia cum gtatia ;de facto crgo non funt 
ad id inftituta : dcquo nobis conft.u ex Ecclefix 
definitionc, qu« non plura quam fcptcmSacu- 
rnenu in Lcge eiatix aenofcic. 

6 Diccs 



; ac proinde dico non efTe 
, eciamfi quodamraodo finc figna 



Id quod vlterius clari oftendo : Nam Mar- 
tytium eodem planc modo caufaret gratiaro, 
ftiamfi Deu* nihil omnino reuelatTec nobis dc 
fia voluotare drca eam caufalitatem ; neque 
ruifiet tunc mlnus vtile vcl minus rcquifitum 

i quem caufat , quam 




Digitized t>y Google 



Difp.i. Dtfinitio Sacramenti. Scft.6. j«, 

jj Dices ramen adhuc.Rem totam iflc omnino <x co qu6d Chriftus promtferit fe daturum 

dubiaro } nam rclidtis vocibtis iacramenri , pi- gratiam ad pofitioncm Baptifmi, Corjfirmatio- 

Mir/rrin'» gnoris , &c. ficuti Dcus vt confcrat grntiam nis , &t. intulillc , ea cllc Sacramenta : atqui 

*«»f!** Tm ' n ^ ami rc< l u,tlt Baptifmum ; ita rcquirit Mar- hoctotura habuiflct ca ablutio , c fto inftituta 

jt rrt *tvu v f t * am » vt ca "dcm gratiam dec infaiiti : &fi- nonfuiflet pcrmodum pignoris , fcd per mo- 

3»fi'tfmmfi- c °t Bapcilmustunc figmficat grariam , itactiaro dum conditionis ponendx a nobis iuxtaduos 
ga|w /r*. candcm figoificai M.utyr.um. Vnde ergo.aut 
"* m - quomodo ciuafo infcrcmuijBaptifmtim pia-.Mtf- 



tyrio cfle in pignus etatix inftitutum , & confe- 
quentcr dcbere vocari Sacramcncum , id autem 
non conucnire Martyrio? 

Vrgcrur obie&io ex dictis paul6 anicame; 
nam Chriflus poruit vellc darc gratiam ad po- 
fitionem ablutionis , & verborum illorum, 
E^c u /</,' (;< v . noi Lonftitucndo ca vcrba in 
rat:onem Sacranunti , fcd co modo quo paulo 
autc diximus poflc Principcm pcrcrc a roc ., ad 



illos modos paul6 antc dcclaratos . ergo fine 
fandamcnto nos ad rationem Sacramcnti addi- 
mus illud de pignore & promiffione gratix. Et 
vr ad obicctioncm dc Martyrio icdeamus , non- 
duio dcclarata eft fufficienter cius dirfircntia a 
Baptilmo , vt ea quarta principalis obicctiocon- rtumtJn». 
tendcbat. Rcfpondco , De Sacramentisanti- tujnaSmers- 
quis manifcftc conftare , ea non fuifle per mo- ^"f**"** 
dirm conditionum requifitarum ad dandam f , * ,Mr ** 
gtatiam; qtundoquidcm eis pofitisnon daba- 
rur gtatia vlla fufcipientibus ; ergo debuerunc 



conccdenJ.. aliquam gratiam, vt veniam ad fe, efle pcr modun pignoris fcu promrflionis Di- 

aut vtlegam hunc libtum ,aut vt ante ipfum uinxde danda rtobis ea gratia. Ncque obftat, 

flccYam , vcl vt ponam quamcumquc aliam con- qudd, iuxta dicenda infcrius in cirurocificme, 

dinonem difparatam : hoc crgo ftippofito rogo, fuerit data gtatia de fa£ro ; ctcnim clariffime 

quid ampluti. mmc habet ea ablutio , quam ha- conftat , eara citcumcifionem futfle inflitutam 

bcrei co cafii , vt nunc potius fic Sacramcntum, in fignum fcederis & fururi Meffix , acdcnotaflc 

quam foret eo tempore ? fi autem mhil ponimus perfpirirualcin circurocifionem futuram in Lc- 

amplius ; crgo gtatis omnino dicimus in vno ge noua copiofiorem criara gratiam hominibus 

cafueflc Sacraroentum , irfalio nun ; fi vct6 ali- dandam ; & proptcrca ibi clariffimc conftat :1- 

quid ponimus , dcbemus illud declararc : im6 lamfuiflc pignus gratix ; habuit etgo illa duas 



Chrijli. 



opottuilict illud ponerc in ip(a dcfinitionc Sa- 
cramenti, & tunc ccflaffct tota prarfcnsdif- 
ficulras. 

Rcfpondeo , In noftris Sacratncntis facilli- 
• mum efle obiecrioni refpondcrc : cum cnim 
( iuxra dicenda infti) omnia noftu Sacramen- 
U fint actioncs Chrifti Dci , fiite ditticultace 
vlla intclligitur , quomodo illa fint pignus fco 
promiffio tenens fc ex parte Dci de danda no- 
bis gratia: omnis cniro promiffio feu pignus 



cas rationes , tum conditionis requifitx.vr con- 
cedcrctur gtatia , tum fimul Sactamenti , fcu 
ptomiffionis , tam autem dixi ca duo , etfi in- 
tcr fc fint difparata , c(Te tamcn aliquando in- 
tcrfe omnino compoffibilia. Conftct ergo in 
antiquis Sacramenris (acillime deprchcndi , vn- 
de finc propt ix promiffiones . fcu propria pi- 
gnora grattx , & non pct moduro pretij condi- 
gni ad illara aut conditioncs pro collocatione 
graric requifitx. Vndc quoad hoc punctum res 



gratia 

renet fe quodammodd cx pane promittentis. facihus explicatut in awiquis quam in nouis; 

Difficultas ctgo tota tcducitur ad antiqua : ea licecf vt pauld amc dixi ) quatenus noftra funt 
enim noneranr adlioncs Chrilti ,aut Dei, efto roncs Chrifti , antiqnavet6id non habue- 

prxceperit ipfe Deus ca ficri : per hoc enim tunt ,minor tx eocapitc fit difticultas in nouis 

prxccptum non roagis ( vt dixi ) declaratur cas guam inantiquis: habentergo fc in hoc pun- 

fuiflc impcratas pcr modum condirionis quam cfo antiqua & noua Sactamenta quoad tatio- 

ft,fani*tur pcr modum piguoris. Rcfpondco vniuerfaliter, ncradubitandi tanquamexcedens & cxccfluni. 



drrchrc 



> ;rn Quandoquidcm hxc tes pcndct cx voluntate 
M y'; folius Dei , facile nosex Ecclcfia ipfa , docen- 
" te hxc effe Sanamem^t , & non illa , (cu do- 
cente tot , & non plura efle Sacramenra , colli- 
gere quibtis ea ratio pignotis conucniat , qui- 
bus non. Si autem vclirous declarare in quo 
fotmaliter ea difFerentia confiftac , dicimus iU 
lam folum confiftctc in ipfis diuctfis volunta- 
cibus Diuinis : ea enim voluntas , qux aliquam 
rem conftituit in ratione Sactamenri , dicic, 



5» 



Iamautcm vniuerfalitex Secund6. refpondeo da m * & «» 
huic vltimx replicx oftendcndo ,cur nec anriqua *» f*tr*mi- 
fucrinr permodum conditionis ad dandam gra- 'f a f*l 
riam , nec noftra id habcant de hQto fub con- 
ccptu formali Sacraroenri ; fed folum fit iUis am p mt i*i 
eflentiaUs ratio figni & ptomiffionis gratix. 
Nam omnia Sacramenra potuetunt oliiu , & 
criam nunc poflunt efTe valida & validiffima in 
tationc aauaIis*Saaamenti , efto aftu ob dcfc- 
dfum difpofirionis non caufcnt graciam , leu 



Volo , quotiefcumque talem adtionem feceris, «fto pet illa non dotut gtatia : ( excipio Pccni- 

proteftari per illam meam voluntatcrodc danda tcntix Sactamentum ob fpecialem rationemj 

libi gtatia , altera veto voluntas non confti- quod tamen multi Audores etiam dicunt pofle 

tuens eamactzionem in ratione Sacramcnti fo- cfle validum &informe: ) hinceoimeuidentet 

Jum diceret , Dabo grariam ribi quandocumque argumentor ; Ergo Sacramenta etiam noftra non 

iioc feceris , non determinando ampliijs eam funt neceflari6 & eflentialiter conditio , qua 

a&ioncm ad rationem loquelx rcnentis fe ex prxuifa Deus dec gratiam ; quia reuera in ei> 

paxteDei, neque ad rationem promiffionis (eu cafibus nondatut ulis gratia; & tamen ratio- 

pignoris ipfius ; certum atncm cft duo illa dif- nem Sacramcnti prrfcdifliroc etiaro tunc in acfu 

xcrre , Volo ribi dare hoc cum veneris huc , Sc fecundo retinent ; ctgo ratio Sacrameuti debet 

diccrc , Volo per tuum aduentum figuificare in alio conceptu , qni mnc a£hi poffit ibi rc- 

meam promiffioncm de danda tibi tali te , aut, periri : mclior autcm , aut magis omnibns Sa- 



Volovt tuus aduentus fit pignus voluntatis mex 
57 de danda tibi graria. 
r-ir i*ti/M Replicabis autem adhac Secund6 , Eccle- 
^ am nm '^ ex CtcwScriptiiracollegiflc decadi- 
* * uerfiutc volitionum Diiujiaiurn } fcd prxcise 



camentis vniucrfalis cooceprus non occurrit, 
quam qn6d finc promiffiones & gracix pignora; ttimnfi i, 
nam efto ex defcctu difpofitionis in fufcipicnte/wihxw/, 
Deus earo gratiam tunc actu non conferat.fcm- ■«•«»/*•" 
per umcn pcr illa Sacramenta Deus protefta 

B 4 tur 



Digitized by Google 



RodIde A r r T a C a Tn£tatus De Sacramenth in genere. 

in huiufmodi conmxionc nnlla appatcnt con- tu*U enint* 




10 

tut fe hibetc fctiam voluntatem dandi gtatiam 
omnibus q «i eam actionem exerccnt cuiu dcbi- 
ta difpofitione | nam Bnptifmus ( idem cfk de 
•liis ummbos ) etiam quando gratiam non cati- 
fat , fi tamcn fi >t cum debita intentione , vcrba 
& matetin , tft , vl dixi , acloale ligntim grati.r, 
& promiffio illius. Id quod iuxta uoftia princi- 
pia de S ictameiuoium icuiuifccmia nobil us 
adh >c dfcLuatut : Namctiam pro il!o codcm 
homine pto;cHatut tonc illud Sacramentum, 
q :6d fit ei danda gratia rat.onc illius S.icra- 
menti , fi ille deindc tollat obiccm poncndo 
difpofitoncra rcquihtam ad gratiam. Vides crgo 
quam f.icilc cxplicctut , cpioroodo difF rat rat o 
figni & pignoris gratix a rationcconditionis ad 
d.itnlam c.im grntiam requifii j , licct de fa-l o ca 
duo realitcrin noftris concutrar.t. Et latisdera 
obicQione quas nos proutl tiax t:de qua idv6 fn- 
p, quia non video illam. ab Au&oubus dif- 
i ex propofito. 

SECTIO VII. 

Aliaui qtntfliones cxf<Ait*. 

J9 T3 R,M ^ » *°' et ^ 1 ' 5 "' » Vtium fit de ratfo- 
AnSytnmt |_ ne Sactaroenti , clfc fi^ntim ad placi- 
nwlii *T\\ tum c * hiftitutione D.i , na vt iion poi. icllc 
t i-m vr mtm Sactamentum , fi fit fignura nat r..K- grau.r. 
t ffi' rji»<- Riro dubitandi defuroiiui cxillo vcrho «>/.'/'- 
$*i*i4. tutum , qiod in dtfiiinonc commniritcr po- 
nitur ; & nos ctiam pofuunns in pgnus gta- 
lix inlUutnm ; ex ali.ivct6 parte ilta vtrba, 
£j» te mbfoim m ptc«uis ihii , fign.fwant an- 
tc inftitiuipncm Dunaxn teroiflionem pecca- 
Ktft*r.p*v*f.i\ , Sc iofitlionem gratic ; ergo. Srpia ad 
aliud ptopofitum rcicci dodnnam Patris Vaf- 
qncz , allc-rcntis ca vnba non fignificafie vcic, 
(ed abftraxifte a vemate cV falfitate antc Chii- 
fti inftitutioncm ; teicci inqtiam hanc do&ti- 
nam: nam cu.ro tatio figni Iblum conftituatut 
in eo , qjdJ excitct fpccics iet a fc figntficatx, 
& id habeant ca vcrba verc & reahtct ante 
Chnfti inftittitionem , etunt fine dubio ve- 
rnm & proprium fignum , etiamfi non habcant 
ill.im vcritarctn qux conncnit foli affirniationi 
& ncgationi. Cumqtie aliunde Vafquc ad ra- 
tionctu Sacramcnri nihil aliud q^aro fignifica- 
lionem gratiar rtquirat , oftcndi ibi ipfum non 
polfe cis vetbis negate rationcrn Sacramcnti 
ctiamante Chrifti inftitutioneiti. 

Ea etgo doctrina tciecta , ad tem nofUam 
dicimus duo quxri in prxfenti polfc ; alt tum, 
Vttum dati qucat aliqtiod fignum natutalittl 
conncxnm cum gratia vt cxiftcntc ; altcrtim, 
Vttum illud , cafu quo produccrctur , polkt cf- 
fc vere Snctamentum , ac pro:n le , Vttum cf- 
ftntialis fit iplt Sacramento ratio fignificandi 
ad placitum. Qn t II t> prior non eft huitisloci; 
non cnim difpticamus hL dchis qn.t cum gratia 
hnbitualipofTtint elfe naturaliter connexa , id 
. enim fpccl.it ad matenam dc Gratia , non vet6 
ad ptarfcntefn de Sacramentis. Dc ea qiwftio- 
neagit Patcr Suaici fupraf.ct. j. & PaterVaf- 
qucz cap. 4 ntim. 41. fc ambo negnnt huinf- 
modi qu.ilit3tem elTc poftibilrm : eotnm fun- 
damemum eft , qu6d nulla les fi-nfibilis poffic_ 
cuin gratia fpiritnali vllam habcrc connexio- 
T «n/l M&pu nc , n . t j lixta ca q, )Je a |j^j jj x j ( mult6 

J^'jj2jmagil placct oppolita rcfulutio , quam tenet 
fwMt jfiri- Cardjnali» Logp ca difput. 1. num. 19. quia 



* - rtiui 
tmt. 



ttaiiifioiili & vcio ncc Ailucifarii vlla penitus *''*"""• 
adhiuiu , id quod hc dccuro : Intcr rcs na ^i p fl .,. 
tttfsles ftiUI al qtix qualitates mctcrialis COQ- ft«Sv«nK(y 
ncx«.icum fpitituahbus , vt in communi fcn- v»{\ntt.. 
tcutiafpvciis n atctiaUs phantafn habcnt pai- 
tialctn virtutrm pioduccndi fpiritualt m \ & in 
fcntcntia eoium qui ncgant fpccics , faltem ip- 
feacliis matctialiscft natuialittr illatiuus cog- 
nitionis intclitcliialis fpitiuialij :' id quod in ; 
aliis tcbus ollcndi pot ft; nam natetia prima/ 
natura fiia haber capacitatcm naturaltm ad te- 
cpicndam ardmam natntalcm. Hmc atgu- 
mcntor : Inur res naturales potcft tes mate- 
tiahs connedi cum fp irituaJi . ctgo intcr res fu- 
pernatutalcs potctit vn» fupcmamtalis mate- 
riabs efie conncxa cum fpimuali \ quandoqni- 
dcm fupernaturalis matcualis non plus diftaC 
afpifitualrfupcruau rali , quam naturalis mate- 
tial s a fp lituah natutalj : vttobiqt;c cft con- 
ocnicmia inorhne naiutalis aut fuperiiatura- 
lis,& ddentia 111 fola matctialitate & fpiti- 
tualitatc. 

Uices : Illa conncxio illius tei rr.aterialis cum 
gratia non effci cognofcibdis pct fcnfus \ ctgo 
noncftct figiunn nttutalc gratia*. Rcfpondco 
rntr^ , nos lam non dicoc , nifi qu6dpoflit 
clfc alic]un res qu.v habcat ColMlClioncm nafu- 
ralcnxum gratia vt cx fttnte , fiue ca connexio, 
c6 qt;6i non poffit ptr f nfis nofci , diccnda 
tllcc infltfficit »1» ad intionem figni Sacramcn- 
falis , fivic co dcfcCtu non obltintc ccnfcnda 
elf t fi.lhc ar. Rcfpondco Sccund6i Vti did- ;u 
n us de fMo Sacramcnti cftc figna 6^25^ 
grati.r , qiianrumiu» ipfa counexio corum cum f B tftMmri 
graua non pcrcipiatut fcnfibus , fcd fola Fide 
credattir ; ita codcm mcdo polfct tunc illa res 
dici fignum ftnfibilc & natutale gtatix : natu- 
talc , <>b conncxioncm natut.ilrm cum gtatia; 
qno diff.irei a m ftns S.icumcniis , qu.x non 
hibcnt < x f. vilam conncxioncm , fcd lolum cx 
coqi o iDcus ita vulucrit : d ceiuut ttiaiii fi- 
gnum fcnfibile , quia fi ppc fiu ali ndc notit'* 
conncxii-nis illms. fTt-e < x F.J^ ca cied.rctur , fi- 
tic alio mcrlo fciretur , ftatitn in nobis excitauC 
fpct ns giatia- prxfentis. Ethocdc piinaqux- 
ft onc. • 

Srctinda quarftio , Vttum co cafu talc fi- 
gniim modo cxplicato nniuialc clUi diicndtim 
Sacraivtnium , necne , fuiliot lonc,c cft. Rc- ■*%«Wft** 
fpondi nuis eu<m , on 111110 forc vfpollct dicii **' 
quiatale figiu;m polla cftc c.ttcmonia facia, ( _ 
tlf iqnc fignum gtati.e , vt iam fupponimus: 
polfci itcm cffe pignus ciufocm giau.c \ eigo 
pofict cilc Sactamcntum. 

Diccs : Etiamfi illi tci concedamns con- 
ncxionecn aliquam cum giaiia , non vide- 
luc poffc clfc tantn & talis , vt ipfatn gratiam 
cauftt i quin gratu cntn fit amicitia Dci , non 
potcll cauGri nifi ab ipfb Dco i crgo foluttl 
polfet habere conncxioncm a poftcrioti vt cf- 
fcctus eins gntix , qnam iam fupponciet pto- 
dtictam : atqui qu6d iam fuppoim producinra 
rcm aliquam , non potcft clfc plgnus illius} 
quin omne pignus debere eile prius qnam caufc- 
tut tes illa cuius cft pignus : vidcttit rnim otdi- 
niri ad alTccurandum aliquem d? praiuccione 
fitura.Hxc obic (ioaliqvam diilicultarer ha - '* ' vt* 
beret in (ententia comm qtti ncgnnt po(0'oilcm ' 'j Sl 
effc de potentia abfoltita vllam qnalir.uctv , qux 
fit natuta fita produOiua gtatixj apud mc au- 

tem. 



Digitized by Goo 



6t 



Difp.i. Definitio 

tem , qut c.im qtulkatem admitro diuinitus. 
poflibilcm, nulla cft dilriculus. Nequeobltac 
quod obiicitur Je amtcitia Dei , qux a nullo 
poccft cauGci nifi ab ipfo Dco : ctcnim cum 
illa qualitas natuia fua non poflit piodtici nifi 
a Deo , eo ipfu gratia ab ca ptoduda non pto . 
ueuict nifi ab ipio Deo illam dante , dum dc- 
dit qualiuccm illam : in otdinc enim ad de- 
prnJcnciam amicitix Dei ab ipfo Dco donan- 
te pec accidcn* fc habcc , quod cam doon im- 
mcdiatc , aut qu6d donet cam mcdiatc in alia 
quaLuatc prxuia , ex qua Deus ipfc vidct fc- 
cutucam eam gtatiam. Qiiidquid vcio de ea 
qualitatc lit , rcfpoiidco Sccund6 , non eflc om- 
niuo neccilacium , vt quod elt iu pignus , exi- 
ftai ante rcm cuius t ft pignus : fuihcir cnim , fi 
fit pcc modiim niamccftationis donationis iam 
fact.e hoc modo ; Hoc fit tibi in pignus , qu6d 
dcm tibt hoc ipfo* momento gratiam. Vnde 
etiamli ea qial tas foliimeflet per raodumcffe- 
&us gtacu, adhuc poflec cilc iu pignus ciufikm 
gc.ictx. 

S=cunda diffici.ltas eft , Vttum e conttario 
Am a non poflic cflc fiiffiacns fignutn Sacramcnialc, 
ta ttm $gmn n ifi ex natura f ua rcs illa habeat aliquam pliy 
j lj l 'y fwm fimilicuditu-n. cum cffcdu Saaamaua- 
cuL ' 3( * q 1 ' 1 " 1 cx Chntti inltiuit one ordirlatut. 
, Ratio dubttandi dcfusnitut ex Auguftino , qui 
eam fimilirudincm videtuc cxpccfic requifiiiifle, 
dum EpiftoU 1 ;. ait Sacramcnta non fotc ta- 
lia , fi fimilitudinciu cura rc fignificata non ha- 
becenc. Explicant ncnnulli Augultinom vt lo- 
quatur dc fimilitudine ex Chcilti inftiriiiione, 
id eft de fignificatione ad placituincum ccbus, 
leti aim gtatia quam (igninVat. D fplicuit mi- 
hi olim hxc explicatio , e6 qt oi voccs non di- 
canrurcfle fimiks tcbus fignificatis , cxeo prx- 
cisc qu6d illas figivfitcnt : liait hxc vox 
non dicitut effc limilis 111611111 Maieftati diui- 
1 fiurit 0 *' Retamcn mclius confidciara non vidctuc 
» S. An- .1 ] 1 a pcocfus fuiflc Augtiftini inrcncio in ea Epi- 
ftola : inquirem enim cur infans, quando bapti- 
zacur , «Lcaturcccdcrc , cum non cfficiat vljum 
Fidei adum,; tcfponder Jici cccdcre , quia vetc 
accipir Sacramcntum Fidei, id cft Sacramentum 
quo figDificatur Fides ; imo Sc ipfam Fidein ha- 
bitualcm ce ipfa acetpit ; ficut dicicuc.Tali Jic 
eft paflio Chtifti , quu tunc p.tffinnis cecoltuc 
memocia , & ftatim addit prxf.tta vcrba : Sacca- 
menra non forent talia , fi fimilitudinem non 
h tbecent cum re figmficata hoc clt fi vccba illa, 
Ego h tbfoluo , non fignificacent ex C Knfti in- 
ftitutione abfolutionem a peccatis , non eflcnc 
Sactamcmum. Hxc eft mcns Auguftini eo 
loci. 

Quoad cem atitem ipfnn dicendum cft , nul- 
tp.lo modo teqniii occrfuiio eam fimilittidincm 
' *$um»r§ natuialetn ; quia pco folo fio libitu potcft Dcus 
quA.munmq<.t q Uamcum quc cem in pignns gratije accipcref 
""^^"""congrucns tamen vidcmr , vc qux aliquam ex 
1 " ' fe vidcncuc habece fimilhudincin , afTu.naniuc 
pcx aliis quc iTint omnino difpacux. 
. 6x Tettia dirficultas eft , Vtriiin antiqua Sacra- 
Jf*/tr«s«»«-menca conueniant vniuorc , an folu n analogi- 
|cc cum nofttis. Dixitmis qnMem fupra omni- 
. no conucnire : id quod propicr nnnmilloi Rc- 
ccntiotes pau!6 difigcnt.us dcbct nunc cxami- 
mti. Qui^a 1 crgo ita cx ilioant cam ronue- 
nientiam , quia fi a1tqi}id e»T r qnod eam pof- 
iet impcdirc . illud vnicum etTof ,qi>6d nntiqna 
Sacramenta oon confcicbant gtatiam , holtra 




UiuntvniHeei 



Sacrmenti. So&. 7, lt 

c conttatio illam caufanr : atqiti luc t.uio ntil- 
U ift , quia non eft propria ciluiu.iconftitiitiua 
nottrorum baciMnetttotom ,clU- caufam grat;*^ 
, nam Saciaiucncuui vt iic non conftituitur pec 
tationcm caufx.ild pci taiioiif m (Jgoi , ergo 
noftta non conttahuntut ptoptic pcl d,ff4.rcn- 
curo qux confiftac in caufat.onc gratix ; crgo 
nihil cli quod impediac vniuocu.onem coiuni 
cum anciquis. « 

Hxc tamcn dodrina Si falfum fiipponit , Sc 
nialc dtducit .- ntalc qtiidcm dcdiicit i »am dua- 
ruro fpccicrum vniuocationon inipcditur , *6 
qu6d non conucniant m fui> diilcrcntiis ; ia.6, 
eft tmpoflibilc vt diferfe fpt-cics cafdcm ha^ 
bcant diffcicntias. Homo cft piincipium dif- 
curius -, bcftia c coniiar:o nc gac diftutfum , Sc 
tamen vniuocc conucniunc in rariont- aiumahs. 
Ratio a piioti , quia conucniciuu fpccicrtim K<a Uti rt- 
Tolum cft in cationc ipli gi nccica ; crgo ctiaiu- *<•••««»/ W- 
fi Saccumuita noftca ex nu pcopfij lormali ac ht " 
dutcla difF.-tcntia lint gcaiij; cauLciua , autiqua '"^f MkK n / n 
vc:6 no» ; mdc tan.cn ncquacjujni mf.rtetui, &r ^, »m, 
rton conucnite iutct fc duo ilU vniroic 111 ta- c«« » irm 
tion*. fipcnoii. Qu6d vci6 filfum f pponanc, '*"!*'>''• 
dum dicnnt vhn caufaciuam gratix 11011 ciie 
diftcccntiam pcopriam & fotmali-m Saciauicn- 
ti , c6 qu6d tacio communis non lit in ordine 
ad caufalitatcm , pattc clate. Nam corpus vc 
fic non confticuitur pcr cona-ptum caulx , fcd 
per moltm quantiutiuam , & lamen immcdiate 
tontrahitut unquam pcrdifr rcntiamproptiam» 
pcr viucns fcu pcr viralitatcm : cnitis conccptus 
coiriiftic in hoc , quod eft moucrc fc ab intrin- 
ieco ; fiue in hoc , quod eft optcari immancn- 
tct. Item fcicnlia vt lic non dicic viautrm cau- 
fandi , 5c tamcn conuahitur pcr pcaclicaro, qux 
cft opciatiua fui obicdi , dk prc fpecuiatiuam, 
qiixcacct h.ic vittutc opccandi : Oc in ipfo enie 
idem p^tct ; conltimiiuc cnim per hoc.qrod 
pollit cxifletc : fiini lameii d;ffi.rcntia illius pio- 
pri^ , mcdiatx & iromcdurx , fubftanria.coipus 
vuicns , cVc qua in ordinc ad caufandum cx- 
plicantur Rv ac crgo pofTet cx hoc rap;tc ta- 
110 Saciarotnti vt ftc confiftccein fign.ficationc 
folagiatix habuualis , & tamen conuahi hvc - 
tario injiofths Saccamcntis pct figiiificationcm 
pradicam , in antiqnis ver6 per fpcculariuam, 
canquam ' pcr propcias diff. ccntias. Racio cft, 
quia diffiicnti.v itmpet dcbmr addcre aliquid 
f pra corKcptutn gcnericum , quo iam cxtta- 
hant illum ad nouum clfc ; non tamcn a-jfvren- 
do illi quod habet ; vt vidccccft in omnibus 
omnino fpcciebus. 

Dcniqtie ht Aucioces etfi oftendant ex eo, g j 
quod noltca Saccumcntacaufenc gratiam, quam 
anciqua non caufatunc , non proueniceillisatu- 
logiam , adhuc indccifam iclinquunt quaftio- 
nem ; quu nbn oftcndunc pofitiuc , quomodo 
dctuc ca vniuocaiio incet illa Saaamcnca. 

' Alij igicnc Auctoct-s, qui ( vt diximus fupra ) AV««t »»U 
dcfiniunc Sacramttitum in ordmc ad ciufuio- **f>i*» /«»- 
nem fanclitacis , vi abfli.ihic. a fanft tatc pcc a ",^ m i'~ 
gratiam habicualcm , 8c a unditate folum ex- 
tecna , adhuc pucant hanc dcfinitionem in vtrif tm .*Uun 
que ptopr>c rcpcriri , idcoque illa inter fc vni- 
ooce COQUenrR, Veciim hos f .pra cctecimus, 
ia Gmdicati extcrnx St graiix habitu.ili non 
_ tur vlla vera ratio commuoii gcacix feu (an- 1 
ditatis toftcndimus ctiam, non polfc per ratio- / 
ricm caufaliucis ( vc P.ifc Coninck volrhat ) W«*af*. vt 
cxplicati cam vtiiuocaiioncm ; quia caudlitas rmlt Ct *' Mk ' 



quu 

daru 



Digitized by Google 



Kttiu i* r* 

titat >*ufi 
ii 



%i Rod, de Arriaga Tra&atus De Sacramentis ingenere. 

vt fic non facit Sacramentum nifi icfpcctiiicad cum Deophyinc loca!ircr,m>n item afc&iucin tttu hgtli, 
famftitatcm , Ita vi explicctur fiib toto ho: con- ordmc ad aiv.otcm ; qttia nullom indc maicrem f>* < 
ccptu , C*»f*Ht*s fr*tU : in hoc autcm con- amoicm hjbcc D»iis crga talcni horoinem ta- 
ccptit non poccft clfc vniuoc.uio , fi in ipfa gra- tionc cius confccrjtinnis crgo quoad cam 
tia non clt vniuocatio : vti pictor & homo »c- conitmdtionctn non conuentt illu fan&itas cum 
neransalium homincm nonconucniunt vniuo- gratia h.ibituali (qitxieddit homincm affcclu 
ccin ratfonc ptoduccndi homincm, ctfi pktor anucitixconiuncuim Dto) n fifoia voce ; ncc 

vidco qtiid pollci ex panc rci ipfius fcclufa 
vocc rcperiri , quod per eatn coi.iunftioncm 
fign fi.t i-it ; fitiuic ita re ipfa comuuine giatix 
habituali & unrjtitati tlli cxtcrnx , vt millial- 
rcri tci c.onucniat. ldem dico de vocibus conft- 
rre , dtdico , quar vidcntut in re prxfcnri tlTe 
fynonyinx , & multipl carj , vt videatur ali- 
quid dici. Eunim confccratio illa rxtetior rc 



vere producat pidum homincm ; ac pioindc 
etiaroG in rationc alrquid caufandi propnc 
conucniant. Ratio cft , q lia homo pidtis & 
vetus non conucniunt in ratione hominis , er- 
go ncquc pi&ot & gcntrans conucniunt in ra- 
tionc produdiui hominis, fcd tantum in ratio 
ne ptoductiui vt fic. Adde , ncquc qmdcm in 
rationc caufandi etiam aMtracli Jan propriam 

vnioocationcm in SjctJincntis ; nam fanflnas ipfa non conltlht nifi vcl m.eo quod fit ptotc- 
legaUs , in ordmc ad quam S'cramen - .a nntiqi a ftatio qtixdam cxicticr Fidci in Dcuro , aut fa- 
defituuntur ab his Audtoribns , no« csufabatijr cultas qtudaro motahs ad admimitrandas ali- 
proptic ab eis Sacnmentis , fcd fotroal ttr con- quas cxrtnorcs aftioncs qux fjnt prohibiix 
fiftebat in eotum vfu , f.d ca fa dVtas tfiK ip- alus noil fi fcipicntibns ca Sacr.nnenta;aut dcni- 
fura Sacramentum : at fairaStaum habitnalem, q-ic q-i6d fit ligufin otlcndcns illum homincm 
q lam noftra caufjnt vtrc & propnc cthccnttr, <Ue fpccialiur dcdicatum Cuhoi Dci prx aliis 
moraliier raltero ianq".iiii rcro a fc oronino dt- homin btis:hxc autcm omirino fimt planc alic- 
ftin&am caufant ; ctgo ncquc in hoc conceptu na a confccranonc gtatix habitualis : hxc cniin 
tetincnt vniuoeatioiKiu. ncq c cll p. r mod-nii protcftjti. Fidei , nc- 

^ Diccs: Caufa formal s & efricicns vctc fint qnc fignum fpecialis dudicat onis ad cultum 
caufk , Sc conncniunt m oo- c inter fe in ratio- 
ne caufe ; crgo cx hcucjpitc conucn.rc ct.ain 
pnccrunt ca duo SacriroCnta. Scd contti qma 
( vt oft.ndi in Phyficis ) in ration: piodtucudi, 
fcti calfandi , q lod klcm clt , non conuciuunt 
canfi forniabs & ejlicicns intcr fc ; quia illa , fi 
d«b rciiius rcm diligcnter pondcratc , non pto- 
ducit ptoptic qtudqtiam^fid .omponit.harc non 
compomt , fcd pru iucit. Sed dc hoc fatis al bi. 



Dci ; aut ptt mod im couccdcntis faculutcm 
vt licitcadiTiniiftrentnt act oncs non omnibus 
penu"hi : mhil horum habct gratia ; rndc in ff*B—v- 
co feulu non rft coufiM tatio , iolum "goilla*^^^ 
couimunicat cffccium hscrcdis ^lorix fihj ado- tu 
ptiui , &c .uuici Dci : nihil autcro hotum habcc 
pioptfc fan&itas illa cxrcrior , nifi (urorouin 
pcr modtlm figni eius filiationis , <5cc Quxra- 
tio figni non caufar vcram vniuocationem cum 



Dfmquc , qu6d nrc Cardtntlis Lugo poffic, rc figiiifiwita ( vt hic Audior bci c fatctnr ; ) vt 



*am vniuootioncm Sact.uncntorum dtfcndcre, 
dixi pju 6 lupcrius ; nitra licct in pundto gta- 
tiam habitnalcra fignificuidi , quod rcqmric 
ad omnia Sacramcnta , & in qno diff:-rt a Co- 
ninck & aliis.ponat vcram vniuocationem;q tia 
tamcn reqitirit practerea vi per Sacr.imenta dctur 
fancticas aliqua vcl cxicrru vcl intcrna co ipfi>; 
qiundoqiiid.m Unclitatt cxtcrnx & iuttrux 
nulla darur rario vnittoca ; non cxplicat Sacta- 
mcntum in oidinc ad trrminos vniuoiios , fcd 
fijlu-u analogicc mtcr fc conninientcs. 
Ntqut f»l Vidit bcnc hanc dirficultatcm idctri Au.^or 
tMtpnJm. f ;l p r g ^ numcro 44. fatctnrque ingcni c Ittb co 
mJt c*rj:' conccpru fajuUitatis non polTc falnari eam vni 



quid ctgo p:r tAminos iltoi fynonymos qu.xri- 
mtli folutionero difTicultatis finc vilo fohdo eo» 
rum tc rn.inornm fign ficnto? 

lam dixi ftipra ,d.fii:itioncm Sacrr.menti vt 
fic non d.hcrc Itadi difilinctioc , fcd dctcrmi- 
naic prr lign ficatutr.cm & pignus gratia: habi- 
ni ilis ; in 0r.linc.Vit6 ad acliulcm fatuftitntcm, 
quiinconhr.it , di.bcrc in c.idcm dcfinirioiiC 
poni , qi 6.1 (ic orcmonia facra co ipfo con- 
fcrcns homini aclualcm extcrioum fanfttra- 
tc m. Ettqaa doclrinadifficflc non eni oftcn- fnimMtU 
dcrc iam vniuocationcm Sacramcntorum anii- "fffrmmS^ 
qunrntn ctim nolltis. Dico igftni ideo anti- 
cjua conttcnitc vniuocc cum r.oftiis 



ttmmtntnu 
rum mntn 



q..ia de- , tun d4,ft,» 



ntltt L< { * uocationem S.ici.imeiuori in ; addit tamen pof- rinitioiiem a nobis ttaditani , qu6d (cilicct Sa- dtfinitto*$ i 
fff,Bt vrt fc cam fnb aliis tetminis defindi , fi dicaturde ctarocntum fit cxtcmonia fura in pignus gra- 



pmftrf.St M tione S.icument 



1 vc h 



e'lc confcctare 



aut tix conlimua , propi c & ln rigore p^rticipa- 



dedicate , aut coninngr rc fpecial tcrcum Dco; runt aiitiqua , ficut tV uortta : qnod cnitn anti- 



qua fticruu pignora in futiirum , noftra vet6 
tati exrrmteca: qia n uitfniccx ; nam pet iu.im de pr i fcnti &L afln canfamia gtatiam , pcrtinct 
vcrc homo coniuiicitor, confcctatur &c dcdica- ad dirfcrcntiam fpecific.uu corum Sicramcnto- 

tum , pcr quam non tollttur q .6 mmijs propric 
illa partiapauccinttationcmcomimmcm Sacra- 
nicnti. 

Dices Primo : Noftra funr mu!t6 pcrfcdtio- 66 
ra antiquis, etgo non coiuieniunt vniuocc cum Olie&i». 
illis. Refpondco , letie cllc hoc argtimcntun^: 
ctenim homo cft pcrfcdior bcftia , & tamtn 
cft vniuocc aniinal cmn illa. Ratio cft , quia i-t/iutlitm 
tioncm intcr ca Sact.ur.cnta : vtend.im crgo crat vniuocatio non tollitur pcr in.rqu.ilitatcm ipe- «■■«■ 
ca voce qua: iam cenfctur vtilis ad vniuocario- cicnim ; in<6 commrnis fcntcntia docct , nc-" 3 / 
nem. Vctum , quidqmd dc hoc pundto lit, celTari6 omncs omnino fpccics clfe inxqtuhs" 
gj oftendo qurnl dixi , pcr eas voccs ad rem prar- intct fc ; tuuc f rgo f dura eft an.ilogia, quand^ 
g«*i fu rf- fciuem nihil pcnitus fignificaii. Nam fitncli- tatto fign.fi. ara ptr ronccptutn comm.mcm 
ftBm ]ma!li us lcgalis cxtrmfcca non coniungit homincnl non rcpecitur proptic & fimplicitcr iu vtn<q;.c 

cxtrcmo, 



quia hoc vcrc & propr c conncnit tam far.ctfi 
tati exrrinfcca: q - ia n intrinfcc.T ; uam pet ill.im 
vcrc homo coiiiungitor, confcciatur cV dcdtca- 
tor Deo : id qtiod a fotiioii h ibet fjndtitas in- 
terior. Ego,quia fc;npcr abhorrco a multtpli- 
catione voctnn q'ir p.irum a it tuhil lign.fi- 
cant , non poffii.n etiam in prxfcnti piohate 
v hanc foltttionem : & vci6 ii:x'a ill.im non dc- 
btiilTct hic Aticlor in dcfiuitionc Sacr.uncnti 
vti voce fmclitatis pctf dJf vel imptrfccla:; 

quia iam fab ea tpfc fatctut non effc vuiuoca- cft vniuocc animal cnm illa. Ratio cft 



e/uitntm. 



Digitized by Googl 



•// 



Difp. u Defir.Uio Sacramevti. ScA.7: *J 

extremo , & hfhc probaui in logtca , agcns de minus a Dco quam pcndent de fhflo , fine du- 



n-o:*. 



analogis , r.uioncm entis vt fic cllc vmuocam 
•ad Dcum & crcaturas , fubftantiam & accidcus; 
im6 r>cc vlla cllc analoga nili mcuphorka CSc 
•ttnhuriones. t ■ 

Dices Sccund6 : Antiqua ctant figura no- 
ftrorum ; tig ira avtcm non conucnit vniuorc- 
_ V'**A* > cum fc fi^.int.u R.fpondco , Antiqua nou fo- 
F '*"" ' Ul " fwlT>: fauram nofhorum , fcd limul e- 

tr*mtnt-'Um tt »» 

ufmutihfm w*™ Sacrammta ; qua figuranon crant 
t<ft s»,rt- vniuoca *, fecus quatenus vera iacramcuta : li- 
cuc filius . it imago patris, & vt fic non cft vni- 
uocus cum patre ; quia vei6 ctiam cft propric 
homo ftcut pater , cft ctiam vniuocus , in»6 Sc 
eiufdem fpeciei cum illo : quomodo auten» fue- 
tint vcra Sacramcnta iam dixi. Hinc tamcu pro 
huius matcrix complhnento rogabis , an li ad- 
mittamus icroel cns cflc analogum ad crearu- 
tam & Dcum,debeat ctiam dici tatio Sacramen- 
ti analoga rcfpc&u antiquorum & noftrorutn. 
Ratio dubiiandi ca cft; quia ficut ens in ea fcn- 
tentia idc6 dicirur analogum , quia crcatuta cft 
enspcr participationcm , Deus vcto ptr eflen- 
liam ; ita Sacramcnca antiqua vidcntur folum 
fjtlle Sacramcnta in ordine ad noftra , idioqiie 

Jiuali pcr participacioncm a noftris; nollra vcr6 
unt per fe,& ( vr fic dicam ) quafi pcr clllntiam 
tclpe&iuc ad antiqua. 

Huic obie&ioni potcft tcfponderi ex Patre 
Gafparc Hurtado ea difpuc. 1. difiicultatc 8. 
negando confequcntiam ab entc refpe&ti Dci 
ert*r*f.> '»•> »d Sacramenta *, nam cns eo ipfo quod Dco 
idti *imit- conuenit pcr eflentiam , cft cns infinitum , & 
itntl*tjftt^*- cns | im pl, c j lcr j cteatma: vero funt encia le- 
" , / jr ' J ^."l/ cundum quid , & finiu : at Sactamenta anti- 

vttiratyn: n »»» 

u»s*tr*mtn- qua » cx eo qu6d lignincenr gratiam pcr ordi- 
t*. nem ad noftra , leu vt incdiantibus noftns 

Sacramentis confercndam , adhuc non funt fi- 
gtia pcr attributioncm ad noftra , ficuti ucqne e 
contiario noftra funt figna pet eflentiam.cV irifi- 
f.mi ) txfli- uita. Hxc tamcn foluiio nullo rribdo potcft fii- 
f ■ . « H-r'4- ftincti; Prim6,quia communitet illi qui dicunt 
d> nifmnr. [j cum creaturas in ratione entis non contie- 
nire vniuocc, idipfum etiam doceTic de accidcn- 
tc & fubftantia ob eandcm fcrc tationem ; quii 
accidcns cft ens in ordine ad fubftanciam , & 
dcpendcnter ab illa ; c conttatio ver6 fubftan- 
ria cft enspcr fe. In hac autem rationc non tc- 
curritut ad pun£tum infiniri jc pet eflcntiam, 
ergo nequc cx hoc capite debct defumi difpa- 
• t itas intet Sacramenta intcr fe , & intcr ens & 
Dcum. Sccund6 , quia ratio infiniti & pcr cf- 
fcntiam eft omnino pcr accidcns ad rationem 
cius analogia; , quz folum defumitur cx hoc, 
quod creatura fit cns pendcns a Deo , & ioxta 
hanc fcntentiam , fi pet impoftlbilc Dcus ina- 
ncret ens finitutn , independcns ramcn omnino 
icrcatutis, &.c contrario h* pendetcntnon 



67 

Vn* «•:»/.'■ 
gia tnt i< *i 
Dtum rj 



bto poneietur ca analogica non minus qnam 
iam i crgo-cx co , quod Sacramcnta noftra finc 
finica , non impcdicui ca aualogia ; quandoqui- 
dem 11011 minus antiqua S.icramenta vidcntur • . 
habcrc fignificationem giatix per ordinem ad 
noftra , ha:c vcro pct fe immcdiatc, quam crca- 
tuta fitcns dcpcndcnsa Dco , Dcusvero indc- 
pendens a creatuta. 

Ea crgo difparitate relicla vidctur Prim6 ^8 
vahl^ probabile, dau ea fuppofirionc pofle ana- ttm**ifi*l 
locum Sacramcntorum codcm modo dcfcndi ttntu \_ 4*'* 
ob rationcm uatam ; quia nixta cam (uppolnio ^ t tllmif , 
hem non impcditur analogia duotuui ex hoc, ltn j 4 
qu6d ambo vcic & propne paiticiptnt aliqiiam|i«. 
ratioiiem communctn : nam creatura vtic ac 
propric & finc fictione cxiftit , & habct fnam 
cntitatem , fuaju elTcntiam non fiftam , nec 
qux foltim fif cxiftcntia extta caufas pcr pu- 
ram fimilitudinem ; ( non enfm cft ficuc vfina, 
qui non habct vllam propriam fanitatcm , fed 
cft illius fignum ; ) & tamen ifi ca fcntcntia di- 
citur cns analogum, quia crcarura habcr depcn- 
dcniiam a Deo ; crgo ctim videatur ctiam efle 
dcpendcncia in fiomficatione antiquotum Sa- 
cnmcntorum rcfucclu noftrotum , dcbcbit _ , 
ctiam admttti analogia. Scmndo famen dico, p tient m ^ iri , 
adhtic probabilius ctiam tunc admittendam tm vaUutmm 
vniuocationcm.Ad obiictioncm in contraiium ti* s^.mhV- 
rcfpondco , Sacramcnta antiqua nec produci a " r **^ f 
noftiis.ncquc ab cis acccpilfe fuam circntiam: ^ a2T 
aliud cnim eft , qu6i figmficcut gtatiam dan- t**it\ 
dam pet noftta ; aliud , quod a noftfis pen- 
dcant vt a caufis a quibus pioducantur. Pti- 
nuiin admittiinus ; fecundum ncgamus : tam 
cnim noftra Sacramcnta quam antiqua imme- • 
diatc funt a Dco inftituta , immediateqtic fi- 
gnificant giatiam. Poflct obicciioni Teiti6 rc- 
fpondcri ncgando ctiam vniuciialitcr , antiqua 
Sacramcnta folum lignificalTe gr.uiam dandain 
pcr noftra Sacramenta: non-cnim dubito, quin 
etiam immcdiatc fignificatierint gratiam dan- 
dam vatiis aiiis modis in lcge gtatia: etiam ex- 
tra Sicramenca;vr quam Apoftoli in Fcfto Pen- 
tcroftcs iuftiquc omncs accipiunt vcl per mar- 
tyrium vcl per opcia fupernatutalia in gratia 
fa£tx Qu6d vcto dcfinierit Eugcnius antiqua 
Sacramcnta promififle gratiam daudam pcr no» 
flra, non nocec nobis ; quia cum hoc ftat,qu6d 
ctiam fucrint promiflio gtatiz alia via dande 
nobis ac proinde quod licet non conuenerint 
vniuocc cuin noftris , quatenus gratiam pec 
noftra conccdcndaro fignificarunt ; nihilo- 
tninus conucnetint vniuoce faltem , qiute- 
nus iuxtadida fignificarunt gr.uiam indepen- 
dentcr a noftris dandam. Ec (atis de Sacra» 
mentotum vniuocationc , & dc eorum dcfini- 
tione. 




DISPV 



wm 



t % 

"M* 



i 



»4 R o D." d £ 'A r r s a c a Tra&atus De Sacramentis in genere. 



DISPVTATIO SECVNDA. 



De materia crfirma Sacramcntomm. 




0m 

ftrmm. 



loin II 



vppono de rationc communi 
Sacratncnti , vt abfttahit a no- 
ftns & antiquis , nonclle > con- 
ftate matcria Cc forma , id cft 
tebus Sc vcrhis : potcft cnnn vcl 
basTvel folis vctbis coniiitui : cnius ra- 
r : fi .j. rio eft clara , quia cum Sacramentum fu fi- 
gnum non nauitale , fcd ad placitum , puteft 
Dcus iliud inftitucns velfolastcs, vcl vciba 
fola , prout ipfi placucrit , ,in Sacramcntum 
eligere. Et defadto Saciamer.taantiqna folisie- 
" uscompoiiufiiitre.communiscft fci.tentiacum 
tquxft.Co.att.fi.&aliorumlhco- 



SECTIO rt 



m' ' 



Ncjlra S»}cr*mcnt* c«nft*nt rebus & 
verbis. 



bercnt dicere : Sicut forma determinate petit 

vcrba , & non abftrahir ab eo qudd fit pet mo- 

dum ret ant vcrbi ; idcoque femper in omjtt 

cafu dcbct eiTe in vetbis ; ( excipio rnatrimo- 

nuim ; quia illnd ctiam excipitur ab ipfo Con- 

cilio , ) ita ctiam matetia detct minatc dcbcbic 

cfle rcs ; non (ulritict , quod non petat de Cs 

vtrba i vnde etiam in nullo cafu poterit vocalis 

cpiifcffio cfle materia : qliod cft plus quamfal- 

fiiin. Alitcr ctgo obic£tioni refpondendum ««• 

Conciliam dixfle rt quiri res pto rnatetia , & ^ p^j*? 

pro rbrma vcrba; vttum autem eodetn modo, rmiuam ifn 

an diuctf» , non determinafle ; imd non pofle ntmtntm 

codcm modo Concilium intelligUx diftis pa- 

tet,& amplius conftabit cx dicendis. & "* 

SVBSECTIOI. 
Vuafilutioncscirc* Sacramentum M*tri- 



ta dcfinitum eft a Florentino fiipta, 8c 
Lfempcr fuit in Ecclcfia ftxeptum. Augufti- 
uus Tra£Utu 80. in loanntm : Accedit ver- 
bnm md eUmentum , & fit SmcrawieHium. Di- 
nus Thomas ea quxft. 60. attic. 8. Magiftct 
. in 4. diftinct. x. & omncs communitcr. Hu- 
ius ratio non eft alia qnam voluntas Chrilli 
» DominL Congtuentia illa poteft adduci , quod 
clarius per tcs & vetba myftcria gratix cxpli- 
- . centnr quara vcl pci folas ics , vcl pex tola 
vctba. 

2 Adrianus quxft. 1. de Baptifmo putat ab 
Ahnmm^n hacregulaexcipi naattimonium ; quoJ finevcr- 
r«r mMtrim»- bis, folo confenfu pcr nutuscxplicato » confict 
*'*vtrt"^' P otc '^' D lira »d us vc ro in 4. dift. a. quzft. j. 
Hurmndm etiam excipit pornitcntiam , qux folis vetbis, 
fatnitetttimm friliccr conf li one Sc abfohtione , petficiiut. 
fetMvnhufi. Scd vt a pcrnitentia incipiamus , facile impti- 
"**"• gnatur Durandus , non quia ( vt ait Patet Vaf- 
qucz ) cx parte matcrix rcquiratut fatisfufrioi 
nam hxc ctiam potcft cflc cx vocibus , fi v. g. 
pto pecnitcntia imponatur ( vt communitci fi() 
orarc Rofaiium , vcl Horas Canonicas ; fcj 
quia includitui doloi ', qui ncceflario cft rcs; 
crgo non potrft folis vocibus pomitentia con- 
StnttmU 4* ftarc Contiahanc folutionem obiiciunt aliqui 
' mmttrU cV Florcntinum , quod eodem modo docet ex 
fcrmnsmtra. pirte mBtciia; cfle res ficutcx parte formae ver- 
p """"ba: atqui tota forma dcbct in vctbis confiftc- 
re , ctgo $c tota matctia intcbus, crgo non 
fufficit partem matetix , firilicct dolorem , cfle 
res , fi alia pats , fcilicet confeflio , fit vetba. 
Vnde hi fic explicanrConcilium , vt dum ait 
Sactamenta conftatc rcbus pto materia , nihil 
aliud vclit , quam Sacramcnta habere cx parte 
tnatetia: fignum aliquod gtatix, prxfcindcndo 
formalitcr ex vi exigentix ipfius Sactamenti ab 
©0 qudd fi|nificet pcr modum vcrbi. Hi tamen 1 
A : lciplbs deftruuut ; fi enim ccnfcnt 
codem modo rcseiTc materiam , fuxta Conci- 
lium , quo vcrba funt fbrma > & inde profcant, 
ficutforma adxquate conftat vctbis , ita mate- 
riam , dcbcrc adxquate conftarc rcbus i iwdc- 



m ivoas mammuiiiuir 
V^tas , qux Aucrores 

dtutiliflimasfcntcntias , vt 



/™\voab matrimonium maior eftdifficul- j 

in multas traxit & 
, vt tongiffimam de hoc 
pundto multi texucrint difputationcm : cgo 
( vt vcrum fatcnr ) mirari faus non poflum.eds 
non aduertiiTe , totam quantam hanc quxftio- 
nem ellc de folo nominc , & ncc aptcem deie 
contincte \ tc proindc gratis in ca tam multurn 
ipfos dcfatigari , omncfque Auftores re ipia 
idcm diccre , etiamfi diucrfo n.odo loquaimir. 
Id quod manifcfte oftcndo , priiis brcuiter pro- 
pofitis variis ac pr.rcipuis fcntentiis in hocpun- 
Cko , ad quas retiquT rcduci poflupt- 

Piimb crgo nonnulli doccnt , conftnujm in- Jr^jJ^J 
trrnum - courfHnentium efic matctiam, verba f . 0 ^ ^ mt) 
•v(i6,quihus confcnfus ilie exprimitui, eflc (01- s«r«M»i 
tnam. Pro qua fcntentiacitatur a Patte San- MnjrwnHf. 
chcz Iib. 1. dc M."ttiraoniodifput. 5. num. a. 
Alexander de Neito , Sylucftcr , Nauarrus, 
Caprcolus , Drza , & alij.Hanc fentcntiam im- 
pugnant alij , eb qtibd ille confcnfus : vt condi- 
llin&us a vetbis, non fit fenfibil;H<lebci autcm • 
matcria cflc fcnfibilis. Refpondent pio ea fcn- 
tentta alij c conttatio,non c(Tc nrcetlum vtma- 
teiia Saciamcntoium fit pcr fc imtncdiatclcnfi- 
bilis, fcd furhcere fi abfolute fitfenfibllis.ctiam- 
fi per aliud , nempe pcr ipfit vcr ba. Sccundb er- 
go alij caro dodrinaro rciiciunt (vt Valqtitz & 
Cardinalis Lugo ;) quiaquod cft matciia.debcr 
cfleminus dctcrminaium quam quod cft for- 
ma ; at confcpfus intciior umeft dcterminatu« i 
ad coniugem hanc pumeio , ad hanc numeio ^ 
traditioncm , &c. quam fint ipfa vctba ; crgo. » 
Addit Cardinalis Lugo ■, Si confcnfus poflet ^ 
dici materia., etiaro in Sactamcnto Ordinis con» 
lcnfum Epifcopi dcberc dici matcriam ; quia 
tam icquiiitut confcnfus Epifcopi quam con- 9 
fenfiis coniugis , id autem vidctui , t ffc contia 
mentem Eugenij.qui in Deacto de Sactamentis 
condiftinguk fempcr intentionem Mimftii a 
matcria Sacramenti. Conicnfus autem intc- 
rior conuahcntiuro eft formaliffimc ipfa inten- 

tio 



DigilJzed byTGoogle 



Difp. i. DemAteriatj fortnaSacramentorum. Sf &. V i$ 

tio fjcirndi Sacramentum ; idco fccunda alio- minusvrget, quu non vidci-ir vlla probrbiii- 
. • rum icnttntia, feu rcfponfio rft , corpora iplb- rate polfc dici laciamcnturn ficri , vbi (unt ipfi 

rum contrahentium cllc marcriatn cius Sacra- Prouiratores. fctenim efto nulhim habsaet Pro- 

mcnti .• vn in Sacramento Ordinis cft raatetia curatorcs conf nfum , fcd pure pr.tc dcclarcnt 

calix , parcna , &c.Sr »n Baptifmo aqua. Hanc voltmtatcm drl.gantium fict Sacramrntum : cr- 

tencc Patct Vtlqucz Tom.4. in i.Part.Tradtatu go hoc non fit tunc Rmm, quia ibi non cft 

dc Murimoma.cap. j.vbi pro eartf.tr Paluda- conlcnftis , qiti inttinfccc pettinct ad r.uionem 

num, Petnim de Soto , Adttanum, Diuum An- ^Sacramciui. Dcindc non funr Romz tunc Mi- 

tom tm 8i Couarruuiam : pro e:<dem ctiain niftri Sacramciui ; qtita hi llint ipft contr:>h:n- 

Sanchcz citat Pnlacium , Caprcolum & Bur- 

tholomzom dc Medina. Hanc Iblwtioticm tcii- 

ciunc al j , quia in Saciimrntis mnttria con- 

cutnt ad pro 1'iclioncm gratiae ; id autem non 
4 polfmt corpoia coiitrah.iuiuin prxftarc. Vc- 

rui.i in hac impugnatione fup.ionitur ld quod 

dcbcrcr probiri , fciiicct corpota cuntchcu- 

lium non poift ad cam gr.itium conctirrcrc, 

cu.n Ciltcm tanqtiam Miniitri cotnii baua- 

mctuoriimadeamconcurt.ini ipii contrahcn- 

tes. Alret er>;o ca fohuio P.utis Vafqnrr a 

noimutlis rciicitur ; quia ncqtie nt Sacta.ueito 

Ordiuis , nrque in B.iptifmo ift maur.a pto- intcr fc n;nc polfinr diftarc , & ver6 rtiam tunc 
pr : a auc calix , ant aqna , fed vcl ttadiiio ipla dormuc , aut ceuc ncc cogitarc quidcm dc 
C»4Uial<t cali.-is , vcl ablutio. Confirmat hoc C.udina- confi nfu in mattimonium ; ac proiudc Sacra- 



tes , non vcrb Proeuratorcs ; vndc cfto hi no- 
lint fuccre quod f.icit F.cclcfia , ac pro^ndc ra- 
rione illortun non fiat Sactamcnnim ; (i tamcn 
ipli conttahcntes id vclmt , fict haud dnbc Sa- 
cramtntum. Cctttim cft atucm , nCque iTnc in- 
tcntiouc couficicndi Sacranicntum hi.c pelle 
ficti , nrque poflc Sacramcutum cor.fici tuli vbi 
tit illius Mmtfter. Pra-tcrea , Rom.r non eft 
fubieAum tllius-Sacramtnti ; nam illud Sacra- 
mciuum non tecipitut uifi in ipfis contrahcnti- 
hus , in quib'is gratiam caufat , non in Procu- 
raronbtii. Quod ver6 ipli etiam coiurnhentes 



L»t» Lugo. N.un ca dici f »lct Sarr.imcntorum mcntum non vidcatur pofle tunc contrahiapud 

trshevUm tnatcru, ctnus inteructitu Sacramctuum conti- ddcgantes , Icd pocius apud Procnr.uotes ; lioc 

tjfi m*n- citur j at murimonum non conficitur corpo- inquam nihil nocet , quia eum Sictamciucm 

rUm in s«- rum intcrucntu j quia quando per Procuratoies hoc tu quid motale, non rcquirit phyficam exi- 

* ' " w * coturahitur mattimonium. non ihcerucniunt ftentiam pattium : iudicantur ergo tutic mora- 



turv Slmtri^ 
mtniint* »•- 
jMfl i'l ^hfi- 

corpota conitahcntium , vbt illud contrahitur. litct ntanctc duo illi confcnfus qui Kicrant antc, „ m , x ifun- 
Confirmatur ; quia in aliis contraAibus nullo & non ftitu adh:.c rettaijati : dcinde illa verba ti*m p*r- 

tititn. 



modo eft pjrs conctadus res dc qua contrahi- Procuratorum ccntentur moralicer cfle ipfomm 

' /'"* rut. Contraliunt cnim hic Ptagx duo de vinea contrjihcntium ; acproinde tunc moratitcr con- 

qu e eft in Auftria ; contratStus totus cft hic Pta- trahcnus f pfi applicant formam Saaamenti, 

gac , vinca cft in Auiliia ; crgo & qu«ndo Ro- id.oquc illudtuncrccifiuni &pcrficiunt eoloco 

mx v. g. per Procuracores contrahitur m.ttri- vbiipfifint, luxtacaquar agentcs dc pcccato 

monium abfcntis , totum Sactamcutum fit Ro- origmali diximtH.contuhi (cilicct illud rnotali- 

tnz ; ibi autcm noti funt corpoia conrralun- tcripfo iiiltanti conccptionis. 
tium , quz dtftarc fupponimus ; etgo corpora Diccs »mcn cx hac cadt-ra inftantia •, Mo- ( 

contrahentium non tuor mat:ria Sacramenti ralitcr dicuntur inratucs in A 1-mo peccafle , 

Mattimoni). Ita Ltigo fupia. Idq ioJ d cla- quia in illum crat coium vohmtas uansfufi ; 

ratut magis ; fcqucretrr enim ex ca doar-na crgo cu .1 v«>lMtuascontt.dicntium eocafotrans- 

ctiam contraftum ftipulationis , quo Anronms f iu fit in ipfos ProciiratotCS , ibi diccndi illi 

v. g. promittit P.mlo fctibcre libtum , d. bcrc erutn coittt.ihcre, ac proindc mairimonium per- • 

conftace ex lcriptione fntura l bri ; q iia non ficete , vbi fiiu Procuratoics ; non c contrario, 

minus hzc cft ibi mat^-ria , qua.n in matrimo- Rcfpondco , e0o niagn.un d.lcrimeti inter Ada- &*f^ 

nio corporaconttahentium-.hoc autcm clt apcr- mum & cot>tr.ihcnrcs quoad puti&um ptxfens ; ' r 



lMtt[t*,t» 

utt tim 

h 



ti faltum , quia anteqttam illa fctiptttra fit, cxi- 
ftit tota conrratVis elfctuia: imb etiamli Atuo- 
nius nolit deiu.de fcribete , contmduscameneft 
validus , Sc quiaeft v.-.!i \m , oliligit motalitct 
Antonium vt fctibat. Dcniquc (1 , quia in ma- 
trimonio datur potcftas fnpra corpora , dcbcnt 
ipfa corpora dici materia illius , ccrtc in Sacra- 
mento Ordinis tacerdotalis deberent etiam ani- 
mz dici matetia , quia ctiaau datttr Saccrdoti 
poteftas fupra animns fldcliuvn : id qi-.od adh,uc 
mult6 magis in confcctaiionc Epifcopi locum 
haberet , quia damr ci p,uc*las f ipra Fcctcfiam 
iiiam. Hxc inftantia dc Epiitopwnt uoneft val- 
<li eflicax , quia Epifcopuiis qnoad Sacramen- 
tum Ordinis totus Ctl imiependcns ab vlla itirif- 
diclione ,vt patcti-» Euifcopo Rcligioncm in- 
trante , qui retincr Ordmem finc iurifdi .tionc : 
c contrario ctiam iurifclicllD Epifcopalis tota 
cft indcpendens a Sacramento Otdinis. Q>iod 
item vrgebat Cardinaiis Lugo de Sacramento 
snterabfetucscontrado pes Procutatores, fcili- 
cet itlud Sacramennim ficri vbi conttahentcs 
non ftint / ac proindr non poflc componi ipfis 
corporibus conrrahfn-ium , hoc inquaro tnult6 
Arri*g«Tom. VII. 



. inttr Aitmi 
' ptUMtim in 

nam Adamus vnc erat caput nolrrum , ua vt 

noftium peccjium prndcrct a peccato illit s, & y/«r»»<y 
voluntariiim noftmm ab cius voluntatio ; ac^^^"" 
ptoindc mctiro iudicamur nos in co peccaflc : m ** titr ^ 
acccdit , qn6d dum Adamus pcccauit non po-J^ 
teratnns dici nos in nobis ipfis pcccaflc , cun» 
nos in nobis non exiftetcmus, fcd iu illo. At 
illi qui pct Ptocuratorem contrahunt mactimo- 
niuin , m ptimis ipfi fuut caput , vt fic dicam, 
Procuratorum , non c contrario ; deinJj ( vt 
iam oftcndi > non pendct mattimonium a con- 
fcnfu Procnratonim : hi cnim tblara dccbra- 
tionem volunratiscontraheiuiurh ptzftant.Prx- 
tetca conttahcntcs in tedebent tuncexifterc, 
ipfi fufcipiuiu Saoraroentum .ilhfunt miniftrij 
eroo non dcbct dici ronfici Stcumciuum ibi 
vbi fiint ipfi coiurahenics : crgo ex hoc capite 
non repugnat , quod corpon ipfa conttalien- 
tium dicantur matetia Sactamenti. DcniqtiC, ' 



S.iirtmroi 

tum SlAiri- 



ne ftciamtis depend-ns pnnclum hoc ,ab co v y 
modo loqtiendi , vttum f ilicet dcbeant dici jmM . ipftsm 
contraheie Romr an »er6 vbi ipfi funt, i\- trahmttt , 
lud oportetapid omnes cflc ccrtifljmum , ad"*» vilfiml 
hoc vt dicatut Romz cflc illud Saaamcnttim,'^" p,Jt ^ 

C dcbcre Mm "* 



Digitized by 



xC RoD. de Arriaga Tra&atus 

dcbere etiam dici ibi c(Tc moralircr confcnfum 
illorum, quiahiceft qui exigiiur vt pnrs eT- 
fenrialis Sacrarnenci : vci crgn confcnftis , qui 
alioquin nec quidem nunc cxiftic , 6c quando 
extirit , fuit abfcns , dicitur tamcn cflc morali- 
tcr Romr , Si ibi conftituere Sacramcntum-, 
protCLto meliorl iure , aur faltcm aquali , dicc- 
rc potcrimus , corpora ipfa , efto phyfice fint 
abfentia , eflc tamen moralitct Romx; ideoque 
ex hoc capiie nec leuis repugnanria oftcnditur, 
cur non poffini ea corpora cfle matcria httius 
Sacramenti. Adhuctamcn habere vidcntur vim 
routra dodttmara Pattis Vafqtiez ilb alix m- 
ftantix dc conttaclu ftipulationis dc fututo , &: 
vcib ctiam de pta-lcnti ; nam, vt dixi , v nca, 
rirca qnam conrraotus fii , non cft pars , fcd 
obicftiun contraflus. 



SVBSECTIO II. 
Dttd *lid explicatienes. 
■ a fblutio prxcipuj dubij cft , 



vcr- 



De Sacramentu mgenen. 

dtderii Hbrum , ego refpondcrem , Dttbt /#'- 
brum ; de acccptionc ramcn pallij iuhl dicc- • . 
rem : potcft itrm efie acccptatio finepiomif- 
lione ; vc (i idcm Pctro in limili calu refpon- 
dcrem, Aceepto promifliontm conditionatetm, 
de ttbero vert dandovoio pmuMiem detibtrttre. 
Ego vcio ii> hoc vliimo cafu non capio accc- f£f"f"*'" r 
ptationem fjnc trpromiflione : qi od enim di- 
cit, jiccepto , jfid Velo petrtrm cinfider*re, 
nihil aliud c ft qiiam dictrc , Ro^o te vt manras 
in hac voltinratc , vt ego poffim delibcrare de 
libcro dando aut non dando , nam cum promif- 
fio altermsnon poffit efleefficax nifl adiunda 
voluntate dandi libtum , non c.ipio quomodo 
dicat , /fccept* , fed dt tiiro dando nondttm \ 
dtcemo , alter cnifn ftatim rcfpondcret : Aii 
frater non premitt* nifi frb conditimt ejuod det 
librum ; idt o tjuttmdiu de dmndo iihro ncn te re- 
filuit , ftmtiite re/otuiicircttacctpttttienem^ut 
nonpcttjt vnumab ultero ftp*r*re. 

Alner Va<qucz Secumlb idem impugnat 9 
quia io alns comta&ibus nemo dixit accepu- E **^ m f' 9 - 
tionem cllc rormam donarionis;nam acccptaiio^^ . f> 
vtrinfque comugis efll- flrmil matenam don.itionis non magiscx fe cft poftrrior quam r*m v*f- 

prior donaiionc : iicut enitia potcft donatio 
prrccdcrc , f ic potrft ptxccderc acccpratio firu 
pctitio , Si fubfcqni donatio feu promiflio com- 
plens ftip.il.uionem prrrcctam , vr COtlftat cx 
Jeg. i. § Si tjuis. ft". De veiborum eblitmtione. 
Prxteieaacceptaiio noti tubctex fe vllam maio- 
remdctcTminanontni, ratione cuitis ipfa potitis 
dcttrmtnet figHifacationcnl tradiiicmsquam e 
contr.iio, cum tain dctcintinata fit ttaditio 
co<T>or.« quam aaeptatio corporis. Dcnique 
tota etfflblutio irluiqiiit icm adhuc dubiam, 
mQnium ; im6 et.am"poft TriJentinum poteft . quia non explicat , quomodo ibi interueiuant 
euenire , vr pcrcoptilam affcctu raatiiali inci- rcs cV vciba i quandoquidcm tam tvaditio quatn 
piat haberc vaiorcm aliquod mauimonium, acccptatio fit per vciba. Hx imprgnationes ^''^"f"* 
quodpt itts fucrat inualidum , vr docct Sanchez meo ludtno non funt mngni rnornentijtuco iux- J^JJJjJJJ 1 
ltb. i. de Marrimonio difput. 3 1. num. 14. er- ra lumcn naturale arccptaiio iian ra ftia videtur 
go non poteft tatio matenx c\ formor cxplicari elK pi.ftcrior Jonatio^re: nemo cnim loqueTido 
pc r cam pri^ritatem tt pofterioriratem loctttio- proprx acctptat abfoli-te nifi qnod da:ur } dare 
nts. Hanc tairtcn impugnationem cgo leiiiffi- autcm optrmc potcft ituelligi rx fe anieqium 

alius accfptet. Qu^d verb Vnf jnez & Cardi- 
mlisLugu obiiciunt, aliq 'ando pofleaccepta- 
rionem illam pr.vcedcrc , in prin.is eft omninp 
prr accidcns: non enim dcf>imittirrntio mote- 
1 x cx c.iuCili anrcctiTione , f d cx ea qttx na- 
turaiirer cft. Dcinde potcft f k 'lr> dici , eo cr.fti 



7 **TpiRTi 
i» mttrimt' X ba vtr 

». W« & formam . j j ^ dl u Cr fi mo ^ .,b AufTori- 
*<■/«/••! Dus ^pl^eatur ; quidam cni t> (hcunt , vciba il- 
mmteru . ry ''"5 qui primb loco loq iitur efte matctiam, 
t«'t« tl.tr. poftcriotis vetb effe formam. Pro qua fcntcn. 
rnufcrm*. tia Sanc!^ fupra n.im. t. refctr Richardum, 
Angclum , V:clojiam 3 Hcnriqucz , Danholo- 
mteam dc Lcdcf.i.a , Vcgam , & alios : eam 
noitnolli rc-iiciunt , quia pyt.ft ficti vt vrerque 
coniux codcm momcnto verba finiat ! potmt 
ct:am ante Ttidentiniim per ^olam copulam 
carn.ilem pr.tm flis fponfalibus perfici mntiri- 



mam tudico , q<iiactiam in his cafibus dicent 
Auitorcs citis rcrtix roli.tionis vnum ex con- 
ifgibus priusalteroconfentire in cam copn|.im, 
ac proinde illins confenfum dicent elh mntt - 
rinm , altcrius vcrb fonnam. Qubd verb dice- 
b.uur , pollc ambos codim modo aui ninratn- 



to abtblucre vcrba , cft difriciie val Jc; qni quo quis dicir ^AiCepto ,fi dederii , in rigore 

cbm vnus debeat vetba altetius atidtte , vt ea non cftc acccptationero aclualem & abfoliitam» 

acceptet , non eft moialf , vc ambo timul intcr fed mngis clie defidcrhiio avcept.indi . reque 

fc loq-ianitir , vr non dent libi loaim , vt vnus eam acccptationem habere vim acqtiirendi do- 

altctum audiar. mtnium nifi quatcous dotat mor-lutr poft do- 

Scd quidquid-de hoc fit , al'rcr Secundb natiynem; nam fi illa cenleaiui pr us reuoc.ita, 

nonnalli cxplicanr camt:tti.-im foluttonem,vt mhil valebit; ergoilla iiop quatcnu« ptxcec?if, 

▼etba Sc figna contrabeniitim fint matera Sc fcd quatenuf mor.rlitcr feqiiitttt donationcm, 

In donatione «O 



diSHi 4k*r>- 



habet vim inducendf>cft*.c«Hm. 

non cft ita , quia illa ptius natmapcr fe fiippo- ****** 
nitttr ; acceptatto airtco (r quitur cx ropiitionc g^^r*^ 
donatfonis, etgoq.ii acceput . poitcnus ope,- [ 
tatur. Etratio a priori meo ittdicio eft cuidcns: 
dominiiim enim meum in pallium ficurd ,.t mi- 
hiius abfoliirurn ad comburcndum ; ita citain 



yrri* in»u- foxm» , fubdiitetfa tatncn confi Jeiatititie. Nam 
trt' quatenus.illa vetba funt traditio , dicuntur ma- 
* teria , forma verb , qtiatenus "funt accepta- 
vt [ tio. Quem modom di.endi fequitur Sanchcz 
ih imfjji.n.in. 0. &. Saarez difput. t. att. t. qui pto fc 
ftmm. citantSotum , Bettaoninum , &alios. !n hanc 
explicarionem duobus modis infiirgit Pater 
Imfugmifl Vafquczrap. ». Prttnb, quiaqnt tradit, non concedit poteftatem , vt tuilla cxpeirnta con- 
^f^tradit nifi fiib ronditione , qt bd fcquattir ac- ditione cgo poffim illud validc donare altcri; 
fmtluihnZi ^ cc P ta V° ; ac ptoindc non eft ibi acccptatio ac ergo donatio ex natura fua eriam vr de prx- 
»mtm ittrm tradirio. M inc impugnarionem reiicit Cardi- fenti & vt nbfoluta eft in.lcp ndcns ab acce- 
nijtitcsrili. nalis Lugo , eb qubd poteft excogitaii cafus, ptationc alcrrius ; aficepratioautciv c conirario 
mtiuLitx». inquo (jrpromiflioreciproca fine acceputionc: cutn fitreiqux antea eiat fub alteiius domi- 
vtti Pctto dicenti mibi , Dmbo tibi pmllium >fi nio, nectflarib*, vt dc ptxfcnti fit abfolnta, 

dcbet 



Digitized by Google 



Difp. t". . Dt materia \$ forma Sacramentorum. StCk. i. 17 



debet eflc ex prruifione donationis in illo qui 
antea habcbar eius (ei dominitmi. Et fanc Itul- 
tus ille elfcc , qui ncfcicns quidquam de dona- 
tionc pill j dicccec,£f* abfolutc acctpte pro me 
pallium Pttri ; ecgo ex hoccapitc opcimc , Sc 
vct6 iuxta co nmuncm hominum apprehcnfio- 
nem , potuuc ocJlanninus , Suarcz & San- 
chcz dicere , dinaroncRi elle per modum ma- 
teriE prarccd^ncis ex fe , acccpcationem verd 
pcr modum formr Item , quod vltimo loco 
obiicicbatut , non d^clarari quomodo illi fint 
res & vcrba , facilc etiam cxplicatut : ecenim 
eo ipfo qnod donatio dicacut maccria , eciam 
verba , quatcnus fignittcaiu cam donacionera, 
pofTmt dici tes ; quacenus veto fignificanc ac- 
cepcationem, pollunt dici forma,& , quafi roa- 
gis ptopric . vcrbi. Et vtr6 ipfc Cardinalis 



aliis macetiis finc tradit onc , fi tcs eadem vcn" B*rUatitr 
datut alccri , cique ctadatur , acquirsc hic fe" **</««»*/« 
cundus dominitim , in n-.arriiuoiiio trmm id 
ficri non poteft ; nam p?r fola vcrba fignifi- 
canria confcnfum de prxfenti ita transfct- 
cut ius in coniuges , vt uon pofllr alteti rfui 
ius ad cocpora : habcnt ergo illa verba vira- * 
que vim cradicionis ieobligacionis, qur poftm 
(cpaiari ; vt ante TriJentinum pcr iolam car- 
nalcra copulam arTw-ctu maxitali* porct.it ficti 
rradicio finc vcrbis : & vero dc faflo cciam ma- 
trimonium ab inicio iurtalidc contra&um potcft 
accedente difpenfatione aliquando validari per 
fimilcm copulam arTvdlu raaticali. Ahquasob- 
ic&ioncs patui momenci obiicit contta fe ibi 
hic Au&or. 

Ego licet ( vr ftarim oftcndam ) iudicem rem 1 i 
Lttgo , qui hoc obiicir paulo mfcrius, in (bhs hanc oitiiino cllc de fola voce i puto tamen in ^' d ' m fi* m 
ipfis vcrbis fub diuerfis confidetationibus totatn hac cxplic-trione dtio confundi in vivum , quac - , , 
cam c.uionem m.ucri.v Sc formr diftinguic. func valde dilhiCta , ac proinde mnuis bcnc 

refponlcri q •aeftioni. Etcnim aliud cft elle 
polHbiles duos , auc , fi vts , tres dioetfos mo- ; 
vcl vt fiiicipientis in (c doscontr.ihcndi ; vnum pcr folam cradicionem, 
fic finr macctia j vcl ?t alcecum per foJa vetba , rcrtitim pcr vcrba Sc 

traditionem : id quod libenter huic Audtoci 
conccdimus. Aliud vcr6 cft , quod qnilibcc 
cx illis debeat dici e(fe vtcrque fimnl ; vt' pro» 
pterca hic Auctor infcrat , in.quolibct cx illii 
diucrfis vtruruquc includi ; hoc fecundura nq- 
gamus , idcoque dicinuis minus benc ab hoc 
Au orc expficari in quolibctcx ilfis matetiam 
& fotmam recutrendo atd coniunctioncm 
piendi qiiatu al- vtriuique? (imul ; ac proinde perinde id elTe ac fi 
tera adminiftrandi ; cnrergo vna debet pue af- quis diccrct ; Vt tg» e*m yitnntm nen rttjturi- 
tcra dici matcria aut forma f nequfbbtft qu6d tnr niftvtl cumti, vti tqnus, vel JclU tjtt* por- 

ttr, vtl vt meis pediius Mffi; trgo qnando eo pe- 
dts , debeo conjidtrttrt in eo itn me vehi currtt, 
tnt tqnittre , me portmri jetU aut tetHra , &c. ' 
qui modus difcurrcndi fine dubio eft valde 
aheiiKs a vcritacc : auc fi quis diccrer , Caloc 
poc. ft prodiciv;! ^b ign- , vcl a Sole ; ecgo . -.J 

dum tc ipft prod'icicur .ib igr.e , dcbeo in igne , 
tin.ni 1. 1. ruiouem Solis 6c ruionem isnis. 
Ratio a ptioti htitus v: cicatis eft ; nam tunc fo- 
lu n iu vtu ccttia te diftincJa.poifuro confide- 
rare iq.iiualcntiam ci|m dtubus , qilando, ii 



Tctcius modns explicandi cam tertiam folu- 
"Virit „ •;-. tionem eft , vt verba in o.-.olibct coniuge dn- 
«Tvb^Iwi P' ,Cl,c ' r confidcrentur , 
$' 0 r,»m'ium Sacrai-.irntum , Sc vt 

/iiuu.ni, miinttrantis alceri coniugi Sacramcntum (am- 
*> mhlSrm bo cnim Sacramcntuni fufcipiunt,& ambo funt 
t,um funt jijjm minillti ) Sc vc (ic fint forma:vti in pceni- 
tentia , quia ipfe fulcipiens tcnecut habcrc do- 
lorem , nic dolor cft niatcria eius Satramen- 
ti ; crgo & voluntas contrahcncis , quatenus 
^4». vc. fufcipit , eric materia. Hunc modum diccndi 
"•** ""'f" rciicit Cudinalis Lugo; quia non cft magis in- 
^'fa ^^■■determinata illa volunus fafcipicndi quaiu al- 



fufccpcio lc tenet ex parre fufopiencis ; qtua 
ctiam ipfc (ufcJpicns porcft dare formam , vt 
homo in nut titionc vnii formam, qua complc- 
CtrdiaoU &; fut nutritio. Hxc ramen impugnacio non 
Tifu- e ^ va "^ e ^c 31 : narg.fiue illa voluncas fic ma- 
gis fiuc minus detetrhinaca , & ex hoc capue 
non (ic racio , vr vna potius (it matcria qua n 
altcra ; nihilominus umcu cuin proprium (it 
matcrix fuicipcrc in fc formam, cammod>(Iimc 
poceftapplicari racio macena; ci voluntui fufii- 
piendi pocius quam alceri confcrendi. Id qnod 



maximc locum habet in hac qua-lcione , vbi 
racio macetiae & formi eft allcgorica; ac proin- 
dc non rcquirittii ad eam ponendam fimilicudo 
tigoro(a in omnibus. m 

Oerlique Cardirtalis Lugo a ntim. 29. ait ip- 
famet vetbacontrahentium efle fimul matcciasn 
y Sc formara ; quia duo tnunia rcperiuucur in eis 
r*h,'n t ,i vcrbis , & tradicionis phytica- rei , & fimul ra- 
fimnl tffi (io verborum ; pro quo notat aliquando polfe 
& conttadurn ficti pet vcrba (imul & pcr tradi- 
tionem ; vr potcft in vcnrlicione domus inctr- 
ucnire & tradirio claulum , Zc vctba quibus fit 
illa venditio : -aliqtiando vcto per fola vctba 
qt:.c xquioalent Sc traditioni & verbis ; nam de 
fubft intia cmptionis non cft ttaditir) , vt docct 



11 

teutoatia 
Cardikatk 
Lmj*. vtr 



h.rc rcs non t flcc , rcquitctctu.it nece(Tari6 dur 
illje : ttinc eniifi mcrit6 dico ; Ergo hxc .xqui- 
ualet duabtis illis.' Ai fictiam abfcnte h.ic re 
non rcquiruiiiur du e \\lx fimol ,-(ed vna ex il- 
lis fufEciat ; ptof. 616 m hac non dcbeo confi- 
derate tcquiualcnciam cum illis duabus fimul 
fumptis ; fcd furHcir , fi vni ex illis difiunfii- 
nc , im6 ver6 fi h.tc rcs , dc qua loquor , ib- 
lum fiib diliundtionc requiricur , hoc eft ipfa, 
vel alcera , nbn debeo in hac confidcrarc zqui- 
ualenciam cum alia, lcd.vtfic dicam,foJ6m cum 
illa (pfa:v.g. ad videhdum fufficit vel dcxtcr vcl 
finifter octilus , ita vt pet le zqualiter vntis ac 
alcer fufficiac , & atquc principalitcr fic ad id 
pocens } ccrte non cft uinc oeccluim , vt dum 



Patet Lcffius lib. a.de luftitia cap. it.dubio 1. dexter videc,dicam ego , Dcxtet fiippU-c fini- 

num. 1. licct enim regnlacitet ad acquirendum ftrutn t fed , Oexcct facit id quod ad fc tam 

dominium rcquirattir firo*I traditio ; id tamcn , prop*ric fpcdtat quam ad fiuiftmm : ergo cum 

non eft ncceiTarium 'cx nattira rci , fcd folum * hic Autftot fentiat , & metirb , in conrradtibus 

cx Iurc ciinli. St necquidcm fctnnet :nnde fie- Ecclcfufticis , im6 & in ciuilibus , ex natura 

ti poteft empcio complcta folis vcrbis; vrqnan- rci non e(Tc neccftarios' duos illos modos rra- 

dores vcnditut Eccle(le : 9c ita tn mattimonio, ditionis phyficx e> dcclarationts confenfu» in- 

iuxta d £a , pft foh ^ctba fighificaocia confcn- temi pei verba , fid quemlibet ex his modn 

fum de pri-P-nti , fea txaditionern, tlt eoncradcis ciT- furriciemem ad valorcm , profcflo non dc- 

petfc t Vnde licec poft tei empcioncra in buuTct diccrc, io quolibec ex illis iucludi duoi 

Arnai*Tom.V 1 1. C * tuodoSi 



• .» » 

■ 

•VI 



: • * 



x 



'1 
\ 



1 . 



Digitfzet} by Google 



xS Rod. de Arriaca Tra<5tatus 



T)t Sjcramentis tn genere. 

ceputio i &c. dicenda fint matcra , quis non mttrit 
vidcat cfle-purcJdc nomine •, quia ncc pioptcrea «w«rfft«««- 
qui contraftum non vocat roatcriam , iili au? tm 
tert aliquid rcnle ; aut c contrario , qui illum 
vocat matcriam , illi addit aliquam cntitatcm 
rcalcm , fcd fummum vmi$ illum conicnfum 
compirar allegoruc cum roateria lcu fubicclo 
phyfico , altet vcro non ; ncgate autcm aut tri- 
bucrc illi hanc allcgoricam comparationcm 
non cft vllo modo,vt dixi, aliquid >Ui reale dc- 
mcre,aur aodcrc.f.d folam voccm. 

Eorrnltc diccs , Qui aftirmat illum confenfum 1 6 
v. g. cfli matctiam , tribuit illi caulahtattm in 
gratiam 5 ctgo iam cx hoc capitc faciet quxftio- 
ncm de ic.Refpondco , fiuc confcnfus lllc dica- oj'" 3 »»' ''» 
tur materia.fiue fotma.finc intcntio, nos debcte "1,^^* 
fatrri ittnro cflc partcm cfliniialem Sacramcnti 
ilhu», & intiinfecam ei Saciarocnto , co auteni 



fnodos ; ac ptoindc quando cum folis vcrbis 
fit conttaAus marrimoroj , non deberct alHte- 
te >bi iticLidi ttaditioncm ; quandoqnid.-m tta- 
ditio tion eftneccflatia ad valotcm : qnomoJo 
«nim in contta&u , vt eft validus , li qua cft 
validus , debcnt ea includi qux non fimt vllo 
1 ^ modo ad valorern illius ncccflaria ? Qux ve- 
jfff ffflfeai mihi vidctur valdc clara. Neque obftat 
ImtjtUttiur. qu6J lure ciuili aliq.iando requiratur traditio; 

«lam hic ipfe Au&ot docet id non rcquiri cx 
natura rei, ncque fcmpct , ncquein lurc Ca- 
nonico id vidcri ntccfliirn ; vude infcio ,non 
dcbcre dici, Incontractu inito lurc Canonico 
pcr vcrba rcpctiti traditioncm , fed pct ii^ non 
repctiti , qiiia non ea ncccflaiia . rti fuj la di- 
cebarous in itu Vieotiam in cquo , non pcteft 
, dici repcriri gcftatiomm in fclla , aui cuiru; 
hoc cnim nontft neceirarium , ac proindr non 

includitur in ill* irinctc co modo fiifccpio. Et ipfo confcnfus illcdcbcbic haberc caufalitatem 
hxc quoad xquiualentiam ., quam hic Auttcr ingtaram fuic rooralcm , liuc phyftcam , iuxta 
ibi pomt. diuci fas fcntenms de Sactamentotum caufa- 

T»Jtm d«w | am nonc Sccundo abfolmc reiicio carri do- litare. Quod dico de cinfcnfu , dico propor- 
L« ,M |»rw ^ I ' nlm ' Conciltum Plorcntinum in teli- tionalitcrck vctbis, muu , ttadiuone , &c. fo- 
tilh p/#»*n- 0 » lUS Sactamenti» requiiit res diftinctas a vcr- lumfortatie in corporibus ipfis id habere 'lo- 
bis i non autem vidctur clle coiitcnium vllo cum non poteft i quia corpota non dicuntur 
modo , vt in folis vctbis duos concCptlll di- materia ptoxima , non vidcbuntur petiinere 
ftinguamus , vnumquc rebus alium vctlisdi- tanquam quid inttinfecum Sacrameuto , fcd 
; fcd vctas res & vera verba rcquirit; purc p-.uc vc obicdum circa quod verfatur Sa- 
autem modo id debct inicll gi rcqu.fi. cramcntum , obicctum atnem qua talc non cft 
tum dc Sactamcnto Matrimonij ,fola adlnbira pats intrinlcca afius i cigo tunc corpora non 
ca cxceptione.quam ipfuromet Cociliutn acihi- , elcuarcmur ad gratix ptpductioncm t eigo iam 
buit:«tqri Concilium folum cxccpit eum ca- filtem t.tione huius paitis cflct aliqua quxftio 
fum extfaoidinatium ,in quo macrimqnium fit nou folum de vocc , fcd de te ipfa. Rcfpon- 
pcr nucus; vbi dixitjion eflcres &' vcrba , fcd dco ttmen , adhuc non cflclocum huic diuer- 
folastesoc nutus iquiualentes veibis ; ergo lnc fitati j q iia fiue corpora dicantur matcria pro- 
Auctor, dum non foliim vnum exiraordirw* xima , li e rcmota , cinn tamtn cotum traditio 
rium caliim excipit, icd ncc quidcm fcmcl ad- inirin(ccc conflituat Sactamcntotum , vidcntur 
mittit in maitimonio tanquam illius pancs cf- etiam ipfa corpora ad caufaliratcm itlam aflii- 
fcntiales tcs & vctba , fcd fcmptr vcl pcr fola mcnda. Vti non fol i ablutio dicitor cleuari in 
vcrba , vel pcr rcs folas id explicat i vt qnamlo BaptiGno ad caufaiionrm grat x , fed ctiam 
per copulam arf":t"tu marit-.li fvilccptam inchna- aqua fimul cnm ablutionc •, ctiamfi ipfa aqua 
tuncum inquam ita vniuctfalitcr difcurtat hic fccundum fc lit foliim matcria itmota. Id quod 
Andlor^non rcfpondet racnti Concilij agentis maxime locum habere poflct in lcntentia po- 



/ 1 S xirtmin. 

t» AlMtrimt' 

ny iim-'«n d- 
» » «• -.- 

vtriit. 



dc lolo cafu cxtraordinario , •blbhttc antem 6c 
per fe admittentis ctiam in hoc Sacramento rcs 
Sc vctba vt matcriam & formam. 



SVBSECTIO III. 
JZ«id tnnicm de quttfthme. 

PRoposvi brcuitcr varias fcntentias, & 
eartim cti.im varias impugnationes ; iani 
nunc oftcndcndum cuidcnict , omncs illas opi* 



ncntc caularitatem phyficam i nam au hanc vix 
poteft phyfi.t* elruati abluiio , qm cft actio 
locomoriua ; aclio autcm non vidrtut habere 
capaciratem ad produccndum vt quod phyfice 
alios crTc<2us ; quid auicm fi in eorum icnien- 
tia loqucrcmur , qui ncgant ibi adlionem phy- 
licam diftinetam i Ctue ncccflum crir ad ipfam 
fubftantiam aqua: rccurrerc , qtix influit phy- 
ficc in gtatiam. Sed quidquid dc hoc fit, fal- 
tcm corpora illa contraticntium concutrcnt roe- 
dia intcntionc Si confcn(ii vt partibus cllcntia- 
nioncs erte de fola vocc , & quoad rcm ipfam libus ; vtrum aucem ipfa coipora immcdiate 
non pofle vltam in prxfcr.ti moncri quxltio- arTumantut ad productionem gratiar.tes eft nol- 
nem ; eceniro apudomncs ccttum cft , in hoc lius momcnti ; quia uec nos admittcmus cau- 
contraelu matrimoniali Priino intcrcedtre ipla Cilitatcm phylicam Sacramcntorum in gtatiarn; 
coipora comtahentium , in qua- conttahcntes . nec fi .admittamus , cogimut proptetca omni- 
»cquirunt doroinium : Secundo,dcbcre imeruc- bus partibus Sactamcnti eam ttibucre , imo 
nite conienliim intentum cotum , in quo con- necpolfumus , fd foluro vltimo punclo terroi- 
fcnfucft traditio proprij corporis, (V acceptatio natiuo • v. g. vltiroo punclo vcibofum , aut 
alicni ; item Tcnio.dati vcfba ftui nutus.quibus ablutionis , quo comptrniur vctba in fignifi- 
explicatur illc confcnfust veiba inquam fcu nu- * catione fubftantiati , cV abluno in efti- ablutio- 
tus vtfiufque contrahentis : harc omnia debcre • nis fufticier.tis. Conftct igitur rcm totnm quoad 
necellhrio in eo contractu rcpcriri.Sc nihil am- punctuir de matciia Sacranunti Matrimonij 
plius tcquiri : ( nou lpquor iam dc prxfcntia omnino cflc de vocc, nec nwgui moinfnti. stmftiM Au- 
teftium cV Parochi , quia taec funt ad quxftio- Qjtia vcrO in rclvis ad Fidcm pcrtincntitms atrti, fl T>f,n. 
ofmiitur, ncm prxfcnteni impcninentia : ) iam autem, deb?mus etiam de vocibi s cifc {oliciti , iudi- fum iatenm 
i«4MMr* V "" m conren ^ us «pfc>an ver6 corpora an vcrba, co probabiliflimum cflc int; r omncs illuro mo tfit m*tmt, 
ri. r> ftrm» Au confenfus prout cft traditio, an prout cft ac- dura loqucndi , qui in ipfo confcnfu interno * 

ponii'" 



• Digitized by Google 



Difp.t. Dc materia fom* Sdcrdmentorum. Se&.z. 19 

d.iToniio vidcatur elfc Jc foU voee ; fcd quia 
multi ca$ quxftiones valde ftise traclant , ac G. 
eifcnt dc rc c\c v.iriis vocibus , trncbras putius 
rebus facillimis oftunduuc , quam cam amphus 
explicanc. 



ponit rationem materix , in vcrbis aucem.qui- 
bus ille cxplicacur foris, racioncm forrox. Con- 
tia quem modum loqucndi folum videcur pof- 
ieobiici, qu6d intencio faciendi Sacramcnti 
condiftmgtutuc ab Eugenio Papaa inateria Sa- 
cramcptj i atqiu ipfc confenfus contrabciHiuru 
eft int.-.irio radcndi Sacramencum ; ergo hic 
non potcft clfc fimul maceria. Vcrum huic 
obicdtoni facillimc rcfpondccur , contrahenrcs 
matrimonium incra Ecclcfiam duas deberc ha- 
bere voluntatcs vcl realicer diftmftas , vcl ctt e 



SVBSECTIO L 

FarU in hoe puntfe fententU \fr quid in 
tis fit dt JoU vott. 

vittualitcr auc racione noftra : vna cft volnntas 

conccahcndi, qux communis eft omni conua- p Ate k Vafquez difpui.119. capir.i. aic a 
hcnci , etiam cxcra Ecclcfiam , alcera voluruas « qmbufdain Reccntioiibus minus bcne iu- 
eft propria Chriftianocum , qua volunc faccrc tcllcclos D mimcum Sotuin in 4. diftinft. t. 
qu:dqtnd facit F.cclcfia : qux voluntas eft nc- qnaft i.act 1. 5t Caicianum ad hanc quxftio- 



ccllana ad omnium Sacrameiuoruin admini- 
ftrationtm , ac ptomJe etiam requiritur ad Sa- 
ciamcnttim Mttrimonij.quod non minus quam 
alia frx cft Sacramcntum , idc6mtr non minus 
rcqiirit cam intentioncnv Hx voluntates pof- 
fimt n Chriftiano elfe d ftmdtx realiter : poteft 



ncm Au. articut.6. dum eis tribuunt , quod res 
& verba , quatenus funr quid fenfibue , fiut 
propr.a matrria Sacramenci , forma vci6 pco- 
ptia fit ligii ficatio ipfa , quam ccs Sc vttba lu- 
benc ditcudit etgo Vafquez Cnctamnu 11011 
aliud d x tfc, qnkni qi 6Jlupra rcs & fupra ver- 



tfi ■ntttr * 



m dc 
18 



etiam vnica volnncas ferri ad vtrumque obie- ba cadac vna figmfiiatio indioilibilis ; per hac 

Clnn illtid. Hoc fuppofito ad rem noftram auccm cum nun ncgaflc , r^s clfe matcriam re- 

dicn-.us, cam voluntatcm, qux eft dc conctalru fpettu vnborum Sotuin aucem ait docuiile, res 

faciendoi cllc matetiam hnius Sactamenti, ver- »dc6 dui matcnam , quia miniis exprefse rc- 

ba vcro , lcti nutus , quibusca voluntas decla- prxfencanc ; vciba vct6 ptoptcrea dici formam. 



rattir , eiTe formam ; pro iutcntione vet6 Mini- 
ftri optimc alEgnan illam atiam voluntatera 
eorundem contrahcntium , quatcnus eft vo- 
iuntas faciendi id quod facit Ecclefia. Ncque 
amphus rcquiric Concilium ;quudquidcm po- 
fuir materiam &fotmam ac intcntionem:vcru<n 
autcm ca incemio debeat rcalitct (eropcr diflJn- 
gui a roueria , an futfkiat diftingui aquiualcn 



quia ma *i> cLtc rcptzfcntaiu. Addic autem,eos 
Reccntiorcs. fcnrire , rcs cutn fua fignificacione 
cflc raatcriam , vcrba vct6 cum fua pattiali fi- 
gnificanoiic cll<- futmain ; ineptc ver6 dici , res 
cV vcrba fecuodcim fc cilc maceiiam , fignifica- 
rioncm autcn clfc fotroaro, cum compofitio ex v> ,'" •««* 4* 
tt & figmficacione pocius diccnda fic ex fubie- «*• •"« & 
ao & acodcnte. Iple vei6 Vafquc* ait duas ef- £ r " 1 * 
cer , relinquir ibi indecifuro. Ec tanc in ixoioii fe »n Sacraincutis iign ficacioncs ;vnam , quam 
pane eiplicacionum fupra pofitarum recurritur habenc ex fe anaIog;<.c , auc cx inftiiutionc ho- 
ad aliquid realirer indiuifibilc, in quoponitur minit.11 cumgrana ;alicraro, quani habcnt cx 
materia& forrna ; vci vidimus aliqnos rccnrrc- inAitutioue Chc.fti. Hanc dicic clfe mdiuifibi- 
te ad confenfam intcrnum ; vt cft craJitio , & lem o.unino , & cadentem arqualiur oronino 
vr eft acccpratio. Dc Cardinali Lugo etiatn fjp« rcs St vcrba : id quod nos eciam paul6 
dixitnus in folis verbis eum ponerc viritmqtie poft probabimus fufius. Primam (ignificatio- 
conccpttim matcri.i- & formi » cnr crg<> nos, nem admntic eilc duphcem , & iliain , quc eft 
qui maccciam Se fonnam diftinguimus rcalitcr, in rebns , vocandarn clfe matcriam , altcram. 
non potcrimus cum ipia mMcria idennficare tcncnrcm fc ex patte vciborum eftc formam ; 
aliquan.io intentioncm Miuiftri ; quandoqui- non quta verba habeant magis expretraro figni» 
dcm magis requiritur dillindio realts intcr ma- ficationcre qua<u Rl , nam idem magisauc mi- 
tcriam cV formam, quam intcr matcriam & in- nu* expreisc lig-iificaie , non dcnorat roinus 
rentionem Miniftri ? quia maiorcm inicrfc op- »ut magis deicim naic ligmficare } ideoque nul- 
pofitionem ( c6ro finc correlatiua ) dicunt ma- lo roodo id defcttnt ad rxplicandum conce- 1Q 
tcria Sc forma , quam matcria & iutcntio Sacra- pcum formac cx fc magis determinacx , & ma- D,f, 
menti , qwr inter fe habent conccptus difpara- terix magis , indftcrminata-. Explicanda ergo '»"»/« 
tos , ac proinde facilius compo(hbiles in aliqua cft ea ratib maicrix per hoc , qo6d res quc af nMm v *'~ 
trnia crjritatc qtiaro fint illa inicr fc refpccliiie. fuwuntur func magis md.tT-renics ex fc. ad hoc JJJ^ 
Et fatis de hoc pundo, quod, vt dixi, totum eft «Nud figti:ficandtim , quam fint ipfa vcrba. 
de modo loqucndi. Eodcm modo rcm hanc explicuent antca Pa- 

ter Suarez cum hac fola diftcrcntia , qu6d di- 

S E C T I O I r xcr " ct ' ani 'P 1 * 31 " Sacramentalem fignificatio- 

nem eife duplicem parcialicer ; ficut diximusde 

m 1 r , r . prruia fignificatione naturalj ; licet ucqtie hoc 

Sub qnm tonfidtrattont re, fint m*tt„* % ^ fi £ ^ ira< , icJerit:nam cx vna p 4 arle di- 



dr verb* fint formn f 

OStbndimvs in omnibus Sacramentis 
Jari tes & vetba ; fpeciaiiter autcm igi- 
mus dc macrimonio ob iingularem h eo dtffi- 
culiaiein . iam oponet difcticere dubitim hoc, 4c 
roodum , q 10 eis rebus & vcrbis Sacramenta 

conftanc, explicare.non quia magni fit morocn- clle apcrcam fcntentiam Piui Thomx' hac 
ti.cutn (vt clarc oftendimu<) tota incer AuAotes quzftione 60. artic. 6. Ego in hac quaftione 
ArrUgtTtm.V 1 1. C } folum 



xit eam fignificationcm Sacramcntalem elfc in- 
diuifibilem , quarrnus tcs eam habent pn-cise, 
quando ftuitconi juAx cum vrrbis.Sc verba fo- v 
lum, quando rcbusfunt coniuncla ;exaliaad- 
dit , pcrhoc non imp-diri qu6 minusdux il- SMrtje , t \ tm 
Ir partcs , quatcnu; fimt in toro , h bunt . rjJ ', D.Jk. 
fiia« partiales (ignificatioucs : id quod putat 



Digitized by Google 



jo RflD. deArriaca Tra&acus Dc Sacramfniu m gture, 

»olum video de te pofte controucrti , vtrum 

fign&atio Sacramentalis , qux eft ex placito 

Chrifti , fit compofita ex dnabtis , an vcid fic 

indiuiHbilis : & ver6 fortc hoc ipfum ad mo< 

dutn loquendi fpcclare videtur ; rcliqua ccn- 

feo efle puie putc de voce , nec ciuandum mul- 

tum quid in eo ptincio dixctic Scotus.auc Caie- 
VifltKpini tanus. Id quod ficilc oftcndo , nam re ipfa 
fi t *tt» rifi«- ncmo nrgar eas doas fignificationes , vnam, 
'«"'^■'•"•qiiam rcs habcnt .uucquam in Sactamciuum 
nm tir li a ^ ,ITia,uot » quxq ie in illis fcmpct duiac ; 
tdttm tU a li-im , quam ex Chrilti inftiturione : dcindc, 
Ckri/li injli- ncmo ncgat haiK fecunda icationem ca cundo cft ccitum 

mmt. <Je rc fupra rcs Sc vcrba, iroo lnpra pnorem na- 



SVBSECTIO II. 
Shud pt/fit rjfe ie te m b*t qnt/iionei 

CIhca illtid vcio punauro , quod magis 
videbatur clfe de rc , Vciiim fc.licct ipfa 
fign ficano 3 Chnfto impofita lit duplcz , au 
vcro indiuiiibilis •, cen (Timum clfc d.bct aptid 
omucs Primo , ncc v< rba fola fmc ablutionc, 
n*c ablutioncm finc vcibis clll cx Chi fti infti- 



11 



tniione lignum 



gratix , fcu pignui illius. Se-*"<^ , " T ** 
i , Chiifti Domini mftitutio- 



XI 



ncm cecidilfe vno quafi rcfpc&u fupxa rcs Si pntU. 

rurdero fign.ficstiotuiii. Tat 6 , ntmo ucgac vnba hoc roodo , Vtlt vt Ue ihtfint pignut 

ablutionem v.g. poflc concipi vt cft cus qood- grtuut , non autem dixilfc , Velt vt Mutit 

dam , fupra quod c.idit li-nificaiio mctapho- ftt pmkk f&ui , & pttninle /mt veHtt t 

rica ahbuionis fpiritualis : id quud mclius cerni- quia fi vciba non figmfi aiu nifi vt couiundU 

tur in veibis.quia illas voces, £f# tt t^fituo, in rcbus , & ics non ligtiificant nifi vt coniuncJa 

Sacramento Ptrniicntix pollumus confiderarc vcibis , nccclfum profcco cft non alitcr vo- 

prxciie vt eft quidam fonus ; & dcmde x r ligni- luilli Chr.ftum cam figitifiiationero qtaro di- 

ficant remillioncm peccati : qux fign.fi. ato fe cendo , Vott vt btt duo fir.t vnnm tutt jutttum 

hibrr pcr modtim forma- rcfpc&u fotli illius. fignuin grstitt. 

Qu rto. nemo nrg.u, li cis vcibis Mtfxretui li- Dices : Refic dicirur , Ablutio cft partiale 

gnificario ii|a ad placitum.quia bomincs nollcnt Sacramentum; crgo dici etiam poicft , Ablutio 

ca ampliiis cflc earum rerum lignificatiua , ncn eft partiale lignum gratije. Patct confcquentiaj 

futura lutricicntia pro Sacrau-.cnto ; lum fi h* nam Sacramenta & fignum gratix funt onn.no 

voccs, Tt mbftluo , iama Rrpublica vCuipjicn- idcm , eigo quo fcnlu dicitur partiale iacra- 

tur ad fign ficandum pi.vcisc F.p tc *n,t , vcl mcntum , dici poteft pamalc fignuro gtatix. MmitlB 

omnis omnino ab cis aurcrretur figmficuio; Rcfpondco , Hmc probaii noftrum modum S*""***'* 

proftAo Sacerdos runc diccns , E t rt it ft/Ufr, loqucndi ; nam in toris heterogcneis non que- ^ fm nr 

non conficctcr Sacramcnrum. In hiseigo pun- libcr pars lubct dcnuminarioncm eiiam pairia- m ,nn , »«« 

clis omres onmino Catholici re ip(a conuc- Itiu totius : non enim corpus dicitur- pattialis^r/«i« Sj- 

niutu.lam vcr6, an rcscV vetba fircundimi fuam hon,o , frd pats homiivs : vndc nego antcce-' 

cntitqtcm fitu yocaivia matcria Saciamci.toium, dcns , di 6 juc , folam ablutionem non pofle 

anfccundum fignifivationcm pi.tuiam quam ha- ptopric vocai partialc Sairamcntuin , fcd p.ic- 

bcnrante inftitutionrm Chrilli , an fecundum rem S.iciarocnti , 5i paitem figni. Quiavci6 

folatr. fi K mfication"m Chriftj fiiu fi.rma.nccnr; hoc ipfum foitaflc rcduci potcft ad folum roo- 

quis non vidcat aJ folum modum loqucndi dum loqucndi , chiius oftrndo in punflo prar- 

pcrtincre, vt in fimili dixi prasccdcnti fcdicne fciui cam rationcm indiuifibilis lign ficationis 

dc mauimonio , an ttaditio, an confcnfus , &c. icduccndo tcm ad prnu pnricipia. Etcnim tl- 

H/r./?)rj» fi™ dicenda mateiia.an forma, &c. Vndc benc gn ficationrm aliquam tllc diuilib.lcin , non 

mtfrtrt notauit Scotus fupia artic.6. hircfimelfc, ne- porcft alitcr cxplicaii , mli vcl quia rcs ipfi, 

v „tn tffm- ga r e vcrba & res ertl cflcntialitrr nccelfarias ad qu» fignificat , ell muliipkx : Si in hoc fcnlu 

'InuCJlm- Sacramentum I <l UOlJ autcm r « dicantut mate- nulla eft intcr Thcologos quatftio , naro ccrti.m 

nmmunm lij vc '^ 3 b Kmt omnino cflc introduclum cx cft cx hucufque diciis , tcs figiiifi.aiucs in Sa- 

modo loqucndi Di>c5orinn : quem modum cramento cllc duas , vcl quia c contrario res u- 

ctiam rcnuit E-genius , qui fortalfe proptcrca gmficata cft duplcx , fcu diniubilis : in hoc an- 

vfus cft illa paitinila t*n<)u*m mntiria , vt tcm fcnfu ctiam non cft dubium in conttaiiuro, 

folam fimilitudincm rocraphoricam cum ma- quia tes fignificata per SacriiriCiJa cft gtatia» 

tetia & forma fignificarct. Conftcc cigo dc re qnx vnum quidcft. Tcu:6 cigo concipi po- 

non poflc vllam eflc diTercmiam. Illud raracn tcft fig.ufL.uio diuifibilis form.iliter iu fuo 

addo , cum Eugcnius Sc Do&ores non folum proprio conceptu fignificatiouis , t6 qn6d bis 
doccant in Sacr.imei-.tis concipi roateriam Sc 
formam , fcd dixcrint rcs tlfc vcluti matcriam, 
Sc vcrbavchuiformam ; co ipfo mitius bcnc 
locutos cos qui rcs Sc vcrba , vr fubfunt ligni- 
firationi ,<Jixcrunr matniam ; nam pcr hoc non 
faluant , quomo Jo rcs fint matcria , Si verba 
forma ; lcd poti6s vtrumque faciunt materiam 
in vno ftnfu , Sc vmimque foimam in altcro 



quafi cxcitat fpecies tci qu.im ligii!fii.at , vt fi 
quis videndo ablutioncm dicat , lam hic cft> 

EromiQio gratix ; SccunJo itcm audicndo vcr- 
a dicat , Hic eft promillio gratia- : e contrario 
autem tunc (ignificatio crit itidiuifibilis , quan- 
do non nifi vnicam excitationrm fpccicmm fa- 
ciunt : & hxc eft maximc propria fignificatio 
feu cxplicario diuilib.liratis Sc indiuilibilitatis 
Tcnendus crgo rft modus loquendi cx Suario fignificationis. 
& Vafquezpauloantc poliius, quialioquin cft His fiippofitis , clarc iam ad rem nortram fyBifatit 
ferc omnibus cororouni. Et hacc cuca dillcnfio- oftendimus , cur fignificatio Saaamentilis fit Sttrnmmt*- 
nem vocum. vnica i„diuifibilis , quia rettera nec veiba ante 

ablutioncm, necablutio antc vciba excitant in"" 
hominibus fpccies dc furur* gratia, Sc ( vt mag s 
loquamur iuxta noftram dcfinitionem Sacra- 
menti)ncc verba fola nec res folx fimr figna pio- 
miffiua MM pignora gratix , fcd tuaquc faciunc 

♦ Viuua 



Digitized by Google 



1 



Difp.z. De mterid fi firtn* Sacrament#um. Se&.l. - 51 

vnam promiffioncm , vnum p:gnus,vnurn fi- Nec valet argumentum fpra facV.:m : In(litu> 

gnum i ideoque non dantur vllu modo hommi tio fola non Ugtuficaficjrgo res ctinm figmhcajir. 

dux cettitudnes de gratix futuritione , fcd Rcfpondctut cnun , ttiftiiuiioncm abltr.^clam 

vnica;nequc vidco qioroodo poffit probabiliter non fign (uare ; dcbct cnim conripi vt appli- 

ibi cxplicat i diu.libilis fignificatio formalitci. cau alicui raatctiz ad hoc vt fign-.fiat j at non 

Vrgeo ho: : Polnbilc cft fupra duas rcs cadcre proptcrca rationcro fignificandi vt quo cflc raa- 

vnam oranino nuiiuifib.lcm fignificat>oncm ( tcriam : ficut in royttcrio Trinitaiis dici fblct, 

ficut fupra duas has voccs Rtj public* cadit iwellc&ioncm folam clle piincipium vt quo, 

vnica indiujfibilis fign ficaiio ciuium in vnum at ipfam non gcncrarc tiili vt vnitam patcrni- 

cotpus aggrcgatorum. Ncqut puto vel Patccm tati. Sed qnidquid dc hoc fit , quod ctiam ad 

Suaiiom, vel vllum almmde polfibiliute du- folum modum loquendi pcninere vidrtur , iam O" 

bitaturum , quidquid dc fadto dicatur in Sacra- oftendi de ea diuilibdiute partium fignificati-^"^""*' 

mentis. Atqui fuppcfita ea poffibilitate indiui- uarum non cflc vllarn quxftionem intcr Suarez 

libtlis eius fign ncattonis , non potcft rogitati & Vafqotz.ac proinde dcbrrc icci rri ad cxpli- 

in quo alio ea confiftai quam ineo , qu6J non cationem mdiuifibilitatis (ignificationis quatn 

nifi vnicc cxcitet fpecies illius quod figmficaii nos fupra pofuimus ; dc qua vidcbatur maior 

hoc autcm iam oftxndimus cflc in SactMQCDtttf cflL- ratio dubitandi. 

ctgo ibi cft vnica fignificatioindiuifibiiis Saaa- Sccuudo dicit idera Au lor , Si fignifi- 

OjltaJitnr * mtnulis. Dcniquc a fimili cx aliis fignis con- catio concipiatur pcr modura cntis rationis, 

pmtli. firmo banC dodttinam , nam quando homines aut per modum alicuius ^quafi accidcnti* 

tccipiont voccmahquam ad fignificandum,iu>n moralis , tunc etiam dici pofle illam cllc par- 

folcnt dare cuil.bct patri cius vocis partialem lialem , quia concipitut iuiic pcr rooduin ac- 

lignificatioMcm : v. g. tamus non habct partia- cidcntis rcahs ; quod non potclt idem numcro 

lcm in mus , fcJ vnicam & indiuifibilcm modo elfc in duobus illis fubiectis. Hxc tarocn con- 

cxplicato. Ncquc obcft , quod in inftantia hac lidcratio non cft ad rcm noftram ; qui* nos non 

illx dux partes intcr fe vniantur qnafi phylicc, admittimus vllum ens rationis in ca figmfica- 

ablntio antcm fit difpatata cum vcibis i hoc tione Sacnmcntali , neque vllum ens raorale 

inquam nihil obcft : vt cnim fignificatio ad nla- ab ipfis rebus phyficis diftinctum ■> ac ptoindc 

citum cadat indiuifibibtct fitpta aliquod fubic- ille difcutfus fummura habct lecum in aliis 

&um . nihil pcnitus aut ptpdeft aut obcft.qiiod fententiis , non in noftra : iaro addo , neqiie in 

illud fubic&um in feipfo fit diuifibile,vel cx dif- aliis habere ; nam quantumuis per modum ac- 

patatis pattibus compofitum ; quia hommcs cidcntis ficti concipiatur ca fignificatio , poteft 

tam facilc poflunt roulu intcr fe difparata ac- ommno concipi tanquam vnum accidens in 

cipcre indiuifibiliter ad fignrficandum quam vttoque fubicfto. Im6 , ni faHor , hinc mul- 

vnum quid.ficut tam facilc poflunt fignincare t6 certius appatet ea indiuifibilitas. Nam in> ?t'"^?T. k 

indiuifibilttct lapidcm pcr vocetn fex (yllabarum tcllcctus non aliara omnino forroara concipir JJJJj * ' *! 

quam per monofyllabam: qu6d fi ad ligmrkan- intiinfccc inhxrcntcm in Hlis fubicOis , quim fi fm titmi> s*h 

dum vipum afluraatut ad placitum muus & ipfam inft.iutioncm (cu volirionem Chriftii i*mmudk 

ftupa.ita vtneutrumex his folitarie fignificet vti quaudo concipio paiictcm eflc vifuro per ™Jf 

vinum vendi ; profcci6 non duas ibt fign.fica- inodum prxdicari inrrinfcci in ipfo parietc rc- jjjjSS^f* 

tioncs.fcd vnarn indiuifibilera aguofcercinus. ccpti , non concipio aliquam diftindam for- YviunnL 

X4 Cardinalis Luga<ea difput. i. fccl. i. hanc mam a vifione qux inha-tcat parieri , fcd vifio- 

CmrdtnMiu qnzftionem cxplicans putat aliquid efle coikc- nem ipfam concipii inhacrt ntcm intrinfecc ; ac 

X«x» tnm dcndum Patri Suatio ciica diuifibilitatem cuis proindc G ca forma dans dcnominaiioncm cx- 

mSSt "fi fignificationis j pro qjo obferuat , figivficatio- rriniccam eft cidem numcto , ctiamfi fubie&a 

aumm Jiiu/i- netn Ui ac ^ u prirno non clfc folam ipfiro infti- funt raulta inultccitus , tunc concipit vnam il- 

Mitmttm fntiitionem Diuinam,quam oronino fatctur cllc lam cadentem fupta omnia llla fubiccaa. De- 

Ar"'>'*f>'inJiaifibilcm , fcdctiam efle ipfis res & vetba: niquc.fi de forma mortli loquamur , qtiate- 

Satramutli- nC q llc Ca \ m vox hxc /«/>»/ fign .ficai pcr folam nus xquiualci phyficx , idcro erit diccndum; 

inftiiuiioncm , nam fola inftirotio nOn eft 10- quia tunc concipimus ca duo fubiedta petinde 

tum fignum in actu ptimo i crgo ciiara ipfa cn- ac fi phyficc cflcnt vnlta , & ac fi fupra illa ca- 

titas vocis concutrit ad fignificandura ; ac pto- dcrct cadcra numcro formai ncc oponet tunc 

inde ipfa cft patsfigni in accu primo,*- Vndc motalem xquiualrntiam iudicare cx plutaiira- 

infcrt , Cum cntitatcs illx in Sacramentis fint tc fubiccli , fed potios ex diucrfiute crfcciuum: 

diftinctx , etiam fignificationcm ex hoc capite fi eniro iila (ubieaa non habent vira nifi ad 

MjmUtitnrtulcRe diuifibilcm. Hxc tamcn doihina iam redti- produccndum eundem cfftftum , non dcbet 

autftintm citur ad purum putum modum loqucndi i idco- ea vis confiderari vt duplcx raotalitcr , & vt 

** VM ' que dixi cgo panl6 anic.fi loquamut de vi figni- diftinda in quolibet fubic&o , fcd potius tan- 

ficatiua , accipiendo eam vim pro rcbus , fupra quam vnica , per quam vttumque fubie&um 

quas cadit illa fignificatb , non pofle dubium cauiet efrecauro illum indiuifibilem per roo- 

vllum cflc in prarfcmi. Neque Patcr Vafqucx dum virtutis indiuifibilis , ca rrgo mcdia via 

hoc negauit Suatio ; ncquc magna liberalius huius AuAons , qua intcr Vafquez & Sua- 

cft nceeflaria vt hoc Suatio conccdatur , quia id rcz inccdere vohut , non eft omnino plana^ 

cx ipfi» tcrminis cft notiflimum. & poiius prrfnadet (blam Vafqiicz fcntentiam, 

15 Sccundi addo , rbrtaflc aliqucm ditHurtim, quam.vti a nobis exphcau cft , omnino iudico 

rcs illas elTe quidem qux diointur fignificarc) vctara. 
at non fignificare vt per rationern forrnalctn, 
nec inadxquaiam per fcipfas , fcd per inftitu- 
tionero , co modo quo anima cft qux cogno- 
icit : at ntio cognitionis non eft nec qtiidcm 
" anima , fcd cognitio fupctaddiu. 

C 4 5VBSE 



Digitized by Google 



$t Rod. de Arriaga Traftatus 

» * 

SVBSECTIO III. 



De Saeramentis i» etntre. 



ipfe confenfiis. Diccndum tamen , licct myfte" 
tium vnionis Chtifti curo EccKfia nonn.agit 
rcpr^fentctur , qiantum eft cx fc , pcr cxtet- 
nnm comiactt m , quaiv per inttrnnm confcn- 
fum voiuntatum , in oidmc tameti ad homincs, 
qui in fc non vident aflus internos, fola txtetna 
vt^ba , atit (igiia , quibus illc confcnfus cxpli- 

COmclvpenda etgo hxc quxftio , qux. catur , cffc manifeftatiua ralis myutr.). ImO in fijJJJjJ'"*' 
vt dixi , fvre tota clt de voce ; ac dicen- ,hoc Sacramcntofortalk elsniis appatct , quare [' u ******} 
dum , figiiifiearioncm Sacramcnralcro ex Chfi- verba flnt forma ; q« ia folicct rcfpc&u horoi- ,ajumtmf*r* 
fti mftituttonc etlc indiuifibilcm , camquc non num nihil confcnfjs internus per fc figmficat, «*■ 

nifi pcr vcrba ranqnam pcr foimam manifcftut 
fiat i in aliis autcm Sacramentis licct noti ita 
clarc ac vcrba , rcs ipfac tamcn pet fe aliquo 



Contlmiitnr ctujtftio , & rtiicitnr ft»z.uU- 
fis quorund.u» Rccentiorum dolhtn*. 



fit tmuomn 
terim frfir 



valctc ad explicaudam compofitioncm Sacra- 
mcntomm cx icbus & vcibis , vt cx mainia 
l\ fuima i fed id cfle dcclatandum ratione fi- 
giuficationis , quamantc omncm Chrifti infti- 
tutionem habent tes & vciba. Anautcm ratio 
matctix dcf imcnda fit cx co.qcod magis oblcu- 



moJo gratiam lignifi anc , ideoquc minus vi- 



18 

Kc fmnt tm+ 
terin , 5*14 
mmain itttr 
mi**t*ft t ni. 
ft*mt pn- 



DtmS/lrntmr 

in (tttfmht 
Swrnmemtn. 



dentur haberc tatiomm materia:. 

Obiicicscomradoclr nam hucufquc datam: »9 
re res figmficent quam vciba ( vt cenfct Sotos Sigmficatio , quam tcs & vciba h.beitt , cx fe oU*3m,- 
fupia ) an ver6 quia res ex fc fimt roagisindc- non eft conftitutiua Saciamenti ; crgo cx illa - 
terminatx , vctba vci6 magis dctctmnata , fi- non defunntur ratio matcrix & forn.*. Rc- 
cut docet Vafqucz 6c alij , res cft parui momen- fpondco , Sacramcnta noftra duo diccre , atiud cW nfli* 
ti 1 quia forma non fblutn dicitur ex eo , qi:6d pro formali , pio roattriali aliud , vttumquc nui* *• Ss- 
detcrmimt fubiectum ex fe magis indiftetcns; autem clt his Saciamcntis cffcntiale : pro ma- Wmmnlkmm 
oftendi enim in 1'hytica , poflibilc cfle aliquod «eriaJi dicunt res & vcrba qux alfumpta funt; £**%,£*,'* 
fubic&um ad vnam fotmam detetminatum, pto forroali vct6 ipfam Chrifti inftitarionem. rtt 
vbi eo iplb nulla dererminatio tubneictut a Curo cigo ca matot & minor (ignificacio, fr» mwi^ 
fotma illa ; eonfift.t ergo tffertia fbrmx ctirm quam pio matctiali dicunt , ctiam pcnincat ad k 
in hoc , qu6d vltim6 pcificiat & coroplcst partcm Sactan.cntorum , couirqoemcr eft Sa- 
fubicctum illud ctiam in eogensre drrern.ii.a- cramemis elfcntialis , & coiiilitutiua illorum» 
in quo prius exiAebar idcm fiibirflum; licct uon vlthn6 : (icut matcria & forma ligno- 

rttm & lapidtim eft confhtutiua domus , licet 
fupra totcm hoc cadat forma ait fictalis confti- 
tutiua vltim6 in elfc domus. 

Recentiorcs nonnulli in manufcriptis dum fu- Mimmi Kt. 
pra pofitam conclnfioncm ( qi^x mod6 a nobis ttnutrtt «t 
explicata facilis * clata nppire - )alia vta conjn- 
tur dcclat ate , cam confundiuu tmgisqnam cx- xawmbtSn 
plicant; aiunt etiim ablutionciv v.g. ( & Ik de ,,nm-t„ fin» 
aliis matetiis Sactamentorum ) non tuiffe af mutrn cr 
fumpram a Chrtfto ad figiiificandam grat. n f* ,ma ** 
mfi fub conditionc, qy6d cooiunfaeretuttr ctuo " '^* 1 
veibis; verba tamcu .iblblutc & iine condirio- 
ne tuific alftunpta ; viulc dirunt , vciba cffc 
dctcrminariua rerit,tt,& non c conttario : idco- 
que vcrbis vt dctcrminanttbus ratto formx, 
rcbits vvro vt deterniinatis rario marttixab ci$ 



to 

rnde etiamfi coiKedercmus tes a:que d.ti rnu- 
nat. figiufivare quam verba; fi tamcnron tam 
claic lignificarcnt , & per verba dcciarafetuf 
roagis ca ligmficatio , iure meriro pofftn tis 
cum Dominico Soto diccrc , res cffc iv.uctiam, 
quia minus cxprefsc (igntficant , Sc verba for- 
mam, qma roagis cxprcfje figntfi.ant 

De fadto ver6 vidcntur rcs non folum mi- 
nus clare , fed etiam minus dcfcrminare ft- 
gnificarc gratiam quam vcrba , ac proinde me- 
nt6diciqu6d dctcrminenturpet vcrba ; vtfa- 
cile conftabit dilcuticnti breuitcr per oronia 
Sacramcnta. In Cotifirmarione v. g. to Con- 
firmo tt cbrifmmie filntti dctcrmtnatc clarius 
rcprxfenrat forritudinem fpiritualcm quam vu- 
<2io ipfa , quc poteA non ad fortintdmem, 



fcd ad fanitatem cotpotis ofhndcndam vfut- tribtiitur. Quia vci6 his Auctoribus potoiat 



pri. Item 7> mhfttme * pcccmtit tttis magis 
roult6 dcterminaic quam confcffio repratfcntat 
▼eniam:idem eftin Baptifmo,£/# te bmptiut im 
nomine P*tris,&LC. Licctcnim vtrbum imptitje, 
fcu mhlno , frotfim fpmptnm non vidcamr ma- 
gis dctcrminatc & cUte rt pt.rfentare mimdi- 
ticm .qtiam ipfa actio abloendi ; ( t^uijd tamcn 
falfum eft , quia adio illa cft ii.ditf tens vt fi.u 
proptct aliok fines, vel propcer rtfr.gertnm rvtl 
ptopter fauitatem , vndc ex fc detcrminatr non 
fign*ficat mtinditicin , quam tamen verba li- 
gnificant ; ) conianda tamcn cum illis aliis , Jn 
nomine Pmtrit , ftcc. (inc dubio rragis dcternii- 
natc fignificant munditiem int^-norem , pro 
qua muocatut tofa Trinius , q iam adlio ipfa 
exteriot abluendi. E adetn maioi cxprcffio & 
detetmimtio in vcrbis quim in tebus t ft in 
Exrrcma Vnottone ; vbi verba clare figuifi.anr 
gratiam , quam non fignificat vndtio cx fc ; in 
Ordine etiam. In Etichatiftia verba cxprefsc 
fignificaiH corpus Chrifti , fpecics autem non. 
Solum videtur reftarc dirficultas in matrimo- 
nio ; vbi vetba , q«ix funt manifeftatiua fblius 
confenfus , non magis dcnotant gtatiam quim 



obiici , Sicut tes finc vcibis 11011 GgnrficartC 
gratiam , ita nequc vetba fine itbns , im6 & 
linc intentionc Miniftri; vndc potiut vids.ba- 
tur inferri , intcntioncm tllc fottnam. Refpon- 
dcnc , Chriftum Dominum pci fcicntiam me- 
dtatn prxuidille qui Miniftri , & in quib is ca- 
fibus elfcnt habituri rcdtam intcntionem confi- 
ciendi Sacramentum , 6V ex illa intimionc pt o- 
laruri vcib.t ; fuppofira .tutcm ea prxuifionc ip- i 
fiim Chrifttim elegiflc deteiminarc oc in patti- 
cuhri talia verba pro forma Sacramcntotnm: 
& hinc cxplicant , cui a Chtifto vciha non 
f.urinr aff.unpra fub conditionc , q< 6d coniun- 
eertnrui ctim rcbua & inrcntionc : illa cmm fo- 
la verba , qux vidcbantur coniuncta detctmina- 
te. affumpta dicunt. 

Quis tamen non mitetut , ad cxplfrandum jq 
quo patlo tes 5r verba in Sactamcntis fint ma- 
tctia & fortna. rccurreie hos Anctores ad fcien- 
tix mcdix d fficultaces » Dc his (aue viJctur *>m*4 efiete* 
mihi Ariftotcles locurus , dum dtxit al 
efTc, 
liores 1 

pra vidimus ) ad cxpiicandam dciiiiicionr;n 

S-tta 



iiurr m n*- 
ulttf 



qni ies fkciles non nifi pet lonec dinSci- " '^*-" 
es tntelligunt t ndcm emm funt qui ( vt fu- ft , 



Digitized by Google 



Difp.5. fintpartes intrinfeae S&crmenurumJ Sc&. r. 53 



Sacramemi fccnrrerunt ad transfufiones volun 
tacuin totius Ecclcfix in vohmtaicm baptizan- 
tis . aut dantis Exttcmam Vndioncro.fii v«6 
ad camdem tramftfionem , quam Cathotki 
Omnes ponimus in ordinc ad peccatum origina- 
lc, qux , ftando tationi , dirhcilhmc percipitnr; 
vndc apparct quod dixi , hos Audorcs facilli- 
mas & clarifflnas Fidci dodrinas non vellc in- 
tclligcrc nifi pcc incxplicabilia ciufdcm Fidei 
mylteria. 



clcgit nec quidcm v.ig^c Sc indcterminate nifi 
ccncum illa inrentioncs , y. g. quas vidciatfu- 
tuias re <p(a , vndc itifviitir , alias poffibiles noa 
fuiflc vllo modo a Chnfto clcdas : vltcrius in- 
dc dedocitur , non f.iifle in potift.itc Ecclcfix 
amplius quam cis ccntum vicibus illa Sacta- 
menta adminiftrare. Patet hzc vltima conlc- 
quentia , quiapet intcntioncm & vctba a Chti- 
flo Domino non clcuata, fahem vagc Sc inde- 
tcrminatc , non Iblum non fict Sactamentum; 



Qiiidquid vcro dc hoc fit, Primo argumcntot fcd ncc in potcflate noftra cft Sactamentutr» 
contra illos a defedo confequenti.»: in eadodri- conficcre , ctiarafi fit in potcftatc noftra habc- 
na: ipfi enim exptefsc docent,rattonem matcrix re carn aliam intencionem , & profctrc alia 
fic formx intebtu & vctbis Sacramcntotura verba. 

nondcfumicx Chrifti inftitutione & fignifica- Hanc vltimam difficulratcm agnouetunt Ai- , , 
tionc abipfo cisimpofua fcdex caquam ab ho- nerfar;) , fic vt rci fatisfacetent , duas in Chtifto s4»<rU„. 
mihibiis h.ibentj iam autem fiii immemores ad pofucrunt votitioncs : 1'rimam vniuerfalcm,qua ,, * m< 3f''J^' , '"'» 
fcientiammcdiamChtifti Domini & ad inftitu- indctetmiiutc cligebat orania vctba fic omncs flfjjJJ^. T 
tionem ipfias tccununr. *cs ,<afu quo cum dcb.ta intentionc ptofacn-^^/'^"^ 

Contra Sccundo , quia ficut per fcientiam tur ,im6 ficomnes iutcntioncs tcctas, cafu quo ittkcMtum, 
mediam vidit Chriftus , quo cafii verba eflent Miir fter cas vcllct habecc ; fic rationc huius vo- 
cuin vera intcntione coniu genda , quo cafu luncatis dicunt fuilTe in potcftatc Miniftti alia 
non t ita ctiam idtm vidit iu tcbus ipfis , quar conficcrc Saaamcnta , piseter ea qux dc fado . 

!bu« <*flVnt coufccit. Sccuudam voluntatcm ponunt in 
Chrifto , qua ptamifis per fcientiam mcdiam 
cafibus , quibus Miniftri cam redam inrenrio- 
nem eflctu b*bitoti,illosdctcrwinatc cV in par- 
ticulariclcgic , iuxra fupri dida. Sed vtdcas hic 
itefum , qnam cctt6 hi pto fuo folo libitu va- 
tiosin Chrifto fingunt volontatis adus;cum 
prxfenir pofico illo primo adu ad intentionem 



tes dctcrminata: , & in quibus cafibus 'IKnt 
applicandae « dcbita intentione , & curo icda 
fotma. Vndecrgo ( qiiandoquiden Chiiftusin 
tebus fic in vcrbis idem omnino agnouit j con- 
ftat his Audotibuijes vngc & indfteriuinaie 
affumptas dcpcndcnter ab co qu6d coniunge» 
rcnrurcum vetbis , fie non etiam verbadcpcn- 
denter a rebus , aut vtrumquc noniquc dctct- 
minatc i Ccrtc pro fuo hbitu fine vllo fVmda- 
reento ita hi ponunt & aufcrunt adus i Chri- 
fti voluntate.ac fidomini cflcnt ciufdcm volun- 
tatis. 



Saaamenti , fccundns fit omnino fupetfluiis & 
inutilis : fic necquidem per hoc fatisfacinnt dif- 
fiailtati , quia fi Chriftus h.:buit illam volunta- 
ttm cligentcm omnia vcrba fub conditionc hac 
Contta Tcrti6 & vltim6 , quia cx hac do- qu6d cum debita intcnrionc profetrentirr ; crgo 



t v 



artna fcquitur , in poteftate Miniftri.qui de 
faao voluit hrbcte reaam intenrionem , nou 
fuifle facere verum Sacramcntum ; im6 non 
potuiflc in Ecclcfia ncc vel fcmcl amplius ad- 
miniftrari vnum Sacramcntum quam dc f.ido 
fint adminiftrata : id quod plus quam temera- 
tium cft. Scqucla vcr6 probatur cuidentcr, quia 
Chriftus Dominus ( iuxta hos Audores ) non 



cx vi huius voluntaris, licet honex vi fccundz, 
vetba^funt matctia refpedii intctuionis , & hacc 
forma tcipedu verborum : id quod conabantur 
hi vitate : itcm cx vi citiidem vntnntatis tam tcs 
funt forma qnam verba , & c contrario hax 
tam matetia q .atu ip(a* tcs : mbdus crgo hic 
txpiicandi omnino improbabilis j ftandum ergo 
pti.no. 



ISPVTATIO TERTIA. 



Qu* ftnt psrtes mtrinfec* Sdcramentorum} 




I. 



1 x 1 , res & verba efTc marcriam^ 
& fonnam ; fcd quia mareria Sc 
I forma poteft cffe vcl intrinfcca, 
' fcu proxirna, vcl rcmota, Sc , 
cxttinfcca \ idco oportct cxpH- 
care Prim6 , an res Sc vctba fint pars in- 

, . mti de voct tn h»c qti.tjtioae > 



SECTIO 
guid de rcbus & verbisf 
SVBSECTIO I. 



DE hac diffirnttate f;$c agens Patcr Vaf- Va^ntt. t*+ 
qucz ea difput. 119. cacito nomine rc- y^'^^"? 

{irchcndit l'atrem Suarium , qtu-fi minCis fidc- r fmj*jfltff 
itcr citntictit , aut mitius bcni potitts intclle MStnmn^ 
xerit Sotum Scot-m , dnm Soto tribuit,S«*« mtrii 
qu6d tota cflcniia Sacramenti Bap'ifini v. g. 
confiftat in ablmione.ita vt vtibanon fintpars 
iflius ; Scoto vcr6 c contrario , qu6d dixcrit 
totaai eilcntUm Sacraraenu Poenitentix con- 

fiftcw 



34 RoB. DE Arriaca Tra&arus Dc Sacramer.th ingenert. 

fiftire m vcrbis abfolutionis ; conaturquc Vaf- aut intentione non eflc Sacramentum ; fiaJtieWm* »<•« n, 

qutz ollcndete.Sotum in 4. ditlina.j.quxft. 1 . contruio ccfliu Sacramemum abfcntc ablutio- S«f **>U*m. 

ort. 1. vndc citatur ctiam a Suatio . ncquiquam ne , feu rcbus. Tria iigo ;lla in omnium fcn- 

ncgarc vcrba Bapnfmi elle partcm cllcntialcm tcntia ita ncceflatia funt ad Sacrarocntum , vt 

eiusSacramenti , fcd prrcisc docere , cavcrba d^ficientibus verbis xquc cflciuialitcr non fit 

non eflc partcm matcrixi apivd Sotum vet6 Sacramcntum , ac c cot.trario prxfcnribus vcr- 

bis , & dcficicnte ablntionc : & idcmdico de 



pro foia nuteria vfurpari yoccm S*cr*men- 
tum , oon quia abluuo fit tota tflcniia Bapti- 
ftni , fed quia ita illa vox Socrantmum fnp- 
ponitur pro ablutionc,vt tamcn connotet vcrba 
tanquam formam in obliquo tantiro ; ficuc 
nomcn dbum fupponitur pro folo lubicao in 
recto connotata forma albedinis in obbqiio: 
qu6d vei6 ita ftnfctir Sotus paict , quia cnam 
illc docct , ft aufcrantut vttb- , finc dubio non 
fote Baptifroum : fi cnim quis docctct vc/ba 
non rcquiri ad Sactameniurri , ciTet hxreticus; 
non ergo hoc voluit Sotus , ctiamfi dixeritnc- 
que formam Baptifroi & Confimution* cflc 
pattem Sactamenti , ncque inftiuntonem Chri- 
fti Sacramenialcm cadcre fiipra cam formam, 
fed fupra eam abliuioncm folam prxcisc ; ctgo 
docuit non dici in rccto ca vcrba & inientio- 
nem Miniftri : dc hanc dicit Valquez ciTc huiut 
Au&ocis mcntem fidclitcr cxplicatam. 

Vt verumfatear , hifi fcrc vt rbo ad vcrbura 



intcntionc. H.vc de tc inter Catholicos certa. 
Iam ai:tcm , vtrum hxc voX Sacramentum fi- 
gnificet otnnia illa tria , an ver6 folam matc- 
riam in tcdo , fonnam vcro in obliquo, & ds 
counotato , fined.ibio cft qnsftio ad folum 
modum loqarndi pcrtincns. Vidcj ergo ncc 
quxftioncm in fi iuc mentem Sot; & Scoii ia 
cn cllc tanii momcnti , qoanti eam fiicit Vaf- 
qucz;neqnc multum ihi rcquiri pro 
cis Auaotibus inuUigendis. Scd iam ad 1 
nofttam. 

Vt nouam adjiuc vites bic qitxftionem de i 
nomine , aduertc Secund6 , eam voccm pttri v,x P*™ 
ellc poilc xquiuocam : altquaudo enim vlur- 
patut pro co quod aliquo modo componit to- ' 
tum aliquod : quo fenfu 111 homine v. g. non 
tola nnimacV: corpus dicitur pats , fed etiam 
ipu vnio ; nam hac fota ablata aliis omnibus 
maneniibus pcrit hon o. Aliquando autcm ca 
vox vfiirpatur non pro quocumquc pattiali 



«u ■ 

tllBI. 



Dtfeudirm in Suatio legcrem ea, omnta qux Vafqucz I.Jc 

Smpacmm reiicit , nen putarem ab illo S;ianuin ibi ta- conftitutiuo rei , fcd pto illo quod Je habet per 
" cito nominc impugnari ; fcd quia, vt dixi.vcibo modum cxtrcmi : quo fcnfu vnio non folct di- 
ad verbum viduut illum ciure , non dubito 
contraillum cgilTc : id qtiod tamcn v*hcmcn- 
rer admiror ; nam rcucra li Suarius atrcmc le- 
gatut , codcm omnino modo intillcxit Sotum 
quo iplc Vafqnez : ncquc enim Suatius tr buit 
Soto, quafi dixiflli vctba non ellc eilentuiitcc 



cj pat s i per quod tamcn non ncgatut vllo mo- 
do illam clT: de conftitutiuo intnnfcco St clTcn- 
tiali hominis' , nequc excluditur a tatione par- 
tialis circntixciufdem hominis. 

Tctti6 Sc vltirao obfcuu , id quod 



pa 



UCl 



» tt&» (X 



hotarunt, hasvocesin tcdo & obliquo non M^m Utm 



xequihta ad Sacramenti v.dorem.cxptcf e cnim habirc locum a parte rei in ipfis cfleiuiis , fcd *«*«4«. 



fcciioiic fccundaancx mcntc Soti , Eftofoima 
lcu vcrba non fint partcs Sact.imenti , rjihiio- 
tninus linc iilis non pofle Vactainentutn ficri: 
vtt intcntio Mimftri 1 i\ on<nmo neceflaii6 Sc 
cllentialitci requifita ad viloitro Sacramcjui, 
£c lamcn non proptcrea iudiiatut clfi: pars ii- 
lius: fulum ergo tribuit Soto Suarius, qu6d 
vox ha:c Sncramtntum non Ggnificct totum id 
quod ad valotcm Sacramcnti reqtiuitur : ibi 
cnim habct cx mcntc cotum Auctorum , qu6d 
non femper vox ajiqua imponatur ad ligtnfican- 
dum totum compofitum , fcd paitem illiusi 



foium in modo noftro cxplicandi compofitum, 
illad , fcti de co luqucndi ; v. g. aibum a parte 
rci cft fubjcclum & albcdo inttr fi- vnita : hxc 
cnim ttia (unt tot.i cllcntia alb: ; fiue quolibec 
cnimillortim omnino rcpugn.u albom & conci- 
pi , & cflc hrc ttia a partc rci : ncc reanm di- 
cunt , nec obliqtuun , quiarcaum & obliquura 
funt cafus declinationis : t> ftura dicitnr nomi- 
naiiuus , alijvcr6 cafus dicantut obliquum:ca- 
fus non fiint in ipfo albo , fid in mco intcllc- 
«u atit Iingua , dum eco , quando txplico al- 
bum , pono in rcclo icu nomin.uiuo lolura 
fubicclum , in accufatiuo vcro albcdincin. Di- 



hoc autem eft quod Valquez tribuit Soto : & 

reuera hoc ipfnm ille docuit , vt lcgcnti eum co cnim , Album eft Jubittlnm bulcm «Ibedi- 

Ta~ f> ''Hitr cu.itum loctim conft !•• • manifcftc :tamfidcli- nem \ exquo capitc alibi ciatc oftmdi,quo« 

i»t'iii3t:ist$- tcreigo cV tam fincetc Suarius Sotum itucllcxit modo verficcntur propolitioncs , in quibus 

tnm 0" s «"» q U i m Vafqucz; & idcm dico dc Scoto: non concrcta dc concrciisafittmantur , vtalbumdc 

enim ncccflum cft prxcedcntcm dsfcutium re- dulci,3cc. 

p.ucte. In Scotoautem magis mitor, cum eif- Hinc ad rcm noftram dc Sacramciuis dici- 4 

dcm fcrc vcrbis euiucitaucnt priuv ipfc Sotus, v musreipfaab omnibus Cuhoiki doccri , illa T" - .^*' 'A 

quibus dcinde Patet Suatius ; ac proinde po- m'a fiipra numcrata ita clfi- eiTenrtalia Sacra- " **" 



SHMttZ quiiio 



rius Sotum dcbuiflct Vafqucz rrd.irguctc, qn6d 
male intellexiflct Scotum , quim Suatium : ftd 
neuter cft dignus teptehenfione , qnia eodcm 
modo mcntcm Sopti accepetunt quoVafqucz, 
licet fortc non eifdem vcrbis. 



... , - . nntnintt,!*}' 

mcnto , vt vcl vnico cx lllis dcbcicntc rcmignct Mitti- 
coucipi Sacramcntum < prout dc fafto fuit in- {fn.virbafr 
ftitutuma Chrifto Domino , intentibncin fcili- «*• 
cct Miniftti , ycrba & res, qux dicuntut roate- 
ria ; id quod defiuitu-.n cft a Florcntino , & ali- 
lllud vef6 circa hoc punaum obfcruandtim bi : iam autcm difputare , vtrum omr.ia illa fmnmnftrt 
Prim6 , neque operx prctii-m cfle diu in vnius tria dicantur in rcao , an aliqiu in obliquo, ?•«»" il»*m 
aut aSterius Auiftoris mejuc enuclcanda hcrere; non erit nifi prrcisc difpmare, quid nos , quan- """" 
neque , fi in quarftionibus aliis idelTet vtile.hic do eam voccro Stcrttmmtuyn explicnmus , po- SjCjfjJJL 

namus in nominatiuo ; quid veii*> in gcnitiuo, '„,. 
ant .iblatiuo, occ^pcr quod non ficimus magis 
clTcntiale illi toti vium ex illis rclns quara 
duasalias; ac proinde colligitur non dcbrre nos 
valdc opetose dc ca quxftionc agctc ; quia C ip- 

polita 



nos dcbete ca do.te valde defatignti ; quia ( vt 
iam.oftendo ) tota quama quxftio fcrc eft de 
nomine intct Catholicos , iuxta ea qosr prxce- 
jtbfimu fr - ttaadhw dubiis obfcruaui. Etcnim dc re ipla 
m» tmt Catholici omnes conueniunt , abfentc form» 



Digitized by Google 



Difp. 3? Jgtne funt partes intrinfeu Sacramer/toram. Secfh j. aj 

f ofica omnimoda conucnienria circa eas parres, rum connorata ad infiniras roaterias ab ipfis ap- 
qu6J pollea vntts dicat , B*ftifmns tfl tblutm plicata , foitc vt plures reddjnt difficiliorcs. 



cum vtrbit i aut h contrario altcr dicat , B*. 
ftifmnj efl vtrb* cum abUtione ; tctt.us vcrd 
dicar . Efl inttntio cnm *btmi*nt & vtrbis; 
res eft parui moinctifi : ucrmJc ac dum cxpli- 
catur , qui J fit n>c eflc a fintftris Pcrri , parui 
momciui c(t , q.iod vnus dicat id tllc , mt tt- 
ntrt finiflr*m e /'ttr$ j altec vcro dtcac id eife, 
< Petrnm tentrt menvt dtxttruw ■ Si ficut dice- 
te , Thcbis Athenas funt dccem milliaria v.g. 
vel c contrario , Athenis Thcbas funt dccem 
milliaria , cft idem ommno re ipfa diccie , di- 
tterfis ramcn vocibus , ita in prxfrnti : quomo- 
do autcm decidenda fit hxc ipfa quaftio de no- 
ruine infcrius dicemiis. 

SVBSECTIO II. 
Ddtdttur nwjlio. 

Hls pofitis ad primam qusflioncnr re- 
iruiMcs , conclvsio fit : Res & vctba 
111 Saaamcntis funt marcria inttinfeca; feu, Rcs 

vcrba f mt 



u >gcns 



!m Rt. 



fa-pc reicci , roaxiire vnoin Philofophi 
dc rchtione prxdicamcntali , Sc in v..rus qux- 
ftionibus Thcotogicis ; ntinc brctnffin.c aliquid 
ad prtfcntcm matcnam dicendam. 

Igiitit* illi cctifent ablutioncm cfTe totam & ** 
adxquatam eiTcntiam Sacramenti , vctba verd s '"""*" 
Sc mtentioncm Miiurtn eflc lolum connotatum r„,- limmvtlm 
extrinlccum , cffenrialircr tamen requifitum; tm t* imnw 
ficut pofitio termini rclationis cft condttio , vt timtm **«*«"• 
fundamentum fit tota relatio , fcu vt fit fimili- ^"^jJL""" 
tudo huius parictis citm illo. Hanc doltrinam ltin f ttmm ,y_ 
fic nunc brcuirer reiicio , quia vcl tota tllentia f tT , „ .1 « • .- 
Sactamcnn in ratione clicntia* totalis St integrx *m$ptmt*.im* 
includit ca vcrba, qux hi vocanr connorata, vcl t u * mMmr ° 
no'i includit ; li inclujit , ergo ilU vcrba funt 
pnrs cfTnti.r in tatione talts , fcu iunt aliquid 
Ljfr.f.r i)i 11 V' m« , filtcm co modo quo vnio 
■nirtMC Sc corporis cft aliquid clllntix humanc 
intrinfccum ( qModionrendimus ) fi tota elTn- 
tianon tn luJit ca verba ; ergo adhuc fineill* 
erit toti firenrij Sacransenri , ciiam 111 nrione 
edlntix Sairamenti. Confirmatur : Eflctttia ho- 
minis non diftinguitui ab homine nec tatiotie 
ratiocin--.ti.fi:. :k definitio ixhil eft ahudex parte 
obie&i quam dcfinitiim ipfum. Etenim rcs & D 't m . !, .' $ & 
cins e(T:ntia foluni fiiht duo nomina fynonyma, 4 'I'^J^ nt 
& vetd nequc ilariorcro atit obfcutiotcm con-' 7 
ccptum circa idcm fignificanr ; crgo ficut impli- 
cat mancre cotam dcnnitionem , Sc nontnane- 
re totum dcfinitum, iia rcpugim mancre totam 
Sacrainenti circnriam , & non mancre Sacra- 
mcntom : lllaautcm rcdnplicatio frcqucnsapud 
hos tci in clfc tei , vcl elfcnti v in cflc elTciitiai, 
aut hominis iu cR"!" hominis , cft inepta : cum 
enim iJem tcrminus rcpctatur in rednplicarione, 
non poc ft intclligi pcr rrdoplicarioncm addi 
aliqtnd , qi oH non includatur in priori tctmino: 
vnde (t;iltitm vlnVttir, Mjnct honio , 6c non in 
tationt hominis , quia idcm cft ac diccte, Ma- 
nct ho rio , & »*on manct homo , fiu , Non 
mancc id quod dicil homo : qujf funt manifcfla 
contraiiclotiA. Fatcor aliquando ficrt redupli- 7 
non diflinguicur i tota tflcntia illius: catinncm f.ipra eundem tcrminum ; v.g. Albtnn Mmli 
etenim cffentia tota coropofici Sc tocum ipfum vt albun difgrcgat vifiim , &c. ha:c tamen re- '*"' 
compoficum funt omnino idem etiam ration?: duplicacio non eft.quia poffir cflcalbiun 6c non 
vnde omnino in terminis rcpugnat concipcrc, vt a!bum;ai:r qoiaaiiquid fignificetur diucrfum 
dari a parre tei totum adjrquatuin conftituci- pcr vnum tcrtninum , quod nottetiam fignifice- 
num hominis , & tamen non dari hominem. rur pcr aliwm : fed fit 

Dices : Hoc argiimenrum nimis probar», fci- 
licet , etiam intcntionem Mitiiftri circpwcm 
intrinfccam ; quia finc illa non cft rottim Sacra- 
tncnrum ; hoc autem vidctur cflc contra com- 
fcntentiam : videntur enim omnes di- 



CtneUfi: 
Mti ty *cr- 

Mmt?*fwi '" Jnt P ars c fc nt i x Sacramcnti , 6c 
mmttri* ■«. pats ciufdcm cllcntiz : 4ta vt ncc verba finr fo- 
trmftt*. a ciTvntia , ncc res finr tota eflentia , fine iam 
Kfl , w f ill^ omnia dicantut partes , fiue vna dicatur 
tgtmU s m - f«rs,alia dicatur vnio , fiue alio nomine de- 
trmmtnr, v.r lignentur : id quod , iuxta fupta notata.ad mo- 
•*mitrr *?mti j um (blum loqticndi Ipedat. !n hac docltina 
tmfdtmeffta- con „ erHunt re jpf a orr , n es Catholici , & conftat 
manifttftc cx Florentino ( vc fupra notaui ) 8c 
cx principiis inter Catholicos omnmo ccrtis. 
Naro fi abluo, & nihil dico , noi| conficio Sa- 
cramcntum ; ficuti nequc e contrario , fi profe- 
to vcrba , & uon abluo : & idcm codem modo 
de Sacramentis aliis dicendum eft : etgo tota 
clfentia Sacraiticnti non eft abltuio , aot vcrba, 
ff.i vtrumque fimul. Patet confcqueutia , quia 
fi tota cffcutia Sacramenti cflct ablutio etiain vt 
diftindaa vetbis , profect6 fola mancntcablu- 
tione mancret tota efTcntia , ac proinde mane- 
rer rotutn Sacramenttim ; quia totum Sacra- 

tlfcntia illius: 



tur per almm : «ed fit .i^Ia redttplicatio ad deno- 
tandtim illum cfTeclumjdcquo tunccft fcrmo, 
non ptoucnire ab co omni quod dicir album, 
fcd folum k forma illius.fcilicet ab albcdinc; 
idcoqueper illas rcduplicationes non fignifican- 
tur rcsffluctfjr,feddiuerfo modo, vcl in redto, 
ccre , intentionem effc pct modum caitfa; cffi- vei tn obliquo. At rrduplicare cundem rcrmt- 



num in ordine ad feparabilitatem.ita vt maneat 
albttm , Sc non vt album , homo , & non vt 
homo.cft idem ac vt maneant oir.niaqua: com- 
p6nunt hominem , tk qu6d nou maneant ea 
omniaque rmn compomnit: qox fiint iperti 



cientis Sacramentorum. Rcfpondeo , dc inten» 
tione ree pauld poft aAurum f ifiut, Sc oftcnfii- 
rum idem cfle dicendum ac dt rcbus St verbis. 
Hacc cum te ipfa circa mucriam & fortnatn, 
feu res Sc vcrba,cerraomnino fint , facillimom 
erit reiicere qnofdam Reccmiores, qui pcr con- 
rorata qucdam res facilcs, qualis hxc eft.con- faclo non f lifle , Ted nec diuimtus potuifle ficrf 
fundere volunt , falcem in modo loquendi , fi vt tota- eff-ntia Sacramcnri corfiftcret in folis 
non rc ipfa ,funt autcm hi illi iidem qui fupta, rcbus V-. jji^flf nihilo-nu us ilhs pofitis fi uon 
& ad fcientiam conditionatam Chnfti Doroini ponerentift vcrba , n>>n cffct Sacramcntum ;aut 

econtrario , vt tota ilTntia confifteret in folis 
ferbis , Sc ramcn non pofitis fb:'S , non eflc 
Sacramentnm ;" qnw necefTim cft vt pofita to- 
ta cfTentia eo iproponamrtotnm , ruro hoc ni- 
hil aliud dicat quam totamfuara cfTentiam. 

Dice$ 



concradif^oriat his iuretn , Non folum de 



de intentionibus Minifttoiura , Sc a i transfu- 
(ionem ngorofam voluntatum totius Ecrlefiaj 
in volnntatem Miniftri baprii-tntk.confirman- 
, Scc. confiigerum , vt oflendcrerit , quo- 
> fit cxrcmonia facra : qno- 



. Digitized by Google 



3<» R od." D E Arr i a g a Tra£htus De Sacramentls m genere. 

Dicesfbrtc; Toueflcntia hominis eft hu- niurn verbum form.t non coi-x fttt phyficcvlti- 
manitis, tk umcn pofiu lota humaniurc non roo; qtiod pcopiium cft oroni cmi fucccfliiio: 

vn<fc (i arg imentum quidquam valetct , con- 
cludcrft , N m n ; Q vnicum indiuifibilc aut mo- . 
tus in abluiionc aut verborum elfe Sacramen- 
turo;quod urncn nullus vnqitaro potuil docere. 

Secondd obitctes : Non repugnat a Chiifto 
Dou\;no ita inltiuiu vt iba & tes <u Sacrarocn- 
tum.vt tameu volnerit cotamSacr.-irotnulcni fi- 
ivfi.ationem foliiin cadcrc fupr.i vtrba, ai t(b- 
m fipta rcs.Cumcnim ca inllitnto fit ad pla- 
citu.n.a.r qn.-cfo rqmgnabii hoc aut illo niodo 
i»"' »»» ta5 dicatnt tota natuta hominis ; aiiud , qu6d a Chrifto cam figijificatiuticni applicari ! atqui 



poniutr homo ; crgo atgumcnttim a roe alla- 
Mfmte P*t. tum nulluin c ft. Rcipondco , Voccm homo cllc 
" nomen non folum natutx , fcd ctiam f ppofi- 

%» nt* " * 'dc^que 1,0 f fl, ' u non dcbetc dici totam ef- 
fcntiam hoininis cfti folam humaniiaiero \ nam 
pcrfonahtas haud dubic cft pars , feu ( nc tur- 
beris voce illa p*rs ) eft alu| u;d intriniecc con- 
ftilutiuum pcrfona: fcu hotninis ; idcoqae il- 
lit.s dcfccrus cflL-it ,nefit tou clTcntiahorr.inis 
in raiionc homiuis; aliud cft ; qu6d humani- 



H»mMM : tu 
ktni dtiiur 

tlt* 04 Ut* 



». Jicatui tou clTcntia : ptiuium eft vttum , at ic- 
cundum cft fulibtn ; qjiu hotr.ocft nuir.cn dtia- 
rum icrum , folicct natut.r flf pcrfonat , idco- 
que incladif unqu.-.m libi rlfcutialcs tam na- 
tuum qttam pcilonalit.ncm. Ncque intuniti 
poteiit inftantia vlla , in q ia (ii tota ciTcntia ali- 
cuius totius iu rutiune talis ; & uinen non fit 



eo ipfo , quo.i iaaamewalis figmficatio foliirri 
caderet fupratcs v.g illx foLc elTlnt Sacramen- 
tum ; cilf cigo nonppterimns diccre , itadcfa- 



StmfiU m 



6to fuille itiltitutum > Rcfpondco, Chiiftum f " <" s 
potuifle pto hbitu vcl folas ics vel fola vetba 
accip:.rc ( 3t co ipfo quod vohicrit pcr fbla vciba 
aut p.-t folas ics non confici Sacraroentum.fcd 



eo ipfb illud totum, curo lotum & tou cllcntia vtrumquedchcre nt?ce(Tji6 intcrueniic , di{o, 

KrijtiuntHr totius idcm fit , vt U-pc cft inculcatum. Et hxc iUum non potu.H* fimul d <etc , V»lo vt fifni. 
Snm& Se$. cft (ubftantia totius huius qurftionis ; ac iuxu 

funt St Sottis Sc 



tm ntf*»,,, h anc dodtinamreiicieiidi 

Stntowtfu $ coiai ** u P ia » H 1 " in ,no ^° loquendi ciunr, 
vjfrw, Sacta dum ex vna patte ncgant vcrba aut tcs liginfi- 
mcntum; {T caii pci vocem Sacramentnm j & cx a]ia aile- 
tumtnulittu tunt ablatis ubus non clle Sacramcntum : co 
cnim ipfo cuidcnter infcrtut figiufiiati vctba 
pcr vocem SdfMWWKi» ; qnia voccs in tan- 
tum pcnnantMt , in q jantum etiam matunt ca 
qux te ipla fignificant. Vndc cciaui todtm mo- 
do iciicitnd.» eft inftantia Soti cx Ht.ticiahbns 
defiimpta , vbi iudicat voctm/j/fM folum fi 



Hluttl non potit.ll* fimul d c ctc , V»l« vtfiini- 
fic*ii» 1 9f4 fit in Jblis vtrbis , *ut i cmirrtri» 
in jfolis rebut ; q.tia fi hoc modo voluilfcr, 
eoipfo folis pofitis icbusvcl fohs veibis con- 
ficeretui Sacrjmcntum^ cuius conttaiium fup- 
ponimus iu ptioti illa intentione eiufdem 
Chtifti;p<rin k acfiquis diccret , N*t* «* 
ramut ,fijhfelus ,fignif:cetvr»di vinum , /ed 
dtbeat fimul ctitn eo r tfiufa ; & tamcn finiul 
dicerc t , Vtl% vt ftlnt rttnuis fignifictt esm 
venduionem -. h.c cnim volitioncs dux cftcu- 
tialittt funt fihi contrarix ; nam ramum folum 
fi^nificare , idrtn cftac rumum folum v.fuin 



gnifi.are matetiam , non fotmam : alttid enim cxcit aie polle fpccics vcnditionis , id quod pc- 
eft, figui.im non fign ficati in teflo j quod con- DttUS repugnat , li inftittttio dicit , Nolo vt r** 
cedimus ; aliud non (iguificaii abf<)liuc per , fi folusfit , id fignificti : co cnim ipfb 

vocem fiMua. £tenim ficut album finc dtibio oninis qui in cognitioncm venditionis dcbct 
tlgnificat altkdincm , «.umabcadctuietur vox vcnue , dcbct vtramquc vidcte ; ctgo ratio fi- 
illa , liret ptxcise cain figmficet in obliqno: gnificatiOoil ab vtiaquc accipitcr, Quardo- 
dicimus cnim , A>bnm efi h^btns albedimm\ cUima tft ccniflima &: cl.irilTIii >a t xplic-tis tet- 
iudicimus, Stdtt * eli lignum fiu *, in for- . minn ; vndc mitandum fit putuiflc aiiquos Aa- 

dioics alio modo loqui. 

Rephcabis tamcn cx illis Rcccntiotibus, 
quos ex m.mufctipt;s b.i vcl terciuui , & cita- 
los etiam inucnio apnd Cardill-lem L'>go ca 
difput. i. wfk, 8. CkriOui Dou inus pto con- 
ftit.itiuo Sacramcnti non itdhmofic omnetri 
abluiioncin ind rT.tcntct v. g. fcoumJa veiba 
diccntia, F.go te baptiio,( tc idcm liin m;?do in 
rcliqJis Sacraincntis diccndtim ; ) fcd cum ptius 
pci fcicntiam mediam vid;ll'ct hanc num.ro 
ablutionem fotc coniunclam vctbis , dixit , 
FAo b*nc cr ilitm numtro ejfe tetam eJjentUm 



hotninit diffofittt. Vhi apparet cuidc ntcr, 
ipfnn figmam (ignificari fa Itcm inadatqnatc 
pcr voccif. '\\^mfi*tn* Idcm dcaltcro cxeniplo, 
quod aJdSacil Sotus , diandum eft , hoc cftde 
domo: vox enint luc dcmns non fignificat li- 
gna & lapidcs, nili vt hibrntts formani domus. 
Vndc in matciia noftia dc Sactamentis fum- 
rouin polTct concedj Soto , rcs folas fignificati 
in tccio : at q;i6d abfohite r.on fign:M>cntut 
etiaro vcrba nfttcm in oblicjiio , nnllomodo cft 
ci permittcndum. Vcium quat in tctto , qu« 
Jn obliq.io p<t vocem S*cr*mcntum dcnotcn- 
tur , dicam mfctius. 

• 

SVBSECTIO III. 

Obkctiones aliqttit foltturttur. 

f> T)aiMA fit ; Qtiia fi rcs&r vctba funt mate- 
X lia tk forma intrinfica Sicr.untnti , eigo 
dcbent vniri intcr fc, v.l i dtv.n phyfi^c cocxi- 
ftcre ad hoc vt co'nponani;atqui ca vn one non 
S*tr*mtittm indigcnt , crgn. Rc pondco, S icnmuitum non 

ifi ttimm C ||i to rum pcr fc phvli. c . fcd pcr accideiu,im6 
tnetult.auti • r - r ■ 

nm rtamtit* 160 P ro p r c loiuni phvlicum , fed morale : vn- 
fntium (•>. dc non t.quirit vmonem am coexiftcntiam 



to 



St.r*menti. Vn lc q lando q lis ob icit , Ablu- 5titnti* mt- 

tio line-vcrbis non udt Sacianientum , ttgo 
fol t non eft tou elVentia Saciamenti , oportct m4j 
diftingueteantcccdcns : Itlar CTdctnque nmnc- 
io ablntioncs, quas Chtiftus in particnlari clc- 
git , non faciunt folx Sactamenmin , ncgatur 
antcccdcns ; aliar autcm diftindt.r nnnfaciunt, 
concedo anteccdens : vndcncg.nutconfcquen» 
tia.fwilicct , Eigo verba funr pars cfiintix Sacra- 
menti. Q116J liiteruin cis ohiicias , Saltem in 
illa caJem ablutione poiTc argumcniiim vrgcri; 
nam etiam illa ablutio fi poncretut line verbis, 
non fi.tbcrct raiioncm Sacramenti ; ttgo vctba 
futit pars eftl-ntix ; Rcfpondcnt , Tutic non cx Rteeutinei 



jjNj m fi phyficam pattiuin , fcd moial. m in ordine ad defcciu vcrborum formalitcr & propric dcfu- t *' lttdun ' 
mtrtitm. pnijcnrcm cxiftimationcm : 8c veto in folis ip- tuiatn ablutioni lationrm Saci.imcnti , fed quia ^S^ft 
hs vctbis hoc idcm opoitct dicctc ; nam pti- decllct iuteniio Chnfti : iniciuiu autcm ipfa „'„mint 

Chiifti 



Digitized by Google 



Difp.j. $utc [untfHtrtcsmtunfectSdtrmentoTUm. SeCt.il 37 



i £ ; n . Chriftipendct quidem a vcrbis, practsc i 
ati,n<m mi- vt a condicione cstrinfcia : ficui voluntai mca 



mifh, 



dandi pallum Pctro potclt pcndcrc a pctitione 
iplius vc a conditionc ; qtam fi tgo nou cr.eui- 
dilf m , nonvoiuilkm ui ii.it.. fcx luc tolu- 
tionc poteft «iaoijJ Ut m :..< iXc hiatndam in- 
tentioncm lpliu-. \l irltn a i.v.ione ;i.tiin'rt,a 



non quali efficicnicr cx defcclu prxcisc verto- 
rum dceft dcnoniinarioSacramcnu: cigo vciba ctncladitur 
ctant pars , fcu crani aliqu.d inttinfccum S-u ttutrm iDtt, 
cran,cnti ( vi argumentabr-mur fi pia ) & non 'ff* 
ctanl aliqoid pu;c cxtrinfccnm , rtquilitum ta- K* rff *•'""■ 
m.n pcr modum condirionis aut cauix ad *" 



'-ta ronicruationcm 



partium ipdus Sacraroeiiti 



ntniorwn. 



Sacramcnti . ev ad [xnciici. m ilum taiitun-. per Conftct crgo vel ncgandam clfcpoteftatcm in 



UtmmD. 

. i 



Ecclcfu ad vlla aha Sacrnrocnta exercenda, 
exceptis iis cjue rc ipfa excrccntur; id qucid 
falfum cft ; vel cettc fatendum vctba tdi panes 
intnnfccas Sacramciuonun. Quid ittm fuprk 
diccbatut , ck dcfccfu vcrborum i.L6 uon con- 
fici Sacramemum , quia tnnc dchcit voluntas 
Chtifti ; Chriftus cmm qucli fic dixic : NtU 
«ppiicmre mt.tm inittitioaem ni(i rebus conitrn- 
leis cum vtrbis , ©* verbii coniunllii cum >>..t. 
ttrm. Vndc fcquuur , verba folinn eflc condt- 
tiont-rovt appl.cctut hic& nr.nc intcntio Chri- 
it .pfis ti bus -, non quia ipf.t fiiit Sacram?nto 
intnnicca:hoc inquam facilli.ne rciicttur.Chri- 



1 1 

KAieilur ft 

Ittljl A .141. 



modum conditio' is cxiii.fccv 

Hxc do&rina mihi vi.-tcr. on n.no irrpro- 
bnbilis ; 1'rimo , quia pcrcat rtcidm.r HKvtU 
tota conftitutio rnttmftca S.nc au ci ori i. . Fr 
!)• ir: lii Reccntiotcs co diicuifu vn ntui ac cx< 
cludci.da vttba & fotcnt onero Msniftr: k ra- 
Tione inttinfcca Saciantcnti, folatvqi x u.tc- 
xiam admiticndam \ ita alius potciit vti f cott- 
uajio ad cxcludt a paitibus inu.iilicis 

wt-iba & maciriam , &i folam admitteni*aln in- 
tcmioiicm Minilki : icrmis foru excln •cutin- 
d? materiam Sc mtcnticnrm, & fola adroutctct 
vcrba , qnia arqnc potcit ea docinoaappliv ari 

qcuml.Ul cx ill s tribos icbus. Qi is aotem ftuscnim non elcgit rcs & vitba poftqtum vi- 
non videat abfurdam clfc cam folutioi.cm , qiiz dit ca coniuncfta , fcd dixit , Quttum^ut ttblu- 
dat occafioncm plane a diuci fis contradidto- tio cmn iliit vtrbit , Ego te b*pttz.o , &c. & 
f ia docendi line vllo fiuidamcnto , cut ho^ po- legitim* inttntione ftciit tti.bibitn , conftittitt 
tiusquam illud detcrminaic dkatur? Sacrttmentitm. Poft hanc autcm clr&ioncm yni * 

Sccundo ca folutio rciicirur ar^umcnto fij nulla cftin Chtilio ncccllaria noua alia inten- SJ^JJJ 
pratadto ; qi'6d fcilicct cx ca fcqiutur , illa tio. (^jo pofito fic argumcntprclarc % Suppo- Ur ,ii t + tH t 
rantum potuiftc in Ecclcfia Sacramcnta admi- iit.i ea incciuioncChrifti , qui in fc eadcm ma- onid 
niftrari , qtia* dc raAo rc ipfa fucrc ac : n 1 ftra net, line vctba coniungai.tur rcbus., fiue nou, /*< 

ex (ola pura pnta ablationc illorum vetborura 
abiutio non facit Sacramentum ; ( aut c con- 
ttano cx fola rerumablationc vciba non faciunt 
Sacranxcnrum , ) ergo vciba non per modora 
ahcuHis cxtnnfeci rcquiliti ad confcruationcm 
init uiionis C.hrifti , fed fotroal tcr quia pcr fe 



ta , nemirtcmquc habuific potcntiair , vt qcan- 
do protulit vetba fnpia matcrir.n i on luth- 
cientcm, cadem vcrba profetrct fupiaivatcrum 
validam -, quia ctim Chriftus iuxia tarn do- 
«ftrinam non clrgerit nlfi ccrtas Sc itidiiiwiias 
cenaac indiuidua vetba , illa fciluet 



qn* re ipta przuidebantor rimiungcncta turn fmt pars Sacranicnti , (cu quiafornialitct p« fe 



intcr fe , tum cuin intentione fulKcieiiti ; ac nc 
mononfoiiiruncinf.ici.it dc fa.to Sacranun- 
rnm , nifi in roatcria a Chr Ito difignata , ftd 
ncc poffit faccrc , proft&o inc.li.iai cft , vt 
n;mo cx his qui defccJum al quem c(f ntialc m 
voluntatie comroittit in admimftratione al cu- 
ius Sacramenti , habucut potcntiam ad viian- 
dum illum defccluro , & perlicirndum vc rum 
Sacramenrum ; iroo ctiam lequituc , mstlum, 
quide facro re ipfa non confecit Sacrameim«m, 



ro iftiiuunt Sarrameoinm inadxquate : dcbcrtc 
rc ipfit inttruenirt . Rcplicam , qux videtur hinc 
fi ri ad probaiidum ctiam otuncs ordinationes 
Epifcopotum pr rccdciititsm efte paitem iutrin- 
frcam Etirhaiiiiir , ablolutionis , cVc. vide 
cxplicata.K infia dumdc intentiont Miniftri. 

TiiiJcui fol.it ionem tciicio , & arguirrentot tj 
in illis cilicm rrbus feu ih illa numcro ablu- ofitndimt 
tionc , q am dicnnt hi a Chtifto fiiille in m-' :tM T' njUm 

iin /i i iii ttrjMrioritm 

nitiitttio i Irctam ; & oltcndo , ettam lbi dcbc- fntnUvtr' 



potuilTe , etiamfi vbluiftcr , ill>.<d coiUiccrc , cfto tc vcrbafc habcre per modiim alicuius innin- bn tgo <j»i4 



tttmtjt rtf. 



marcriam habnilfct rurficienicm , potuiftaque 
eam cum vcrbis rcqnifitts applirarc : ctenim 
Chriftusnon afturoplit , iuxta hos Aufjtnns, 
ro Sacramento talcm materiam & foimara: 
oc autcm hjiud dubic abfurdithmc dicirur. 
Kcfpondere fon. ftis f offint.Chrifttim prxter 



fnfitttmn- elc&ionem illaro dctetroinatani harum mare- 
dtm. riarum in indiuiduo haljoilfe aliam vniuerfa- 
Iem , qua , quantum cft cx fe , clegit non fo- 
lum has nnmero rcs , qux his namero vcrbis 
vidit iuncHs , Ctd oivncs onmino , cafu qtio 
eftcntinter ieconiuncJx , & curo dcbita intcn- 
tione: ita eniro ( vt fiipta vi fimus )rcfponderunt 
Iti , vt fatisfacerent atguroento hutc, ibictiam 
conrraillos a me faflo , drsn epi , quo pado 
res fint materia , & veiba futrmi. , S? d conira, 



f ci Svramcnto ,Sc non per modnm conditio- 
nis. Nam ( vtftpponocx communi , & foU*mmt* 
fius infra dirtmus ) flcii potcft , & ver6 paffitn 
4ta contingit , vt ablutio prius tcmporc finiatur 
q -am proiferantur vcrba ; Sc tamen Sacramen- 
tuui non cft doncc verbaabfoluantur , vt om- 
nes fcrc f.nriunt. Vndc infero euidcnter , Er- 
goilla verba requiura futre nonpcrmodutn 
conditionis ad exiftcntiam phyficam intcnrio- 
nisChrilti ; quia hxc intcntio rcfpc&u huius 
nuuiTti roarcri.r , fcu ablutionis , iam fupponi- 
Mffijiile ■ temporc quo Chriftus Sanan enra 
inllltuit : id' 6 enim hi recurmnl ad fc iviitiam 
me liam quam habuit Chriftus lempore ir.fti- 
turionis Sacram* nri , vt extdicenr per illam, 
quomodo urnc elefla" fncrint h r nnmero ablu- 



quia iam per hanc folutionem cljltruunf qt am tiones , & non tll.-r ; ergo int ntio rcfpcctu hn- 



hicdedire. Nam fi omncs o rnino rcs f.ere 
hoc modo a Chtifto inftituta- \ crgo q ando 
egobaptizo v.g. St nihil iico , id 6 f.>rrra|if. 
firoc non facio S.urarn'iwtm ; hon qnia drfint 
iHrnumerorc i|irel'c5tx f ier.mt a Chrifto, 
fed quia v^ba d.fvre ;ergo fornuliter , St 
ArrutgttTom. Kll. 



iamrxiftit ; Bt tari-en quia ad! uc veiba nqn 
exiftnnt , non ' nu rft Sacramenrom , fcd tunc 
primcN perfifi'111 .qt-jm.UjVcr-dont verba ; er- 
go adhuc non rrit .<4 q tata clfc-ntia Sacramcnti 
pofita; ergo vrrbi f .iu pars cflnuix Sacramcnti 
Baptifiai,3i noncondiiio exirinfcca. 



A 



igitized by Google 



5S Rox>. deArriaca Tra&acus De Sacr&mentis k ger.ere. 

Rtfttnp» m4 Fcrc huic repiicx rciponderes , ldr6co cafu inltitutio fufticit ad lationcin Saciamcuti; nunc 



m» non ficri Sactaraentum ante aduciuum vctbo- 
rum ; quia licet intenrio Chnlti iam pixctlle- 
tit , non tamen applicarur roor Jiur abluiioni, 
quoutqte vcrba ptofcrantur. Scd toiuta . quia 
rogo , quid Jit illa applicatio , fuppono antcm 
non dati cntia roedia moulia ; ptofccto nihil 
aliud potcll tunc aflignari diltindum ab ipfi 
phyfica prolatione vcrborum ; ergo hxc tatio- 
nc fui fu.it pars phylka conftuutiua Sacumen- 
ti Baptifmi. Sihi au&ores rcquircrcnt defacto 



14 



auttm ponitui t cam prxu.fionem uientix 
nitdix alia inlt.tuc.o ncn gtptrahs , fcddctcr- 
minata. Ncqnc dici potclt , ad eam (titntiam 
med.am pcanuuialtam uicntiam twdtain , qua 
Chtiftu* fic Hufccttt , Sie£o eiitcrem jitppejit* 
ficnn* mtditt de xtiuntAit 'Jeiri GT loannis, 
ilit bjnc &■ HUm matcrUm & vtibtt tiigtrcm\ 
hoc inquam dicifKMI poteft ,qoia ante nullam A *'*ft'<mii 
fcuntiain mediam fucponitur alia (cientia roe- SJJJJJ^ 1 * 
di . ; led,vt lic dican» , orniiis kientia med»jjj[ j^" 
tt> Chrifto Domino nouam intcnt oncm poft- clt ui codrm liguo natuiz. Quidqirid vcro (iimtdis. 
quam vidit iam a mc v g. applicaiam niatctiam, dc hac fimultarc, laltcm in noftio cafu non po- 
& prolaia vctba , polKnt vicumc]uc dithcuhati tcft locum h.ibcreta nrl-.xjo fupra fcientiam 
huic re(pondtrc, ac diccrc, Idto .biiuioncm eo mcdiam ; qma q.6d 1'ctms 3c loanncs vdiuc 
tempoie quo prccrdit vtibanoneilc Sacramcti- curo hac ablutionc iungcre vctba , Tt btpu^t, 
«ura i quu noudum Chriftus hnbet fi am mtcn- non pendct ab co q.i6d Cluftus it.ftiiuat Sa- 
rioncm, vfquedum vidcat tc ipfa prt lata vctba; crarotnu dircctuskicrtia mcdia , fcd pizcise 
at cum huiufmodi intcntiontm nfgant { & qut- ab eoqoodiili ktaiu cflc inftirutuih lalc Sarra- 
dem meritoj neccluriam clfe ad valoum Sacu- rocntuin naptifnu ; trgo illa condit.o ibi eilet 

dfparata. Adde.ium ipfiis Chritti tlcctio 
Jctcrminau hoioro vubuium potius qua.niU 
Joium peivdeat a kirntia mcdia , non poilc po- 
iii tanquara conditioium pio fcicntia media 
eam clecx on~m dcterimn .tam taliurn verbo- 
rum ; quia tunc non diicrct aliud ea fcicntia 



mc(Hi,(cd omnino putrnt f fticerc illam prarce- 
dcntc,non vidco q>otrodo a S.n ramcnti iutrin- 
kco coiiftitntiuo eolfi it nunc vctba cxckdere. 
Deniqiic vluro6 argumtinor contta eandcm. 



H 

N 

1 



Vttimttm «r-doQtinam, qniacx ca quoi.\m modo fcqmtut 
mutua priom.is int r ^aciiti.ciua & mftitutio- 



tUa,>tutn, i ncm Chritti. lu primi% m m .nca ( >tolat o vcf- quam , S i*l*fi i*»* tdtm tentkintttitncm vcr- 

iernm cr mmttrititU ttigcrtm , UU tligtrtnr. 
hocautcin eit dicKmi identicum, ncc Ipcclans 
vllo n.odo ad fcientiam mcdiam. Conftct cr- 
go illam lcicntiam folumdicerc, Si indiftcrcn- 
icr tgo omnes abktiones coniundas vcrbis 
clig tcm , loannes & Pctrus has numcro habe- 
rent. Vndc ai g imcmor . Er»o in ftatti abfolu- 
(o vt mancat i.la vctitas , debct eadcm c«nd> 
tio nun rc, kilicct cl.dio illa n.d ff tciis ; nam 
fi ponatm al.a dctcrminata , iam non maneC 
illa conditio , fub qua prxuua crai ca cle&:o a 
loanne faciend* 



(*.; borura & apphcatio aJ abl t=on.- i. q au.foba 
r*.*te. ptizo uifantcm pcn ict ab uilhc i mir v'hiuti: 
proprcrca enim cgo hic Sc iiun^aMiUf, & di<o 
ea vcrba , Eg» tt luptiz» , q.ua Chnt..s m- 
ftuuit hoc Sactamcntiiiii ; <.i<>.> |.| ' & nunc 
h.rc ablutio v^rbor.im pro ati Itint pofte. 
cm% naturaadCluiili inftit.itio icm.AI imde au- 
tcm iuxucam (ol'ition:m opottct vt Chr Itiin- 
ft.ttitio fit poftcrior.quianoiipotuitcligcte hmc 
nuracio ablutioiKm ck hrc «tuncro vcrba, mtt 
poftquam vidit ca inuiccm uuer fc coniimdt 
& cxtrcita exinrrntione facicndi id qi-od facit 
E.clcfia. lam cnim hi fupponunr a Chrifto 



16 



RcfponJtbis , ftientiain mediam fic dixif- 
nonfiiilk tlccl.t q ircumqjc v tba & qnaf- fc , SmI> tfnaeumtjttc omtiin» volitione tg» infli ktfpifi M- 
cumque rcs , fcd h cc qnz pix udvbantut futu- tmm Sttcrttmtttnt , tuitc clitcnt iliib.u muit mtrfttitrm* 
rafimul , crgo dcbucrunt prarccJcrc natura ca ri*J ; veit trga J>f»l»tc injiituere dtttrmin»- , ^ ttii,nT% 
vctba Sc rcs tanquam motiuum adhoc vt ca it f«Ut bnt tfttu pm itii tlhtnt. In hoc cniin 
cltgcrit Cluiftus : cft igitut ibi mutua prioritas. wfil cu n condmo prcuila Ifvctii hnc , a9».<- 

Cumtjue injlitntio Sucrutnenii , ptofcdo c- 
tiamli vna dctcrminata poiutur dcinJc , nonu- 
mcn , i.ito mutab.uit cond tio It.uus cooditio- 
nati , fcd poncuu vna ex illis fub quibtis prx- 
uifuserat. S?d contia , quia ncccCno ca fcieti- 
tia pto conditioue , fub qua ptxuid.t meam 
volitionem confcrcndi Savramcntum , dtbuic 
ponrrc inftitutioucm fuam indcpcndrntcm ab 
aiia kientia mcd.a, vt ptobatum cl ;crgo non po- , 1 
luit ita vagc dictic ,Si fib ^uxcurn^ue injtiin- 
tiene ego dettrmiriMttrt nblutioncm & vtrbtt, 
&c.crgo fi dcbct conditionatus Itaius ftruati in- 
menta quxdc ficloinllitiiit: qut m m intrr tej;ci vt pr.ruifus fuctat , ccnc quando in abib- 
ha-c Sacra nenta cu n (ctcntia mcdia fi- gi t «m lunnu tranfir , non dcbct poni inftrtutioChnfti OlieW»} 
f.indamuito connexto pot;ft? Contia S cnndo, dcpcndens ah ipfa fcicntia media.vt aigumtnta- 
quiain hac foluiione vidrtnr mntaii ftatus , iu bamur paulo antc. ■» Mlfiklmt 

vtinabfolutoiainfitdiocifavoltoq. air.prx- Obi des foruflc . adir.iiTn a rae Tomo i. 
uila fiicratfub conditione , id quod oltciiJo Theologico pizfiu ciori. s .ibf«.i> rtai cJependen- 
facile: Nam fcicntta roedia diccbat hoc roo- tes a fcicntia media , qu utmn ponnnt in lla- 
do , Si cgt injtituere S^crttmcma ptr vditit- tu abfoluto vnam coi>uit:oncm ncmpe voli- 
nem t^tncrnltm inrludeniem tjuafiumtjMt ttbtu- tioncm efrcaccm , qox non crat pr.rmia in fta- 
tiontt ,tt ipjie/utdfint eoniunOtt cnmitlit rt- tu conditionato ; ctgo et am hic poni: pouriC 
bus , Eg» tt bapti^jt*-, Petrut voiet bnptizurr aliqnaconditio in flatu abfoluto , qn.v hon etat 
IJ loAnnem. Eccc in hoc obiedo non ponitur antea praruifa pcr fciciui.m mcdi.m.. Rcfpon-i 
voltuuas Chtifti detcnninata ad has ntimero deo , tn praifin tion.b. s (cmpcr mancre in ftaru 
res potius quatn ilias , ac proiude iatn illa kla abfoiute caiukin uutncio volit.ouciu d.ndi 

hoin 



ttflit* /td- Diccs fufticcre kicntiam mcdiam qua nou.t 
utrltirimm Chriltus , Si cgo WtWuetO S.icramcntum, An- 

™du"futl toniui 81 ,oannrs cli g->" hzc nunttro vcrba, 
tmr. J & hanc numcro mateu.imJlla igkuf in patticu- 
^lari cgo cl ; go , vbi fola lcrcnria mcdia praccdit 
mcam volitioncm ; hxc atium vt abfolute txi- 
ftcns non prxcedit inttnt nncoi Chnfti. Ad 
cont/i Primo , qnia hic h. b.t utium locura 
quod fupta dix: , f. licet . pto tc ficili in- 
tclligcnJa rscurri ad qu.ift,oius diflicilous. 
ProkAo efta caruilfst an«u.a C hnlti fcicntia 
media , potuiflct inltituerc hxc numcio Sacia- 



Digitized by Google 



Difp. 3." Qha fant partes intrinfcc* Sacramentorum. Sc& %': 39 

homini illud auxilium , qux pofita fucracper negar voluntatcm inltitucntis cflc f >rmam ca$ 

ntodum conditionis pto fctcntia mediaiia cnira rcddcntcro formalitcr tignificatiuas.RclpondtO gjfrtwfit. 

erat vohintas gencralis dandi anxiliitm nonqua crgo vtuuerfalicer.inftituiioticm ChrilH Domi- 

cfficax ,fcd qua dat potentiam fimpliciter;ilUm m arca Sactamcnta non habete pt > obieclo di- 

autcm fccundara voluntatem erficacem, f:u ele- rc&o fignificationem vcl raiioncra pignoris in 

Itionem illam qux additur,ueceflariam non cf- adu pmno ( fub qua ratione nunc dtcimus in- 

fc ad erte&um ( vt coloco ptimi To.nioftcndi cludi vr partcm rarroalera ipfam vohroncm) 

f«ise;)at in prxfenti iam claic ptobaui , non fcd fignificarionem tc rationem pignoris ia 

poflc manere illam inftitutioncm , quc vt con- acxu fecundo. Quati hoc diccret illa voluntas: 

ditio prxuifa erat pcr fcicntiara racdiam , nifi fole per ahintioncm & vtrba homines denenire 

vellenc hi duas dc fafto poncie in ftatu abfolmo «" cotnitimtm gratia , & ipfis mt ehtifare ad 

snftitutioncs, vnam indcpendentem ; depcndcn- eamdem conctiendam. Dum autem voluntas 

tero altcram. At licet per hoc forte cuaden nt illa ad hxc obicdta tcrroinatur , conftitoit jn 

hanc vltimam diiHcultatem , iclaberentttr lunc actu cxcrcito , fcu formalitcr , rcs & vcrba in 

in priorcs. Namvi ehssinftitutionisabflrahcn- ratione pignons & lignilkatiuorura in att : 

t;s fequcrctur , verba non minus quam res circ piimo. 

partes iturinfecas Sacramenti. Et fatis contia Vt^ebis tamen adhnc:Voluntas Chiifti infti- ntftirM u 

cam fingulatcm opinioncm. tuen» Sacraracnta cfttfiScax ;ergo foruturfuum ,f,» t ,a *«. 

cfF;£tum,l"ed non obtinct, vt omnes homincs in tnntatU 

S E C T 1 O II. a< j u f ccim d 0 vemant in cognir.onem^ gratie 

v »•>»••/»• • » P K ' r abluttonem ; crgo obicctum tllius volun- 

Vtrum voluntAS Chrtjlt tn/lttuentts & utis non c ft , q „6j homincs maJu fccundo 

Minislri tonficientis Steramtnt* Jtt de h€to vemant in eam cognitionem ,fcd quod 

intrinfeca iffis Satramentm resillx fint ex fe figmficatiux : hoc autem ora- 

nino obtinetChliftus , quia eciamfi multi pec 

X ratiooe > qua efficaciter probatum cft ca figna non vcniant in cognitionem gracix,ni- 

tes Sc vcrba cflc pattcs intrinfecas , fcu ali- hilominus illa fctuptr fnnt cx fc in aciu primo 

quid intrinfccum Sacramentorum , ocitur du- fignificatiua illius. Rcfpondeo, Chriftumnon gjfft^. 

biutn utncirca infticutioneni Chrifti Domiui, voluiflc vt omucs omnino homincs de faclo 

quam circa intentionem Miniftri adminiflran- vettirent in cognitionem gratix per eas res dc 

tis eadera Saeramema : vidcntur enim omnia vcrba .fcdcosqui ipfins Chrifti inftitutionetu 

hxc ctiam effedebere intrinieca , cum tamen &> fcirent & credercnt. Hoc aotem fcmper ob- 

reputentur commuuiter ab omnibus vt aJiquid tinet Chriftus infallibihtcr , quia cft impotlibi- 

pure extrinfecum magis ad caufatn efficientera le aliquem credcre jnftitutionem Chtifti de 

quam ad conftitutiuum inrrinfecum pertincntia. Sacraracntis , Sc non venire per illa in cogni- 

Et pcopter htnc rationera raulti alitet dc intcn- tionem gratix : & iJera eft in iignificatione hu- 

tione Chrifti & Miniftrorura loquuntur quam mana vocum. 

de materia Sc forma ; ira6 pauciQjmi fuutqui Secvndjl concl vsio : Etiam intenno 

eodcm modo de omnibus loquantui , non ta- Miniftri eft inninieca Sacramentis. Hxc 1 *mmtk Ut 

men propterca dc affignanda dtfpatitace vcl de multis negatur , non tamen vidoo qua confc- , s < ,»« 

aigumenti pofiti folutionc cogitant. quentia ; il!.im tamcn defcndit Cardinaais\a\go u\»(t*a 

Sitiginii noftta Prima coN.ivsio.-Vo- difput. 1. lcct. 7. & benc piobat argumento, ********* 

luntasChriiti Domini inftitucntts Sacramcnta quod fxpc* in hac matcria repetiuimus , & fta- 

eftetiam tntrinfcca & tflemuli» noftris Sacta- tira vrgcbo : ibi autem ponit filiuiouem quo- 

r . me ntis. Piobatut facilc, qttia pcr voluntatcra ruindam Rcccntiotura , quam Sc nos paulo fu- 

Chrifti tnoraiicer , fen in otdine ad prudcmum periu!> rci.-cfmus in ii.nili agcntcs , vtrum verba ^ 

xftiraationcm pcrroanentcm , res & verba con- dcfnatcria cfllnt inttinfccx partcs SacBHPHCit^ 

ftittttmturin ratione pignoris gratix ; crgo illa habcc enim locum coJcut rnoJo htc , quoi 

volunta* eft pars Sacratnenti tanqnam forma fcilicet Deus , cafuquo dificerct uuentio in Mi- 

vltttn6 dans eir.* Sarramenti. Rcfpondrbis, niftro , non dctcrminafllt iuam volittonem ad 

Dareeificientec Sc vt caularo ciTe Saciamcnti.fi- eamdem numcto formam, feu ad eamdcm pro- 

ue fignificationcm , non vcro vt forraaro. Sed lacionem vcrbotum , fcd ad diuetiam ; idcoque 

contra.quia ilta voluntas nihil aliud przter te- eo cafu dcficercc Sacramencutn ex Jcfccu in- 

ipfam prodticic , racione cuius poiTu tanquara tentionis , non tanquam ex dcfitclu paitis ali- 

caufa extrinfcca conftitucrc rcs& vcrba in ra- cuiui intrinfecx ; fed quianoneflet tllanumero 

tione pignoris Sc fignificatiuorum gratix ; ct- ptolatio qoam Chttftns clcgit ad racioncro Sa- 

go per feipfam tanquam pet formam ilUcon- ctamenri. Hanc tnquaro folutionera optirac 

ftituit. Suppono , quod fa pe dixi , non dari ibi refutat Cardinalis i Sc quia nos cara iara fu- 

dari enria raoralia media : fi enim ea darentor, pra refutauimus , illa nun: omilfa fic vrge- 

tacile potTetdici.ab illa voluntare rcfultarc aliud mus argutnentura com.uunc ac clHcax pro no- 
cns moralc , quod formalitcr res Sc verba in ef- ftra condufione. 

fe pignoris contlttuit. Pofita inftitutione Chtifti . pofiris vetbis & p„u Ik t 

8 Sed obiicics : Voluntas Chrifti habet pro mitctia, (bla dcficiente Miniftti intentione non ttntUfi» fmt 

obiedoipfam rationem pignoris Sc fignificatio- datttr tota Sacramenti clTrntia ( vc fuppono ex prMftfitm* 
nis , qu* eft in Sacraraencis , vulc enim Sacra- FiJc ccrttim:)exgo intcntio pars crac Sacramen- 
menca efle pignora figmficatiua gratix '• arqui ti.vcl aliquid intrinfectim ilUm eflcnciaro con- 
illa voluntas non habcc tcipfara pro obiecbo; ftituens. Patct.confequentia.quia ( vt in firaili 
crgo ipla non includitur vt pars in ratione pi- Crpc arpitmentatus fum ) non porcft formalitcr 
gnoris. Hoc argumcntum commune eft omni* ex folo dcfccV.i alicttius rei perirea'. 1 totum 
bus aliis fignifirationibus vocum aliarum re- nifi talis res fit aliquid corapuncns illud totum, 
ex placito homimtm.in quibus fccc nullus V Je fupcadi&a. 

ArriaiaTom.ril. D 1 Dixi 



46. 



Digitized by Google 



_fO Roo.' DE Arriaga Tra&atus DeSacramenth in genere. 

Dixi ftrmditer , quia ex defectu cauGc er- hxc argumcnta non conuinccre quidquam de 
trinfecx poreft pctirc abquod Cotum ; tuuc ra- Sactamcnto Euchatiftix , quia potcft in co dici 
ttien ide6 id contingit , quia cx defc&u caufx inicntioncm Miniftti folum fc habcrc vt cau- 
CrflTai etiam aliqua alu rcsphyfica diftm&a.qux fam erhcientem poncntem Chiifturo fub fpccie- 
_ caufa confcruabatitr , & qux conftitucbat il- b s,eflcntiaro vcro Sacramemi confiftere in illo 
lud totum ; ficut pcrcimtc obie.ro pcreunt fpc- complcxocx Chtifto & fpccicbus.De vcrbij ta- 
cies , & pctcuntc Solc pcritlux. Ex quo non mcn dicit adhuc illaeflc intrinfcca,quia pcr vcr- 
infetrur , obic&um clfe pancm fpecierum , aut bs fit itlud Sacramentiim fenfibile fonn»liter:nifi 

cnim aJiung.intur vctba , fpecics nullo modo 
oftcndunt ibi ctTc Chtiftum. Cum ergo Sacra- 
mcntum fit fon-tialiter fignum fcnfibilc » debct 
fincdubio habctc inrriiiiecc formam quacon- 
ftituatriin rationc fcnfibilis ; crgo a vctbis ad 
inientionem,& abaliis Sacrameniisad Euchari- 
ftiam non clt bona confequentia rationc arga- 
menionim fupra faftorum. 

Ego circa h.s probationes illud puto diftin- 2 1 
goendum , aliud ifle qtixrerc , an oranino ef- Ofluiltm 



Solcm elle partcm lucis ; nam tantum caufaii 
ttt fcu crficicnrcr pcrcunt fpcs & lux cx dcfe- 
ctu obiccti & Solis : fi autcm nulla alia entitate 
a Sole dtftincYa petctintc pctirct lucis dcnomi- 
hatio,cuidcns . .l.t Solcm ipfum figmficaii 110- 
^"""■"minc lucis,ultcm vtpancm illius.CumcTgofola 
tntLZ* t'**'h P"™" 1 ' cntitife intcnttonis Miniftri , & milia 
tMtU $*tr*- a ha re ab ipfa int-ntione ptod ida pcieuntc,pe- 
mtnti. rc_t ratio Sacranienii , infertur ruidentcr, intcn- 
rionem non vt caufam confcruantem aiiqutd k 
fedtftin6c_ni,& quod pcrtincat ad Sactamcntum 



10 



fcnrialitci ita fu neccflaiia inttniio Miniftri, vt J* jJJJJJJJ 
feu vt partem illius elfe neceffariam.Ncc potcft fi-ri ncqnrat Sacramentum fint illa ; aliud vero r *^* *^ 
djci , ex defcdtu intcnrionis perire fignificatio- quxrctc , vtrum ca intrntio fit pats inttinfrca / MMm , 
ncm,& cx Jcfe&ti htiwis pcrirc etiam Sacramen- ciufdem Sacramenti : diftinguutu. r eniro valdc 
tiimmam idcmargumcntum vrgebocirca fieni- h.cc duo , vri mamfelte patct in ipfo Sacra- 
ficarionermhxc cnimpcrit formaluer exdcfe.ru mcnto Eucbariftix : fi cnrm quis finc intentio- 
folius intenttnnis.nullaalia entlrate ab inrentio- nc prcferrct vctba , haud dub:c non confccra- 
nediftmdapereunte;crgointcutio parscrateius rct,& conicqtienrcr Sacr.tmcntum validum non 
flgnifi.attonis,&noncauiacxttinfecaiUios.Scra- cflct ; & tamen faretut hic Au_cor vi eotuin at- 
per hic loqtior f.ipponrndo noncllc cmia mo- gumenrotum non probari f.fncienter , in eo 
ralia mcdia, vt fupra infinuauL Sactamento intcnttoncm cfle illius partcro. . 

Hanc fentrntum pt ubat eriam 'Cardinalis Hoc ergo fiippofito , iudico omnes eas cor.fir- T»nt»m ;>•»- 
Lugo PrimO a limili ex Sacramcnto Matnmo- rnationcs & iuftantias non valere pro intcnto ' "^J"^ 
__!_»/-)».-" j iuquoccinflitnuir.videtut.intcntionem con- noftro , quia ex illis non conuincitur quid- ^'^" 
jlraftuit»- trahcntium cfFc partcm intfinfecam eiu. Sacra- quam aliud , quam non fieri validum Sacra* u v*t>rtm 
ti», rnenttjcum en.m tllud conftat efllmialitci in ta- 

tioneconifadus lcgrtimi . Icgitimo autcm con- 
tra:lui crtcmialilfiaiuj & fumroc inttmfcciis ik 
ooafinfill ipfc contrahcntium.ncgari nullo mo- 
do potet it , quin ei Sacramento fit eflentialis vt 
pats inttinleca illa intentio contrahentium. At- 
qtii non minus eMentMit eftconfcnfus Epifio- 
pi v.g. mihiconfcrcntis Oidinem & potcftatem 
confcctandi & abfolucndi ad valorem Sacta- 
mcnti Ordinis rmhi concefli , quam fit nccella- 
lius iu coniugc confcnlus dans alteri coniugi 
potcftatem fupra corpus fuum : crgo.Confumat 
^Sccundo cx Sacramento Pccnitentix.in qno fa- 
tentur omnes non folam confcflionem extcr- 
nam, fed ipfiim dolorcm intrriorem cfle partern 



menrum fincca intentione ; diximus aotem fu- 
pra id omnino cllc de Fide , ncc dcbere nos in 
co puncto probanJo defatigati , quia dcfinitum 
cft cxpicfsc in Flotcniino & Tridcntino ; nec 
pto ca vctitate necc rtiim cft ad inftautias c mi- 
irimonio & paenrtcntia prtitas confugere , ne- 
quc ad iocum illum Pauli , Sic n»t exiflimet 
hcmo, &c.qnta ca otniiia loca longc minus clare' 
probantintcnium quam dcfinitio Conciliorum: 
nequecnim cxprcfsc tbi agit Paidus dc admini- 
ftraiioncSacramentorum.icd tnaximc de admi- 
niftt.fione doclrinx ; ncqtie dicit quidquam de 
nccrflitatc cffcntiaii cius intcntionis faciendi 
quod facit Ecclefia ; crgo non debcmuscis locis 
(pecialitcr probate nolttam dodrinam , fed po- 
eflentialem illius ; atqui cadcm cft ratio dc vo- tius vno vcibo,itippofi(a veritateFidci^qtiodfci 



luntate intcrioti Epifcopi confcrcniis Sacramen- 
tum : ergo, deindc rationc a priori , qnia Mini- 
fter tn Sacramentis itot » Ltgtsopcratut vt Mi- 
ftiftcr ChrilH, iuxta illud Pa li i.ad Corinth^. 
Sie ntt exiftimct btmt vt Miniflroi Chrifli, & 
difpenfmtores myfleriorum Dti : vbi vtrumque 



licet fbla deficientc mtentione Miniftri, criamfi 
adfii debita materia , & debita vetboium prola- 
tio,adhuenon fit Sacramcntum,opottebitoften- 
dere.illum dcfeclum intcnrionis lcipfo formali- 
ter & finc Tiliusaltcrius rci diftindtxdcfcctudc- 
ftruerc Sacramemum ; ac proinuc ex illo altcro 



coninnxit,& rauiii»s Miivflri, & munus difpcn- principio lumine natutx noto, quod ca rcs, cx 

fatoris : ad Ttmmquc autcm munus rcquirirut ctiitts dcfec)u fbrmalitcr & non efhcietucr dcfi- 

efllntialitetintentiofaciendi qnod Chriftusfc- ntt eflc aliquod totum, nccclfario fit pars intrin- 

cit ; nam fi fine vlla inicntionc verba profcrret, (cca illius totius.Ex bic inquam pt incipiis dcbct Ntt »nttm 

I lUJl r. c ; /• • • r l . • • /- , *,,ni,rrt* 



haud dubicnon facetct Sacramcntum.vti fi quis 
daret mihi potcftatcm vt fuo nominc paltjum 
Tendetem.non poflct efle valida ca ven ittio.nifi 

2o fetinir, animumvcndcndihabercm.Id ipfiun 
ter dcclarauNam actioSacramcntalis non ha- 
bct vim quatenuscft acikio Miniftri , fed quate- 
noseftmoralitcraclio Chrifti : (cxquoctiam 
capire declaratur, quomodo illa fit infiniri valo- 
ris:) atqui non poteft efle Chrifti actio,nifi adfit 
intcntio Miniftri facicndi id quod fccit Chri- 
ftus ; crgo ea intenrio eft eflcntialis Sacramcnto 
ttpats iliius intrinfcca. Addit autcm ibidcro, 



probari, eam intcntioncm cfle partcro intrinfe- U"*"* 
cam;hocaurcm nequaquam probant argumenta )5r>/»Jf« w 
\\a\a\ Aucloris, tnaxime cum ca fint vniuerfalta 
etiamad Euchariftiam.quia in cis nulra fit exce- 
ptio huius Sactamenti : in ea atitcm nihil pro- 
bant, etgo neqite in alirs, nifi, vt dixi.recurrarur 
adrem certam.il iundcexFidc.Ethxc obitcrck- 
ca illa argumcnta. 



5ECT10 



Digitized by Go 



TT.- 



Difp }. Jj>nx fitti partcs intrmftc* Sacramentorum. Se&. 3; 41 



11 

GbulU . 
g«i<H ms- 

;i« wUtMur 
v»mmS»iT*- 
mtmmm rfft 
fmri mltlrtm. 



Smtrmtmltmm 
OrJimit im 
Ctnftjfmrit 
mtm tft fmti 
ftxmuiant. 



Pttmil Ckri- 
fimt fimt vtt 
Smermmtmtt 
Ordmii dt- 
rr ftttfimlrm 

fitmt itdit 
ttptizmaJL 



SEC TI O ! 1 r. 

Refpondetur obiettioni graui. 

COntra argumentura i nobis ficlum 
obucics ; Higo vnum Sacramt ntuiu cft 
pars alccriu*: Ordo v. g. in Conreflario cuc 
parj pornitcntix , quh folo deficieme Ordine 
ommbus aliis manentibus non crit Sacramcn- 
tum Pcxirtcniix , ficur argumeniabamut in in- 
tcntione Miniftrt , imo rurflis Oido Epifcopi 
cnt pars Ordmis in Confeflario , 8c Ordinis 
Epilropi pars cht Ordo alicruis Epifcopi qui 
jpliim confecrauit , «3c fic vfque ad Chriftura 
oivincs oiimino Ordincs Epifcopocum qui prx- 
cr&ranc , eium p.t- Sacramcnti Pcenitcntix: . 
id quod vidctur valdc dutum. Rcfpondeone- 
g.inJo e onftq icnriaro , & cjuod atunet ad Ot- 
dmcs fcpifioporum facilis tft folutio , quia fi 
Conreflariu! eflcc Saeerdos vcrus , & haberet 
iunfdiclionem , quamumuis omnes Epifcopi 
q ii euui oidiimunt , nullum habuiflent Ordi- 
ncm. Sacianientum tamcn Pccnitentix a Con- 
fclfirio aimituftratiim idero numero eflct quod 
roodo cft ; vnde euidenter infcrtur , Ordincs 
in Epilcopis prrcedentibus non vt partes pce- 
nitentix , fcd vt caufas phyfice vcl rooraliccc 
confercnics CunfclTutio Sactaroentum Ordinis 
requiri ad vnlorem Sacramcnti Pcrnitentix ab 
ipfo Confcliaiio adminiftrati. 

Oeindc addo , nec quidem ipfum Sacra- 
mcntum Otdinis Confcftarij cflc pattcm pce- 
hitentiz. Pro quoaduerto.aliud efle potcftatcm 
abfoluendi , aliud Sacramentura Ord nis : po- 
tcftas femper manet , Sactamentum tranfit; 
Sacramentum cft pignus granx , poteftas vet6 
nonita: Chnfttts habuit potcftatcm abfolucn. 
dt , non^ameu habuit Sactamcntum Ordinis. 
Vndc poiuillct Ocus mihi (ine vllo Otdine 
eam poteftaiein communicaie pcr fotam fuam 
volunratcm ; fictlf cuilibet dcdit indcpcndcuTer 
ab vllo prius fitfccpto Sacramcnto potcftanm 
valide baptiz.mdi. Hoc ergo pofito , dico par- 
tcm Sacramcnti Ptxnitfntiat clTc non ipfum 
Ordinom Saccrdotalcm , fld poicftatcin iltai» 
acceptam prt OrJinem tanquam pcr cauCun 
efttcientem moralcm i qnia mancnte hac potc- 
ftate , etiamfl non prxccffilTct Oido.potcft firri 
idcm numeto Sacramentum Pcrniicncix quod 
mod6 fit. 

Quod fi vrgeas ; llla ipfa potcftas nihil cft 
alittd qttam ipfe Ordo prxccdens , quia nihil 
aliud phyficum datut ex quo proucniat , R.e- 
fpondeo negando fubfiimpti-.m : ficuc cnim om* 
ncs homines fine Sactarocnto vllo hibent po- 
teftatem baptizandi vllidc ( vt paul6 anre in- 
finuaui s ) ita pomic Cl-.tillns fine vllo Sa- 
cramento dare otuntbus eandcm potrftatem 
abfolucndi , quam mod6 hibenc Sacerdotes; 
ergo ea poteftas & Ordo diftincca funt , licec 
vmim dc fadto pcndcat ab alio. Eft etgo tlia 
poteftas denominatio rcalis phyfica prouenicns 
a voluntate Chrifti cam conccdentis his qui Sa- 
cramentum Ordinis fufcipiunt ; rcfpcctu cuius 
votuntatis Ordo fuit conditio ettrinfeca , non 
ver6 ipfamec poteftas conccffa : ficut titulns 
Comitis conceiTus depen-lentcr a vic>oria in 
bello non pendrt a vi4oria vt a compacce , fed 
vt a condicione fe Ivhence prr modum caufx 
rooucmis animum RegH , vt fiu volicionc ina- 
ArrUg* Tem. V II. 



niftftata omnibus etim conftituai formaliter in 
gcncre mottis Comitem : & hoc idem cft in 
omn>bus honotibus & facultatibus ab homine 
concefTudcpendciuct ab aliqua conditionc ptx- 
uifa. 

Replicabis tamen difficoltcr : Sicut nos di- RifR** 4itf- 
ftinxirous Sacrarocncum Ordinis a poteftatc^ * iJi^* 
coiifrrcndi validc abfolutioncm , e6 qu6d po- chriftm ?■>' 
cuerit fine Oidine concedi illa poteftas , ita pla- tmtrn {*"* 
ne dicendum vidcri dc Sacramento Pcenitcn htm*t*m*l*-. 
tix v.g. rcfpectu intentionis , qvia cciam potuit s *~ 
Chriftus , fi voluiffet , etbcerc vt tocuto Sacra- 
incntum Puenitcmiz maneret dcficiente er.am 
omni intcntionc Mimftri : inftitucre enim po- 
tuit ita , vc eo ipl"oqi 6i ego confitetcc mea 
peccata Ien6 , Ci Sactrdos profcirct vctba , da- 
rctur vcra abfolutio , cfto Saccrdos nullam om- 
nino haberct inicntionem abfbluendt , q>ix 
enim in hoc fuit rt pugnantia ? eo autem cnfu 
conccdcietur idcm numcio Sacramcntum quodl 
mod6;rrgo Mm.ftti imcntio non mtrat vt pats 
inirinfeca pcntttntia- , fcd pnrc vt caufa ex- 
triufcc*. Vigco , l*aptifmus v.g in ratione Sa- 
cramenri ( vt diximus fxpe ) conftituitttr pec 
hoc , qu6d fic fignum gtatix abluentis homi. 
nem , &c. at in hoc concrpm non includituc 
vllo modo intcntio Mimftii , quia nec ca inren- 
lio eft fignum extcrnnm , ncque ea abluk ; id 
eniro fblum hibcm verba 8c ablutio ; neque il- 
la intentto confert gratiam : hxc cnim folum 
caulacur a materia & fotma; ergo ca fblum eft 
cattfa extrinfcca. 

Ad arguincntum autem qnod nos ita hucuf- 
quc vrfimus , qu6d fcilicet fola ablata intcn- **" 
tione MinilUi cxtcrls omnibus manentibns.f !,[* 
non maueat $actamentum ; rrgo ea mtentio cft yj r4 hA n.nmt 
eftcntialitrr intnntrca Sacrameuto ; refponderi mdmSi. 
ctidcm modo potcrit quo nos ad ob.cCtionrm 
refpondimus : nam etiam ibi ex fola ablaiione 
Ordinis in Epifcopo .cxtctis mancnt:bus,cc(l 
fit in me Sactamentum Oidinis : vti r rgo ibi 
dixitnus , dcriiientc in fcpifcopo Sactairrnto 
Ordmis Epifcop.iU.sd.ficcrc etiam inroc S-cra- 
mcntttm Oldiuts Saccrdotalis , quia dcficit ibi 
poiclias , qj.i rft qoid d ft ncrum ; eam aiuim 
potcftatcm diximus d.riccrc , quia Chriftus 
non habuit vohintatcm dandi cam poteftatctn 
n.fi fiippofito vt condiiione Stcrarocnto Ordi- 
nis , iu plane dicam., ddtcienie intcntione Mi- 
niftri dcficcrc in ablutionc & prolatione verbo- 
rum tationcm figm &: pignoris gr.ui.r , quia 
Chriftus non volmt darc eam rationem pigno- 
ris 6c figni verbis illis & ablutioni n fi depcn- > 
denter ab eo qu6d Miniftcr habuiflct intciuio- 
nem defeAus ; crgo intentionis eft caufa vt de- 
ficiat voluntas Chrifti ; ac proinde non forma- 
liter , fed etHcientcr dcfcdus eius intentionis 
dcftruet Sacramcnturo. 

Hxc obie&io cft valdi dihScilis , 6c videtur Agmtftiiw 
efficacitcr oftendere, potuiffe rem ira contigittci ^'fi*^'*' 
quo tamen ca(u diccndum eticc , vi iolius vo- 
luntatis , quam Chtiftus olim habui, non con- 
feciiim iti Sacrameniitm , nifi prxuifa iam ia- 
centionc Miniftri nouam haberct Chtiftus vo- 
luntatem qoa diceret , Vtlo %H abtutio h*c & 
prolatio "jtrboritm fint Sacrsmentttm ; quafi 
prior illa inftitutio nihil alitid dixiffct quaro 

hoc , F.go nn.lrr.lo i idcro aU:'nem CHm intex- 

tiont verM lnpti&mttm , tnnc primo hahfbo 
vluntmttm tium dicmm , fato vt hic BttPtifmut 
fu fignnm grmim, Vnde fit , vt fi hxc fccunda 

D ; volun 



tOt <f.3m 

*rf*it im 



41 Rod. 61 Arriaca Tra£htus Dc Sacnrnentuw ger.ere. 

»oIutmti non eflet etiam adroifla priori , non conccptu furmalitct non conftituitut pct gta- 
darcrur Sacramentum : fi autcm pcr poflibile tiam quam caufat , fco pcr ranonuo Ggni ekil 
▼el impoflibilc hxc fccunda folimua darctur gratix ; ita S.vramentum Orduiis uun conlti- 
etiam non cxiftenrc intcntionc in Miniftro, t< itur per porvftatcm confeuandi quam caular, 
conficecetur taroen veniro Sacramcntum, & fo- fcd fummum per fignum illius : dibet etgo il- 
liim fequcretur, quod illa prior Chnfti volino la poicltas cllc crF.c-t.is Sacramcnti ;fi eft effc- 
qua dixcrat , Httbtbo veluiontm Sacratntmi (\ U s , dcbcr ca ;fari nicdia noua volur.mc.quan» 
mtnthnt pofim,en Vtri «bftmt non bmbebo, Deus habet vifo um adminiftrato Sactamcntoi 
eflct deinde mefhcax , & non implcuiflrt qtied quia voluntas , quam Chnftus habuit dum Sa-_ 

ptoroifctat. Quod ad Sacramentum autcro at- cramenta iuftiiuit , nihil aliud cfffut quam Sa. ~tj^ft\ '»#. 

rinet , conftat ilhtd v!tim6 iompU-ti.ro iu to ca- crameuu coiiftituctc , & per ca ic obligare ad m*m ■ 
fii pcr ill.tn fccundam volit.oinro.ad quam in- caufandos dcmdc cff.<Stus conim Sacrarocn -'*""» 

rrntio Mimftti foluro cflct condico ; a< ptotn- .toriun , per nouaru urocn voluntatem tunc pti- 

dc etiam ea intcntio cflctnmccatiatotumciicn- n o fccuram , quarido vidit Sacramcntum re 

liam inriinfccam Sactamtnti. »pfa perficlc fuk. puim. Vii qui rem aliquam 

Vcruro circa hanc dodJrinarn illud eft no- conftuuit 111 pigiius v. g. dc d::ndis millc , efto 

'tandum; eo planc niodo pofle nos dicere , fola dc faclo Sc conftaiucr tcm illam conftituat m 

J_fl'* f ' f *" ,cr ' 3a potuifle a Chtifto inAiiui pio Sacrarnrn- ellc pignoiis •, non tamen proptcrra fine noua 

to, aut c contrario folam marrriarrsita vt n atc- vila voluntate dabit illos millc , fcd vi illius pi- 

ria folum forct condiiio ad hoc , vt (. lir ftns gnoris fc obligat ad habendam cam volunta- 

Jubcrcr illam fccundam voln.oium, qua ii xta rem dandi illos millc promilfos , quando fibi 

imrneJiatc diela eompi rc n r verba m rat.onc fuerit cxhibitum pignus illud , ita Chrilius »n- 

ftiiuens Sacramcntum Ordms fe obligauit ad 
dandam , non aurem te ipfa dedk vllam poie- 
ftatem abfolucndi , fed poftea quando vidit 



~-T~omm 



Sld ttvntnm 



Sactamenti , aut c contraro foia marcna cfllt 
Sacramcntum , vcrba tci6 eflcnt conditio pro 



ea intentionc ; im6 nifi cxigerctur ad lai.onem 
Sacramenti , qu6d lit fignum fcniUvlr , polle- 
tnus ex hoc difcurfu diccrc , folam mtentioncm 
ipfius Chrifti prxuifi matcria Se fornia tfle 
Sacramcntum. Conftct crgo argumcnturo hoc 
plui nimio probar« , ac pcoindc bonum non 
efle._ 

tift-mfi U Ei igitur afblute tefpondeo, nolbm nouam 
ftiffu.m intcntioncm cllc neccfljr.am cx partr Chrilli 
nnOutim. ad conftitucnda in ratione Sacramcnti mace- 
tiam & fotmam ac intcntioneoi Muvftn | vti 
quando Refpublica voccm aliquavt v. g. con- 



mc fuicipicniem Sacramciuum Ordinis , vii 
habuic particularcm & diilindam volitionem 
0.111. 11 mihi giatiam , ita ctiam habuit volunta- 
ccm Handi mihi poteftatem conficiendi cocpus, 
lic Vnde quaudo Epilcopus confert Sacra- 
mentutn OtJ.nis , dibcmus ptius natura to- 
tum Sa. ramenuim Oidinis intuligcte in ratio- 
ne Sa, -ramcnti L\\ pignoris gratix , anteqnam 
fntelifgamM in eo honitnc ordinafo poteftatcm 
•biulucndi & coiifiucndi corput ChriftJ ; ficu- 
ti ptius natura intelli^imus iiicm Sacramcn- 



iliruit in ratione figni talis rei, nou eft neccfluin Com prrfc-lum anttqtiam dctuc citlem ordinato 



vt ca iarent.o pottea rcpctatut , qtundocum- 
qne a|:j vtimtuc ea vocc ad id figii ficannumj 
fcJ fu:>icir prior illainrcntio motalitcr pcrma- 
ncns. Cum crgo fuppofita ea prima intcnr one 
Chrifti nihil aliud dcfit fotmaliter q-am i[>la 
mJteria , Sc vcrbn & intentio Miniftn , bci e 
CoUigimus dc fafto hic omma elfc conftitutina 
incrinlcca Sactamemi , non vcro couduiuncm 
cxtrmlccam ad illud. Qii6d vnb diccbatnr, 
intcniionem Miniftii non cllc fignuni gr.itia: 
■blucntil hominem , codcm inodb ncntui q io 
aflaitur , nam fiinul cum abl nione ixterna & 
vcrbis cenftttuit Gguum iUud : non cnim cft 
ncc?fliim vtomnc figmun (jt iinmtd;arc tat o- 
ne fui fcnfibilc , fuikcit fi pcr alind reddatur 
finfibile. 



16 

ttttftat m 



gratu habiiualisrefpondcnsci VKratncniojquia 
caufa ptiits natura cft quam cfticU.s. ■ 

SECTIO IV. 
Kefiics contr* itti* fitisfit. 

RFfiicABiT fortc aliquis : Potuit illa *7 
volunias, qua Chuftus infthutl Sacrarccn- JJStJljSj 
ta, rfll lufticirns, ctiamlt nulla alia noua fuccc- \st\m 
dcret. Nam fi dixilfrt Chnlltis , Vo!o vt qr.i tato e> **- 
cumqtic ordinitiis fuctit icgitimc ab Epifcopo, trMm ^ ,i ' m r 
co ipfo habcat potcftstem valiJc con " tx - n ^ x ^^a~^ twt 
& abfol-JCndi , haud dub c ctiamli dcindc non ftntm [,^ 
haberet idcm Chriftus vllr.tn nouam volunta- 
tcm ,eo ipfoaccepto Saci.imuuo Ordmis ha- 



kun vero pro difparitate inter potcft.itern ab- bcrcm cg6 ea:n potcftatcm ; ttgo gratis tccuc 
• folucndi a pcccatis , qux daiur Saccrdot bos cimus ad nouam volgntatcm : ijuod ii noua non 



F\\i 0 (_ lc ' ;m ^' co ^ c P otc ' t * e tonficicndi 



rcquihcur , profcdo cu ipfo \rgcbic tora d 



SwiniiM ^* m 'fii ln Euchar ftia ) aduemnduro , ram po- culias fupta poGta , qu6d fcilicct ipfum Ocdinii 



njffti-irm tc &~l e ™ non cflc Saccamentum , fcd cfT.duin 
i,f,4>l\ioi( vt & fupta diximns. ) Liccr ercjo non 
•«**»■ requicatur ex paite Chrifti ad couft.tutionem 
Sacramenti noua vuluntas diitecfa ab illa qtiam 
babnit in pcima inftitutione;dico tamen ad hoc, 
vc nos habeamus cfFcclum ipfum Sacr.imenti, 
oronino dcbcre fi:qui nouam voluutatem , qna 
Dcus , fiu Chriftus , vifo Sacramemo Gcut di- 
dt , Volo remittete originalc ob B.iptinmnn, 
qucm iam video adhibitum , & , Volo gratiam 
darc ob illum ; ita etiam dicat , Vifo Ordinii 
Sactameflto fulcepto a Petro , volo eidcm Pc- 
rro datc potcftatcm conlcccandi validc , & va- 
lidc abfolucndi: vti cnim Saccamentum in fuo 



Sacramcntum dtbcat clfc pars tins potcftaiis 
abfoluendiiqnandoquidcm co Cvlo Sacramento 
ablato ciicris omnibus manentibui non darc- .^. . ^ 
cur in me ea potcft is. RcfponJeo Prim6 , Ejfi^TIgJ^JJJjJj 
pomerit tcs tia co .tingcrc ( vt obiccl o d cit) nftsrmr 
mhilorninus longc probabiliut vidcri , conti- mtn it* da 
gilfe contrario n odo, hoc cfli vt CbcifttU di-f**» f* ,tm 
«cit fufcipicnti Otdinis Sactanicnium . Dabo^ "** 
tuncptim6cam potcftatcm : vii cnim non di- 
xic , Quicuroque fucrit bapt z »tul , eo tpfo fine 
noua Dei volniuatc cenfcatut hbi 1 ab originall f 
fird , Neccfljfia cftnoua voluntas fingularii fcu 
indiuidualis circa quetnl bet ; pcr qoam poftc- 
ritK uatuta ad fuiLcptiouein Baplifiai Deu» 

vulc 



Digitized by Google 



L 



Difb.3. ^tta funt par/es mtrwfectt Sttcrmentotum. 



43 



»ntc ttlireroitcetc peccacutn ociginale , ficdate 
gcatiam ; iiade iuniclittione dico. Ratio , qua 
moucor ad crcdcndum hoc fircunJo modo rctn 
contigillc , eft , qttod vidcacur magis pcrfc- 
flus hic modtis , & magis diftinclus , vt ptl 
vnlitionem dctccmin.tam & proptiam fufcepco 
Sacranuntto Jet Dcus caiti potcftatcm , q'.a.n fi 
confusr (c antcced.nter eam dediffcr. Vrgeo, 
dum Epifcopus ordinans profcrt vtrbadicens, 
Do tifo petttl*itm , jfc. non potcft negati 
qu.n Dctis ipfo monicrtto illam ctiant doua- 
iionem faciac pcc voKintatcm detcrniinacam, 
qna vult liuic Pctro aut Antonio , qtios m p.tt- 
nci>Ia.ri vidct orJinatos , confvrrc vim couie- 
crandi & .tbfblucndi ; pcr illaro etgo vol 'itta- 
tem confcrtur imtvcdiatc poceitas : vndc Sa- 
, T_ cramcntum ipf.m Otdinis non rft -nifi condi- 
ffttit nin cain P^Cltatera ; a ro.cioti atircm pore- 

f»»imfit, a It is . <]■ x ctt in f.pifcopo, foiiim crit cond tio, 
diiit aifnt- q ri4 .ldh ic cft magis rxtriofcca mca» potcftnti 
quam Sactamentticn Ordinis quod cgo fufci- 
far m fi£*~ P'°' Confirmo , qoia ccitidirotitn eft Ocum 
pnftcrius n ttuia ad fufceptionem Oidinis ha- 
berc volui.tatcm danJi chaa&crem Sacerdo- 



xt 

OhtSio i 

tk 



lamen ordinem ad t ffvcrus phynVns prodticen- 
dosa Sacerdotc ; qtialcs ftint pofuio cotptms 
Chiifti fub fpccicbtis, rcttnilio pcccatouim, 
&c. dcbete cam pcr voluncatem explici:ant & 
determinatam Dci conccdi , non vci6 pcr illam 
confufam &deptndentcm a condiiionibus om- 
nino iiberis. Quidqoid ver6 de hnc neccffita- Nm etgitt». 
tc fit , fatis conftat , cur dicamus eam \mmc t*™*** M- 
dintc conccdi per voluntatem nouain ortam ex '"*.. ' ''J 
ptxuifa fufccptione S.tctamenti ; ac proinde p tT -, m S J. 
non cogi nos ad dkendum , poceftatem E pi- tnmftir** 
fcopi citc pattem eius Sacramcnti Pcenitcntia:, »«>»"'-«$«• 
quod cgo poftca admimftro abloluctido , aut' 
partcm Sactamcnti Euchanftiat , qnod dum ce- 
lcbro conficio. 

Tcn>6adhucquisdicCTPt5 F.fto itla prior vo- xy 
luntas fincalia nouaelTct fiifficicns ad dandam 
mihi pouftaiem p< lit» Sacrantcnro Ordiius, 
n hiton.inus indc mh I peniuis infcrri contra 
nos ; quia iu illa ipia voluntatc opoitct dtio di. 
ilingueic : vnuui , qu6d fit inftitutitia Sacra- 
meati illius Ordin-s fign;ficantis gcatiam , tkc. 
altcrum , qu6J velit ro pofito concedi potcfta- 
tcm ad validc coiifccrandum &c a qua fc- 
talcm , tSchtmc non coufeiri vi folius vohm- cunda voluntate fo'um pendet direAc noftra 
t.itis qua olim Chrifttis iuihtuir Sa»ran-cntum poteftasi ptoca vcto volitione Sacrao-icntum 
Ordinis. Etcnim char.iclcr cum fit ics phyiica, fehabec per modum coilditionis, Vndcfipcr 
Mqtrif ic ad hoc > vl nvmc prod icatt r , vl Lmta- impoilibile mancret hxc vol-.uitas , cfto non 
tcm phylicamatfhi cxiftcntcm , & non fufticit < eflet Sacramcnttim vllum Ordinis , adhuc cgo 
ea qii.r fuit olim in Chr.fto ; crgo idcm di- habcrcm poteftatcm quam nonc habco. Arar- 
cendtnn cnt Jc potcftatc ipfa v-tlide confc- gurrtentum cigo ip forma teefpondcti poflet, tUtntt 
crandi&abfohicndi ,quia,iuxtamttltottifu fen- 
tentiam , pouftas ca confequitur charaiicrcm: 

vcl cc«e cum vtrumque fit crfr&us SacNtbCn- di : ctcnim fi per in poflibilc maneict illa vo- 
ti , non ver6 Sacramentum , non cll ctjr vna luutas Dei dc danda inihiea poteftatc, efto non 
dtbcat conccdi poftcrius nniuia, alia vcio r^n; cflct Otdo , maneret intnc potcftas. Qu6d 

»*%■<-> ca volitio dicat, Non volo vt eam habcas, 
niii acctpro Oidine , fcrrpcr inuoluit Sacra- 
mentuin Ordinix ptarcisc vt condittoncm ; per- 
indc ac fi Kcxdiccict. Volo vt quicumqliepri- 
mum ocrttpaiurii hmcciuiuneni fit Nobilis.tt 
antea non fuciat \ pfOCul dubio occnpatio ciui- 
tatis non ciit conftnutiuum fbrmalitcr nobt- 
litati^j fid pixcise cbnditro, qua pofita ccnfctuc 
illa ptacedeus voluntas Regis caufnte formnli- 
icr nob lit.ttcm ; pciindc planc ac fi antca ni- ' 
Jul Rcx dix'ilct , fcd ingreilti prius pr.ini'o 
priino tuncdiccret , felo vtjti Nclilin quo 
calu clarffimiim eft , cum ingreiTum fiiifle 
conditioncmomnino cxtrinfccam & mouentcm 
Regcm ad volitioncm , qua ille rcdditus eft 
Nobilis. 

Replicabis tamen ; Cut non idem dicimu» _ 0 
dc matetia & forroa Sacramentorum , tcilhaey Ktttittt, Cuj 
eas efle conditionesad Sacramenuim ? Refpon- iu» du«mu, 
dco , Difparitatcm crtc manircftaro. Nam ablu- fimMttrm— 
tionem & vctba ( idcm dico de matetia & fot- " 



Ablatofolo Oidinc in Epifcopo non aufcrri y 1 
formalitcr potcftatem meam valide confccran- 



fcu, curvnn dcbcatotiria nouavolunutc Dci, 
alteta vcr6 non. 

Diccst Ch.ira&cr cft cffc^lus phyficus, qtii 
nonpotcftonri vi illius voluntatis gcneralis.ni- 
fi acccdat dctetminata volitio , qua Dcus fiMni 
oinnipotenciam aJ hunchominem in particula- 
li dttcrroinct ( vt paid6 antc infinuaui ) fialt 
diximus Tomo de IncafQHtone i q laimitnuts 
q ns hodic dtcat , Crttt rtutWco tibi pcretttm 
tjuoddam ,/i ttd me vttttrit , non ij.6 fu.t.cc- 
re illam voluntatcm , nifi rofita conditione 
lucccd.tt nona voluntas abloluta , qtta aCtu vc- 
lim icticlnte. At in potcftnte abfohtndi Sc con- 
fccrandi cum fit rcs moralis , noit cltcancccf- 
Jicas : potcft cnittt vi pia:ccri>.nt;s volunt.itis 
pofita dcinde conhtionc confcrri ea potcllas 
line noua voluntatc ;cif:o ai«umciitiini ab vno 
ad alitid non valct. Rcfpohdco , Vcrum qui- 
dcm clfc ; eant conlcqncnti.uv. non omnuto ne- 
ccUau'6 infaii , alioquii) nofica folutio efTct 
ccrtiiTima ; nihitominus tamcn valdi ptcb.i- 
hiliscft, & quidcm fi dicamus pntcftattm Sa- 
cerJornlcm anncxnm c|Tc chataetcri , confe- 
qncutiatrit cuidcns ; nam (i ipfc chataclcr fup- 
ponit tatcm vcduntatcm nouam ; ergo cV potc- 
ft.ts fupponcnscliar.tftcrcm ctiant dcbcbit fup- 
ponccciltam canJcm voluntarer.i : ctfi 3'irem 
dicamus potcftatcm 110:1 clle annrx.itn cll. niia- 
lirer ch.nacleri ; nih-lominus tamen , cimi tion 
minus illa difting .ntnc a Snccajitcnto vt il- 
Jius crfcdus quam "ipfe ch-racTer , qture dcbc- 
bimusdicere , vnam oriri linc nona voluncate, 
altcram vcr6 vi priotis volnntatis? 

SccunJo fottnife d!ci poifet ; C6m tvmif- 
roodi poccltas , etiamfi motalis in fc iit, habcat 



ttrti fjfftr- 

ma Sacramcnti Ordinis ) voluit Chriftus cffe Zlnt-^mlf. 
Sacrarncntum ,non effcftum Sactarocuti, aut/# , ttmtUtttm 
caufam Saccamenti ; qtiia conftituit Sacraroen- »ti ttmthm. 
rom intebus illis fenfibilibtis homano modo 
fadis,vbi iam includitur intenrio dcbita Mi- 
niftti ; vnde non pocucce ca figna cfTe condi- 
tio ad Sactamentum , fed recelTati6 dcbi^re 
cfle pars illius , at poteftas abfotuendt ti cha- 
ra&cr Sacerdotalis funt prrus cffc&us Sacra- 
mcnti : quia enim validnm eft Sacramentnm 
OrJinis , id:6 illa dantdr , fiuc iam id fiac 
iuxta priorem foluiionem pec volitionem Dei 
nouam pro eo inftanti quo videt mc validi ac- 
ccpiffc Sacramcntum Ordinis ( fiuc auicccden- 

D 4 <er 



Digitized by Google 



t$aHmtit,r». 
lutuntm nc- 



44 Rooi de Arriaga Tra&acus 

tc t per volitionem quadicir, Volo vt polito Sa- 
cramcnto canquam conditione fcquacur clura- 
&cr & poceftas, &c. hxc enim volitio aniece- 
dens habct fc mocaliccrperindcacfi cllcc pofte- 
rioc , & przuifo ipft» Sacramcnto tunc pnm6 
diceret Volo vt habeasillam potcftaiero. 
Dices adhuc : llla voluncas etiamfi aclu 



in Chrifto fit 



non caofat tamen potcfia- 
firtm ftt»». tcrD P°uto eo Sacramcnto : ergo debemus 
»Um mtm ,/»fucri , ipfutn Sacraracntum efle partem eiut 
potcftaiis moralis ; ilcut dicimus ipfam vo- 
luntatcm Chrifti caofarc formaliter cam potc- 
ftatem : curo cnim non admictamus tntia mo- 
ralia mcdia , dicerr cogiinur , eflcniiam illms 
potcftatis nihilaliud cflcquam denomiiutio- 
nem fumptam ex voluntatc prxterica Chtifti, 
& cx pofitione OrJinis ; quia his duobus in- 



De Sacrarnentu tngenerc. 

cccollatus ab eodcm collato Latinc , moralitcr 
tamcn idcm crnnt. 

Sccundo obiicics ; Miniftcr conficit vt cau- 
f> Sactamcntum iuxta Flotentinuiv ; crgo non 
cft pars illiusi quia nulla rcs potcft fcipiam 
caolare, Rcfpotidco cx dictis fjcpc in phyficis, uinlfttt t» 
Optmic poflc icm.ilu)i)am dici caufam com ttm'*&f*n 
politi , fcu totius alicuius , in quo ipfa inclttdi- s '" " 
tut ; non quia fripfam caufct , fed quia caufac **" 
alcrram coropartcm cius compofiti: vtanima 
cft cjux nutiu rhScieniet hominrm , & tamen 
cft compars ipfius hominis cti.im nutrici. Ec 
matrria prima cftcn.fa matcrialis forrox cqui 
v. g. & Uroen timul cnm illa eadem forma 
cotnponit formalucr rquum | eigobeue pote» 
rit Mihiftcr , quatcnus prodticn vctha , & cxcr- 
cct erbcicntcr a&ionero Sartamcnti , dicicau- 



telleccis intclligiiur poteftas ; dcficieiuc autcnt. faillis; qiounu» vci6 fcipfo fimul cutn ver- 

quolibct ex his , illa ctiam dcficit , ntcpouft bjs a fc produitts moralit-t cottftitttit Sacia- 

hic habetc locum ea conditio , nifi oroninove- mcntum ,dici compat» : td quod obfirua pro 

limus relabi in coonotata. Si poncrctur i)m fc- tradcndis infta. 

cunda volitio , vc fupra diximus , pro acqui- T.r.i6 tandcm poflcc obiiri rx Sacramento 

renda poteftate , intelligi runcopiiive polirr, Parnitentia* , quod non potelt cllcntsahtercon- 

quo.nodo Ocdo fit condjtio ; at fola fuppolita fiftvte mli prxctflejit pcccatum * St tarocn illud 

antiqia inftitutione aoUviJctut poflc rcfpon- prccatum noit rft pats Sacr.imcnti, ctgo cciam 



dcci fufficientcr. 
fl Ad hanc rcplicam redncitut tota vis argu- 
menti , ,V plan& vidctur conuincete, (ectindam 
illam folutionem non cfl"c furrtcictucro ; id.o- 
quc foti primx infiftcndumccnfeo. Et fatis de 
co argumento quod nos v^ldc procul ttaxit. 
FAftiM Mi- Secunda ptincipalis obic&to contta dicta 
*/>ri*/lp*ri erit , faltem cx his fcqtii , pcrfonam ipfam Mi- 



li uitentto & prrfona M nillri ita eJTcntialiter 
rcquiiantur vt finc illis nou poflit elle Sacra» 
mcntum , npn ideo erunc pais intimfcca illius. 
Htnc obiedtioni icfpoudcbo Tomo fcqucn- 
ti ; vbi probabo , ex dcfcdu pcccati prxterici 
dcficerc etiam aliquid alrud quod fi pars in- 
trinfcca Sacran-.eoti ; vcl ccne fi inueniri aliud 
non poflic , dicendum omnino eam prxccri- 



s.ur*mtmi. oiftti C |f c pjnc,,, S Jcraincnti. Patcc confequcn- noncm cftc partcm cius Sacramcnti, vt cxptefsi 
tia , quia fi diuinituseadcmniimcTovcrba pio- docec CarJinalis Lugo ibi citaudus. 
ducrrcntuc in -liete , Sc cadcm intcntio Maiiftri 
confcruarernr fine ipfo , non ficrct Sacram«- 
tom; ergo Mmifternon fohim vt caufa profe- 
rcnsvetba , & vt habens inccnctonem , (cd c- 
tiatn v r pars Sacratncnti rcquiritur. Rcipondco 
conccdcndo confcquentiam. Sfcut cnim petfo- 
naChtifti intcat vt pars noftrorum Sacramen- 
totum iila dignilicans ad rneritum{ iuxta diccn- 
da infta ; ) ita 3e perfona Miniftxi vt rcprxfen- 
tantis Chriftum inrrat in cOnftitutiooem Sacia» 
ntcnti : id qtiod in omntbus leglitionibiis & 
contcaczibas h&is per Miniftros fiuc dclcgatos 
nccc(Tan6 dicendum cft ; nam Lcgatus vc eft 

moralitcr idem cum dclrgantc i dat tanquam 2t*jd flt fignifktri in retfo , qnid in elli 



SECTIO V. 

J2u* imfrtentur in rccto in Sncrtmen- 

tisi 

Exr»i.icviMvs partes quibus Ssctamenta 
coniponiuit.it , iam erit deciatandum , qex 
cx iflis in tcdo,q>tx in obliquo. Pro quo 

SVBSECTIO l 



forma motalis valoretn lcgationi & conttactui. 

Q2»6d fi obticias, Ergo Sacr.tmentum Ordi- 
nitexhibitum a Chtiftonon critidcm cum ex- 
hibico t Sacerdote, quht in illo ioium include- 
batur Ch.ift ts , in h>ic antcmetiam ipfe Mini- 
ibt.RcfpOiidco.Phyfi.cfttiliiediuctfuin , mora- 
liter autem idcin. Sicut Sacramencum Altaris 
confcct-tm in vino r.lb.j dirfrrt fprcie phylica a 
confccto in rubro,li ( vt multi fcntiunt, h rc vi- 
na difF.tant ft^ecie : im6 , qjtdquid fu de dif- 
fccentia eftentiali rormarum vini , iaftantia ha- 
bcclocum jquia faltem accidencta ipGs, quac 



SVPPONo.imponari in rccio.feu in no- RtSm ^ 
aiinatiuo , & ligniuari in obi:quo , fcu in nem f,, lt rtm 
alio cafu , non dcuoiaic qu6.l a patic rci vnum m*i*tftltm~. 
fit alio tninus eflcntialc ipli compofito ( vtV» ■*«*'• 
ficpc in diuerfis roalctiis notauu ) qma cum 
vtr nnque lit pars , vtrumquc co.lcin modo a 



partc rci requltctut ; quia ecnlem niodo in pli- 
cat totum confiftetc fine.*na pattc , ac implicat 
confiftercfinc altera.- folum crgo pcr redtum 
& obliquiun denot.-.rur diut-rfus modus noflcr 
funt pars eius Sacramenti , maiori ex parte ccfndpicndi & cxplicandi illud ipfum compo- 
diflerunt fpecic ; & tamen ra duo Sacramenta fitum : (icut in concrcto album ponimus , Itib- Dttltrstmr 
idem lunt moralitcr. Hoc ipfum poceft often- icdcum in teclo , fiue in nominatiuo, all>edi- •xtmfl»» 
di in tnatrimonio , in quo ipft verba , aur fi- nem ver6 in aliocaftt ;diciirus cnim , Alb im 
gna , quibus cxteriua manififtatur contrae)iis, eft fibicclam albedinis ; iu homitle vcto po- 
funt fine dubio intrinfeca pars eius Sacramemi; nimus matetiam Sc formam in r-clo . vnionrm 
& tamen certum cft verba fpecie phyficadif- vei6 in obliquo ;cum tnmen vnio tamclTcn- 
ftrrc a nutibtis quibus muti contrahunt, Dc- tiahsfit homini quam m.ucria Sc forma , & al- 
nique fi vcrba Latinaditfcranc fpecic a Gcards, bedo albo vt tali ll(-c(Tcntialis (icnt ipfttm Lb- ' 
co ijiibipccic phyficadiflxrcc Bapcifmus Gtac- ieduro. Incouuarimu ftant nonnulli Recen- 

tiot:s» 



' ' Digitized by Google 



Difp. 3. £>uit fint partes intrinfecc Sacramentorum. StCt. 



45 



Cntriri* tiores , quos bcnc imptign.it Cardinalis Lugo malitet cum illo vtutm tr.tum , ficut homo ha- 

~ ali- 



Mtriniirr»m dilputat.i. fcdt.j. qili optnamur non pofleali- bcns ditiitias conftituit homincm diuitcm, cVc. 

,fu,u ktni quid.quod fit vlliusconcrcti pats eilcntialis, At vox cegnitio fignificat ita obiedtum ,vt non 

Tci"rd!«^i , 'g ,,, fi tati obliquo , fcd debcrc ncceflar.d in fignficrtut habitura ab ipfo ndtu , fcd folum 

1*X#. tcdto ; quia cum concrctum (inquiunt iili ) Sc tanquam quid purc exuinfcce rcfpedhim. 

eius ctTnfia ftu oninei patrcs concrcti idem Vnde qtando roagis volo cxplicare illam 

fint formahflinic , ficri non potcft vc concte- cem cognitw, non polfum dicere , Eft adhts 

tum pon.itur in rcdo , St non ponantur etiam bens in feobicdtum , lcd , Eft entitas q 



omncs eius partcs. Si autem teipundens , Non 
poni in redto ipfum concrcrum adxquatc, 
fc J partialitcr , aliam vcrd partcm poni in obli- 
quo , Contra infurgcnt , hmc enitn ficret hanc 
voccm cognitie fignificare aliquod compofi- 
tum rcfultans cx cntitatc jt/fi is cognitionis , SC 
cx obicclo , quia in obtiquo fign.ficatur obie- 
dhim , Sc in rc£to ipfe adtus : hoc autctu apcrte 
falfum cft •, ergo. Refpondet Cardinalis Lugo 



quid purc exuiwcce rcipc 

vo- 
ha- 

rdam 

reprxlentans obicdhim , tcu ilitid rcfpiciens. 
Quis autcm non viJeat reprxfcntarct obicdhim, V>iUr*t*r 
auc diuitias , non cfle llushabcre vllo n>odo :• { * { »0 
Sc idem dico de amore & de odio : vbi idcm 
clarius adhuc conftat ;nam odium non minirs ' "' 
fignificat in obliquo Pctrum v. g. odio ha- 
bitum , quam amor fignificet obicdhim ama- 
tum. Cernflimum ramcn cft , qttando dico 
odium. Pctri , non fignificare me aliquod com- 



numcr. 61. aliquimdo ea,qux figmficaiuur in pofitum ex odio & Pctro , fcu non vclle me 
obliquo , nullo modo figmficati vt partes,fcdvt fignificate odium habens in fc Pcttum ; ficut 
purot tcrminos , al quando vcio fignificari vt vocc ttlbnm figninvo Pcttttm habcntem in fe 



14 

Cmriimlu 



p.utes: h :cctgovox cogntio foluro fignificat 
vt tcrminum obiedhim ipiuin , illa vcro mibum, 
dulce r lignificat albedincm Sc dulcediucm vt 
compartcm. , 

Hxc dodhina etfi veta fit , non videtur t«- 
men fatisfncete atgumcnto Adiicrfattotum 



albedincro , feu connnexum aut vnitum cum al- 
bedine. 

Qux dodrina adhtic poteft magis dcclarari 
per terminunt hunc detiemitrntuj ; nam vocc 
hai cornttie , nmer , Scc. non dcnoto vllai 



• rth- nu " 3m cnim aflignat difpariratem , ob qtum 
in vna pofus quaminaltera voce dcbcat illud 
obliquum dici vt pars. Addendtrm crgo cft 
aliquid ci folutioni , ac dicenJum voccm co- 
gnitio, nmor , vijio , Sc cvteras fimiies, eflc- vo- 
ccs abftracras j qtur nnllam proprie figmficar.t 



ntpiu* i* 



■mfi* Vfti 
omttinfttm 
«•Mtifo. 



aC cognitio , nrnor , &c. non dcnoto viuin 
ob obtc&o ipfo dcitominationcm proucnico* 
tem amori , aut odio - quia amor non dcnomi- 
natur ab obiedo , fcd potius ipfc dcnominat 
obicAum ; ac proinde non figmfico obicdum 
vt formam , aut partcm, fcd pmc putc vt ex- 
trinfecvm quid. At c contrario quan^o dico al- 
bum dulce , figmfico albcJincm 8c dulccdinem 
compofitioncm , fed pure puttcos at5us : quod vt dantem dcnomiitationem Pctto ; quid ergo 
autcm in obliquo fignificent ctiant obicAum, mirum, fi cas fignificcm vr eas facientes concrc- 
habent ex connexione fcti rcfpedu eflcntiali, tum, ac proindc vt pattes eflentialcs illius con- 
quem entitas illius aclus habct cum obie£io. cteti album ? 

Vnde quantumcumque velimus eos aclus foli- Dices : In hac voce cegnitum fignificatur co- 
taric & nuJe fignificarc, fcmpcr illi dircnt ordi- gnitio vt pars cflctuiaJis concrcti i 6V tamcn ca **" c °% n, ~ 
nem ad obicdium: vti vox creaturn dicit eodem cognitio non habctur propric ab obiecto : non u " 
modo ordinem ad creatorem, ac ptoinde illutn enim magisobicdhint habct coguitioncmquam 
fignificat in obliquotnon quiavlfo modo vcli- cognitio obicciirm ; fcu.vt cl.itius dicam.Non 
mus per eam voccm fignifi:are complexum jli- nngis vnjturobicdtum cpguitioni quam cogni- 
quod refiiltans ex ctcatuta $t crearore. Et hinc tto obiecto , crgo non minus dcbct fignificari 
nt ,quod poflk dc prcienci cxillere in omni ri- pcr voccm cogmtie obicOum ipfum vt pars, 
gorc etiam metaphyfico tota eflcntia cogni- qtiam per voccm cognuum h n ficcrur c con- 
tionis , etiamfi adlu non exiftat obicctum : id trario coguitio ipfa vt pars. R fpondco faciic : 
quod non fierct^ fi ea vox figoificaret compo- Etiamfi quoftd pun&um vnionic non magis 
fittim ex aciti & obiedro ; quia tunc non poflet vniatur cognitioni obieclum quam cogni:io 
illius vocis fignificatum proptimn cxtftere obiedto (vt bcnc in obicdionc diciturj nihilo- 
phyfice .nifiambx partes exiftcrent adhi. Atin minus in ordine ad fignificationero eifc ma- 
hacvoce *U>nm , dulct ■', fcc. non fignificartir gnam difparitarcm , ck quidem qux traditut 
in obliqoo albcdo &c dulcedo, q iafi cx co q-.i6d confequcntcr ad noftras explkationes pofius 

immcdiate ante : nam iuxra primam Pcttui, 
feu paries > qui accipir denominationem illam. 
vifi , cogniti , &c. non habet in fe ordincm 
eflcntialem , quodenotetin obliquo vifionem 
& cognitionem ; ficut e concrario paut5 aiue; 
diximtis de cognitione tcfpcdcu obiecli t vndo 
fir , vt fi in ea vocc cognhum fignificetur & Pe- 
trus & albedo i fignificentur anrbo vr confti- 
tuentes intcr fe aliquod toutm, feu complcxum: 
vndeoognitio eft vox abftradht, cognitum eft 
concrcta :deindccognitio fignificatur vt dcno- 
minans obicclum , ac proindt qnafi cxttinftci 
cadcns per modum formx f.ipra fubieclum, 
non c concrario obieQum cadcns (bpra cogni- 
tioncm ; in voce itcm \\h cognitum fig»ifica- 
tur obfc<hifh quafi habens cognitioncm in fc-,& 



Pctrus aut \ac , qttx funt fubicdxa albedinis Sf 
dulcedinis , qmrque dicuntut in tedto , habeant 
vllum otdinem cflcntialem ad albcdincm aut 
dulcedinem ; in qtto ordine vt in mcdio debeat 
albedo & dttlccdo cognofci i id enim apene 
fflfum cft : in tanmm crgo fignificatur albedo 
in obliquo , in qnantum fignificatnr vt con- 
irmdta adlu cum fubicdto , & cum illo fnciens 
▼num totum: vndc clare" colligitur ,cut albcdo 
ewr Mii» ^S 11 ^ 0 * 101 vt aliquid intrinlccum voci *lbum, 
fit inttimfitm °ofcclonj verd non nifi vt putc tcrminus ex- 
w*i albo , trinlecus eios vocis cegnitio. Nec diilicilc cft 
vlterioiem eius r t . rationem reddere , nam vo- 
cc ttlbum , dulce , St fimilibus , non volumus 
fignificare albedinem nifi vt habitam a fubicdto, 
ac proinde vt cum fubicdto tacicntem vnum 



quid ; ider» optimaeft ilb explicatiofimilium licer phynVc illam non habeat, in ordine tamen 
vocum , Eft fubiedtam habens albcdincm : om- ad moralem modum loqnendi concipitur ac fi, 
nc autera quod habet aliquid , comp«nit fot- iliam haberet j quia fepc homincs accipiunc 



Digitized by Google 



4 6 R.OD. De Arri AG a Tr.irfhtus Be Sacrdmtntis in genere. 



iftas denominariones exttinfecas petindc ac fi 
efleni extrinfecx ; vt in ilL voce diuet , qux 
maxiroc dcnotat habitionem diuinaruro i illa 
aurem habitionon cft qtiid phyfuc inttinfccum 
ipfi homini , fed pure pucc c%u infccura. Et de 
careplici fatis. 
56 Ex his colligo veram efle doctrinam illam 
Xt» rjl i4a qnam Cardinalis Lugo fupra infinuauit , non 
mU*m.d ft~ e ff e jdero.aliqnid fignifk m in obhquo & figni- 
ficari mcdiate »icd multa poffc in obliquo dici, 
& tamen immediate , vt in omrobus his f<>t- 
mis 1 quz figtnficantur , vt partcs eflcntialcs 
«coiiccetortim ; iam enim oftcndi . quetn vna ex 
illis dicat ad aiiam , fcd quia de faclo air.b.r 
funt ituer fe vnitr , crgo ambx immcdiatc & in 
fc (igmficatuur , cfto vna pon.uur in nominati- 
410 , alia in gcnitiuo , aut accutatiuo. Qur do- 
cltina ccrta rft etian.fi per accidcns aliquando 



vti album , dulcc , fan.cns , iufhll , cVc. ommTt 
cnim li.tc ( iuSCa Gepc a nobis dnfti ) fotumdi- 
cunl in rccto lubitctiiro , foimam vci6 in obli- 
qt:o. 



Contraptimam inttanriam Soti argumenia- 



q**. 



/ifaificAri 
mtMmti. 



Ktn ftmptm 

tur CuJmalis Lugo - quia non m omnibtis ar- „nf*a;$ 
tifi iniibtis poniiur m rtflo maccria , vt in vocc dit^tur im 
cmux : non cnim diciuilll calicem cfle aurun«, r,a, t <^ 
aut argtntum.fcd exawro , cx argeiuo : itcm in m " "' " 
veftimtnrp non dicimos illud clle lanam , f c d 
ex iana. Ergo { vc vctum fatcar ) nullatn pla- 
nc fpecialem difticnltatcm vidco in his cxcm- 
plis , qrx non t-ptnan-r in on nibus omnino 
arcificialibus. Nam \bi n:ax:mc vidctur Car- 
dinalis conccdcrc iimtrriam dxi in rc fo , vti 
in domo, poiuc , arcn triun:phali , £Vc. refpon- 
dcmus lodcm pla::c modo q o in cslicc : non 
enim dicimus , P.ms eft lapis , kd cx l.ipid bus, 



vnaex parribus eius co:fcrreti habeat ©rdinein feii cx bp^dr ; ficut noti dicimns ,C.ihx tftau- 



clTentialem ad aheraratitlc cnim ordo tunc 11011 
conlidcratttr in £gnificationc illa, fcd codrm 
modo fc haber illa vox , ac Ci planc nullus ibi 
eflcc ordo , ac ptoindedum dico cretuum , tm- 
mediatc fignifuo cicationem ; nontamcn illara 
fignifico m Prtro v. g. quem dico crcattnn, 
etiamtl hic in fua enticatc eiTentialircr dicat te- 

fpcdtum ad crcauonem ; qma in ordinead ilJam modo dicitur optimc , Calix eft frigidus.cft ca 



rum , K J ex anro. Sidage, potiliuc oftcnda- ttifimmlitm 
mus cahccm in ie. ro fohan diccrc aun m, vel 
maccriam illam alum cx qua coi ficintr •, quia fi- ** 
cur bcnc dicinir , Album cft dulcc,5c indc bcnc , 
probat Ltigo, r.lbom in rccto diccre foluni fub- 
uA im albediuis j quia bcnc dicituc.Subicclum 
albcdinis cft fubiccrum dulccJinis , ita codcwi 



vocem creatum pcv acciJcns cft , quM fubic 
<9um illius Pe crus v. g. dicat otdmem cllcntia- 
lcm ad iilam : & codcm modo fe habcr ill-.id 
concretum , ficuc dtrm dico , Pctms albus , vbi 
fignirico immediacc albcdincm , ad quam , vc 
dixi, nou hab«r 'Prcrnsordinem , quia ea matc- 
rialis diuerfius fcilicet , quoJ fubicdJinn fit vni 
formz cenncxum , non tdccri , cft omnino pcr 
accidcns ad cttm modum fignificandi. Et ra- 
dcm voce cre*tnm potcft oftcmii id ipfiim clatr; 
nani fi coniungam illam cum accidcnctbus v. g. 
Eucharifticis , qu.e natura fu 1 non pctunt 
creatioiKm , imo illis repugnat , non magis 
dtun dico , Albetto Euchsrifiic* cre*tm\ , fi- 
gnirico in tccco albedmcm . quam dum dico 
Petrus crtAtHt '. vttobiqtic euim dicjttlt ocea- 
rio vt pars , tk vnobiqiic in obhqtio ; quan- 
tumvis in Pctro fit etJo n.ittiralis ad cicatio- 
nem , vtiin cognitione rclpcctu obiecll , in ac- 
cidcntc vcro nuilus lic talis ordo ; propterci 
quod natut alitet non pctant crcari . fcd genc- 
rari. Confta ergo,optime poftc aliqtiid dioi 
<■•■■■: diti i* in obliqwo , etiamli fic ptri intrinfeca concreci 
xblimm». fi^nificaci pcr tllam voccm , iJcoqnc locum ha- 

r F*. brtc diiicultatcm propofitain in Sacramentis 
tmrt ,»tr,n. n . - ...« [_ 

/rtmttmf»' ^0 " ^, » vtrum lcilicrt cfto um matcna quara 
f.t,. forma, quam intcncio Mmiftn & Chcifti , &c 

fmt Sactaracnto crfcmialcs non tamen pmnia, 
fcd tanttim aliqua dicantur in redo , fcu m no- 
ininatiuo ; Sc qux illa ttnt, lllud tamen aduer- 
to, quod Sc fuiiusfjpra retigi, qn.Tftionem elTe 
de foio nomine , ac ptoindc non roagni mo- 
mcnri. 



t ntft mli 



SVBSECTIO n. 

mi ie qutfiione prxcipua? 



J7 



Hoc pofito Sotus in 4. diftindt. t. art. I. 
docuit , folam mareriam importati in re- 
do , in obliquo vcrb dici fbrmam ; cui videtur 
faucre initaniia tcrum anificialium , in quibus 
forma dicirur in obliquo , materia in rcdio . fa- 
ucrctiaiu inrtantia conactorui» fctc orrmiuro. 



Jidus ; Calix cilcfacir, frigcfacit.cVc. arqui ma- 
)c dicitur, Aurum fotma an.fici alis calicis cft 
fngida.fcu habccftigus ; aut alittt malc dicituc 
AurotnSC formacahcis eft habctil rtigni , feu 
cft iubicflum frigoris,qu-a ca fotma aitificialis . 
neque habct fiigns , neqtte calcfacit, nequc c-ft 
ftibiedttim frigiiris , caloris , Scc. Vndcconclu- 
do , Non mintis caiicem ( 3c idrm cft dc vefti- 
mcnto anc quolibcc al.o entc att.ficioio ) diccre 
«n tcoo Cdani maicriam , quam eam dicar do- 
mus & omnia abaarrficiaha ; ac proin.le nihil 
polT: cx eocapicc dici fprcialitacontra Sotum. 
Mclius Sccon.16 idcm Cardjnalis L: go ilLun c * r * m *l*' 
r-iicit ; mm fictu in inlis aitifWialibus non fo- 
lum dicitur in recto ipiamaienapranalapidutnfiMnuAi 
v. g. & lignorum, fi-J c:i.,m fbriaa ipfa phy. *fun$»i. 
ficafaptdis , ligni ; quia .totum ilhiJ cns habct 
fcpcr modiim matctiae rcfpccTu formx vlrim.c 
attifici.ilis : ita in c.\C 1 noftro diccre poflitmut, 
Enamfi vciha fc Itibeant canquun fonra rc- 
iprcln rcruni, vcruniq.ie tamcn lc habcrc rcfpe- 
dfu forma: Sacramentalis vt maietiani ; acpio- 
in Je vcrumque dici in reciro , form.im vt to Sa- 
ctamenti pr ccisc Jici m obliquo. VnJc pocius 
cx hac inftantia fumitur argt mcntum pro con- 
traria (enccntia. 

Dicfnuvm igitur Piimo , Res Sc werba j8 
miniinu ndiri in rcdo i vci in h.tc vocc hnrm- C.tntlufi* 
nittts dic»rur in rcc3o tatn corpus quain anima. 
Ratiofft quxtamcn potcft in qurft onibus dc j^^^,,, 
vocc adduci ) ca cft ; nam ociin.iric ea qti.r lc Jitmtmi» 
habcnc pct modum Cibiecli refpectu alterius 
tctmini in ea voce fi^nificati.folcnt poni in rc- 
Ao. Cinn ergo verba & rcsfehabcant p-r mo- 
dtint fiibicdti , fupra quz cadir inftitntio Sacra- 
mentalis ranquam fotma afcificialis , mrritifil- 
mc ea dtio dicuntur in recto ; vti in eo cxcm- 
plo atlatode hiimanitatc : quhenim hrc dicir 
corpus Si ar.imam tanquam CibicxS i.u fupra 
quod cadic vnio.qtiicft vlcimtim complcmcn- 
tum humauitatis, illa duo dicnnt tinteclo;vti 
in vocc per/um Mnr4M, fiti in vocr- lr»m*uy»z 
peribnalicajc.idic fupra humanitatera.hjma-nc.is 
dicitur inreclo , pctloiulitas vcro :n obl quo: 

qujcc 



Difp.4- ^ue fintpArtesimrinficte SAcrimentnrum. Sc&.r. 47 

qtiare autem m Cht.llo coutrauo modo dtfci-r- bct pcr modutn ftibiccti rtfpcctti inftitutionis 

ramus , & p.-rlbiulnas Jiuina dicatur in redto, Chnlti, fcu rcfpeciii fbrmar Sacramewalisjquia 

humanitas vcr6 inobliquo, dix> Tumo 5 de In* tamcn ca intcntio neqtic in fe vidcrur , neque 

carnarione, 6c idcm confcqucntcr criam ad ra- communiter ponirur adhuc vt pars inttinftca 

tioncm immediatc dataro. , quia petfonaliras in Sacramenti.porcrt dici fans probtb Jitcr non fi- 

Cluilto huber ic put.us p;r modum fubicdti gnificariin rcclo. Ad tationcm vero immediate bMA JH7- 

fuit.ntantis h timatl tatem , qnam c contra- obie&am diciuius , Efto inrentio fit etiam par- 

rio j ac ptoinde lignificatut pet modum fub- tulc fubirftum eiiudenoniinationis.quia tamcn "* m "" u f'- 

iefti , etiamfi te ipfa non (u verum fubie- per fc cft nobis occulu , habctc fc per modum luf '™ " 

c5um. rei q^zcxplicariinaliodebear.&confiquenter " 

Scd iam ad rem noftram : H.tc eadem ratio qu-r folum ponatnr in obliquo. Hoc crgo modo 

locum habet eodcm modo in coropofitis artifi- exponctem ego voccm llam , Sacrnmentnm efl 

dahbus , vr paul6 fnperius infinunuimus ; quia m*teri* & ftrm* vifitiih h«benti* imtntio- ' ' 

etiam lapidcs, ligna, Scc. habrnt fc per rooilum ntm dtbitnm Mmiflri , pn cum inttntiont dt- 

fubiccti rcfpeau fbrmar artifi. ialisdomits ; au- *tf«/*c7« i vbi inrcntio Miroflti in obhquo 

rum eft fubie&uin tcfpectu fbrma* art fi.ial.s ponrur. 



cilicis , ! gnttro recipit formamart ; fi talemca- 
th-dta:, fcamni , &c. ergo idcm dc Sacramenris 
dicc nus. 

A-t- tm . . Secundo idem probmir recurrendo ad cx- 
tmm f r> »«- pofitotias prop< fiticiiies , cx quibus fblcmus 



Hinc Dico Vi t i mo ; Inftitutio ipfa Chri- 
fti omrono videtnr poi.i in obliqtio:quia illa cft 
quarfe b-ibft pcr molum vlt.mx fotmx Sacra- 
mcntalis . fiu pit modum figtuficat -ottis Sacra- 
mentalis. N-nenim ( vt fxpc dijumus ad nha 



rim >■ t < 



*** jj"*"— collig:te,«j. id 111 voctbus illi ncatnr in nflo, prop> fita ) Jebemus ibi cotjcmere aliquod cus 

•4 «IrpTjjii' 9°^ 1 ^ "' °" ^ttamentum l l P° baud dt> niotalc rtfultans ex ca mtentione , qc.6d fit ipfa 

b c iccic rxplicatnt hoc niodo , Ffl fig»t>m formalis fignificatio : fed eam dcnominatioucni 

ftnffale gratU , tut fi ;ihur vis , Efl pignnt debemusdiccrecfreipfam inftitutionem Chviftr 

finfibilt jirunt j aiqui non (bla n atciia , feu moralitcr afficiemcm ablutionem 4: verba, ac 

non ful t ablut.o , neque c coi'tt.^r:»« (o'a vcrba per fc ca conftituentcm in ratione fignificatiuo- 

diainti i p ; gnus ?r.ui ; i ftd id confciuf proprie rum : iuxra hanc diftinctiooem intelligo rcfolu- 

vtriq.ie, & vctbi' & abl.'.tioni,quia jjqjc vrru.n- tionem Cardinahs Li go , qui loco fupra citato 
quc eft tes vilib lis , cx *quc vrtuinqiK rept.T- . gmcralitcr tantum docct,Sactamcmumdiceiein 

f.ntat gr.tti .m, & vtrnmquc eft a Chtiftoad id rcdoomnespartescxquibtiscomponin ripfum 

alllunprnm ; ergo. Ncque vidco in hoc punclo fubic£rum fignific tionis Sacramentalis j non 

quc fpccialior raiio poffit afli;4nari , vrvnum autcm explicat quat fint paties illac ; an non 

prx alio dicamus in reao : ergo vtrumque di- ctiam htcludat ibi inftitut.oncm ipfam Chrilti, 

ccndum erit. cu.n ctiam ex illa inadarquatc componai>tur fi- 
Cunclvsio Secvnda fit : Vtrum in- 
CtmUfitfi' tentio Mmiftri dicatur etiam in r^d«» , cft val 
dc dubium. Rario quidem a nobis ignnediate 



J9 



ante allata vidctur probarecmnmo ira dicen- 
dum : quandoquidcm ctiam ea mtentio fe ha- 



gnifi atio ; 6< an apprehendat ibi fignificatio- 
ncm. qnafi aliqutd cis icbus omnib' s fuperaddi- 
fm.Vcru n rcscft.vt dixi, ad voces lolui! fpc- 
•frans , & paiui momcnti; id«6que de ca fuffi- 
huctifqnc dufta. 



DISPVTATIO QVARTA. 

Difgrtffi) de Sdcramemo Eucharifiite, 




O n remitro hapc quarftionfm, 
Vtrum vctba in Euchanft.a finr 
p.us intrin ! eca ipfius, ad Tracfta- 
tnm dc ciufdcm Euchariitiz Sa- 
cramento , qnia fft cmn di:ti» 
connexa , & facihus hic intclli- 
gitur : oritur autem cx duob.is capiiibus, 8c 
quia hoc Sactamentum rton confiftit in vfu ficut 
alia, fcdduiar tuofactis «erbis;vndc viJeturnon 
poifc illis cor>ftitui:3c quia Florcntinum docct, 
hoc Sactamentum conftate panc triticeo,3c vino 
cx vitc pro matena,. vcrbis autcm pro forma: 
atqui panis tririceus & vinum non funt materia 
inttinfcca & componcns, crgo nc vctb4.De hac 
dilficulratc valdc fuscagit CarJimli'. L 1 godJp. 
1. de Euchatiftia fcift.^. & t. Rcs tota breuius 
poteft exaaedifcuti. 



> 



SECTlO l 
Sententi» negans proponitur, & retjtttur. 

OB rapiones dubirandi allatas CardinaJis & 
Bellarminus iib. de Saaameniis in gcncic 
cap. 1 S.fecutus Scotum, Gabrielcm, Vi^totiam, 
Cathetinum St alios quos Patet Suarcz refcrt 
di(p.4i. fedt.a. quibus ctiam adhifit Vafqurz 
difp.i67.cap.;.Coninck quift.78 art.z.ctTmali- 
quib'is Recentiotibus, nrgatin Enchanftia vcr- 
ba cfTr partem iiitrinferam SacramentL 

¥^0, vt vertim fateat , vix apptehendo dif- SentmUmt- 
fic nlijtrm in e is arguinrntis ; tV Prim6 fi lo- i» Eu. 
qiun ur de pcriv.intiuia vnborum , Etcile ref- '*■"■*>' Uv*r. 
ponJro , Sacrimnirum clTe ei>s morale , quod t * m , nlT i*fc. 
non requirn jihylcam cx ftemi.tm fi . ultanearo tmm St t tm 
materi.Y .V fo' mx \ aloqnin fi in Baptifiuo vel mmi nfn- 
vrrb.i pn 16 w t a K li 'ic>i cir prof rf ntur , vel tmmr. 
i. contratio a? te vcHa mlt tio , nonfi ret Sa- 
cT-imfntum \ 1 'pd oronino f^lfim clt , fnfticit 
ttgo vt myralitct coDiungantur. id qood lic 

dcclato: 



Digitized by Google 



Tra&atus De Sacramtntis m genere. 

obiiciam , Si fufiicit quod mantel id quod di- 



4$ ROD. DE ARRIACA 

dcclato : Nunc dicnntut Sacrannentj & alia 

omnia hgnaad placitum, v g. voics .clVciflu cituriu rcclo , ctgo "poifbnn tgo hod c dici 

fignjficatrua ab inftititont I hrfti & aKrum pcccator a pe-xafo tr.is futnro ; quia ct am co 

iam dio putctita , tanquama foiffui moiali- tafu hndiccll totum quod pcccitoi diut in rc- 

KiflitM T*- tcr pctmancntc. Cur ugo a vobs pratetitis cto ; ficut hic Auclor infctcbat .puhcdci dari 

adhuc tamen pctfeucraut.bus noraln t i>cn S.icrarocuruui Euihatift.x antcqumi fimrentur 

ilT*» *4-P otcrit Sacramcntum EuthanlliT imtiuftcc vcrba , cx eo quoJ iam clUt viu pats illius. 

tmnth ftif conftitui in rationc figni & pfgnot » gratu } Q_6J li rcfpon.ici, Eain Jrnoromationcm pec- **• 

fitmin >».. Rcplicat Patct Coninck : l'crn atKiiftamq- CJsO/il uou dcfutni a qaacnrrqut cxiftentia fi- fi*"* '**"»• 

ralis non habetlocum nifiin adibus voluimm, g.i.lkati »n icito . fcd dcbcre adiungi prartcri ^TjiwTi 

qui loli vidcntut fpcdlarc ad gcn. i mori'- { eijjo tioncui a\:t a&ulfittj exiitentiam ctiam eius ^». 

vcrba , qtu funt qutd puii phvlicnro, i «>n pul- quod dicuur in ubliqtoi profcdlo eodem mo- 

fiint habcie rootalem pcr(r»ief.iut atu. Ktfpou- doSuarczrcfpoiKlcl.it , Non fi fijcerc ad earn 

deonegandoantet.edcnsjvip.ua mamliltcm dcnominatomm quod iuoeperit vna parj , fcd 



conrcfhone cxtcrna peccaioiutu , qiia hodie 
fadta v. g. Saccrdou ccnfct>v crns n otabui 
mancre , vt poflit eam non tcp <<ndo ;.b illo 
Saccrnote, qui recorduur »orfc.. pin- , nblilu- 
tioucm accipcre i vt cpnrngii q anJo p< r par- 



reqnm qt,6d ahx lam finr politar , ac proindo 
nbn fcqui, forc Sairarocntt •n Euchariftia- ciim 
pnmiiiii inchoaotUf vtfba, Ait.raittm inftantn 
di." B.ipr fuio non multuni vrgct ; P.uri enim 
Snajtz facilc admitttt potlc dici tunc «llc Ba- 



tes fit confetho malirM m amiumn j m qno ; pufroum, cuvn illc fioitur fccunduui vltimaui fui 

crgo confittit illa vcilxirin,. c«>i i.ttanoi. s pct- . pattcm. 

tVuerant.a.Mit co q' 6 • p; im K ijl . v rb- or.ui- Q^itdquid vrt6 fit dc diffrrntia a fcnrrntia 

dunt Chuftum l3on.ni m » & f-.iu.i llum Pairi» Suattz^fic teiicio tam felnt oncro; quia 

tcnfibilcm , ac (i i&a phffi c d<|f l«ii tjficOI in q> 6J ex patt bus concrcti vna dicatur in re- 

publ.cuionc piarwtiu L^gi> & >n -1 isun i.ibi.s tto, alia in obliquojett tjti v'x ij fis Scholattidl 
tcbns coi flat. 



9 

Ttiam in 



Sccttftdo itfpondco, AJh. c iri comrt tij ipiis 
phyficis ( vbi mhil p.nitiu clt ,tc utataJitaicJ 
poifr f^pc connngctc vt rts prxiefita , v.l c 
contrario futura, fit pars con pomus ioimic- 
tum , q od movi6 ubfo'utc di n<r- ui..t>.r talc. 



nota ; in»6 acfhuc rou!ti id ncgant , 

aodic v. g. dicai fo- 



vi fiipia 

vidimus : qi oJ tamen ego hc 
ncx ^b aunis prarccd.nubus , cti.ind illi aruti 
noii cxillani , & dicat ptior Antichrillo & po- 
ttetiot A.uu o. ciiamfi nrc Ad.-.rausncc Anti- 
thr ilusi.im ex P.nnt , cft onnibus , vt dici fo- 
Hgo v.g.dicotdcfa iop..llcr,or A^aivu &pi.or lcc , lippis & tonforibiis nntum I nequc rliul 



AiKichtifto , & vtrinlqit; dcnomiiyt oius fu.t 
partcs Adatnui Antit htiliu>,qtn d; fado noq 
exiftunt : hoiro itcm dicitur Iniex ab annis quj 
nnnc non cxilbint , & Jomus codcm ininlo Hi- 
citur amiqaa. Ncque obftat qnoJ in al:qmbus 
concrctis hoc non inucni.nut , v. g. in albo, 
quod tequirit pi rfcmrm albcdincm , Bi non 
denominatur .^b albcdmc qu.r Ireri f.iit.hoc in- 
qiiam non obftat , q-iia pio mco inttiir.» fufri- 
cit non rfpugnare id ahqinbus concntit, vt 



Otiuuno vnqnam atj yctifjicn. harnm dcnomi- 
nMiionnm l.iiufuc!. m rctutdl ad hnc , quod 
Antichriftus,a quo d \i)otninot paitiaiitci pnor, 
dKJtut in<rcc\o. IdcjtidlifO dc drnomimtionc 
amati , cogn t , Spc. qrtz du.ominat oncs du- 
ranieram noncx !UutcVn:orc : idcm dc dcoo- |, "'" m «»« 
m njtonc iignific.it oms ao p!.uiuun in voci- M (** 
bu 
gm 

ad ;d alti'mptx ; fciunt et:am cam volfotatem |tO* 



itl , ra.nis, &c. omncs cnim fciiint voccs fi- 

nificaiti cx toquod oiini fiiu itb homjnibus wum fi. 



indc tton pofht m Sacramcntis inferri,! 6 q ( ,od pliyfic: nor, d n:;c c.c f.ido , *c i^mcn d cuni 
\ erba prj tcnerint , illa non cllc pattcm intIM>> cas »o«s fign.ficaic ; ncqnc vllo n>o 'c iccur 
lccam Sactamwnti. 

Huic arg.imfnto alircr vidernr rcfpondcre 
Cardinabs Lugo impugnat.i prius foluiione Pa- 



CtrtHmalit 

Lh£o** aA tiis Snatcz ; ait eigo , Vt aliquod totum etiatn 
fucccfliuum dicatut dutate , non l< flicctt li vna 
rx illius partibus durcf, ( fnci.-.r h cc icfpor.fio 
Pauis Siurcz ; ) alioquin ctiam pcltel djci dari 
Sacramentiun Euchatiiiix , qtttfklo pritra trr- 
ccpta fimt vtiba ; quia tt iiqi tunt dau.i vr.a il- 
UtU pors : fimilitct ctiaui furEcer t vJun-ns n 



riutt ad hoc , q 'o * voccs 
voluntas inftitucm (blitni 
fi vtmmq-ic diccrttin in rcclo 



anf r in k<1o , & 
in cbiiqt.o ; quafi 



lam co i 



pfo 



KtrUtitrum 
ttrfamenium 
WtM Jtififiir 



Ir voccs non pofI:iir. actn de pi.T r ei:ti dic ; (i- 
enfttcantek : quib enitn vnqnam hoc dicerct? 

non crgo rccurrcn lnn> eft ad lir.ii'cs difFtren- 
tias , fed ad- hoc , q::6d ex volunfatc hominum 
confter aliqtiando pcr Gmilei voccs ccnicictaj 
non fignificari lAutUcmcriftciitiamtoriui con- 
cicti , fcu pmnium p.;rtium ill^us , fcJ vniits 



ftans ptolationis vribomm m B. p: Itro v , tantum, Sc ,fi vis , ilht s qt ac dcnou ••'r.ntur > fi. 
vt runc diceremr dari B 'pnfuius : i-.t quod vidc UC iiucrim folailla dicotijtin rcAo , fiue non; 
tur man f-fte falfum :non crgp furhcit p ar|i*e , rcquhi tamen vt altcra pars denominahl aut 
quod durct vna piis ; fufl-cit tamtn , fi tuut d etiftat^UI prttcrita fir, al q*ir.-!o cri-m f flice- 
quod vox illa. dicit in rt£ro : tu.-n crg" S.icra- rt fl fjturalit; vr cuni dicor Anttckt fto prior. 
mentutr hoc dicat Chriftum ctnu fpcci. hus u . Qu6d fi tcm hanc roagis ftholilKc vdimtii 
redo , non vci6 vctba , & illa dt:o phvficc ir a- cxplicare , pofTumui in mtilttl c\ illil concrctis 
ncant , fuflicit id vtdicamr mancTc Sacramrn- recurrcrcad moralem ttiam perfc •uerajitiam al- 
14*xini xli tum Euchariftiar. Vtiuir • h«c folnno non om- tfritis p^rtiscius conrrrti , quidq-iid de obli- 
Smk: [elu. nino fatisf.iot , & qua pirtt a fohitiouc 1'atris q ?o aut rcd>o illius fit , qnod pfr accidcns fc 
Suarcz recedit facilc teiicitur : prarci^c enim in habct ad hos modos hiqucndi. Vndc c con- 
hoc difFcfT , q :6d Suarcz durationcm vniut trario in aliis curfcretis , fcu vocibus , v. g. 
paitis dixerit firricerc ; hic autem ilbm par- kum , mgrum , taltinm , fripd*m t rdh , iH 
tem drrcrminat , vt ea fii quar fignificatur in quod dicittir rn reifro, v. g. cgo , at.t Pctrns.qtii 
trfta: ar perh.incdcuiminationem non cuadit in eis vucibut vnijc in rc>io (i»n'fi nmur , cxi- 
obie ( «ioncm quaro hic idem Audtor facir con- ftamus hodie ; non tamcn idc6 dic inur a pfst> 
tia Patrcm Suarrz , naro codcm tnodo rgo cedcnti calote aut albc.'mc calidi aui albi : id 

q'iod 



Digitized by Google 



Difp. 4. Digrejfio de SacrmentoEuchitifli*. ScCX.i. 49 

ficti fit pars inttinfrca huius Sacrarrcr.t!:c ft r nira 
termmus per illnd d;rtrudliis:at vnba intrinfecd 
componuut Sacramcntum hoc in ficri , etiatn 
iuxta multorum cx Aducrfariis Jci tciitiam.ergo 
& ipfi debcnt fatcri vciba ctle fotmam diueifo 



cnoJ non nifi in puram hominum voluntatcrn 
eos diu» rlos tnodos loijucndi vfurpantiuin re- 

ttriii i.ur dixcndu n i-ft. tt (atis pro folutione cius ptio- 
*-**»- tis otvccri.nns , Jclumpta: cx co , qnod hodie 

mm '-^icarut cfli Sa.tamentum Altatis , ctiamfi ho- 

tw<i,i> ■**>!» 



s 



dic non cx ftjm , lcd iam fint pntcrita phyfice rnodo abeo quo panis cft materia.Deindc pani* 
v.rru. fubftantiaeft aliquid pugnans ctim hoc Sacra- 

Vnib ctiam tcfpondctnr alicrum obieclioni tneriro ;hoc autem non habrnt vrrba,qux funt 
prrcc.lcti afiim j.qcod fcilicet Sacramenrura caufa iilius, vndc non licct inferrc : pmnij nen eft 
RMch.inftix dicatur cife in Altari, dcfcrri ad in- 
iirmos.&c.cum tamen vcrba non fint in Altart, 
non defeianiur ad infirmosvcrgo verba non fimc 
pars SiCranenti Euchariftiav-huic inquam obic- 
tciuni relpondctur , Cas denomiitationes-pafllm 
viorpari in alnsconctetis.in quibus certiffimum 
cft non pofle in rcdto inrclligi wramqtie parrem 
concrrti. Quis cmmdubitcr mc m ratione ami- 
c: Petri coi.ftinti pcr amorc ainicitic. Pdcj m tvvr, 
c\* tanien vcic d:otur dcfignardo me ^ Hictfl 
«•n cm Petri \irx Proptcrra volurons dicere hic 
t [\: ipfum amorcui Petn in mc:rtgo cx his locu- 
tioivbus mhii infeitur. Ad obicctioncm autem 
noftram facilc applic.itui foliiiiodata de morali 
p.rfcufrantia veibortiin nd cnim habct locum 
in ea exiftcntia S cramcnri in Altati ; Oftcnde- 
riits cnito vrtbafe habcrc vt formam moralitcr 
eiticicnrcm fpecv s , cajque reJdentem fignum 
fcnfibile f;raii.T & Chrifti *,ac proinde enam di- 



, erge nec verbm fitnt ferm» 
itttrinfecm. \ 

Refpondcbis huic mea: inftantiar , Conci- 4 
liuin foliim docuiflc vcrba cfle eodcm modo 
formam , licut panis eft matcria , quantutr. ad 
'hoc quod cll eflr quid cxtrinfecum Sacramerv- 
to , non qnoad alia. Scd contra Primo , quia 
ncque hoc potcft intriligi de Sacramento in 
fi-ri , vt ofttndi. Contta SccumJo , quia om- 
nino gratis £k folu:n .pro libicn h.r-c explicatio 
rrad t.T , cum ex Concilio nihil de illa colligi 
poflir. Mehus nos diccrc polTuiniis ( uuud Sc Argumm. 
bcnc notauit Cardinalis Li go ) idt o nrgamen- t*m * m*rt- 
tum 1 materia ad formam non valcre ,quia ma r '* *<*f ,,m * 
icriaXarpc folct in Scholis.vfurpari pro materia JJJj^*"" 
rcmota- , fcu tcrniino a'quo , & qui per irfum 
Sacnmcntum dcftruitur ; vt parct in Sacramen- 
to Pccnitenri* : nam ibi dicuntnr pcccata ma- 
rrTSntr*- kihivi» siao.T & Chrifti *,ac proin.ic enam di- teria lllius , non qnx componant, fcd qur cx- 
mmt* Altt. ccre poftiimus moralitcr vctba cflc ibi vbi funt - pellantur potius pcr ipfum Sacramcntum : ( de 
vmim sSt fp-cics.ci curo his (tb moraliter dcfcrri i ergo cx hoc tamen fcqnenti Tomo Dco dantc fiifius ; ) 
ffi " J '"' FV " his modis loqueivh nihil infcrtur pto fcntcntia accipitur etiam frequentius pro materia tcmota 
Jnttjfuitt. y a fq UCZ a i, ort i lT1 , t r^ ax norl dcftruirur j vt in,Baptifmo aqoa dici- 

Itxa ad alteram obiccl<oncm cx Concilio rur matcria ; cettom autem cft materiam proxi- 
Florentino dicim is, inde nihjl contt.v nos cuin- num Baptifmi non efle aquam.fed ablutioncm, 
ci ; & qitidem nonmilli rcfponduiic.ConciliutTi «Jf idcmdkode olco rcfpcdu Extrem.T-Vndcio- 
nominc panis & flni iofllcxilfc ibccies illas nis,& de Chrifmate tcfpcctu O dinij*,pofiiimu$ 
panis & vini. Qua: folntio diiricifis vifa cft 
Catdinali Lugo, quanJoquidcm non potcft di- 
ci Chriftum eftc fub panc & vino , co cjnbJ fit 
fub fpccicbus panis & vini •, eigo non vocauir 
t Conciliuia panem & vinutn ipUs fpccics. . Id 

qnod cqo confirmo •, nam fi nomine panis Co- 
liiin ftullent intcllcdix fpecies , ergo Cafu qno 
diuinitus cftcnt fpccies finc fubllaiuia panis & 
viui , pofteotaroen adhuc ficri conlecratio va- 
hdc ; quia tou nutcria ibi cflct , quant Conci- 

lnim reqtiirir s hoc ntitera eft aprstc fallitm. ■ tclligcntib.is , qiii porcrant aducrtore , pancm, 
Addo tcrtiam eius folntiunis impugnationcttJ : 
Concilium agit ibi de pane & v.nn amc confc- 
crationem,aitque ilh' viiSo dcbcre a imifccti roo- 

diciflimam aquam : at loqucndo dc Ipccicbus optime elfe pinera inttinfccam.efto Conciliuro 

non poteft dici , quod dcbcant itli vino ad'ivi- nihil de copunclodiccKtJlcfpondco Secundd, 

fccri modiciflima: fpecics aqu*:crg'» ConcTlium tfc melius, Pontificcm non voluifle eo loco do 

non de fpecicbus , fcd dc ipfa (ubftantia vini cidere quidquam dc partibus quibus Sacramcn- 

^ulTifd!! ■ om,itor - H ' 1C er S° cxplicatmue rctecta dico, tum cbalefcit.fed magis intcodiiTe inftruerc nos 

Cintiiinm Concilium non docerc ibi , vcrba cot ircratio' dc iis guar adhibcnda funt a Sacerdote, vt valiJc 

ntrrminum nis codcm modo clTe formnni liait panis cft 

in hmc *4-maieria I ( quod Aduetfciij f.mpoirint vt ar- 
tmrim. 



crgo confcquenter intclligcre Concilium ibi, 
dum dixii pancm eflc materiam Fnchatifti.T.fo- 
lu n fuiflc lociunim Jc mat; ria icmota.At forma 
mtnqnain dicinvr in S, bolil remota, fcd tantuin 
vl n patut pro forma ii tr iifeca. 

DicTs : QuomoJo cigo in eadcm d< finitio« 
ne accipic a.q'i iocc cas voces. vt vna fignifictc 
partrm inttiniccam , ahera folam ettrinfccam 
& rcinotam ? Facilc rcfpondcc , td itafvclum, Ai 
q ii.i ftippontbflt Cosiciliuin fc Ioqui cum in- *fl*»iitur 



Cnti- 



quandoqmJcm dcftruitut , non poflc cffc ma- ^ f Uuntmi 
reriam proximam \ verba autcm , vt qui rcd- 
dunr fpecics in tatione figui lenfibilis , pofte 



gumcntum vim aliqtia n h.ibcat , tion tamen 
probant j ) iam autem oftcndi fiijTa ctiatn fn 
aliis Sacramcntis non fcmp^i coJcm modo rcs 
efle matcriam,quo vetba fuht forma;nnm mate- 
tiapotcft elfe iu aliqiubus vcl rcs.vcl vcibaifor- 
rna autem fempcr dcbet neccllario cdnftare vef- 
bis , exccpto Sacramcnto marriroontj ; ( qtiod 



Connciai Sacramenrum ; qnibus aniem partibus 
ilhid in fadco cftc cpnftct non dixiflc ibi } alio- 
quin cgo cciam contta Audiorcs huius argumcn • 
ti dicetcm cotpns Chrifti non efle pattem com- 
ponentem huius' SacTamenti : qnia Conciliurn 
inter partcs illws non anniimcrattir Chtifttmi. 
Conftct igitur inde , nihil pcnitus contra nos 
potTe Jeduci. 

Adh ic tamen contra rationem a nc bis alla- 



folum excepit a regula gcnet.ili-Conctlium i ) tam r.-plicabis. ; Etiam caufa cxtrinfcca , Im 

non crgo in prxfenti docuit eodcm rnodo ver- principttim efliciens , dicicnc forma. Pro cuius 

ba confectacionis eflefbrmam remotam , «^uo confirmirionc poteft adduci do lrina comrau- 

panis P blbncia cft roateria rtmota. Id quod nis , qu6J gen-ration»s nrinc-pia fiint irirt, ma- 

fpecialius 'n pfTleiiti oftendo , quia fubftancia reria. forma ft priuntio ; curo tamen ncquc 

panis ita eft matcria Euchariftic, vt nequc ja fucnu nequc roaCeriafiuc intcinfcce coroponen- 

Tem.fr lU B cia. 



A r R t A c A Tra&atus De Sacumtntu m genere. 



riuni fpeci 



ntratnau 
ftiniinr. 



icct hohcj: ft ; (.oft Chrifti ta- 
me:i inftitwtanem ctutit fijjna pix\x etiam vt 
a vcibis diftinclx. ScJ Cuntca , quia fpccics 
ctiam poft CKifti inftkurionem , nifi aliquo 
alto <kuiirii>ci;mr , nulli mottaliam pofTunc 
clK ligmtni cratix i fuutncc ipfa ablutto.vt 
fcparata a vnbis , non cft cx Chrjfti infttotio- 
i nc , ncc patti.il» fignum gratix ; iicoque dixi 
jra , ex Chrifti iuftitutione vnkam efle in- ' 
[ib.lcm fign.Scaiionero gtatix cadentem 



'*! 



50 ROD. Dl 

oM*Si"» «*• Rcfpondeo, Nunquam cawfaro dici fbr- I* illius aohuc vt condiftiiida a vctbis , ergo 
fmmfia i mtm fui cffc&us : ncqtie cniro ignis vocatut 
\ripHtgf forma calons •, nec Deus creaturam prodoeens 
didtur forma illius. Ad inftantiam de gencra- 
rionc dicimus cfle ibi xquiuocationem : • ln»J 
«n»'m eft , qu6d ea tes ,q»at eft Ibrroa , poflit 
fimui efle cattfa eftuiens , aut quafi crhcien* 
•Iterius : fine dubia crrni cilor , qoicft frirma, 
eft caufa alteriirs ealoris pfoducii : quo lenfu 
adrnitiimus libcnrer h> mam pofle dici prmci- 
piura generationis. Aliud rintcrn tft, qudd ptat- 

cise , qu.uenus cft catifc cfiicicns , dicatm for- * fupraroauriaro Sc fotmam indiuifibiliter ; ergo 

ma : id qnod nos iam iiegamus : ncqueoftcQdi- njftelhim eft iiitt-lbgantiir vciba tanquam de- 

lurcomrariuin pcr cam tuft.irt am 1 nam fVirma 'tcrmiswntia fpccies , & illas conftituentia ia 

qusc d»atur priticipiuro geiwrnioois , non eV .ratioa* figni unfibilts. Ntc poteft rcfponderi, 

eitur fonna tcfpcdtu gcherationts ipfius , qntm Vetbt folum teauiri vt conditioncm, non vetd 

taufat , fedprxcisc tclp<£hi materix. A* Con» vt partcmt iam'eniro fupta lunofmodi cxttinfe- 

cilium dixit vtrba rlle formaro Evchanftix <*scoiidiiibnes feuconnotata reicci cx co.quod 

ipfius j hoc an»em oftrryh mpiiori tolutibnc, lolis ablaris vtrbis omni alio pcrmancnte non 

non poiTc faliuri per cnfiKt.ttem cxtrinfccain, ioanerct Sacr.imentum ctiam Etuhariftix; ergo 

fed admini Jtbrre, q bd fi: p*ts vcre inttinfcce veifra non pfoffeer al udjld propter fctcquirun- 

■ componens. Et fuis Je hac obic&ionc cx con- wad denwninationcm,8c conUqucntcr vt pat> 

ceptu foimx. tliius. 

o*>ffi# , Scctmdo princtpalitcr nb;iciot»r a!> eoJtrrt ■ Sed dicet Patet Vafqurz , Vctha tantum re- aefam.fi* 

v,ri * Concilio defi ,iti : Vi rt»i Eini id , qno confici- q»iri vt potunt ibi Cbtiflum Doroioum : vikJc Vafanymti 

s"cr"»*m. nr ^ oc S J,;ramf ntiim; e go f •ntcauia cfScicns fi a fok> Dcp finc vcrbis ponetetut , eflct tdcrn ftw. 

*um, illius , erjo non pafs inti nrrca..-Rel"ponJco, Sactamenriiin. Scd quarn paruro hxc doclrma 

Lijiicm efle hajtc ob c6riorcm;cttnim ctiam di- '<»»m aliis ipfins ptincipiis cnha-rcat dicam dif- 

dtttr trctbis R.iptifhii coi fi. i B iprifinnm : ergo .putatione t\» Euchatiftia ;nunc autem ncgo af- 

vetba oon crnnt pafs I' -rjf m , m»!a conte- fitroptum : fi enim Cbriftos a folo Dco tbi po- 

q-.ientia. ^cfpondco c ,u , 10 cmr .rn e non neretiw , non elic? fignjum fcnfibile gratrx;quia 

fiimi ftticio modo pro catif^litatc rfF r iiua, fod ptr fc non erfft vllo "raodo diftingoibilis illcpa- 

pro eodem ac p. 1 hcm- ■■ q-.totr ctiam ad fnrmam nts > noti conrcdrato ; necvtfih ic aljquid eflcr, 

Rtftnfi*. rcfpcftu co npoliti potcft extendi. Scctmd5 ^qnod id dcmonftrarct idqtiod nobisde faifto 

refpondco , bttamfi verba fint. caufa efficiciTs Vnba ipfa dcmoiiftratit : li atncm aliomodo 



fitert fjftat 

& *jft f<n. 



D*us qftrnderct cam pr.fcntiam Cbtifti, tunc 
illc mod r penir.ftci j<f conftitutuium illius Sa- 
ctamrnti j cpioU oftt d.ucrfum jt noftro faltem 
inadxquatt. ' » " *. '* , . ' m -' 

Sed uicfs 5ccnnJ6 ; Eriam nblntio & vcrba 



>rxtcna feipfiira coinmMnicahdo confti- ,.>p& fine i^juntioiie non fimt figna & pignora ^jff fimtk 
nmalirer : pro qro intfnto comniunirct ' g r Vix; & laiucn uollimr-d^cmiinaii ab inrcn- v '^"'l: 
folcx inftantta tx anima ratiormli fc nu- r 'onc qux eft pute occulta j rr^o ciiamfi fpe- 
: ilh cniin eft cairfa cftit iens^aclionit tuu cie» dptcniiinarcotur ejc prarfentia ipfa Chrifti 



■ < 



partialis Sactamcnti , polK -tarncn' fimul cfle 
compjirtem iHhis , vti fimili dc pfrfona ipfi» 
Miniftti oftendi fiipra:qvia vt dicar9r<atifa Sa- 
ctamerHi, non cft r.cccltitm vt producat oinnit 
qur in illo fuiif;potcft ergO & aliqtfid prorfuce 
re, &-p 
lurrc fnn 
aifari 

: ilh cniin eft ca-rfa cfTicicns' adionis nn- 
rririuT^c firolil eft pars iltius totius quod a^u. ibi qusfi otfoiltc pofiti finc xcrhis, "( ficut dicic 
. tritionc reftWtat. ' - ' Vafqijrz ) adh-c ciKt Sarramctmim. Rcfpon- 

dcovVerba ipfa eV aiftionirn ibluenJi eflc pcr 
S EC T I O II. fe manififlr.tiiiaiiitrntionij : vndc intcntio oon 

■p- eft qtiid occnltdm fitnplicitcr. At in cafu Patris 
VaKpiczriibil »flct, pet quodpoflciJt illx fpe- 
cics detcrminati ad figmficandam cxtctius vel 
grariam, vci Chriftutn v , vndc nou eflcnt Sacra- 
menctim :loquoT^cafii qnoipfc Dftis nonrrue- 
lartt nobis fe hasdctcrminatas fpecies afl.tm- 
pfifle in pignus gratiat tunc enim ipfa reuela- 
00 cflct conftitutiuum illamm in cflc fcr.iibiiis 



T 

Trcfmttitnr naflr* fententt*. 



pigitotis grati.f,idt6qt>e iaru habcrcr aliquid fen- 
fibilet 



, l T^RoBAJiLioRFSt crgo rcputo ftntentiam 
VerimimSm- i. P*lti« Suafi£ fKp:lt 3 1. fediont 1, Valen- 

. XXS, ^ X /T°r 4 - ! TL* & '• P una °/- • 

tm+timrinf*. £* tA } nx " s s-UR 0 & «horum Rccemiorum, K i- 
<* :Htm. ' lio« ', eodcm rno lo in Eucba»ftia vtrba cfle 

« , partcm cotnponentcm ficnt in aiits : e\ proba- fibile quo.corhplcretof. 

tnt Primo , qtii» Florcminum vfmiesttm docct D ifticilius Fottc poflcs contta hanc t at^onem otitBi» p r *- 

omnia Sactamcma «joajtatc rcbus pro materia, ohiiccrc , vtfrba ctiam ipfa non cffe cognofci- ">"*• 

& vcrbis pro fotma : ftc jd in omnihus aiiis de bilia ;.nam fi aim hoftiis conicctatis roifccan- 

forma inttir.f?ca imelligittir, crgo rtiaro irf Eu- rur non confcctatx^ ccnifBinum eft per vrrba 

«hitiftia ; cuin ( vt viJimn» ) non (Tt vlla tatio prxct Jentia nequaq- aro illas hoftias confecra- 

in contratium. Secnndo idcm probamr ratio- tas tcddi (igmim fcu pignus tcnfibilc gratia 

neeflicacj , qnia vcrba cm^flitmtnt formalitet roagis q~uam fintalije non coiiiccrarx, quia iam 

fpecies in rationc figni vifibilis gratix •• fpecie» humaniras non poteft intcreis diftingni , & ta- 

enim mhil pct fc fignificant ; ergo vctba funt tnen ccrtiHimum eft qttod ^dhitc m.meat ibi 
parsSacrammti. 

Refpondebis Ptimi.Etbm abhnioex fe non 
fignific.it gratiam 1 6i tamen quin poft Chtiftt 
iuftitutioiKm cam fignificar , oft figmun vifibi- 



tota^ Rttio Sacfamcnti in cis hofliis, fi b quibua 
manct Cbtiftus frrrgo rttio Sicramenti eft pe- 
nitus independcns ab ea manifeftatione pcr ver- 
ba , fiV autcm hoc fctocf •dauttMor , tam ceflit . 



Digitized by Google 



IO 

tktaSimt 
frutfin, »r- 
l*mtn; . m 

fiauti. 



/almatar, 
*Mi4 ujfit 
ma/ti. 



a\tfUt* k 
Lifu frt- 
mndfaihat 
mtcflui* 

, taftinar- 



Difp. 4? 

argumcntum noftium ex ca manift ftationc de- 
fumptum aJ inclodenda vcrba tanquam quiJ 
in nnfccum. Si vcc6 refpundcatur , Pct acci- 
dcns omn no etfrqu6J illx fpecicsuon poflinc 
d Itngtii a non conkcraus j quia com hoc op- 
tunc ftat , lcmpir tlle vc-rum, fi (ciatut cllc cas 
confccfatasjfcicndum etiam eascflc Sacramen- 
lum ; acproindc femprr d-.bcrc recurci adcon- 
Lctationcm vc addiftinctiuum. Sc confcqucntet 
vc ad inttinfecam pattem SacramctKj.crgo vct- 
ba , in quibus iiudzquatc confittit conlecratio, 
funt pats S-tctamcmi. Si ica fefpunJeas , re- 
iicierisf-ctlci nam eodem modo pocecic 1'ater 
Vafquex diccte , Si fcatut corpus Chntli c-fle 
f.ib tll.s rpccteb i« , cfto mhil iciatur de vctbis, 
fcit i cti.im. :IUs fjicciesctlc fignun graclvjcrgo 
ind pindcucef a vcrbis faluabicutcoca ratia Sa- 
ctarrKncL Su n vu n autem ex hac fulutione 
intVrti viJccut , lllam notitiam , q-iamnosha- 
brm. s , quoj fpectcs fint conierrara; , eflr p.ir- 
t?m Jlius Sacramenti ; nam fi Chriftus ibiclKr, 
& iios iJ lcircmus , efto non clKnt prul.ua vlla 
v.-iba liipra cas fpeciei , cttl adhuc Saaatncn- 
tum ; cigo. 

Rcfponlco obieftiotii prarcipoa: , illns fpc- 
cics co iiU-ct.it .is fjtlK pet fc $c vccalcs dcmon- 
flrnb;lcs,ac pcoindc fiiiflc CC ver6 etiam dc 
facto ClTe tigiium fcntibile : qu6J cnim hic & 
nunc commixrz fint cum alus , idcoque digno- 
lci noiipofli.it , omnino eft pet acctdens , nc- 
que tollic illis eam cacioneut figni qiiam habe- 
MtM ; vci fine dubio fubfctipcio mcx mantis 
propric eft per ic fignttm tnea? voluntati» ea 
iubfctiptione decUtatx : id quod aJhucrctuicr, 
quantumuis alius a Ic6 prtredtc meant manuni 
fucrit imicacus , vc ncc cgo Ipfe , tmilco mtnus 
alij , polfim catn fubfcriptionem ficftam a inea 
difceruere. Huios racio vniucrfilis eft , quia 
in h.t tcbus motalibus non cam aicendirur qttid 
ex aliqno cafu acodencaji «tontingac , qiunt 
qjid pcr fe f.r ; pcr Cc autcm cft , q.iod fpecir-, 
qnc funtre ip'.i contecratz , ferucmut vi caks, 
cV diftinguanctit abajiis, ac pruinde lint figuluu 
fcnfibilc. 

Qnod verb diccbatut in tcp! ca , maiiis no- 
ftraut notitiam cotsfcccat-onis dvb te p nutcre 
ad tationem S.icc.imcnti quam vctba ipfa, iton 
h tbec vllam dirricnttaiem nam in omnitnn l"c;t- 
t.-ntia ad ractoncm fij>ni non fpcci it qu6J aclu 
a nnbii nofcacar , fcd qn6J pollic noLi , Jfc 
potHc nosducecc in noctfiAa t<- - iignilK.-ica: ; eci 
autem ipfo quoJ ill.t fpccks (iut confar.itT, 
ctiam antequam nosid fctamus , habent vun iti 
atftu primo, vt nos du:ant incogmtiunem gta- 
rix i CtgO notitia noftia fupcMcnicns non da< 
illis tationem fignt;vti tamus ante tabcrnam 
noit conftritirnf in rationr figni vini venditi 
qnia ego ij fciam , ftd q »ia ita i<cfpublica vo- 
luit. 

. Replic.ibis : Lex non obtigat antcquam fiat 
promulgatio , pcr quani vcniamns noi in no> 
titiam volunt.ttis Leg dttoits ; crgo antequam 
.-uiJiamus nos , feu anteqitajn fciamns fudttm 
ciTeconfecrationeiji.illzfpccies non fonc figna 
in actu prlmcncque habcnt potcntiam nos 
ducendi in noticiam Chruti ftb c ; s Ipecirbns 
concenci. Rcfpondco : Efto q.izftio fit intcr 
Au&orcs, vcriim promulgnio Legis diccnda (it 
pars Legis, an vtf6 condlitio folum, vt illaacVu 
obliget ; hoc tamen ccrtom , ctiaivfi iddicamus 
de promulgacione generali fen publica , nemi- 
Arriag* Ttm. Vj 1. 



Dtgrejfiode Sacrumento Etnbariffiai. Sc&. i. jt 

nem camen dixiltc illain particiilatem notittatn, 
quam ego v. g. habco dc promulgationc iam 
f.icla in vtbc , clfe p.-ntem iplius Lcgis. Quo 
pofito dtco , pct confccratioiicm , fcu per vct- 
ba confecratiuma, teddt fpecies canquam publi- 
cmn fignum granx , & pcr illa quafi promuU 
giti in actu exctcgo eamdem cxiftcntiam Chri- 
fti ibi j ac proindc pcr hauc confectationcm 
compleri Sacramentalem tignificationcm in 
aclu primo , q izctlc nequaquam pollct i-bta- 
ris verbis: qu6J aucctn nos fctamns illas fpccics 
cllcconfccraias, non pcriiuetc ptuprie ad ratio- 
nem Sactamenti, fcJ cx pattc noftra idc6 requi- 
ri vt aitn nofcamus Sacramentum iam facxum{ 
& vc lic loquac , hjl>C[ fe vci tcftnnonium , 
quod Saccrdos, dum pnci^ic pcoficilcitur, por- 
tat tecum - p r quoJ non cmtft.iuicut in 
clU Sacrameiiti Otdo ab illo fufvieptus, fcd 
man teftatuc aiiis Sacianuncum olun ab co fu- 
lci pttmi. 

Adhuc tamen vrgcbis,Etgo falccm ipfa pro- 
mul^atio vmuulalis cxtcnut voluncacis CltcilU 
circamft cncioncm Saciaiucutocnm erit pars il- 
lonun; nam cfto Clniltus habu.tTci voluntatem 
inrer or. in inft c.itionis S.Ktamcutofum , ti ta- 
men e.nn n.ibis non liguifii.aiTct , nun eflcnt tl- 
I i lignum ekMninn ; crgu dcbcr ca pcumulga- 
tio ellc pars Sactamcnti non miiuis qi im vcr- 
ba firit cc-fpcctti Eucharifti c. RcTpond(.o con- huffu,fiu 
cedcudo lcq icl.im , ncque in contequcnti vU 
lnm ego vidro "abfiirdum, im6 confotmc eft his 
qu.r i urqua.n probiliilioi.i ditimtiC in q.ixftio* 
nr pauli antc inlintiaia dc pioniulgatione Lc- 
gi i niniTomo 4 tradidimus ilUm enepartem 
Lrgis: tdqtiod injiotia mtu iutcdc pionmlga- ^ imjm j 



1 1 



lione voLmtatis Clniiti tefpcctu Sacratncnto- v,/,,,^,," 
riun dtcendu n eft , quia Sicrarucntuna drfini- cMjjtiairt* 
tnr : ,fi:t f r£tt.ri txttrnum aut fenfiln nfiuutirnenm 

ie ^rj/i<:vbi txprcfe mpiiptuC mr.nifcftatio 

(Vnflbilis Inftitltt uil : m L,gc vcio non'*,!"'* 1 
.... . illcrum. 

ponitui aJ:o expi-l c Ca extL-tiof pcrccpti- 

biliras , len l'ntib.luas:vnde aliqni contcn- 

dunc vi lolius imcnofis vi>luncatis L-gifla- 

tutis <ibl'g.ii'i Itoiliinet .mte ptomulgacioncin 

<3c bcc-c lioc ipfitm non 1'ibfiftat ( vt co loco 

dixim.o ) non tatucn poteft tau» Ucilc rciicl 

q ia n io Sartarnrntis. Ncc pocrft hic habere 

iocutn idq.md dc a6tuali notioa noftra paulo 

anrc Jiximus ,fi.ilici.c , cam pronwlgationem 

itin.- necc(Uriim fo.um vt nobis conlL t de in- 

fticiitiooe -, id qttoi p;nlct ficci , fi Dctis no- 

bis cogn cionem dc fiia voluntaic infiindeieci 

ergo promulgaiiuo non vt pacs , fcd v t caula 

tci]uiriciii ad Siciamcntu.it ; hoc inquam dici 

non poceft : nam fi Dcu* line cxtet.-u nuni- 

ftftacionc fuptadiCJto modo fu.m» voluutatem 

oftendrrec ,tunc tcsillac(fi.c quidem in ic leu- 

libtlis, non camen elK-t fcndbile p gnus grati.. ; 

q lia catn eiTc pignus non pcr al>qtud (enlibile 

cogtiofccrcmus : vnde oon eltct Sacramcutt.m 

pro nobis ; vcl fdtcm elT-t omniuo diuciLmi 

ab his qux modo fifni. 

Deintc tandtru obiicies; Vnba in Encha vhima *b- 

tiftia nori (ig-.iifi. ant graiiam , lcd corpus Chii 

ft{ \ etg<> non funt Sacranici-ti pats. Pririio ne- 

goantcccJcns : licct cnii» n iiuca f.ia ntM fi • f' t ^ 'u'eu* 

gnificent hifi cotfUit C-hr fti , c.imcnco OsM^^ t^ 

afliimpta finc i Chnilo ad tigi'ificanduin Vor imfuaat 

pos ipfn:s vc Ctbnm apifute, imn.ediar. fub fpc tratiam; 

ciebus panis figniriceiit gratiam , & funtpigniis 

illitis , quia pci graiioiii Chc.Ujscft animx ci- 

£ x bus. 



i 



• jt Rod DE Arriaca Traftatus De Satramentis in gentre. 

*mt*pMm ^us Sccund6 refpondco, Eriamfi immcdiate nequc prohibiiio rpfo , fcu lcx ipla : in fcntcji- 

fcrȣ#. non figmficcnt in rc&o gratiam , diiromod^ riaantcm Catdmaiis , quam vcniTnnam iudico 

• fint aliqusd qiio coroplcntur alix res ad figti fi- f Vt alibi oil uJi ) pcccatum aclualc imhidit 

candaro gutiam , eo ipfoeiTe partem figni vi formalitcr in fuo conccptu ipfum libcrutcm in 

■alis , & confequentcr pancm Sacramcnti -, vt adlu primo, qua in prjediclo concurlu confiftit 

patet in Miniftii intennooe & aliis rebus , m ircm ipfam prohibitiontra, qua: confiftit in ip- 

quibus non fcmpcr coilibct pani conucnit dc- ulege : vticrgoadcam rationcm pcccaii requi- 

vominatio , qujr trtbuitur totiex illis refulun- runtur paucs qutdcm a&u cxiikntcs^, non ta- 

ti ; imo aliquando conucnit contraria , vtfapc rncn phyficc vnttcei sn quo cft pcccaturn s iu 

odalia propofiu dixi ; & paiet in dcnomina- dicerc podcut hi , icquiri ad rationcin Sacra- 

tionc piiofis&pofterioiis , iiniftri , dextti,&c. mcnti pattcs actu txiftcutcs , non taroen ide6 

Amicnriftus v.g.qui non cft ptior mc vllo mo- illas omncs drbcrc phyficc ellc vbi cft S-uta- 

do.tft tamen pars conftitncns dcnoroinaiioticm mrntum : cxquo capuc ficilc polTcut affigna- 

prioris , quam cgo habeo : nequc enim cuili- K difparitatcm inter vciba prjcccdcntia , fic in- 

bct parti pct fe dcbet conuciwc dcnotniuauo tcr non-ierracutiois/ro. 

Qj.ndquid umcn Jc co Cardinalis Ltigo ar- 



SECTIO in. 



gmnMito fit , snel.u> Secuodo idcro aiguraen- ^f^jT 



V rttm non retrAtlatio confecrationis perti- 
neat tU confitntionem Emhartfiu. 



oa obitcr eft hic qnarftio quam tra&at 
Cardirodis Lugo contra aliquos Rccennores, 
Vtrum ad conltm>tionem Sacramenti Euchari- 
ftise ita pertincant vcrba, vt extgaiur ttiam eo- 
lum uon teuaCtatio. 

SVBSECTIO I. 

ludtciumCardiaali' L»go Je fententi* 

aff 



tatuf , qnia non-ie iracVtt;o includit ad rero no- ^,, ^ 
fttam ipfamprzteritioncmphyficaro vetboturoi «rj»»* a 
ac proindeni Aucxorfs vcl iioltntcsdcbent fa- 
tcri, vcrba clle partcm intrinlecam Euchariixiz: 
pottoea includi in non-rctiactationcparct.quia 

OCcasione prarcedentis dubij cxpcdien- no.vrettaltario , vt cft puta carcntia, ctiam 
da obitcr eft hic qnarftio quam trattat datur rcfpccku veiborum nunquam prolatorutn 

qtt i- tameii non conltituit vllo roodo bacramcn- 
tum ; crgo vr conftituar.dcbct fi ipciadderc prx- 
tcritioncm tpfam phyficam illotum ! illa cnim 
pra-teritio fimul cum hac ncgatione faciunt 
Jion - retracutioncm vtilcm ad intcntumno- 
ftrum. 

Dices'-Eo jpfo qu6d vrrba prrcceflerint poni- tLipUtti 
tur nouus rcfpcdusin ipla non- rcuocatione, 
ob quem illa ibia non retradatio.ttiam vt con- 
dift ncta a pKctcritionc vnborum , conltiiiiit 
OwMVLit ,ne cogmtur fateri verbaipia Euvharillia; Sacramcntum. Scd contra.quia 



N 



I 

ellc jntrintcca Eucharifti.t poft factain quidqyjd ncgaruuro tft Jc faAo in ca 

confecrationem , aflirmarunt folam non-retra- rctt.varione polt prolau v.taa , lUm ad-t- 

clarionemeorumvcrborum ellc tunc adtu par- qiwtc formaluTs n • cif r, clto non fuilfcut ver- 

tcm , qtiia itla non retractatro durat ctutu ba ptolata ; trgo ilia non reuo^atio ptr tpfain 

tUDC dc pr efcnth ideoque vit.nur prarcipua dif- pxteritioncm vtiburum complcttil fomulif- 

ficultaSj ob quam multi allj negarnnt vcrbisra- liinc in tationc non reuo.-tionis conllituentis 



mm.m L*tt 

ttnttm frg 
4Jl*m tw 

ttmtltm. 



tionem partis Iwius Sacramenti ; qnia (cilicct 
ctun non dntcnt durantc SaiTamento , non vi- 
•dcntut clfi polfe pars^llius .- totum cniro ne- 
( . quit iinc p.in biu 'urate. Hun s fentem:aftin- 
""damcntiMn , a promJc totam fentcntiam ieii- 
cit Cardfnatu Ldgo ibi Piini6, quia Sacrarocn-^ 
ttnn EuJvu ftia toium eft in pyxidc , & t.imfn 
ibi non eil rcuocatio .vcrboium : ca cnhn eft 
apudipfum Saccidotem: ergo poteft tifc Sa- 
cramcntum , vbi non fur.t omncs eius pancs: , 
etiam dunrc pottiit , quando non dursnt 



partialitct Huch.u Itiaiu. 1}±>1> 1 ii rcfpotidcas 
S.cuud6 , hnnr Kefpei^urn eltc aliquid pofi- 
liaatn morale fnndaium in pt.» ttritionc |'hy- 
fica verboriim , faciiiu* adhuc rc;icictis \ Vii- 
nv6 , qtiia* cnra moralia , vt f.rrc dixiiuus, 
nihilfunt diftinditum ab ipfis pliyiicis funda- 
mentis : id qnod oltcndi in pt.vfcnti clatc po- 
tcft nam JXa-cise confiociata ptatictitionc 
verborum , & quod ailhuc non iit retracu:a 
abfque vllo alio ibi pofitino rcfpeclu concepto 
('vt bcnc vrgct co loco citato Cardinatis Lu- rlttrimivr^ 
. il'a:omnrs :pcr q-Kid - x intcgro reiiciiurfun- go ) concipimus pcrfcuercntiam ful.kicnnffi- / M '^ f 7'" 
. ""* damentum corum Amftotum.Ego quidtm- hanc mam ad conltitutiontm Saciamcnti : qnid crgo 
im—g»ntmr rationctn non magnificio : nam vti Adueifirij nouus illc tcfpcdrus opcrab.tur ii< co cafn ? aut 
«r memt dictint ea vcrba m fiiri Sacramcnli quali JFc- ^uomodoeeplicabitur in quo ille confiftat ? er- 
jHturjtui.- cilsc ipias fpecies , ifadiccnt petperfcuetantinm go finc ncceffiutc & impcrccpttbilitct ille fin- 



A fimiti 
ftu*to 



moralem eotumdem vcrborum in ea non-rcua- 
<l«?one confiftentem aflici moralitci eafdcm 
fpecies , etiam quaieutis cxirtcntcs in pytidc; 
verbis autem pi^edcirtibtis, quia non extftunt 
non poftc tribtii , nec qtiidem mo,rjlliier , t.ilem 
modum afficicndi. Sxpe cnim contingit vtali- 
quod totttm tequirat omnes fuas partes adu exi- 
ftenicj , non tamcn requtTat omnes illas j"n co 
Ioco vbi communiter dicitttt clTc totitm. Sic 
peccatum aftu. lc noncft , nifi aiftuillius partes 
omncs exiftant ; non tamen cft iieceiTum yt 
omncs lint in homine ipfo , in quo pcccattim 
adtuale dictrur elTe : nam in homine non cft 
pl:yficc concurfus indtfTcrens in adto primo* 



gittir. 

.Secund6 eam folutionem dc pofitiuo refpe- 
c>u 6c 'docirinam lotaro Rccciiiioitim rcttcit 
Cardinalis Lugo , qnia vetba Huchariftica dtjru 
primum profcruntur , fignificant non folutn 
Chriftum elle tnnc f ibtis fpeciebus, ted ctiam 
ilhim fut.irum (^utmdiu dtir^runr fpecies;ira vt 
co ipfb prinvo inllanti figmfi.cttir tou futura 
duratjo Chtifti in E.uhaiifta fub cis fpscie- 
bus ; ergo fi illa vcrba hodic h.ibcni vcruatcm 
( vti tcuc-ra habcnt ) eo ipfo , fiue dcinde ;*,uo- 
centut , fiuc non , femper vctc oftcndcnt Chti- 
ftum ibi contincrkvndr illa non-rtuocatio erit 
planc irnpcitiuctu ad icm no&ruu .- qood *i uV 

vviba 



Digitized by Go'Ogle 



verba co modo 1 



Difp. 4. Dtgrefio de Satrtmtnu EuchariftU. Se&j.' jj 

uificent , probat fusc hic cfTe fubfpecicbus aliquibus antequam corrum- 

fi enim dicimus illum pofle 



aucior cr eo , qtiod Eccleiia <5e 1'atrcs fcmpcr 
collvgcrunt cx vcritate vcrborum Chriftum 
ramdiu cflc fub Ipccicbus quamdiu illx non 
Cornimputitur. Vrgcturque td ex eo , quod 
pct illa verbi fp.-cics conftituantur vt cibus; 
cib.is .lutv-m , q-ii fuucl ell cibus , fempet ma- 
ImK-titU tx net talis qua;iidiu non .corrumpitur. Confir- 
***** 'fpi m n pr.rterea ; nam quando Chtiftus Dominus 



fitm*- 



ttrtutm *r 



dixit , Hoc cft (orpM menm , comedite ,non 
aflctuit ptxcisc , Eft corpus mcum quamdiu 
ptofero vcrba , alioquin, quia non ipfo inftanti 
prolationis comedetunr, non bcnc fniuliflrnt fe 
comederc Chriftutn ,fed fummum fpccies.quc 
antca hjbtnflcnt Chnftum'6£ iam ellent itcrum 
cum fubltantia panis , crgo dixit , Hoc e(l & 
eri: corpus m'um mtouftue fpeciet corrum- 
pantnr , crgo illa vcrba fignific.int de fiituro} 
crg j fi hodic fiittt vew, fempcr oftcndcnt Chti- 
ll.nn , cfto frquaturdcinde qujrcumqtte rctra- 
Itatio in M'niilro. Ncqucobeft qttod coptiia 
ilh ejl lit fuliim de prxfeuti , rram ita fignificat 
de ptelcnti , vt fignificct de prarfenti pcrma- 
n:ntcr :ac fi dixifllt , Eft tjuttmdtu fpeciet du- 
rttterint. ■ • 

Tett'6 oftenditur idem intentum ; nam fi 
vcrba non (igntfic.tnt Chrifturh pro inftannbus 
ftq.ientbus , fcd.folum quando profcnmtur, 
er ro in tilitcr rcccurrunt hi Auctores ad non- 
icuocationem illotum , quia non-rcuocatio non 
potcft caderc in id quod non eftantca fadrum 
aut dicxum ; ac proinde qui vcrbailta non re- 
uocat , folum ccnfcbirur non rcuocare id quod 
priusdixent, hoccft , Chtiftum ftrflc in pri- 
mo infiaiui; de permanentia vcio in cq tcntibus 
nihil dtcct ea non-raioeatio. 

Quarto , q-tia ca ncgatio non-reuocationis 
dcbct cflc nobis nota jnaui alioquin Sacramcn- 
tum hoc non cfllt nobis fcnfibile; dcbctergo 



\6 



pantitr : fi enim dicimus illum poite , pio- 
focto merito hi Rcccnriorcs requirunt cam 
carcntiam non-reuoc;itionis ; fi autcm noti 
poteft , tunc habebuot locum argumenta qux 
Cardinalis Lugo contra hos facit. Dtfquircn- 
dum crgo nunc cft ,an fit poflibilis ea rcuo- 
cario. Aliquis ftatim refponderct negando, 
quia cum Dcus fit in ' futs decrctis abfolutis 
immutabilis, fi fupponimus cum iubu.fle 
dccretum non fttbtrahendi fe ex fpecicbus, 
hflttd dubie iam non potcrit ncc diuinitus fe 
fubrrahere. Hxc tamcn rcfponfio non cflee 
ad rcm noftram t non cnim nos loquimui 
iam fippofita irrcuocabili voluntate Dei , fed 
fuppoftta inftitutione Chrifti Dbmini vt homi- 
nis ; ea autcm volitio, vtpotc humana.bcnc po- 
tcft reuocari;ergo. 

Idc6 aliusdicct , Efto voluntasilta Chrifti 
humaiu capnx fit ex fe reuocatiouis , quia ta- /• ,.•«•-*.•.•» 
mln prom.lit nobis fuam prxfcnriani fub fpc- ch'fi,jit 
c1cbusqu.11r.diu non corrumptmrur , non vi-J^' 1 "' 
deturpofle eam voluntatcm fincpcccato mu- 
tare ; certnm cft autcm ill.wn non cflc pcccati 
capaccm ; ergo. Vcium adhnc non fiiiif.tcir fo- 
lutio , quia poteft excog tari Cafus, in quo eare- 
UOCatio omninofiat UM vlla culpa; nam ea 
prom ffio in t intum obhgarc vidctur JChriftum 
Dominum , in quantum finc iniutia aut damno 
noftro non potift infringi : atqui fi hoftiae 
ronfecratx fiitt poiccla? in locum , vbi iam nOr» 
pu.it t cognofci aut inucntri ab homiue , fed 
ibi fint cotrumpcnix ccflat noftra tota vti- 
litas ; cur etgo non potcrit Chriftus fta- 
tim dcfinere cfle fub illis finc yllo pecca- 
to , etia.n non expeCtata coiruptionc catum 
(pecicrum? 1 

Tcrti6 dicct alius ; Chtifli vctba dixetuhc 
ipfum duratUTUni fcmp-r fub fpeciebus confe 



nobts dc llla conftatc non conftat putctn cx cratis quoufque ha; corrumpantar ; crgo fi ali 

ipfaverbornm prolatione , ergi folum ex tra- q Dando <omtarium f-icat , iam co iplo redJec 

Jitionc Ecclcfij! : ,ntqui hxc traditio eft q.iid - ca v«ba f .l'a , & tonfcquentcr iam reddcrctur 

lonunt hi ali- 



prxtcritum ; crgofaltem ex partc pi 
quid prxtcrituurad conftitutionem Sauamcnti 
pertinens. 

svbsectio ii 

• • « * - « . 

£ui d in es ^u Jjliovt dieendut». ^ 



tliclii.n iici filf.ins : td qttod otmmio tcpttgtiat. 
Exe tnplii gfatw , Sinc dubiocx fc potcll D^u» • . , 

atiit h.Iarc pcsnas mfcrni ; at puftquam rcuela- 
uit fe eas rfun annjhilaturum ,*non pottft anni- 
hdare , qnia<reddrtct ftttim prxteritum dicl.im 
f.tlfum. Vcru ti ncqt,te i I adhuc ratisfacit , quia jt r , 0 mtm*, 
non videtur Citciflfs dixiflb cam propofirionem f it»t'[- 
vniucrfalem cupi ca illiniit uione; tantum enim 
*J TTic qtiidem benc & ingcniose" vidcntnr dixit , H*c attotirfcumyue fecerith ; in mei *^ r > Tt f mi * 
AXpondctata circa illauv fcntcnuam, putarcm memoriam facietit ; pcr quod folum oftendtt 
VufU* rnu~ ta,TV n alitet rcm ejtpli. ilam lgitur flHeccntio-'. confecrationcm $c fumptioiicm corporis eflc Sc 
o»tm,Umtfiri rcs illi nominc 110:1 rSuocationia > q iam rcqui- fore in mcmotiaoi ipli s ; non vidctur autem 
&cbr, : i,. runtadvalotem Euchairftixvt pirfeticrantis.in- ligaffe fibi pet hoc manus , qu6 minus poflec 
tclligunt non teuocnionem ipfius Minfftti qui iajti rcuocare hoc Sacr^mentum , nc poflimus 
conlecratiit , matvfeftiflnic dt cipmninr ; quia valtdcconfecrare : q i6J fi hoc potcft , potcrit 



quantumcu.nque Sactrdos . qui confccrauit , 
rcuocet deindc ea vciba, a.ih .c mancbn vc- 
tum & proprium Saci.mienuim ; crgo cx hoc 
capiteeanon reuocatio omnitlo cft#npertincns 
ad conftitutionem huitis Sacramcnti : nec 
contra ill»s alio egemus arg imcnto. Qu^J fi 
loquanrur d: nnn-teuocaiione f.ida nb ipfo 
Chtifto , qu.ifi dicarn pevleucrantiam Euch iri 
ftix pen 'erc ab co qu6d Chriftu<; in calo nr,n 
retiocct fua vciba ', fietiim ca reoocaret , co ip- 
(b defineret cfli: f ib fpecicbus: fi dc h ic inqunm 
non teiiQcattonc IoqtTant\jr , rcs eft fatis dtiWa, 
an poffit Chrtftus dc potcntia abfolura , fup- 

pofita inftitutionc Sacr.imcnti , velle dcfinctc rocn iudico , vctba illa fignificarc quidcm poni 

Arriaia.Tom. V H. E j Chtiftum 

t 



afottiori poft confccr.iras fpecics dcfincrc ali- 
quan Jo cflc fub illis , ctiam antequam illx cor- 
ruitipamur. 

Diccs ', Q jando.Saccidos in confecraf one 
vnlidc protulit vctba , lignifiiauit vrrc Chii- 
ftirn fote fiib fpcciebus quoufquc h.r corruro- 
panttir ; ergo i.1m non cft lot us abftr.ihcnJi fe 
ab illis . ivfi reHJendo vetba illa f.ilfa , fi a* * 
tem reddanturralfa^ergo nec ponetiir ib* Chfi- 
ftns pro primo inftanti , q da non f it pofitus 
nifi cx vetitate verbornm , crgo fi in primo in« 
ftanti hxc non f cte vcra , non pof. erur.r e- 
liam pro primo ibi Chriftuin. Dicendum ta- 



•7 



< 



Digitized by Google 



54 Rod! DE Arriaga Tra<£htus De Sscramintu r» gentre. 

Chrsftum ibi perrmnentcr , per Cc &naturali contrarium fic:i , profifto dtbum ciTc fempet 



potcft , vttui!) Jcf.iCio >J ua ilcw.t ; &: faltcrn 
p r hoc tolliu.t finuma a rtitudo qiue poterar 
eflc : vti non cflct vllo modo dc F de id cuius 
COOtnnjimditHniluscontirgert pofkt ctiam ia 
fetifucompofito cctielationtstqouianc illc attbis 
uVoplicilct fa.tem Uiu uitus pciit.t rflie falfiis.* 
idquoJ omnino rcpuenat. Vii'.o hoc ipuim; „ **» 
nam prrmaneina Chiifti fub fpcckbtlS efttnl- ff nm ,* t 
raculofa ;rvgo fi non obftjntc vctitatc vcrbo- tin,J,ckr> 
rum conflaaiiuiiis ChiilUu potcft cefKtre di)-fti**ifit*ti* 
rarcfub iii:V fpcc :; bas , proftc.o non iolum'"*f•*• rt, »• 
dioinitus ffFdj tv.turahffimc potciit ; quia ccf- 
faie ibi cflc non eric iiiiiaculum , quin porus 
crlfatio a miriculo ; crtrn omnino ncgandum 
eft polT; dcfiiutc ihj tfll Cluiftutn etiam di- 
uinitus fidua vcriutc vcrbotum confccra- 
tionis. 

Rcfpondeo ad prxciptnro Jiflicuhatcm , cf- . 
fc quidcm dr Fidc , fi omn«a tcquifita adfint, ,q, 
panem conotrti in cotrnts Chifli; qttamdiu yniimCwri- 
•utem ibi Chnltus perlcucret non Ctte de F;dc, /"* ff*"' 
ar proindc non fcqui quiJquam contra vtrita- 
tcm iT.yftcnj,autcon;ra artnui F»Jet,fS co quod 
dcabfbhua puuutia pcffit inde aufctri anre- 
fuam prxlcntiam qitamiiii fpccics non corrutn- quam fpccics ct.miinpantur. Quod vcr6 dc 
puntur : atqui cibum t-fTccibuin quamdtu fpc- ccrticuduie dnbatnt non habct vilam difficul- 
cics datant , folum eftnuu;a!itci verum ; nam f-aiem , quia ncc Ecclefia ncc Patrcs vnquam 
dittinitus certum eft polTe anfcrri fiibftamiam maiorem ccrtitudmcm dixeitint eflc , quod ego 
ntancutibns intcgris accidcnti>us ; ei^o c- in Sacro iiunamcornusChrifli » qi itn ille qui 
tiam cnc diccndum, non obftantc verit.tircoi - inpittrino acciptt, pancm , eumquc comcdir, 
fccrationis in pnmo mftantt, nihilominus pof- Ji-bcac cinitudmcm , q:6J cotncdat vcrum pa- 
fc diuinitus anfern Chtiflum indc antc Ipcic- nc<p;c* tamcn rfiutaimS Deuspotuit rihctisfpe- 
ium corrtipnonem. Qjiando autcm Pattcs cicbu* iilis in piftrino aufrrrc llibftantiam panis 
dicjnt nos non d.b.re dnbitare dc vcr.tatc mJc non ubftancc tota ca cut tud nc;ttgo idcm 
vcrborum , vcrifltmc dtcunt , & optimc Jifcur- erfc in prafcnti. 

runt ; quia non magts Hcbcmtts dubiure pa T Vtgcbii:.Vcl vcrba pracisc fignficant efTc tr> 
ncm a piRotibus factum cfle vcrum panem, Chr.ftum fi.Ii fpcckbos pntvto inft-mti quo Rtfltts, ) 
guim Chriftum peft vcrba-coniecrationiscflc pcrficitiit couftctatio .vcl fccjutntibiis: fipti- 
Itib fpecicbus : at vti optimc ilat , rt non ob- PIO , cr«o vi Conkri:it^i.:5 uou inanct natt.rali- 



tcr ; pcr hoc vcr6 non tolli , ty\b minus Deuj 
diuinitus poffit dcindc ctiam ante fpecierum 
corruptioncm Chriltum aufcrrc inde : vctba 
enim illa xquiualent his ; FmI» vt <jnoi tr*t 
T»ttfi*l(*-p*„i, fitCh'ift*t. Vti autem quod fuit piuis 
$> cbnj}*' ct it natura ii tcr g£ pcr f c ITU „fi]rum panis 

ctrrm"t>ti»m 1 llJn ''»-u accidentia non cottumpcrcntut ; cum 
ftismtrsmf. t.nnen optimc ftabat, q.i6J Dcus nihilo* 
fmltmritttl miniis tnitaculosc potuerit antc fpccicrum cor- 
ruptioncm aufcrre indc fubltantiam panistcli- 
t2is intcgris accidcntibus : ita idcm diccndum 
vidctui m pr^fcmi ; ncque cnim ma^ori cutn 
rigore d.bcuc intelligi illa vcrbaeflc irera.quara 
fi iJcm Chtiftus deJilfct hominibus potefta- 
tem Jap.Jcm conucrtcndi in naaem diccndo 
Hjc tjf panit ; pcr quod non aufcicbat fibi 
potcftatcm , vt facta a tv.e ca conuetfione pof- 
fccipfc poftca dttiinittis iti-ium illu n pancm in 
lapidcm conticttete. Id qutid ad homincm ex 
Cardinalis Lugo fupra tradita do<ftrina fuadc- 
tur i ctcnim ipfc ait poni ibi Chr.ftum co mo- 
do quopanis tft cibus: hoccft, vi ficut ci- 
bus fempcr cft cibns quaudo non conumpitur; 
ita CbtiftuS fcmpcrtctincac rationem cibi prt 



tcr Chr Itus ronft.intir fub fpvCtcbus confecra 
tisrquodiU iiarcticun, : v:l figuificant ctiam 
drindc maufi ti.m ; 'Sc n:nchib;i locumadhuc 
argumciMiitn lupta fvctu.n , q.;oJ fcil cct re- 
ptignci , fi ca fcn.il lunivrra, crli.itc dcinds 
Chi.lii.m ibicflc ; quia iam co \] fo non fuif- 
fe 



fcnt vr^a, P tlpondct», lis vtvb s nihil amplius 
figmficari quim , Htc fucctiit Chiijluj lcce cbrrftu, m». 
ftr.U , *» tnedo ww t/t/«; quo mJtntrtt ptm: ftl>ff*m, 
E* hac autcii. v;nt.ite rcdc infcr.mus cum ma **•*•*■** 



.8^ 



nanrc ca rationc non dubitandi poflit Dcus dc 
abfoluta pottntia .•uiftrtc dcindc ft bltantiam 
pjiiiscxilhsfpecitb.is.f.ibq.iibus piilot iun- 
fuic vetnm panem ; ita ctiam vi lctur optiinc 
fivti polle , v c non obltanrc ca vctitqtc conuer- 
/ionis panis iti cbrpus Chrifti polfit diuinittts 
cx eis fpecicbi saufrri Cht ftn's ; ficm cx.illis 
iplB , fi confrcracp non fuilknt , potu:lfct di- 
uimtusaufcrii panisdbftantia. Ratio a priori, 
quianoit debcmus diccrc , magis ncccfldr b ftlb 

cis contiucti Lhriftum , q tam antc coaifrcra- ' ncrc conflai:tcr ; vii in Mnt oon Ptstfuiwiinns Sj^TjJ l /^ 
tioncm contfiubaciit f ibftaiitia panis, fcu quam auf rn li.bttantiam illius ; qc.ia dc mitaculis mtumttm, 
in fpecicbus nunq<tam conrccT.mJis condnemc Ittil SiUul*wcfuRktmut J vti qnando Chriftus 
panis i &faltcm vi inllituiioniscius S.icramrn- conucrtit m Cana Galdia: amjam in vinum, 
ti non potcft vlla tatiouc maior ncccffitas' in- n*cJiffin:c & cadcm veiitatc potuit ca vciba 
fcrti, atit dici Dcum magts ligallc fibi in vno prpfcrtc ,Hct rjl i/ittnm , qtn ptot:i!it fupra 

panem, thc efi cerpui tntnm ; tnr.c autcm 
ea vcrba figtiifivnflf vinuj.i fncctflille co mo- 
doquoantca erat.iqtta ;vnJe bibcntcs ex illo 
dciudc non potCtant r.:tiotwb.litcr d. Ir.tarc, fc 
bibcrc viiffm qnainJiu fpccits durariint 5 &T 
tiiiicn ncmt» prtidcntei potetit ncgate , ettam SjE^?! 
fuppofito eo miraculo , & illoruin verborum n ) Z^tnti- 
vcrit ttr , adlmc fiiifle poiKbilc cKuinkas CMi\- bms fp,titbmt. 
fto dcftrueie inde fubft.mciam vini relidis fpc- 
tiebus: hoc ipfum nos in pr.x fenti dicimus. 



* mm ■■■■■■ »1«^'* 

cafuquim inaltcro mantis. 

S VBSECTIO 



111. 



• contr* hanc iotfrioAm 



"p istat autem niinc difflailtas illa , quod 
XV'ci|icct non videarour efle ccrti omiM ccr 



titnJinc de cxiltcntia Chrifti fub fpccicbus, AJdo cx aliis ntpiribns , poflc nobis mult6 

cti.m.fi fciamm vafelj illas f.iflc confecratas; maius infurgt re dubium , an dum communi. 

hocantein viJctur gtaUC abfiildum & contra camns rccipiamm Chtiftum ; lum qniaSaccr- 

inoJt.m Inci ,cndi Pattum. Sequtla autcm pro- dos dcbita intcntione cicarc poccft ; tum quia 

~r> tjota cum fuf ponamus polfc diuiuitus fbrtafle ncc vrtus cft Saccidos , fotteetiam non 

tuit 



Digitized by Googlt 



ss 



mcntorum intclligi pcitcuct, ntia voluntatis mtnttrtmrt'. 
Chnfti non fc inde fi bir.dundi , ac pioltide f'"rW'« , «- 



20 



11 



Chtifti fub Ipecu bus fit abftrahendo a vcrbis 
iniractdofa , & ablatio c conttatio cflct uauha- 
lis , ncgandum eft C hriftum fuppofiu ca vcri- 
tatc pollc naiuralitcrdciincrc. Racio cft clara 
cx diiiis , quia vcntas vctborum pctit fucccdc- 



Difp.4. DigretfiodeSacramentoEuchartJiU. Scftj. 

fuit vcrtis panis auc vcrum vinuin ; qua: orr nia 
finc vlln pcorlus miraculo contingcrc pollunt; 

at Chiiftumdiumiius indc fc lubiraxtllc nc- vi folius prxceffionis vctbotum non intclligi ^*"*^^ 
quaqtiamprxfumcuduin eft , quiaulia miracu- illud Sacramcntum ; pct quod tamen non cx- 
Unondcbcmusncc quidcm fub dubio rcfor- cluduiitur vciba prxtcriu , vt fi.pia bcnc con- 
midatc , niii fuiuunicntum aliq iod pro iilis tia cos Auftores oftcndit Cardinal.s Lugo , &c 
habcamus , qiuk hic non habcmns. noscx ipfb diximus. 

Ad coiiiimationcm a nobis fupta pofitam Illud umcn obfituo , hunc Audtorem, ciim 
facilcrcfnondco , Salua vcricate vuborum non obiccifllt libi , catfntiam ictiorationis (alccm 
polTc naturaliccr Chtiftum defincic eflc ibi, parcialitcr dcbcrc componcrc Sacramcntum, re- 
poflctamen diiiiniitis: vnde fiuc confcruut io Ipqndcte Primo cotucdcndo id eflc ncccfla- 

rium , non tamcn propterca adntitti aliam for- 
ntam pofitiuam qnatn vciba; qtiia ipfa non- 
rcuocatio cli qnan mctatis vctboium pcifctic- 
rantia. Quam loluciontm cgo ctiam oimino Jjjjjj!?? 

[itobo 1 intellig.ndam tamcn iudico cum Ci d'cTr/a*tit 
imitatione quam cgoaddidi , vt fcimo fit dc /jmj*, 
ibi ciict panss .iuxta dicLt : atqui panis natura- nulla alia fofira pofitiua ; nam carcntia tcuo- 
l.tcr non potclldcfiuctc antcqnam corrumpan- catioms vttalis , Sc vt tequ titur ad Sacramen- 
ttir fpccics ; cigo Chnftus cti.un non poietit tum hoc folnm , a.ldit fupta prxtctifa vciba 
dcfincrc : c comtatio vcro ficut p.mis poiclt di- carcntiam a«us contrutijin Chirfto : fi autcm 
umirus dcfincic manentibus fpcciebus , poierit loquanuti dv fotma priuacitia , ccttum cft catn 
ctiain C tiftus omnino inuiolau mauentc vcr- pctfcueiantiam inoralcmVfbotuin plus dicc- 
borum vcritatc. , re q-am phyficam vctbocum pr.ctctit oncm: 1 

fuFufr-u R-^phcabis ; Orgo abfolutc non eft dc Fide, ea cnim foia non conllituitnon-tctradlaticnem, 
/*m fp ccic * >Ui titc confccratis manccc Chii- qiamdiximus rcqniii; dcbct etgo illa fotma 

ft im;quia nonclt de Fidc , ciufmodi mitacu- ncgatiua fup.raddi. tc hxcdc prima Cardinalis 
lum non elfc rc ipfa faaurn. Rcfpondco, Birc Lrgo foluiionc. 

dc FiJe , Chnftcim ibi manctc, nifi Dcus mita- Sccundo illc rcfpomlct , Efto admicntur ^'tt^ttuk^ 
culosc contrarium difponaf, q.iia vct6vtom- eam non ccuocationcm cfle ncccflariam , non^ m 
nino certum fuppouitut Deum non faduruin tamcn proptcrca lllam forc patcialem formam 
hoc miraculum , idc-6 mciito ludicati qiafi de Sactamenti, lcd folam puram extrinfecam con- 
Fide catn pcrfcucr.mt.am. Qjx folutio maxi- dicionem , vt vctba pr vccdcntia fignificcnt in 
mc habere poteft locum iuxuptincipia Patrij" a<5tu fccundo ; vti quando Supctiot dat fub- 
'ttntu^tfjt T annetl & ipfitlS Cardinalts Lugo , qu6J (cili- ditofacultatcm aliqttid facicndi .qtiamdiu non 



Im Tmtntrr 

O* C*rdi:i» 
lu Litftftm 
Himtfl dt 

fuU. cct ctiamfi ad.niUcatui m (yilogtlmo aliqua 

ptxmiiri fol&m 11 .ciuaiitci vcra , conclafio ta- 
mcnfitdcFidc ; cum crgo ibi potutur ptic- 
niillailla natutalitct ccttiflima , qu^dUcus ta- 
lc mir.tculum non f.tciet , cllo polf.r , & alccra 
p.xmifla de FHe , qu6d tamdiu ibi Cbciftus 
■nancat , quamdiu Ucus.diiiinitiis contr.umm 
nonvult, potc ft jbfolmc in ea fcntcutiadict, 
Imatjfrtutn dc Ftdc clfe , Chtiftum ibi manfutum. Qub<i 
•^"'"♦'^* ll magis iuxta mea ptincipia ics dcbcat difcuti, 
f 'n*^J. mmtm P olcr '' hci , Solum cilc dc Fide . Ciu ftum ibi 
cflc politum , Sc manfurum quoufquc (pccies 
corrumpantur , nifi Dctis diuinitus contfafiiMn 
fccerit;quia ver6 non reticlatnt fc id non faclu- 
tum , proptcrca non clfc cam continiiam p.r- 
mancntiam omnino dc Fidc ; idc6 fuota dixi, 
Solum cflcqitafi dc Fide , quia rcucra millibi 
cll rcuclatum Chriftum nunquam (c indc fub- 
«..(aurum antc corruptioncm fpccierum : cft 
tamcn id omnino certum , ita yt qui dc ea re 
dubitaucrit , poflit mcrit6 iudicari h ucticus; 

quia magis ccnlcbitut dubitatc dc yalore con« pcccatum habitualc ; indc enim inferunt ( Sc 
(ccrationis quam dc co mitaculo ; vti c fto non quidem optime ) Ergo ca carcntiacft pars & 
fitdeFtdemc clfe homincm , vbi cnim quarfo non cxtiinfcca conditio ad pcccatum. Q.'»'s a«r 
eft iddcfinitum illetamcn qai dfccfctmc non tcm non videat ftatim eandem omnino ciTcra- 
Cflc conceptum in otiginali , autmenoneirc tioncm dc Sactamcntoffiq dicam ) habituaiitet 



rcuocaucrit fiiam volnnt.ttim , illa non letto- 
cario folum cft i onditio cxtiinlcca : folacnim 
conciflio ptxccd.ns cft qi x dat facciltatcm. 
Hanc rol nionem lecundam iudico clTc oinni O/mmJjmrtm 
no conttana 11 principiis huius Audor s , qui tT^T, 
bt;s optimc alioquiniftipugoat connotata; ccn- t >t*lt([tnwi 
/co ctiam ablolmc tuni pofll- fuftmcti : ctcnim»<« Satr*- 
purc putc rcl qtiis onurbus maiKittibus , & ">«B#<i 
folaablauca non rcuqcattonc pctit Saaamcn- 
ttim , inxra id «quod pro hac Iblut one admit- 
ti*ut ; c rgo ca nou rcuocarib fotmal fli tie cft 
Ban SaaJmcnti, & non pura conaitio. Con- ^f^jfi^ 
hrmattiteuidcntct cx ccna apud hunc Audo- t^Ui * ' 
icm inftautia , qd6J peccantm habitualc dicat 
vt p.ittcm non folum pcccacum prxtcritum, 
fcdctam inadxquate ipfam non-icuocaiiocrn ± 
pet fatisfaiftuuicm furlicicnrcin , aut pci non- 
condonationcm : id quod piobat hic Au&or, 
&omncsalij qui cam dodltinam tencnt-. narn 
bmnibus aliis pcrmanentibus fola ablata ea ca- 
ffntia conlonationis non manet iam amplicis . . 



a* , 



capacem 



vcl non tfle clcua- 



tumad ordinem gtatiavudicati dcbcrct h.rfcti- 
cus ; quia prudentcr non ccnfererut dubicarc 
quod cgo fim homo ; fcd dc illa vifitatc Fidci 
vniucrfali , Qnid «mnh homo rft conceptui in 
mrij>i»*lii autris illa, Qjoi omnit bomo pof. 
ftt fuftipere Utrmment* , & ftt «d gratitm 
'1 tleu.if.ts. V.nde roncludo, Satis probabilitcr 
ftrjrmtn. polTe dcfendi eam fentcntiam Rcccntionim, 



pctfcuerantcm ;nam fola ablata ci carcntia cef- 
tat illud , vt dixi ; ergo ea carcntia cft pars il- 
lius vt habitualiter pcrmancntis. QiicSd v«6 Hf /*•.'« 
dicebat hic Au«or dc illa conccflione fupetio- mtt £r im 



t*tt 



tis,, fcilicct r/ptam farfllutcm proucnuc aprx- 
tctita conccffionc ,habct eodcm modo contra 
fc inftantiam in excmplo pofito ;nam tora fj- 
cultasfVt ficdicam) qux in Dro rcfultar ad 
odfo habcndum cV puniendum pcccatorem , re- 



qu6d fcilicct dcbcatad pctfcuerantiain Sacta* fulut cx pcccato ptxc*edcnti aaualhctjnon mi- 

E 4 nus 



■ c. 



Digitized by Google 



F 



56 Rod. DE ARRIACA Tradhtus DeSaeramentu ingenere. 

'nus quam facoltts fotas eundi rcfultat in mc cx verborum ) qtiod i!lc fuctit vei i- confccratus, CMfl*mi$t 
liccntiaconccda mihi a Supcriori hcri 



ergo 

fictit hoc non obftantc ca non futsfactio , icu 
ca non-.ondonatio cfl pars peceati Ivabittulis vc 
talis , ica co !cm modo ca non-rcuocatio Supe- 
lioris cric pars licentije illius vt pcttnaneiuis 
moralitcr , liuc iam illam voccmus foimam, 
fuic matcriam , fiuc alio nomine ; dc qtio non 
fum 'blicitus : fi cnim fcmel dicatur pars , cius 
facultatis , rohil iam curo quomodo fit vocan- 
da : qitando crgo diciturtoiam faculcatem pto- 
ucniic a prxccdtnti concctfioiie diftingocndum vi.uicrf.iliicrii.fcii, In Eccltfia optimam cfle 
cft i ium ea facultas duplicircr pore.t confide- confuetndincm cxlijbcndi cam adorationcm 
r.tri , \cl vt f\»t hcti , & pro hcftunadicj hoc fpcclcbus, fnpra quas rcpotacus Saccrdos pro- 
au.em fcnf i fn.e dubio p.ouemc abhcftcrna tulit vetba confctrationis. Si ergo potuit Con- 
<bla conceffiotv:: altt.r trgo contid.ratur vt ho- dlium dicae , lutc incrito nou obftantibus eis 



aut quoJ habueric vctam imcntionero , auc 
qtioo fpccics illx quJ. in Proccflionibus dcfc- 
runtut , fi n t ex critico j aut qnodnonfit pofiu 
ibi aliqua hoflia non confectata loco confecta- 
t.r i aut qi.u I attu non fint corupta. fpecies, 
cfto fortc cxttrius bon._ vivitantur : quacum- 
quccniin ex his circumftantiis dcficicntc defi- 
cit ibi ellc Chnftus , non cft autem dc Fide vl- 
Iius cx illis txiftcntiahicoc nunc, multo autem 
m i u ii . omaittm firool \ St tamcn Concilium 



dic durat , & pro Iv.dicrna d e dat J-ccntiami 
fub hac aurcm conaJ-ratiotic dico non rcuo- 
cationctu deb-ic ncccltarid dici patccm eius fa- 
-citltatis : vnde cond.ido , S: fciucl adimtiaiut 
( vradmitri dcb.c iuxta hucufquedtcfci i» folu- 
tione fccunda ) cam uott rcuocacioncin volun 



periculis -dorat oncm cxhibeti , quia eamora- 
liter iv, n attenduntut ; prcftdomulto mclius 
pocuic diccfc.Dcbcti cis fpccicbus auorationcm, 
ctiamfi diuinitus poturrir Ct riftus te fubttahe- 
rc jqtiia huiufmodi miracula muho n.inusmo- 
raliter dcbenc tiincti quam ea aliaqux poffiinr. 



tatis Chrifti rcq iiri aJ huc vt (ignirkatio Sa- fine vllo" ptuicus nuraculp contingcre. JVicns 



cramcntalis in a :lu ptimb durct , admitti ctiam 
dcbcte , eam cftc pactem Sacramcnti vt pcrfene- 
lancis. £t fittis dc bac digrcffione occafionc 
eius folutionis. 

Qi»6J fi alicui dnrum vidcaiurallcicre, non 
eife abiblutc vndcqua-u: dc FiJe , Chtiituro 
roancre toto terapoK q.to fpecics conlt-crata* 
durant(cfto idnon col.igaturcx w ve.bonm, 

inquo mmusm.hi placct CarJin lis Li go ob l .tDa? , lictr ctuu hoc-opt.n c Itec , quod ali- 



ergo Conciliiilla cft , yt dcfiniat cx vcntate 
v-vboturo optimc concludi , Chriftutn elle po- 
fitumfubfpccicbus, & quidem ( vt dixtrous 
fupta) indcfectib litoV , narnralitct loqucndoj 
ac ptoiodc qtiia mitaculum nouum fubuadio- 
njl cx fpecicbus non dt bct timcti : quo cnim 
fundamcnto illnd timtbtmus ? proptcrca colli- 
gi, iorc u-.critodtberi cis (pccicbos adorationcro 



b ca 



dicta ,Sc m quoe contrario acquiefco cis Rc- 
Qu$*i»h A-centiot b is ) dtcat Cht fttin maioti aJliuc ri. 
SfjSftwA 'P orc & adthinxiifw cis fpecicbus quim illis fiK- 
rif aJftr.dia pauis fubltantia , aut quam vn- 

quam ctiam amc infticutioncm hinus Sacia. quidcm co rigqte , qnoJ pto^rie tcdJerenrut 

mcnti f.icnt vila panis fubft.tmia adftnda vilis falla , li coat/atiuia ConHingCiet ; fed quia fifc- ePa^S 

(pecitbus idehac vuo vohtntarc Chrifti nobis mcl finic-vcr.vponcndo ibi Ciaiftum, ciim per 

CtmftatC nOntam. ex vcruatc verborum q-.iatn fcueramia vjttrior natur-i;tt t f^tjuatut cx pofi 



!-i.!v;,'( 
Jft$ittm, 



qnando ccfiare dminitus Chriftus pollit 
pr.ifi-ntia toM vcrborum vctitatc mtcgra. 

AdJe , fortalle polle CDnccdi , fcciam ex ve- 14 
ritatc vctborum colUgis.arrrp:rfcucraiiiiarp»non guatmbmt 

tiitri 
Cbttfli 



tioncefto pir vctba no» aftttmctut,merit6 vcr- 
bis.cribui illapotcft ,-iuxta ptincipium ttitum, 
dat firrnam , dat confejucmt* adformw, 
vti fi qtii* drocitt , Ecrebic h*b*rnus pincm td 
comedatdttm , sccti' ajius infctrct , 5i boc ve- 



ez tn iitionc : i it «nttn id cteditum in Ecclc- 
-fia fimpcr , qnandoq tidem fcmper fuit iudica- 
tum Chtiftmn tamliu tnan^te qtiamdiu fpc- 
cics durant. Fprtalll- ipf." Chriftus rmtlasiit 
Af oliolis fc fctucl pofitum fub fpecicbus n-.m- 

qnam .ib iiiis rccciKirum ; ctiamli aiifolutc id rmtfi c/f f ergo Ladie non morttmur f*me \c.cnt 
non n?pi:gnnct<ciam fuppofiw confcrcrationis ill.im conicquenriam omncs bouam dicent : 6c 
vcritate. tamcn nemo.potcft ncg.iie , quin crir.m data ve- 

Vig:bis tamenciimeo Aiiftotc.- Tridenri- titatcillius ptopofitionis ,qv.oa habcamus pa- 
Rttli*.n num Scirionc ii. c.-.p. j. cx vctitatc vcrborum ncm , poflit diuiivtus , anuquam comcdamus, 
^"J! . Tr " dcdnctt , Sacramento htiic ab oninibus Chiifti atifciri nobis illc p.in s ; tacco quod naturaliter 
fidclibnspro more m Ecdcfia Catholica fenv - poflintahj veoire quj pants aufcrant , & nos 
per rcrrpro latric cnltum in Tenctatione exhi-». * rooriamur rame & vt rem.mag s vtghttn , po- 
bcti : h nc etiim dedtici.ur.ipfain veticatem vct- 
bortim perfua Jcrc ciim pcrmancnt.am ; nam 
alioqnin no» probar.tur cx ea 1 vcr utc 'dcbcri 
adoraiioucm : adoratio cnim Saramciuo huic 
conccdicur dtim iolrmnitet dtfvaut , ob aclua 



*1 



4m t t.t 



xtt me dixifie , fiodit comedi ttd fititttMem, 
quis dnbitct exwcritatc h:tt colligi tcclifliniC, 
Er£t)h*c h*r* ; feu bodit , r.on mtjfa fame; 
ncmohanoillatjonem ytujalam rcucicr : &ta- 
mcn diuiqkus tota iti.a vctitace prioti inccgra 



lcm pnfcntiam Chnfti tunc temporis ,non rriancntc po(fimt omnes c bi cx mco ftomacho 

.- ij .... r. ■ A . r . e.-y ... . r r • _ __• , t. j: f n- 



ita aufwrri ,vtcgo eaarti hodk cuccct fanic Ra- 
tio a ptiori cft , qnia cOnfcqliciria; hx cV vttira- 
cesTeotper arftimtinrtir phr.c indtpcndtnt: s a c.i- 
fibusfoluoifccundu.nabfoluiam potcnti.im pof- 
fibilibus crgo recti dicere po(uimus,i:x verica- 
-tc vcrborum caspi pti(cnr?arn coiligi , non quia 
vcra elli\abfi)luich.qiic>iido i;pn pofli;r.,(i Chii- 
ftuscciTarct ib: cfTttifcii quia naturalitct crt con- 
Htaltit r fit SaccrJot. -n lcgiti rcconfecrantem , 5c cum nexa hicpra:fcntia vctitatipcr vcibafigivfiva:r. 
'«""rl^bica intentione cclcbranrcmi ponereChri- Fcdc hac qorftionc occafiouc Kcccnciorum Sc 
' ft-im f:b (ped&M - y non cfttamen dc Eide. Cardinalis Lueo haacnus. 

SECTIO 



pr.rcisc cx co qubd in ipfo jnftanti confccra- 
tionis Chriftus fuccic prxums. Rcfpondeo.Hoc 
teftimoiiium lcue cflc pro hoc intcnto : ercnim, 
quidquid iam (ic de ptincto hoc prifinti no- 
ftra. quzftionis, ccniffirourn eft Ecclcfiam mul- 
ra alia Itipponcrc pto ea adoratione , quam tri- 
btiii h.iic Sacramento ; qui catnen non dcdu- 
i Jrf . cunrur ex vt vrrboruir. Nam qtiamuis CCflllta 



A't,tu,ttt* r i> fpfciebus; non cfttamen dc Eide, Catdinalis Lugo haacnus. 
fni»fuF,i*,( mult&autem t"'nui iJ fcquicut ex vcricatc r 



Digitized by Google 



Difp. 4« Difeejfo de Sacramento E*cbati/lU. Seft. 4. 57 

intentionem (vt buicobfcriiauit C.ud.'nalis Lu- 
go) aliqoa diflvreiitta ift imcr Euchatiftiam & 
alia Sacramentai nam in alns (vt fupri oftendi- 
fortnaliccr ex fola ablatioue intennon.s.nul- 



SECTIO IV. 



Obietlionet »i zr-.handum verba nou 
partcm Sacrameuti Encharijli*. 



esc 



VT ad ptxcipuam vcrd diftlcultatcm de 
rcrbis vt conftitucncibus Euchariftiam 
rcdcamus > obiici adhuc poteft, Si ratio a nobis 
lupra fi£t.\ alicuius elTcr momcnti , ctiam in- 
trarcur vt pats EiKhatifti.t tom Sacetdotium 
ipmis confccrantis, tum illius intemio ; hoc au- 
tcm vid^tur falfmn , ergo. Sequela probatur, 
qtria (i profercns vciba careat ir.tcntione , vcl 
nou lit K ipfa coiifccraws Saccrdos , non con- 



miis;rorrnaiircr ex loia abiatioue [ntennon.s,m 
laalia pcnitus rc fublata, non eft Sacramcntuini 
crgo hoc in fuo conccptu clTcntiali includit m- 
tcmionem:hxc autcmrauocellat omnino in Eu- 
chacifliainam ablata intcntione Sacctdocis non 
ccluret Sacramentum , ea precisc tationc quod 
iUaceifarct , fcd quia eo iplo Ctu ftus , qui cft 
pais Sacramenti eiltntialis , non ponctctur fub 
ipecicbiis j ac proindc folum aiguiciucmon fbr- 
malitcr, ex d,.fccw mtcntioim dctincrct elTc 
Sacramentum. 

Fatcor hac ratione oftcndi,non cfle in F.ucha- Ultn .y Mi _ 
riftia eam nccclTuaicm claram , qua: cft in al is; „.}„, , : i Ml g 



Juitiw im kfc* Suramcntum. Vrgcrur cadccnobicdlio in . putarem tamen auhuc alKnck- rcm eflc dubtam; p*r> s*"»- 

fmu n*n fit ipfa fuoitantla panis & tini ;«cnim ctfiChri- nam pro ea ipfa difctcntia fupponiiur.id , uuyj *"* 

tlntijU. 



f" s*>,- ttus cflct fub fpccicbus , *c vctba confcctatio- licct noa rcpugncr, non ramcn vllo modo ton- 
2**'' '* '**" pia pio.eircntur ; fi tamcn non ftiiftct ibi ante ftat reipta dc fa£to contingerc , fulicer , quan- 



conleirationem fubftantia pauis , non cflct Sa- tumuis decflct intcritio in Sacudute , li taiiKu 

craincnium Eucharillix , ergo etiam fubftan- Chiiftus ponetctur lub fpicicbus , foic ibi Sa- 

tia panis prartcnt*conftituit formalitct Sacra- crarncntum : vidctur cnim id Latis probabilitcr 

incwam : id q.-odoc abfurdcmi eft, & contia potre uegarisnam Conctlium Florcntmum nul« 




didta a nohisfupia, vbi oftcndimus cam po- 

tiiis cfle ivatuiam reinotam, & qttxper Sacra- 

mcntum excbditur, quam intrtuucam & com- 

ponemvm. ' - • 

tufp*»fi» Ad hanc oSicftionem quoad vltimain in- 
C*r4ituUt ({ a nrium Hc fubftantia panis &c *ini refpondet 
L*gt wm«i- Catdtnahs Lugo negando fcquclam , quia ea, 

fola cenfcncur componcre Saciamentum , qux 

conftituunt illud in raiione figni fcnllbilis gca- hoc Sacramcnto diccie , n-aximc cum nihjl lic 
tix , vel in ratione caulantis ipfius giattam. l'a« quod nos poluine cogat ad cxcludcndam eam 
nis autem fubftantia ncquc cft fubftantta fctill- intcntioncin a tationc pattis i »am atgmncn- 
^ bilis.ncquc caufat gratiamsbxc civ.m poteft faf- Wm fupra allatum folum t6 tcndit , vt oftcti- 
ficienter caufari a cotpore Chtiftii ctgo non cft dat c taantrio non elic ucceflatium iocliulcte 
Hxc tamcn folutio non fa 



lo alio jnodo loquit.it dc iiKcntionc Miniftit 
in hoc Sacramento q-iam in alsis i nulLun cnim 
exccptionem hic facit : cigo licut nos dicimus 
T» conjtci, quoJ Concilium applicat intcmioni, 
vetbis & icbus , mcclJigi uon de fola caufali- 
tatc, kd.de conftttuiionc fotmali Sacramcnri, 
i'I;6que omnia illa rna indudimus vt partcs 
Sacramcntorum i dcbcmus ctiam id ipfum in 



pars Sacramcnti. 
nsfacir cx intcgto , qnia verba fiue cauleiu, 
fr.ie conftituant in rationc fcnfibilis , fiuc non, 
funt taincn pars Sacramentiiquia ca omnia funt 
pais Sacranicuti.qu.bas ptacist: ablacis cxtcttf- 
que mancutibns non manct fonv.aliter Sr.cra- 
mentum. Ex quo capitc infert optimc idcm 
Auclor^ Intenttonem miniliri conftUuere par- 
tialitcrSactaiucntum , efto illa m fe non vidca- 
tt>r ; ac ptbindc cfto non couftitnat mratione 
icnlibilis ipHiin Sacramcarum •, eftb ctiam non 
vidcaturnccclV.rium, qfbd Hla caufct grafam : 



intentionciiuctii luiu icntct rcf|-ondctut diccn- 
do indc driluiii foiricnnitein nec«ifit.itcm , e6 
Vqu6d ficnt Concdiiirn vniurrfilitcr loqnitur, 
ita nos vclnvus ifiiluriete arqoalitei in omni- 
bus , cuin-nnlSui 1. S.a.n is fuiidamentum ad 
dicendum, al.tcr volntlfc t bcift.'m pntinere in- 
tcntioitcin ad Couftitutioneni ccliciuorumSacia- 
mcntorum quam ad conft.tntioncni Eucivariftix. 
Ex qmbus omnibt s concludo vt probabilius, Si chriflm» 
onmino int»tcdi cam inscniiontm taiiquam fmiff t*ii tt u 
Fuchatiftix .acptoin >*"""""' fi~ 



parrcm m Gonitimt itmcm 

de fi Deus fine vlla intcntionc in Sacerdote con- mj§p! 1*»- 
hac cnim caufui eflicicntct pottft ab abkititaiic fecrantc pon?rct nthilomiims ibi Chtifttnn.vel cr*mtnr*m, 
& vcrbis. . , uon fotc vtlum Sacramcntum , vel inadxqua- ***•*« idt. 

Vr ergoconftanter nosdiQurramusnd gejic- te diucrfum a noftco. Et fatis dc inteatione 
_ tofpcmfii. ra | e jH u j prhidpium , refpondco ad haitc vlti- Mioiftri. 

/«'ff>' MMbm mam OR « e, 3ioncnvnegando cx pora panis & vj- Quoad poteftatem vcro ipfios Sacctdotis vi- 2 7 
ftif.u fft- ni ablationc cellawtum Sacramcnttiim i (cd quia detor omnino dcbere nos ncgate eflc partem:ea Amfn,$*t 



\6 



tiu , tx vi eo cafu obie6honis non ppAetetur ibi corpus '■ etiim folum ratione potcftas illa requttiruc , vt Sautdm, fit 
'»"?mZ ~ J¥ ~ Chrifti : vndc adio ' Si dare a» us Bttaa cafum, fub fpeciebus pouatut Chtiftus : crgo non cft t*"*"™- 
**" ~£J~ m »n qno Saccrtios profcrens vbtba fupra fbkis neceflarium eam poteftatem poncre vt partcm. "L ' ',*^ 

Aliunde tamcn ahqua eft in hac poteftatc ratio 



fa quo Saccrtios profcrens vbtba fupra folas neccflarium eam poteftatem ponerc vt partcm. m 
fpccics , a quibus diuin : tus ab^flct (ubftantia 

panis , poncrct" tamcn f »b cis corpus Chrifti ( dubitandi , quia faltem videtur rcquiri rt ! 

dico wnc dandum rc ipG Sacramentum t qtulc mcntu hoc fiat vifibilc:ablata euim ea potcftate 

dc fa£to dawr , & vnb \Ac\n numero , quia etiatnfi qtns ptofcrat vetba , nihilominus nullus 

nullum cx cooft itntinis inrrinfcce illkis co calii iudicabit ibi cflc Sacnruencum. 
dcefTet, fed, fota mutata ftulfct conditio ertt mfc- DieestlUa ipCt potcftas non mintiseft occul- 

ca, rcquifitade f.ifto ad pofitioncn Chrifti.-mtw , ta quam intentin Sacet.lotis : ergo tx hoc capi- 

tatio atitem extnirfeca caufarum non mutar ro- te nil per illam explicatur exteriiis magis quara 

tom, fi mancantorhi.ia conftiauiua iacramenti • per inccnrionrm i ac proinde nec erit maior ra- c*rdim»U, 

intrinleca eadem qux anrea. Et hxc pto ea in- tio includendi hanc pofftatem quam includen- l*p r,fp,m- 

ftantia de fubft-.r.r' » nmis **c-Vini. di iplim intentioncm. Huic argumenro rcfpon- * t t mm **. 

lam ad aheram difficiii-.rcm de intcrionc Mi- detCardinalisLugb.Ad hocSacramcntumnon '*^* mt 't* m 

l - : & potcftatc Sacerdotis : & quidcm quoad concuiterc potcftatcm ipfara Sacetdotalem 



Digitized by Google 



5S Rod. D B Ariiaca Tra&arus De Sacramentis m getiere. 



t 



terioretn , lcd illam vt extcriiis collatam , fcu 
quatenus extecius eum Sacerdotcm conlccrauic 
Epifcoptis ; vnde videtur taci(c innocrc , ctiam- 
fi horoo noneflet re ipu Sacerdos , qtua Ep.fi 
copus non habuit voluntatem illuru otdiivindi, 
vel quia reucra ipfe non voluit accipere Otdi- 
nera ; fi urocn ille deinde prorerrec veiba con- 
fecraiionis , & Deu* mtraculosr ponetct Chri- 
ftutn fub illis fpeciebus , fa&urum vctutn Sa- 
cramentum , non minus quam li valitia rafla 
effer coniccratio a vero Sacerdorc. Hrrc foluito 
eft fatis probabilis.vt dixinuis fupra dc intcntto- 
ne : adhuc tamen vtdeiur elfe dirticultac aliqua 
conlta illaro ; Piimb, qttia ob cam extcrioirm 
fenfibilicatcm non reqoiritur cxicrior illa colla- 
lio potcftatis. fed furriccret. li Epifcopus aliquis 
' dicerct fe illum coofcmrtc in Sacerdutcm : eo 
cnim ipfo conlecratio fitla ab illo (ic deciarato 
Sacerdote' eflct fighum fcnfibile graiix. Im6 
quando quis in pfotiincias aliqnas rcrr.otas ad- 
uenir.cV pnbliqno teftimonio, falfo ianKn,quja 
adalium Sacerdoiem pcnincbat , aucqma ipfc 
illud confinxit pro fc , ofteudii omnibusfc clie 
Saccrdocem, teqitcretur eam pobiicatioticm, fcti 
ei ccftimonia, cftcpartcm S-iccamemi Euchaci- 
ftici , idcoquc fi I) ad fi&am illius confcrra- 
rionern poneret ibi Chriltum, foie idcm nume- 
ro Sactamentum cunt co qood iatn eft : hoc 



cramcmi non pofltinc nifi a folo Dco deterrni. 
nari : cun>qiici.npo(itio manutim facia ab Epi- 
fcopo fit actocxicrior inftituta a Chtiito, opci- 
rr.c poteft cflc p.trs Sacrarrenti : at Boilx iihe 
non fmr •n'litnr» a Chnfto , ac proinde non 
potfunttfT- pacs Saeran.tnti Etichariftiar. Scd 
LOtttra quta licet conftrt r.obis Chrilium requi- 
Ituilfc eam nianuum impo(itionem pro valotc 
Saaamcnti Euchariftici , nullo t.-imen modo 
conftic rcqtitiiranf ruiflc vi pnrtcin:diceni enim 
AHocrfatij , folunt requrri vr ponatut ibi Chri- 
ftus tk p.r mudum caufe eftictentis ; ac prom- 
dc ex ruillo cnpiie conftat , led poi US gratis ab 
his cum qnibus ago docemr , Si fiib jis fpecie- 
bus poncTCtnr Chnftus indrpendttiter ab ea 
tmnuom impofnionc.non fuUifttft Sacramen- 
ttirn Eticlutiltiz ! iiv MDtt rh ctgo hi Auctorcs 
recumint nd eam impotKioncm , „vt poflit ficri 
fcnfibilis poteftas. Atqui ca pctcTtas fic fcnfibi- 
lis pcr e»s B..llas non ' ntinus q» im pet ma- 
niMim intpoiicioncm ; etgo.Ncque obft lt.quod £**fHUtm 



Chnftus 
ncro 



non m 



ftirueric ens Bullas ad hi nc fi. 



ncro , qyu retctffiinum rft . fi Deus reuclaret fe fi t fty w 
nobis (c Pcrto inifrpcnckiiter a conf cratione /«*«/#. 
pcr mantts Epifiopi dcd^fc porcftacem validc 



poncudi cotpiM f ib fpcaebus , ft lubim tanten 
idcm mtntcro Enthanftv*: Sactamcnttim quod 
ille Saccidn umc conficctcc , ac noftrum e(t 



arjtem eft abfurduntiquis euim dicat cflc partem dc fado \ & tauicn nemo dictt, qnod iila 



reuc- 



ftmfiU 

Utm ritfti 
r«fwr in p* 



latio efllt a Chnfto inftituta-ad hoc , vt eftct 
pars EuthaciftLr , fcd pucc pute* fc habcrct vc 
ni.nufeftans (4m potcftaicm Lfif quidem hoc 
lubem ad*quacc cx natura rei indcpcndenrec 
nb o.nrii Jm inftjccrqonc.: atqni illa icftimonia 
publica' ex nanira Tvi faciuin icnfibilem cam 
folcftatem ; nam liccrin hocdiffvrant atcue- 
latisnc , quod h rc non tH.fTec tlic fal(a , in il- 



»-. 



19 



inrrinfecaro Euchariftici Sacramenu ficJas illas 
Bullas i 

R.cfpondcbis forte.Eas non poflc cllc parrem 
Saciamenti.quia non habeut fufficicntcm fenfi- 
btliutem , cum non fit quid vniucrfalirer no- 
rum , icd foium lcgentibns : deinde cft aliquid 
de quo dubicari poceft , an (inr fidhc Scd con- 
tra , qnia non funt minus publicz , imo nuil- 

ro magis quam impofitio manuum , quar poceft lis vcr6 rcftimonlrs^pbtTir clfc crror; h.rc tanitn 
Coram duobus aut tnbus tantum ficri in fccre- dirTcKima toia tft ad pia-Untcm quxftionem 
. tocobiculo i rm6 in rioorc folus Epifcopus po- ■ inudhs , qi ia lcnfib l t.is qn« rfqutritnr pro 
teft validc ilhim conicctare (inc vllo alio tc-ftc; Sacramcntis non t ft laitl , cui non polf-( fub- 
quomodo ergo tnnc circt'maior pnblicitas in cllc ralfuj}i. Eicnim illa jpfa manuuin itrpo- 
ca actione quam fit in Bullis ? Qiiod de Ju- (nio e(T: po|/ft fjlfuni Tigiiiun , (1 Epifcopus 
bitatione, cui Bullx funt expo(i(.c , dicttur, non habcat fh(?ntloncin otdinandi. Pta?(crea 
nullius eft momenti \ tum quia eiiam potcft 1 vnb.i . <| ubtisdico , Eg» f *'-<rri<i» , pof- 
dubuti , vtrum Epifconus habuctit inumio- 4 funt cllc ralfum Baptifroi figrium , fi cgo non 
nem vcram 1 iiem , vttum ipfc fiilcipicns vo- h.ib>'o in^riitioncro bapntaudi i 8c ramen quia 
lucrit fcr6 accipere Ocdmem : Sc <iamen hoc ca fc moralitcr f.iciunr (enfibilcm meam intcn- 
non obftante pars eft SactamencJ ca mairuum lufncm , func fufScicncia ad Baptifmum ; crgo 
impofitio , quu mocalitct pr.cftimi(ur •vajida ; cura Qrdo Sacerdotis nori reduirart;r ipfe tan- 
potccir ergo codem modo Bulla illa iiurarc vt quam pirs Eucrfiriftix iuxta hanc doctrh»m, 
pa(s, Ec une me eflc Sacerdoicm nen.o hic in lcd pute putt vt tc ipfa pouatuf Chrifttts fub 
Boherora fcii , nifi quatenus iu lit(ciis mcoruin fpecicbos , cxretior ver6 ronfecraiio folum fit 
Supcriorum , qoi me h ic mjfttunr, fmn vi Sa- neceiiari» , vi aiiis coiiftt-t dc*ea potcftate } line 
cerdos aguitus:ordinationcm cn;ni meam nemo dtibiofi daritur raiis potcftaf., & de iila nobis 
ex illis vidit;ergo rfto ca ocdinario re ipfa non ' cor.ftarrr line cbtilccracione exjctioti m Saccr- 
fitlfet , fi cadcm «'llicnoiiia cxcenora de mco dotem, vndecu|ique id fciremus , cfler idfof- 
Sacerdotio manfiifcnt-.eoicm plane modo eiTct ficientitlitutira , vt poftea dorn illc cvhbrarer, 
l.i.- in Bohfmia (eufibjtis mea poceftas cclc- 
brandi, ac dc fa£to eft ; crgo codem modo dc- 
beret cunc iudicari validum SacrametttumUi me 
lonc non habcme inieritioncm coirfccrandi 
Deus tamnm panuet Chriftum fub fpecicbus, 
ac fi iam q tando vcrus fum Saccrdo* confcaa- 
rem fine inrenrione ; 8c tameo Dcus poneret 
Chriftnm f ib els (pccicbus , qnia (cntibilicas 
tunc eflereadcin : Chriftus autem eodero modo 
effet fob fpccicbns : crgo. 

Dices rorte adbttc : Seufibilttas Sacramenri 



6c Cbc fturn poneret <fub fpccitbyM , cfler ibi 
Saaamenturb'(ufTicientci ffufihilc : ergocum 
iuXta fuluiionem q iarn dilculio , eftu nullua 
fi te*Spfa XVdo inSaccrdote ", (i tamen rcpu- 
Kttir tajis, ic factar Sncnun , ac d uinicus Deus 
fuppleat dcf c>uni portcndo ibl Chriftum fub 
fpeciebus , etfct ycriim : Euch iriftis Sacramcn- 
tum ; profc.io eodem rm»do dcbcbii efte , cfto 
de Sa.cttdotio illius fi&i Saccrdoris" non coiv 
(UrA ex manitum impofiiione . fcd aliunde, 
dammocjo co ficiente , aut poiiiis fingente Sa- 
debcidefumi ab aliqua actione a Chrifto in- crurn ,":\liiiinii(*a tamcn ponerctur Chiiftus fub 
ftituta.quxcuarofiifenubilisiiuunpaucsSA- (pccicbus illis. * 

Diccs 



$0 
ofl.nJbm 



Digitized by Google 



• 1 



ftafkltHurt 

fittjlntt 

itttdttnlil, 



Imftfttit 



Difp. 4? Digrtflio dt SacrawtHto Euchariflitt. Sc& 

Dfcct SecundojEa teftimonia in untutn no- 
bis oftcndunr poteftatem Sacerdoulcra ; in 
, quantum nobis mamfcftam confcctationern fa- 



«andi , valide ordinandi , valMe innngrndu&c 
fiuu partcs Baptifmi , Ordinis , Extrcmae V - 
dionis , Scc. ac proinde fi Chriftus poncre- 
turfub fpeclcbosnon prarccdentc valida confc- 
crationc earum fpecierurn , non furtrum Sacra- 
mcntutn Euchariftia: ,-taitctn qualc minc cft. 
Dico ftltttn - t rum vtram eo cafu miraculofo 
Deus vcllet conferrc gratiaro per eat Ipecics, 
nccne , eft omnino incettut» ; quia dc eo pun- 
flocim piue potc cx voluntate Dci tunc pcn- 
deret , & nihil rcucUtum dc ea voluntate fir, 



'cbm ab Epiftopo ; crgo toia fcnfibiliras refpe" 
Ctu noftri tandciii rediitiinr in cam cxtcriorcm 
maiiuum impou; onem.at ptoindcea ctit pro- 
prie pto nob.s iigmim finfibile; vti quando 
quis mih: dicit , H* fytckt fiutt ctnfttrtt*, 
haud dubic titio propria- fcnlibiliratis ctiam 
tunc non confiftit in didto altenus rcfcremis, 
fcd fh vetbis confcccttionis prarcedcntis , .qax 

mihi manif.ftanuir tunc , & hi quibm ego non pojTumus uos nifi Tdiiimando qufdquam di 
vltimd fiflo : crgo ficut hincnon dicirous , di- 
dum altcrius elie fcnnam fenfibilcm ek» Sa- 
cramenti , fid i.l iolis vcrbivcbnfictaiionistri- 
bui.nus ; it.t coJcru modo dicemus in prtfcnri, 
non leftimonia ilU puWica , fed raanuura im- 
pofirioric.n rq « pa illa dcclaratur , clTr par- 
Italcm t. r.ium fcnfibilem hukis Sacramcnti. 
Rcipondcor, In ordnie ad hoc , Vt cgo fciam 
valulam cfll- confecrationem fpsvicrum fa&nn 
abhoc Sacctdotc, ideft rcquin, qtiod cgo fciara 
fnlfc ilhun ccnfecrarum ab Epifcopo, vt ex 
codcciatioic intelligatn illum habete potcfta- 
tem validc poncnii eorpns Clui^li fitb fpccic- 
bus : vmlc fi rfjbil diccndo de coiifecratione 
prccedenti d caturilhiin lubrtc talcm potefta- 
tem , idqi:c crcJ.it.ir ab al;is,haud dobictunc 
eonfaxatto fprcicnim ab' eo fadta etit fignum 
fenfibilc. Quod fi Chiiftits ttmc*ponatiir rc 
ipfafub cis fpcciebus Deo fpecialiier fnpplcntc 
illum de/edKira Ordini< , crit co ipfo- ibi verum 
Sacramcntum. Ad inftantiam cx verbis ipfis 



cetc Circa Bullas ver6, lcu teftimonia dc qui- P il , 4 j. u , 
hus iuteplicis egirous , iudico eas clle omnmo fenu 4t 
ettra conccptum Saaamenti : quod enim ob-fwfivf*»* 
iicitbatut , per iilas fieri publicum Saccrdotium 
Cclebrantis.non muhum vrger ; dicimus cnini, 
ante illa teftunonia iam fuiilc pct (c publicum, 
eo ipfo qn6i ab Epifiopo collatum fjic pcc 
matcrum finfibilcm & vcilu ftnlibilia t ne- 
que neceflum cftvtpoftca in panicuUri con- 
ftet cuilibet dc co Saccrdotio ; vti ad hoc , VI 
Baptifmus fit validus , fi.rrkn eum " admimftrart 
p:r vtrba & matcrum , q!<i.e natr.ra. fiu fnnt 
fenfibHia ; cfto nullm intcllignt ei vcrba , ne- 
quricJatqoMca (igniflcent. Vndcdico , Eoip- . 
fo quod potcftas mca S-iccrclotaliscx fe fit pu- 
biica , quia coll.ua mihi cll pcr fignum cx Cc 
piiblicum , dum accepr Ordinis Sactamrntum, 
id fiiftirerc vt poflim validc , & vt fic dicaro, e« 
fc (enrlbilitet huclvuiftiar SacTamVnturri confi- 
ccrc ctiam in locis.vbi prr accidrns irlv.I fciunt 
immcdinre dc mca ordinatione. Et fatis de ea 



confecr.uioni< dicimus , illa proptic*figniflcare ptima dirhcuitate citca Sacramcntum Euchati- 

corpus Sc fangtiincm vt cibum animi , ac prb- . fti*. 
indc illa crtl- vciam.pavtcm componcntcm Eu- 

chatiftiam : qu6d autcm alkis dicat, Ht fpicxtt S E C T { O V. 

fint confeoatt. , non figniflcat gratiam ,.nifi '' 
quatcnus figmficat iplj vcrba \ nam immediatc e* vcrb* fi^nifi entar im Ettcb*- 

non fignificat mfi ptaecedentia v?tba : q iid ergo riftu Sncrnnuttto. 



qnnl etgo 

mirum fi ea nirratio non pertincat vllo modo 
aJ rationcm S.icramcnti ? At in noflro cafu ca 
tcftimonia poffint mihi imipcdfatc fuccrc no- 
tam vim validc conlecrandi , qnia eam polFiint 
immisdiatc figivficare. Ea autem fol.i notitia 
fii hcit vtcontccratio fit figuum finfibilcjac 
ptoindc fi uhinik , vt fnpponimus , conftiuu- 
tur ibi Chciftiu fub cis fpcciebas.fit ibi figuum 
fcnfibilc gtatia: ,*cfto nihil cogitetm; J;: vlla 
confecratiqne. Vti confecratiancm a Cririfto 
fi&Am dicifnus fignmn fi-nlibile gratiar , nul- 
Io modo cogitanJo de vlla otdin itionc ipfius 
Chrifti : vti ejiam agnbfeimus Baptifmum a 



Q 



StntmtiM 



VitR-Mv?, Vtrum non folum verba, ? 
^i'ixt.1 d:cla , fint p.irs Sactamcnti Euch.v cZ7tnAit 
r;(tui , lcd ctiamfignihccnturin redfo, ficutin Lngt. Cfcn'- 
aliis Sacramcntis diximus. Ncgat Cardinalis jlmninrtSt', 
Lugo ca difp«.*i. dc F.Mchariftia fedf. 4. quia ^V"^ 
iihi.i lignificjcurin reclo , quod ligmficatut pet tret*t* 
inod.im fiiftci tanris , fcu pcr modum habcntist ; .. . 
in EuchiTiftiaautcm vetba fiqmncantur ccon- 
trario per mt>dum adijcentitim fpeciebos i crgo 
Chf ftusfigtiifiratnr in tcdfo , vcrba autem in 
obliquo : in 1 cliquis vl r6 Sacramentis cftm ip- 
fie rcs fintpct modum affionis tranieuntis aoa 



quocumqiwfaauih jflc vali lum.ntliil jCogitan- rrrinus qoim vctb* , & vna a&io non bencfi- 
do de vllo figno/extcriori , pejjf qnoJik data gnificeuit pctmodum fubieiSti , aut c cbntfa- 



fi~:« tft 
f*rt S*trs. 
n *nti f.u- 



poteftas omnibirf .valfdc biptizinfi : crgo vt 
concipinm eft: validim coitTccnriunetn fpe- 
cieturn , non cfj: twcrfTW mc alui^ cogitate 
quam , vt dixi , q uVJ Ccl.brans habeat vim 
ponendi ibi Chriftiim , fiue mnc cogitcm o 1 * 
lhanuum impofitione , fi ic alio quocumqne 
modo : vndc fit , vt m^iiti ioxu eam folirtioi 
n:m dici pofSnt ill t tcft imonia efTe quibus fcn- 
fibilis rcdditut ill.i poteflas , ac proinde vidca- 
turfirqui abiuratimfiipfa^pofitufn.' "*« • 

ludico ergo magis coniequenter ad ca qu.r 
tam de intenrione^ confcctandi , qullm vninet- 
Ciliter de omnibtts Sacramentis.tradita a"nobis 



rio pcr moJum forma: habita: ab altera adio- 
ne \ confeqtKntcr verba pon poffunt toncipi 
per mcnfum habirorum , fcd debent in refto 
non minusfignificati quam restpfx , quidquid 
fit dc Eucriariftia , in qua fpecies funt qut^ per- 
minens videoqucpoflunt iudicari per modirm 
fabiedt. * 

Iudico hanc r.uiOnem non efte folidam , & 
verb in ipli ftftim p(ima apparcntia cfll' con* pni»tit tx 
ttarnoJaiTtloqncndi Conciii) Florentini. Et- c *"*'''* "** 
cnim fignificiiri pcr mndnro habiti nb altero, 
nihil eft aliud formalifjlttc quam fignincatipet 
moduroformx , id vean quod per modura ha- 



ttntint. 



funt nos difcurfuros , fi dixerirm» potcfllatem bcntis fignificatur ficmificari pcir modnm fubie 
Sacerdotalcm validc confcctandi efte partem £Jti ,'fiue-pet modnm materi.T ; nam matc- 
icnti \ ficut potcftas vaiidc bapti- tia & fubictftum bic pro codem vfurpatuc. 



r • 



*o Rcd. De Arriaca Tn&arus DeSacramentis ingenere. 

Qttomodo «go dicit hic Auc5of in ahis Sarra- eflet , ctim tamcn ad puttm n.oduro . fic hcear f rfff f t , M 

diccrc , Grair m.*t icalcm cxpowndi pancs hu- ftnttmi*. 
iui Sacramepnpcrt ncn , & nihil in ConciHs 
icndi fit Jtfinitt m 



*i *rttf*3tl. 



mentis vctba lignificari non poflc pcr modum 
habitorum , hoc cft pcr modum form.r , ttim 
Concilittro cxptcfsc dicat vnba c|ic pcr mo- 
dum fornvc , h«c eft pcr modum rci habitr, 
Si ic$ dicat efle tanquarn roaicriam , hoc cft 
tanquam habenccs , ot vnioctfalncr quidcm id 
dcfiniac in ommbus Saciamctunc Addc ipfum 
htinc Auaotcm agentera de Sictaaicntis in 
comrouni exprefsc docoiflc , rci crtc pcr mo- 
Hum habcntmm vetba ; efto deinde tam res 
quam vctba fe habcant pcr modum mattriaj 
rcfpccau Sacramcnialis lnftiturotns Chnfti. 
Vnde opfimcad rcnvnoftram infcro , Enamfi 
aliqno fcnfu dici p< flftr vcrbaconfccratioiiis efle 
pcr raodttm formx , fpcocs vcio per modum 
matcria>, cum hoc tmncn bcnc cohirrcrc , tn> 
taro fpecics quarn vciba rcfpc&u ;nui;i.ionis 
Chrifti fc htbcmt vt fubitctum , ac ptoinde 
illa omnia figtnficcniiir in rcfto ; inftftt rio vc- 
lo.quae cft vltima forma aruficialis , non nifi 
in obliquo : vri in CTumplo donius dixcrat hic 
Auftot (blam formatn attiricialcm domt>$ iro- 
potfari in obliqtio *, otimia ^utcm alia l:gna & 
trabcs pcr tnoduru (ubicfti. Atqui ccniiiimum 
. eft , ctiam in Etich^r Jtia vnbi con.fccrauoni» 
noil cflc fotma -i ipfiut .nsifivialcm , fcu ipum 
inliicutioncmChrifu , fcd h.tnc inftitutioncni 
non miniiscadcrc ft ;pr.i vrrivi qiatn fupta fpe 



dc co modoloq itndi lit di hnitt m , vt pto- 
pttrca cogamut dc co eifc foHciti , rcs cll pla- 
i c lcnis, ac pr.uid: pnrum v.ldc infi iclt.vtiiim 
dicam , Eochar .liia clt Clwiftm Itib Ipccicbus, 
an pcrodic-tm , blt Clmftus & Ipecics. 

ViJcimusia rcn qiml inaxin c ptocoroodo r .*"' 
loqucndi Rdfcrat cx Patubiis : igitur Primo ad f*t 
.ducit Ambrofmm , quilibro di hisqtii ininan- P»- 
ttircap. 9. fic oir: S*cr*mttsinm anod *ccipis ,u '- 
Cfjrijti feimone corfitiiur, {? in illo SacramtH- 
toChrtftus efi ><tuitt ttrftu efi Chrifii, Eccc s. Amot*[m 
Ambrolius f.Jum ^corpus Chrifti pofuitin re- mfhmm 
£to. RefponJco Sknven, Anihrofilrm f&lumdi- 
ccre in hoc Sactamcnto clle corpus Chufti, 
ti complcci vctbii. Chnfti : id q-.iod vcr flimtim 
eft, (iiic folum corpns dicatvr in rtcto.fiue 
ctiitn fpeclcs ; fiuc ctiam c GOIinsrte coipu$ 
Chnfti dicatut in obliquo , & fpccics in rccho. . 
Iiiftinum SocOrieO adducit , qtu m Apocal.X.ait'''' * 
hoc alimc nuim aptit'. ncs voccri Euchariftiam, 
quaro Jicit c|[c catucm & fanguincm incarnati 
letth Vcru"- boc UnWnpnilim ,CI ' C cft.quia 
Inftinus volcbat ibi gcntcs infltt'CTc»idr6 opor- 
ttb.tt illis oftcnJcte Chriflum cflc fub fpccie- 
bns : q.:6d trnifti fpctics pcrtmctcnr. =d Sacra- 
mentutn , & comedcrcntcr , &c. nullus Gen- 



cies.crgo fi con(cqiicntcpc-ic didutrenditm, non tilitim ncgabar. AdJc , cum ccrturo fit , faltcrn 

miniii dcbcmus ponctc in rcdxo v:rba ianqtiam in obliq uo, (pccics prrtincrc ad hoc Sacramen- 

fimnl cum fpccicbns tccipientia inltkutioncm tum, ii tigoro<c vcrba luftini accipi«rou5,haucl 

Chrifti , qtiam in aliis Sacrameuris pon.inaus dubic ea ii u. uicmus falfa ; nam cfto album 

vetba recrpicntiteatrdem inft.tutiontm. Quod foliim dicat fubrdttumin re io , qui tamen cx- 

atncm dtccbatur , vnam aclionem non poile pllcando qnid fit album , diccrct , Album ejl 

fignificari r»er modom fubicc^: refpeitt. ai cmis, Pttrns , aut fubietium , nihil aJJcndo de habi- 

fJifum cft , qnanJo vpa atlio eft n»fnus dccla- tionc r.lbcdiniS , uon tnicgtc Jccl.itarct albnm: 

rarioa , fcn miuus detctminata q iam attcra, vt cumcrgo Itiftirus non addidert ibi qtvdquain 

oftcnJimns fiipra , cxplicantcs qno pacJo vrba cirCa fpccics , diccndus cflcr i^alc loct nis , itiii 

in cxm.s Sai ratnciius fc habcaiK vt fotma, &: cxj.omttut vt a pobk tft cxrwjiittiN. EotUmmo- 

do cxplicandt lui|t alij P.itrcs.qui noii loquun- 



rcs vt matci a. 



?4 



Sccun 'hnn argnmc 1 turn ipto cadem docltina 
dcfumittvt ab iW A aore. lcCtmnc j. namSa- 
1 cramenrnm r.iuiiiriftiat "folum dicit in rcdto 
G*riln*l,t corp.is Chrifti , Inecics vci6 in obliquo ; crgo 
mul o minusvctba diccntur in redo. Cbnic- . 
quruti.t ? Itktbl bon a ; anteccJens vercivaiic^b 



cxplicandi lunt nl ij l'.itrcs,qui 
tur daiius quam bi duo. 

fttgct , ipftim Cbriftum dixiflc Ipannis 
•T>nij .rttftn efio d*(>o,CMro tnc* ejl. Vcriim v, l" '* 

# l'trbti Ck 

hinc mu!f6 min&c QiiMqoiin Jcduc iur: naro^. 



3f 



CktU 



fpccies non fnnr panls fpuiiualis '• quo fcn!u J 
loqucbatiur ibi Chtiftu$. Si autcm 111 r»oie 



Cift vc/. «pf ' fua Jcttir : Pcimo , tcftimonio Vvaliirniit Scholaftvo ioquau-ur , non folns panis fpin- 



$tJ ti rt'H 
nUtiaf*- 



Tomo I. dc Sj.ramcntiscap.il. vbi ai| : Ffi 
igttnr htc veaerMitle SjcrificiHtn vcrum Chrijii 
corpus isi reilo fub formu pjnii , fuam dt- 
notttt in eliicjii*. Ego taTcn p :to VvalJcn- 
fcm non eflc| io Ivi. A'-w»oic , qnia ibi non 
viJctur condiftingHcic corp is Cbr fti a fpccic- 
bns ,(cd \ fornia p.mis q ir dcittticla. cft>, & 
qt.ar non compon:t itut.nl.vc ^acranjcntum, 
\t dixini n , (IJ ct;nnout.a in tjbliquo : v;ide 
non v Jet'-f .ig'Tcdc rc;^o Sc oblquo qtii finr 
partes intriulec.T huius Sacramcnti (' vt docct 
Car Jinalis ) fcJ condifting.icrc rcvtum fcu in- 
uinfrctim ab 



tualiseft Sacramcmum ; quia Sacran lemuni Je- 
betcflc (ignum lcnfibilc , vt frpc diximus ;pa- 
nis autcm fpititualis , vt cft Cltpftus , 11011 «ft 
(igniim fcnlibile , vt ftitim vrgcbimus. Acdu- 
cit pratcrca idcm Anclor ^ imm. 4- vr.ria aiia 
icftiinonia Patrum.vt iJcm corfinv.ct ; quoium 
tamcn ahqua planc non fuut ad tcm , quia in 
illis agitnr foliim rontra rv:tctico$ ncgantcs 
pfafemiam corpc>ris Cluifti fub fpecitbus ; »1 
cx 42. de Confccr. diftii 1. vbi ex nundato 
Ni\o|ai Sccundi Pap.r J3crfng.irins dtbu t ana- #r ' rJ ^*^. 
thematizatc fuum tnotem hh vcibis : Anaihe ntlHI } 
tnatii.0 htrefitn , ni.€ adfirutre conatm , p*nemtt>U- Setum- 

f***m 



rxtiinKco; pomt «vutem corpu* 
Chfifti, quia tic illo folo Cfat dnbium cum hx- ^& z>i*um <>u* in nlteri fir.ttntnr, reft co;ftr*. J> 
teticis , an efllt n \wc Sacramento. C*u'd- titnem folmmmedo S*cr>iintntum , cr »♦» ve- 
quii vero fit , ati VvalJc- iGi , Eftius , Syluius rum c*rpns cf ftnguintm Dor/ tni nnflri hfu 
& Alanus, q io^ pro fe attcrt , lllam docnciint, Cbrifli ejfe: id qtiod iJcm Bereiigarius ntotti 
dici.nus inuc non '• ai?nam rnnfirmationem de- viciuus fimilibns verbis confitmauir. Vbi 
fumi 5 qiii.nnuiio plotcs Scholaftici ftaht pro ftstim nviror ab hoc Audlore ardtici limilc tc- 
luiiiam c<mrr.n;,t ; ncc tamcn pci hoc cam fcntcntiam ftimonium , quafi vcllct anathcmatiz..re Co$ 
li,t^tierum rLco luio darcTn , vt cat lattir ibi numcro i?» qni dtaint vtrumque in reclo (ignificari), } 8C 
mgJhmit ^'"'^ todkaum aTheologis Salmanticenfibusj quafi Nicolaus Papadc hacScliol..ftirafubtili- 
non iuquaaicam iudico fiiigularcni , quiacfto tatetirca tc<2um tk obliquum fuillct folititus. 

ficrcngarius 



. t ■ 



Digitizecf by Google 



Difp. 4.' Digrefjio de Sacrtmetitt Euehdriflite. Sc&. 5 



Bcrengarius certc in hora roottis de tc/lo & 
obliquo notninatiuoauigeiietiuo cafii in figni- 
fkatione huiiis Sacramcuti non cogitabat, fcd 

pute put c <ie Cathulica vctitatc, quam pertina- 
citct antca negaucut , hoc cft dc tcali prxfcn- 
tia corpotis Chtifti fub fpecicbus. AdJe potius, 
cx verbis illis , li tcctc pondetcntut, contia- 
nuin pollc infuri : nam Bctengarius arteiii pa- 
nem poft confccrationem cfle Sacrameiuum fcV 
It.ni.il coipus Chrifti , id autetn intclligi non 
puteft dc fubftantia ipfa panis deftiuaa , qma 
illa , ciim poft coufccrationctn non mancat.c Ue 
non potcft Sacramcntumiergo ibi dc (blis fpc- 
ciebus loquitut : dc his antcm nequu etiam in- 
tclitgi B.tcngjrius alleruifle , ellc illas Chiifti 
corpns , cjuia fpecies non funt corpus Chnftii 
eft crgo tta tntclligendus, vt dixctit fpecic» cum 
corporc Chufti ctle Saciameatum : h.c autcm 
fcnilis , qui vtdetur elTc ab co Anaotc outnino 
inwntoi . potius nobis fattet \ fcd ncc valJe 
c.tro , an ibi nobis fjticrit Bl rrttgaritts , ob 
pjul6 antc dicTa. Aita vci6 Patrum tcftimo- 
nia qu.v non funt maioris rfticacix omitto:dif- 
cuirendum cnimeft de illis vtidc Ittftini teftt- 
monio Jiximus ; quia citm folum Chnftum po- 
nani , & ncc quiJem in ubliqv.o mcotionem 



ctamentam non cflc adxo,uate corpus Chrifti» 
alioquin diccrcttt coipns Ch.ifti coQtinctj m 
Corporc Chrifti. Agnouir hoc jptvtn h c Att- 
ctoti rcfpoudit lamen.firqucntiotcm iflc aliutn 
modum loquend'. Vcrum harc lolutiu ijon 
fjtiifjcit , quia djta, non conccirj ca al.qtian- 
tulum tnaioti frcqucrtna , cttr qtt.clo cx vno ai c 
alrcro loco ampluis Jrb.ntus commitnioicm m 
Scholis ftntentiam rciicete i Dixi d*t* t tten 
cencejf*,^uu ri quis vrlit tcuoluere loca Pjuu, 
in quibus dc hoc Sacnmtnto agitur; profcuo 
pro vno rcftimonioin conttatiutn alljto inuc- 
nirenrur fex aut feptcm, goibui diciwr Chriftus 
in Euihjriftiacontineri ; im6 E»chaiiftum elfe 
tlgnum corpotis Chiilti ibi cxifteniis.' id quod 
viJctut adhac folas fpccics in tctUo ngn.flt.arc. 
AaguftiMl ccrte Uko paul6 antc ciuto , pnft 
vcrhaqux nos pondcrauimus, addit tn p.uucti- 
lati eh Eik huiftia, S*tr*mentu*n cotportt Chri- 
fliejfe aHodarn mode cerfut Cbrijii: qujr vCt- 
ba Aduetfjtij cogunmr longc violciuitisrxpli- 
care , quam nos explicemus qux ab iplis .1 1 - 
rnntur j roaximc cum Atiguftinus immrd nc 
•nte dixcrit \Nvtp*tfim lo^tti ftr fi^Ht.un 11 
bu myjleriit. Et fanc nihtl in omni locwioi e 
tamin SJ10I1» qnam cxtra Scholas apti.loiunn 



J7 



J. jt«l*fliai 



ficiant fpcciciuin , vidcniui in rigotc Schola- Catholicos fVequtniius quam dicrrc i In SStrtu 

ftico miniis brnc rem dcclaiaflc : dcberu cigo ntente *lt*rit vtre ctntinrtur Cbrijiut , ver'e 

intclligi foluin de veritatc Catholica prxfcnux tji prtfent Chrifiiti : in Stcrumrmt *lt*rii t-ere 

Chtifti locuti. Vnde concludo , vel imllum recipitur corpns Lbrifii. Qtnhus locutionlbus 

omnino vcl lcue aJmodum ex cis loeutionibui etiam Pairrs funt plcn.flimi : atqui oinnc* h.e 

defumi pro ca fententia fundamentum. b dcnotant in teao aliq.nJ plu< quam ipfum 

Et ad hoc pondrro clcgaiuia vetba Augufti- Chriltum ; alioquin , vt dixi , foliim ibi dice- 

Epiftola 1 j. ad Bonifacium : f ex quo loco rrtttr, In Chrifto cft Chriftus : quod cft falitnn 



& nihtl dccl..tat. Si crgo 11011 vult hic 



Aii*tit*r n j 
tiflfHvntum ,. ' 

s jfirrrjfliri *' la vaba contra lc obiecit hic Auclot : ) >bi propnc, 

W rxplietn crgo Ctiicius Doaor.difputaiu quomodo pufllt Audor vt quinquc vcl fcx loca , qn.r tpfc pro 
4m mlitrtm Baptif nus , qni cft Sacramcntum Fidci , dici 
''1'"'?/** F'dcs, hxc habci:Si enim Sttcr*mem<* <ju*nd*m 



fcadfcrt .cxpltcentur figuratc ', quoniodo ab 
.-tlns btinrbit , vt toti.is" Fcclcfi r in omnibus 
O.cjIk n bns , qiunJo dc hoc S ic tamcnto agi- 
tur , tr.o ius loq cnJi acripi.unr violcntcriPro- 
fcct6 Diutis Thunus valdi fitil alicnus a folo TUmtt 
ChrUlo poncndo in rrclo , Jum dixit in Khy- C*JJ "A* 
ibmo » qvo Ecclctia vtitiir in Fcfto coipniis i'*"*"*' 
Chrifti , Fr. ilo demnm Sjcttmento : ncquc 
cntm Chrilhim, fcJ fpccicsfrangi dcnuit : cigo 
Sacxan.ciui nom nc iu tccto adhuc folas fpccics 
pof it. 

Sccun !6 princip.uiicr pfobltbl noftrs fln- t % 
tcntia i naw.cettuin vidctnr, id qitod Sacramcn- d 
ton dicu in rc«o, Jibctc ttiam Jki in Euchv f*t* 
nftia , vt faliirtur illa ri'>otofapropofuio critif- - 
hma iutcr Cathi licoi omnci , l:uch*n[lt* ejt r- . ( , w/ , w . 
S*cr*mentum , Jc fimul fjluctnr principiuro ritfifft- 
Pattibusrcm figmficatam pro figntfi^ante. Et in Logica ccrtifljmnm , omnia fciliccc prxdi- njfttm 
fatis de tis teftimonm : aliqnid cnim avihuc ad- c.tta politiua , qi>x dicit ratio gent rica in rcclo, 
dam ftatim cxplican lo nolbam fcntcntiam. dici ctiam intrao in rationc fpcofica adiuntfa 
mtmTmtuJm I l, <I'co cgo longc ptobabil iorcm eiTc fen- propria dttTacntia :cuin» ratio cft i nam de 
"trfntmr in tcntiam qj.r docet , fpccics Sacramcntalcs im- fpecie prxdicatur in rcflogcnus , Ucci tot.tlitcrj 
rr4t.it» portari in reclo i quam tcnct Suartz difput.^}. vt in hac , Homo tft *nim*l r*tton*le , &c. 
%tt***\* f.ft 4 Probuur atitcm Primo , quia cum res Arquidefolo corporc Chrifti nonpotcft af- 

firmati id quod Saciamenruiu in tcdo di- 
cit , ncmpc cflc fcnfibilc fignum : cteuim 
cetiiuTunum cft non polTe dici, Cerpnt Cbrijli 
tji ftfntm , t)Mod pittttr ffeciet fui , <jn*t inge- 
rit (enftknt ,f*cit net itt *ltetiui rei cegnitio. 
nem venirt. nfC propfie loqncnJo dicimus 
ftdeo Cbrijli corpm ; aut , Corftu Chrtjli 
ejl vifibtle. Vnde D;cuj Thom^s co Rhyihroo 
citato mcrit6 dixit : QttoA nan c*ptt ,*ttod T*/limtm*m 
rten videt , animef* Ji,m*t Fidet. Hinc ctiam if-ntftnfj 



fimiiitndtnem enrum rtrum , <ju*rum S*cr*> 
tnenr* fnnt , nor. hnberent, emnino S*cr*men- 

t* nen elfent : Vnde ad rcm noftram fic iufcrt: 
Ex h.tc autem ftmilttndine plerumfiie ettarn 
ipptrum rerum vornin* *t cipiunt. Ha-c Augtl- 
ft.ntis. Ex qtiibus relponJctur ad omuia Iuli 
ab hoc Auaore ciuta , Patrcs fcilicct cx limi- 
littidine, quam fpccics panis habcr.tcuro Ului- 
fto vt fpirittiali cibo, vfurpaic lpfum Chiifttnn 
pro hoc Sacramcnto ; non quiafolus Chriftai 
fit Sactamciuum , fcd qtiia cft tcs maximc (i- 
gmficata : im6 liceatmihi addctc , vi huiustc- 
llimon j poflc nos diccre , nec quidcm cis lo- 
cis Pattum oftcndi , Chtiftum dici vllo modo 
in reao , fcd fohs fpcciev , vfurpari ramcn a 
figmf 



hic folum fpeact ad modttm loqucndi , &c in 
tct Schol.-.fticos , qni maximc* modos loqtien- 
di proprios vfurpjnt.bxc fitlongccommiiuior, 
imo inulti c coiutatio folas fpecies dicant im- 
portari in rcdo ; profrao vcl cx hoc folo capi- 
tc rcdditur hxc noftra conclufio longc proba- 
bilior. SccunJ6 , quia ipfimct Patrcs dicunt 
m,Jj fxpe cotpus Chtiftt & fanguincm Chtifti con 
«* Pntmm. t i ner i j„ hoc Sacramento ■, qut co iplo figmfi 
cant daic ( & vct6 mult6 clariusqtiam o; 



TtJb JttUT IX 



tum denotem fupra albta tcftimonia J hoc Sa- Innoccntius Tcrtius m cap. Cnm M*rth*. de 
ArrUg* Tom. Vll. F cclcbra 



de 



I 



■ 

1 Digitized by Google 



kt Rod." d e Arriaga Tradhtus De Sacramentls tn gentre. 



celcbntione Mi(Taram , dixktpecieselie Sacra- 
roentumfolum jcorpus autem Chtifti e(Ic Sa- 
CmiinmUt cramcntum fic rem. Rcfpondct huic teftimo- 
XMf» rtfptv n j 0 hic A.idot , fpccies ide6 dici Sacramen- 
' * tum ,non quia fint Sactamentum in rcdo, fcd 

quia funt pars Sacramcnti , & ilLx funt ftnfibi 
lcs , & iUx lignificant. Vffum pcr hanc folu- 
tioncm , prxtciqtiam quod dat nobis occafio- 
ncm vt todemmodonosrcfpondeamusomni- 
bus locis , qu« arF.runtut ab ipfo adproban- 
cium Chiattim fulumin rcao efle Saaamen- 
tum : dtccrc cnira etiarn nos poiTumus, ldc6 
Chtiiti cotptis dici Saciamcntum , non quia iu 
Saciamc nOmin tcdto, fed.quia eft pars Sacra- 
nunu i & illud eft qttod maxiroe cauiat gratiam, 
&c.przter hanc mquam occaiioncm rcfpondcn- 
T*utt ftm- * concedit nobis ea (blutio toium intenium. 
ttmtit mb Nam fi (pccies lign ficant.fi fpecics funt fignum 
pr*. viiibile ; proftdto redtc inde infero ,Erj>o ille 

/knt Smcramentum m reO-o ; quia Sacramermun 
eft iignum fcnfibilc lignifjcaiis , ac proindc re- 
ct im huius dcfinitionis irdcitTirncconuenit fpe- 
ciebus i funt ergo illar Sacxamenturo in icdto 
faltem inad.iquate. 
mm Dix\ /aitem •?/..- „ ! tq:,.::* , quia fottc alicui vi- 
dcrctut , cx co quod illar folx (int (cnlibiles, il- 
lai cnara folas (igtr.ficarc , idcoqtic iUtt folas 
clTc Sacramcntum. Quiatanien ill.r locutioncs 
quor a Cardinalc L'»g<> adJiicinuirr incxucroain 
oppolitam frntentiam , Sc alij loqncndi modi 
probabilircr ixrfuadent Chrmnm enam Jici in 
rt&o :tdco abfolutc d tt i.dum tcnfco tam fpc- 



cies quam ipfum Chtiftum importari in reao» 
vt (ic ratione vttiutquc pclJimus faluare diuet- 
fos modos loqucnd. Auc otum in hoc pnnao. 

Ad rjtioi.em vcio in con-.ruium immediate 
obicdtam rcfpondco faolc , Etianfi corpos in 
fc nun (ii vi(:b:lc , nihilominiis optimc pofle 
fiiuul cum lp: cieb is dici in tecto , ac proindc 
iam hibcbir ratiom m figni fenlibilis ; quia vt 
aliqua rcs dicatur (ignuu; fcnlibilc ; non rcqui- 
rit vtomucs eius partcs, qtia: in rcdto diamtur, 
fint ratione fiii lcufibilcs iinmcdiare ; fufficii (i 
aliqua cx illis ftt talis idcoquc conftituat vnura 
tottim abfoluic fer.fibile. CtmtlmHimr, 

Concludo crgo, lot.^c probabilius videti um chnjti 
tam Chtiftum quatn fpctcs , quam vciba hn- JI^JJjJ»' 
pottari in recio , &: fupu il!a onmia cadere (i- ^.^. . 
gnificationem Sacr.'mciualcm ; (icutforroa at- 
tificialis cadit fuprn ligna , trabes , calccm, &c 

Et faris dc qu t ft ouc ad purum putum mo- 
dura loqtiendi pcitincnte & alioquin ciiam in 
ip(b modo loqucndi parui moi.icnti ; quia fiue 
dicam.Chnftus fub fpcciebus cft Sacramctxtimi 
linc c contiatio, Spccics , fcb cjuibus cft C hti- 
ftus ,conftituunt Sacramrnuim ifiue mcdia via 
Spccics , vciba & Chriftuscft Sacr. mtntnm; 
idcm omnino tc ipfa dicimus , ncc cx diuerfa 
ea tcrminotura vfritpationc vllum fcquitur in- 
ronucniens i aitt vllapoftca malc fonanspro- 
potirio infcrtt r ,ob qiiam rationem (blam po- 
tcft aliquando ob fola vcrba mordinatc prolata 
mcurti haricfis. Et hacicnus dc digrcffione ra- 

tionc Sacrametui Enchanftia:. ' 

1 



DISPVTATIO QVINTA. 

Cuius qualuath werbtrequiranturinSacramentv: & quid vi illis dicatuf 

res ytfqwd Suramenturjsi 




!Nti(^' .<m de determin.-ttionc 
; mateuac tt fotmar in Sactamen- 
'tis nollris iia-tcmiis . opottec 

* rti hic dilptitatione brcnirer cx- 
\ pcditt ptopofita duo dubia qi a; 

* ad dcclataiionem roateriar & for- 
mr fpectant : Ptimum qutdem moactui pro- 
ptcr hxuticos , vt diceinus ; Sccundnm vct6 
proptct Catholicos. Ctrca Primura ergo lii 

SECTIO I. 

Virum vtrb* in Sscrtmerttis fmt conric 
natori* , «» confecrnttn»i 

£<»•» fit "^JOnnvli i hxrctici noftrt tcmporis , vt 
fimpn b,rt- nihil inconculfiim rclinqtiercnt , cum non 
nwmm t,r poftflu abfolutc ncgirc vctba clle necciranaad 
jtrk». validc conficienda Saaamcnta , dixerunt ca fo- 
lum ordinari ad inftrucndum populntn , non 
autcra dcbae impcratiuc profcrri , quia id rc 
dolct quoJammod6 itugiam : qtiatcnus vidc- 
mur loqui cum raateiia ipf» , v. g. cum fpccie- 
btts panis dum dicimus , Hee efi corpttj me*m\ 
ac li ipfi materir imper.ucmus vt fieret corptts 
C hri ft i . Ncc defucntnt al i j ,q u i ad huc grau iu 5 de- 
liranrcs docucrc , vcrba Jici folum proptcr in- 
ftrtitaioncm fidclium;in quocum ptarccdcntibtu 
coriucniimc ; addiderunttamen.ctiamfi ea vetba 
uon profcrantur.nihiloniiuus Sacramcntumfb- 



tc validum.Quiftio hxcad Conrroncrfiftas pro» 

pric fpcaat , idcb vidcndns cft Udlarminuslib. 

i. dc Saaamcn:is :n gcnctccap. iy. &c io- Sc 

Valcntia liac ). Par. difputat. j. qnrft. f. pun- 

C\o i- de cadcmctiam cgit , Itcet brcuictr.Cai- 

dinalis Ltigo difputat. i. dc Sacramemis fcdt. 

4. N01 ctiam btcu:tcr rem totam rxpcdiemus. trimm **»~ 

Prima conclvsio : Sjframcnta cftcn- tlmpr.smtrm- 

ttaliter cbciu vctbis , ita vt finc illis validc con- '»'*" 
r . e> ■ . timltter tt<*t 

nct non poflint : ( non loquot lam dc roatnmo 

nio , in quo poflunt figna loco vcrboruroali- 

quando ftfficcrc.) Hac eft vctitasdc Fidc dtfi- 

nita in Concilio Florcntino vniucrialitcr dc 

omnibus Sacramcntis, & in Tiidcntino quoad . 

multa diucrfis in locis : f i: ctiatn in Etclcfia 

fempcrcredita: in pantculari autem dc B.iptif- 

mo conftat fatis probabilitcrexipfa eiusa Lhti- Mattk. !«• 

fto Domirlo inftitutione, Bapti^rttes eot in no- 

mine Pntrii , Scc. vbi viJcntttr eiprefsr includi 

vctbaj in Euchariftia verba illa , fJoc efi torpms 

memm;m Conrfimatione Adt S manus impofi- 

tio , & oratio, qui vetbis fit. Citca quar tamcn 

optimc Cardinalis Bcllaiminus co c.i 9. ad ho- 

mincro contra aliquos harrcticos , qui faltctn 

in Baptifino dictint necclIanaclTc vcrba,inaliis 

ver6 ncg.int , oftcndit , nifi adiiinctJ traditionc 

pcrpetua Ecclefi r,nequaqtiam probari fufficicn- 

terexillisv«bis,jr?*/>//'<4»fr/w in nemirte Pa- 

"•«.atc.necellaiiura elfc adhtbcrc vciba;nam in 



DigitizLed by Google 



Difp. J* Cuius qttaHtatis uerba r 

nomine fan&ijlimx Trini(a(is polTct ficri 8a- 
ptifinusinuocatis fola mcnte (ribuspeifonis.Vc 
ergo ncccfiiraccm vciborurn ccejtunex Ecclcfix 
tr.ulitionc in Bapcifmo.cur non in aliis?Vidc ibi 
vacia (eltimoiiialanctoiu Pacru pro ca veritate. 
x Secvnda cot.ci.vsio .'Non folum veiba 
Suniten* HWwti» fuut.fcd etiam non pcr mofum con- 
dnftt K<r<* cionis.fcd confccratoric profcrenda. Hoc ctiam 
t*»fyta-trii. c ft dc Fidc. Antc illius rcro ptobationem aduer- 
fnfirtn j. tc.Cardinalem Lugo loco nntc citato iudic3rc,fi 
lcinel conccdacur ca nccctlltas veroorum ( vt 
paucialij hxrecici concedunt.fimul doccntes ca 
profctti modo concionatoriojquxftioncm cflc 
de folo modo loqucndi , dummodo adfi( fimul 
inicntio etficax faciendi veruro Sacramentum 
& profcrcndi veiba eo moJo quo ad valorcm 
rcquit itur. Non dubito , fi adfic huiufmodi in- 
(entioife vcrba dcbita profcrantur, cinxftionem 
eiU dc modo loquenJi.Vuuio fint dicenda con< 
cionacoric.an confccratoi e ptofcrri. Nihilomi- , 
nui camen credidcrim hxreticos hxrefim de rc 
ipfi,&omninodiftincramabcaqux neg.u ver- 
ba elle necelTiria , tradidiiTe , qufa co iplo qu6d 
dicunt non efle confecratoria , vidcntur negare, 
neceiTarium efie animtiro illumi faciendi quod 
facit Ecclefia-.Eccldla cnim non vult per hacc 
vetba,j?«p/to /* , inftruere vllum auditorem, 
nam prolata illa coram infante folo qui b«pti- 
zatur , & qui ea non intclligic ; aut prolata ra 
lingutqu* ab aliis ptxfenribus non intclligiiur; 
auc denique ade6 demifsc vt non audiatur , fa- 
ciunt vetiffi num Sacramentum:tunc autem nul- 
lus potcft eflc auimtfs inftrucndi auc docedi po- 
ptilum,vt per fc conftat.Icero c contratio pottft 
clle animns inftruendi populuro fine animo ve- 
rc ipfurn infantcm baptizandi : id ipfum clanus 
in paenitenci conftarmam vcrba ibi debent di- 
ci i Sacetdotc, vt a iudice habcnte potefUrem 
abfoluendirhoc autero longc plus re ipfitdcno- 
tacquatnca proferre animo inftfuendi,aut con- 
cionandi ; funt crgo ibi dincrfi errores. 

Quidquid ver6 de inconftantium h.Trcticot 
prthitiur ium naencefit.Catholica conclufio facile fnade- 
ttntluf,» t.::;Prim6,quia in Bapcifini inftitutione Chti- 
fmr» *>*- ftusnihil aliod requiiluir quam vt baprizrtreri- 
tur in nomine Patris & Filij,&c.vbi dc concio- 
ne nihil includitur. Sccundo. quando ipfc infti- 
tuit Eo.charifti.vn, nihil cfe concione ; fcd acct- 
picndo panem protulit vcrba, jc iuflic ka fi.-ti. 
Tertioinaro.vt paulo antc diximus .nemine qui 
intelligere poflat audiente , poteft infans bapct- 
zarf ; Sacerdos ctiam in loco fcpacato ncmine 
nudicntc poteft conficcrc Euchariftiam ! in ma- 
irimonio etiam apparet nulla ouinino effc vcr- 
ba concionatoria ; Sc fic dc alus ; licct contra 
hxrcticosfvt benc obferuauit BclUrminus fu- 
prt ) graiis defatigamur probando quidquam 
dc Sacramentismam ipli foliim Baptifmum & 
Euchariftiam indicant cffe vcra Sacramenta. 
Quatto ad hominem » nam ipfc Caluinus , qni 
maxime concionem requiric' , fatecur Bnpcif- 
mura apud Ecclefiam Romanam collacum cfic 
validunveius vetba c lib.4,. tnftitucionumc. i c. 
rcfcct Cardinalis Bellartninus fupratquibus vo- 
cat furiofbs Anabapiiftas cos, qui aiunt Baptif- 
inuma Papiftiscoucellum tanqua nulliim ite- 
ran Jum elTe : vndc cum Papiftx non conferanc 
Sacramenrum hoc verbis concionaioriis, Utcri 
dcbet ea non efle neceffaria arl valotem Sacra- 
menti. Vcrum quidem cft in hoc ipfo non effc 
fibi conftantem Calujnum-.nam in Comincnta- 
Arri*g*Tom. VI l. 



equirantur in Saeramevtis'. Sc&. i. 

riis c. j.ad Ephefiosdocit.apud P.^piftas nullnm * 
elfe validum Saaamenium, quia dcfunt vciba 
concionacoria:fed non eli multum curanda apud 
mendaccs hxreticos confcquentia. 

Videamus breuiter quid illi obiiciant - & Hirrtit! >• 
quidctn Prim6,quod dcmagia fupra infinuarunt y 1 '' 
cft planc ridiculum:roco enim.An qi ado ''["*'"" 
Itus imperauu ventis vlushicrit magia,an dum [ rj ^- irT 
dixit , Hcc tjf ctrpiis meHm\iam miraculaalia 
fecit i cu:u runc imperatiuc,& vt fic dicam,con- 
fcccaroriis verbis fic vfus ( Nunquid non rnagia 
dicit padum implicirum vel explicit» cum dia- 
bolo.^quomoJo crgo ei qua: fiaut in Sacraroen» 
tis vircuce Oeiifvt Qc ipfi hxretici fatcntur ) turi 
dicentur pcr magiam^ccrtcnoinine Dci &mon» 
ti dici potefi ( ipfomct Chcifto Domino tcfte 
Marci 1 1 .) Tollere, C7" mittere in mJtre,SiC. nec 
video vnde potuit illis hic tam ftulca sogitatio 
vcnirc. 

SLCtmd6 obiiciiint,Macihri vltimo Chciftum 4 
pr.iccpiflc vc doccrcncur Gentcs ante Bapti£ SttunA ri- 
mum j crgo funt necclfaria verba concionaro- BHmtCki* 
ria.Rcfpondeo Prim6 , Efto cx hoc loco poffcc **' **'*"* • 
oftcudi cdc ncccftatiumprxmitticoncionc.ntil- 
lo tamen modo infcrri,qaod ipfum Sacramentu 
conficiatur huiuf.nodi veibisiChtiftus crgo rc- 
quifiiiit ibi vt ptius inftruerenc adulcos antcqna 
illos baptizarent.vt bcnc Hieton.adeuro locum 
decUi-auir.C^uomodo autem)infan(es poflini lici- 
tc baptizari^lia quxftio eft, in qtia ipfi hxretici 
fcie omnes tenent cum Eccicfia Catholica , ac 
proinde ipfi debcnt ctiam refpondcrc;de hoc ta- 
mcn puncto dxcmus aliquid iufia. 

Tcrrio obiiciunt Hicronymum,qui verba illa r<r//< ot.v. 
Pauli ad Ephcfios y. M*"d*n~s Uumcro *<jn«in Bttx s. d 
vctbo z>*/<t,intclligic dc vetbo doclrinx.Rcfpon- N** r *V-* % 
liecnr , I iicron. feipfum cxplicarc dum ait fe non 
loqui liitecalircr.fcd alludcnclo e(iam ad conucr» 
fionc qnx fit in hominibus pcr prxdicacionem. 

Q;nrt6 obiiciunt diilicilem Auguftini locum - Mr(J tK 
Tractacu 80. in IoantKm, vbi h»c habet ; Vnde s,4ngnRiiu. 
ijl* t4nm virtumqtUyVt cerpus t*ng*t , & cor 
*blnat, nififxcicntt vtrbo j »0» ejuia dicitur.fld 
ejui* cteditur^nam & in ipfo vtrbo aliud efl fonut 
tranfitns, aliud virttts manens , hoc efl verbum 
Fideirfuod pradicans ait Apoflolus\<jmia fiin ort 
tuo confejfus fueris , cjm* Dominus efl Ufus , £7" 
credidcrts in oretuo,aui* Deus itlnm fufcitauit 
k monuis ,fuluus tris. Dc hoc teftimonio egit 
Cardinalis Bcllacmintisfupra valdc ftisc, vbi re- 
lictis aliis folutionibus concludic , Auguftinum Rtffenfit 
egilCr ibi primario quidcmdeefficacia pcxdica- Btliarmmi- 
tionis, quia explicakat locu illuiu Chrifti loan- 
nis 1 5. lam vos mundi efiis prtpter fermonem 
ttuem locutuf f*m vobis,\\ic vei6 occafione di- 
xillcaiiquid deBaptifiuo.ac pruinde non orunia 
ad Bapnfmum applicanda cflc. Quo pofito, aic 
Auguft num in onini muiacionc rcqtiicere vcr- 
bum;quia Scin Baptifmoiequiriiur veibiim, & 
cx(ra Biptifmum rcqoiritur prxJicatio;quomo- 
do enim audient fute prxdicante ? Qiiando autc 
dfcit vcibum prode|Tc,non quia dicitur.fed quia 
crcdimr.folum vulc vcrba ilUnon rationeinfti- 
tutionis Chrifti quam credimus illi ineTe.i ifti- 
ficare,nonquafi F.des ooftiadcea infticutionft 
fit necefTitia , fcd quia vciba ob inftitucioncin 
ipfam , quam nos crcdimus, habcanc cam vim. _ f . 
Hancexplicatiotum ibi fusc JeducUm fccutus \^cn^na\ 
eft ctiam Cardinalis Lugo fupta. iMg*. 

Ego Prinium ccnfeo , locum huncnontam f 
«fTc conua dccifioncm prxfcntcmdc nectflitate 
F t vctbotum 



Digitized by Gc 



6a, Rod. deArriaca Tra&atus Dt Sacrtsmtntum ftr.tr e. 

vctborutn,quia ihi exptcfse requirit Aoguftinus tota purc putc de nomine vidctui;nam in Sacra- truiflhmm 
vctba , qnam ad ptobandum rcquiri Fidcm et mcnto Punitentix v. g. validc confcdo inrcr- it 
panc fufcipientis-.qtix eft alia quxllio diftincta ucnirc hxc dcbcnt , confiflio , conifino, fcti 
planc ab ca quam iam tr.i&amtis. arttiiio, peccata prxccdtntia , qux cxplieantitr 

t^h^lnl Secund6 ccnfco, ctfi valdc probabitis fircx- per confl (fiontm , 6c dc qmbits eft dolor ; ab- 
mttmitmm r on, '° Bcllarmini,quia tamen aliquo modo vi- fblntio , & gratia prr ill.id Sacramciitut» con- 
s. A*i*flt*t. detut arquiuocarionem aliquam tribuerc Aiga- ceffj;hxc & non plora , ncc pauciota funt ne- 
ftino.durn iam de Sacramcnto.iam dc concione ccflatia .- iam vet6,vtium conftfTio.vtium abfo* 
vetba illius intclligit;id quod bcnc notauit ipfc lutio , vttum gtatia lint diccnda res, an veio Sa- 
Cardinalis& conatur ibt cxplicarc ; idio puta- cramcntum.an vtturoque fimul.quis non vidcat 
tcm fottafle poflc Auguftinum facilius intclligt, piuv putc cftc quxftionem de voceSFacile ugo 
Jliiitrt*Hi- vt micra c g cr ' 1 de Ww Captifmo,& ibi Fidtm ab hac qurftione cxpediemur. ? 
M ,„ r requifierir. Etcnim ibi agcbat Auguftinus de Pro quo aducrtcndum cft, illud a Thcologis *xflt*tir 
i.A*X*Jli. n adultis & tationis compotibus j m qiibus ello vocari reintantum ,quod non cft fignum alte- ""»•*> 
*"'• ad valotrm Sacramcnti non fit ncccllaria vcra ritis,illud vero dici Sacramcncoro , quod eft fi- " 

Fides.fcd ferius aniinus fifcipicdi Sacramcntum, gnum ( ctiamfi non fh propric conftituiiuu Sa- 
tamen ad abfolutioncm a pcccato.de qtia loque- cramenti eo tigore qtio dcfiniuimus fupra Sacta- 
batnt Auguftinns , & ad fmdificntione m iine mcntuin:)vnde chara&er dicttUC Sacramentum} 
dubio dcbet Fidcs adcflc in fufi.ipicnce:hoc cr- efto fit crTecSus Sacramenti:hinc fit vulluddica- 
go pofito facillime intelligitur finfiis Augufti- tnr Sacratncntum tantum, quod non eft rcs in 
ni in eis verbis , N«n yui* dicttur,ftd quia cre~ Sacramcnto fignificata,fed purc fignificans ; res 
ditur\hoc cft.Non quia prxcisc dicitut,fcd quia ver6 & Sacramentum fimul dicirur id quod & 
& dicitut Sc crcdjtur ; h rc cnim duo ncceiraria fignifii at Si fignificatur. Hoc pofito, videndum 
lunt.vt adiiltus qui baptizatur mundetur a fuis breuitcr quomodo hxc dentut in omnibus Sa- 
pe.:cati?,& poffit dc co dici, lim vot mundi tflit. cramentis. 

Qo,od ver6 addit,y4/iW tfl fonus trnnfiins,altud In Baptifmo quidem.Conrmatione & Ordine, /■ %*tr*- 
■vinus m*nens„non debet explicari.vt a Bcllar- qux impiimunc chara&crem, facilc ca diftin- 
mino explicatur.de virtute quxmanet in Baptif- guuntonnam materia & forma Cunt Sacramen- c ?*f*~ 
mo ipfo : etcnim ficut vcrba in Baptifinoy. g. wm rantum, quia fignificant , non vcr6 figni- Oflrt»/"* 
qucm ego do.ttanfeunt ; ita virtus efCdiua cius ficantur. Charader diciiur rcs & Sacramcnturo, 
Sacramcnti ttanfit.quia iam illnd Sjctamentum quia & fignificatur pcr ipfam matcriam & for- 
omnino pet it,& Iblus manct cff.ctus.Qood fi de mam ; & cft Sacramcntum , quatcnus fignificat 
alio Baptifmo, qui alteti petfoiu potcit confet- potcftatcra confccrandi vd fufcipiendi alia Sa- 
ri.loquamat, & id~6 dicant ij Auclores marcre cramcnta, vt in Baptifirojvel quatenus fignifi- 
virtutcm Sacramenti.etiam dcbcient diccrccon- cat gratiam ipfam : hxc autem eft res tantum, 
fcqucnter , manere verba;ac proindc ex hoc ca- quia fignifiiratur.ipfa veto nihil aliud fignificat. 
pite nullam dcbiiifllt Auguftinus ibi diftindio- In Euchatifliaca ttia diftinxit Hugo dc San- 7 
g»<r» *m- nem facere inter verba gc virtutcm Sacramenti do Vidore }.Tomo,lib.i.de Sacramcnris Par. ^"1**'" 
imr ki.Au- quoad dcfcdibilitaicm. Explitanda cftctgo ca 8. cap. i . & lnnocentios Tectius in cap. C*»^*^"" 
Swmum ^ 0 ""'' 3 Aiiguftini.vt vctbum Sactamcnti ijc6 AUrtb.i. dc celebrationc MiiTarum : Spccies d, U*B» 
tr**firt, vtr- ^' ca,ur tranfire.virtus c conttatio manctc, quia Tiut puium Sacramcntum , quia fignificant.non VHhr» & 
imi -j,ra cenfct manerc Fidem incordchominis iuft.fica- flgnificantur ; corpus Chrifli cft rc«,quia figni- '*"»«""'«» 
RMMn, ttjvcl quia gtatia vcl iuftificatio caufata per Sa- ficatut,& Sacramcntum.quia fignificat gratiam: T,nMi ' - 
cramcmum manct •: non manct autcm iam Sa- b . c autcm iuxta paulo ante dida fcropet cft pu- 
cramentum ipfuiti quod confiftcbat in vfu.ideo- " s, quia purc figntficatur. 
que ftatim in fepetit. In Mattimonio vcrba contrahcntium & roa- 1» 

Verum rcplicabis : Auguftinus dicit in ipfo «ria funt Sacramentura tanturo , quia pur* ft- r 
verbo aliod t (Tc virtutero manentem , aliud fo- gnificant;gratia autcm habicualis purc res , quia 
num tranfcuntem , ergo non dc etTclti Sacra- purc fignificatut; vinculum vcr6 indilTolubile, 
menti aut de Fide, fcd dc vittute in adu primo Ruod tefultat intcr coniuges , dicitur res , quia 
ipfius Sacramcnri , qux in verbis eft , loquitur. fignificatut pet roatetiam & forroam } vocatut 
Rcfpondeo , Auguftinum non poflc intelligi Ctiam Sacramentum , quia fignificat viuculum 
de vi(tute Sacramcntiiquia hxc ( vi dixi ) petiit Chrifti cum Ecclefia. 

cum ipfis vcrbis,quia perit SaciamcntumA' fo- In Exttcma Vndione pro Sacramento folo 
mn manct illius erTrcius}virtiirem eigo vetbo- pouunripfam matcriam & formam, quia figni- 
rum commodius intelligimus ibi Fidcm , qux ficant.non fignificantur.pio re untum gratiam, 
( vt diximus)nccc(Tatia fuitin ipfo fiifcipicr.te vc in aliis Sacramcntis;prore vero & Saframen- 
adulto , vt confettetur ci gratia ; & qnafi cmn to quidam pontint hilariratem mcntis , confor- 
vcrbis coniunda potuit dici c(fe in ipfis verbis. rationcm animi , & fuftinentiam dolorum, qux 
Et faiisde hoc teftimonio Auguftini & de hac •fignificantur pcr Extetnaro Vn&ionem , cV fi- 
quxftionc controuerfiltica. ^ gnificant gratiam intcriorcm : alij ponunt fani- 

tatem corporis' , qur fignificatur pet vncTio- 

SECTIO II. Mm * * fi8 n 'fi cat g rat i a ni , feu fanitatem inte- 

riorcm;nequc obcft.inquiunt , qu6d fxpc ea fa- 

Stmi fit in S*cr*mtntis res tmtum & niras " on caufct ' ir i q»' 3 P« hoc n°n '^V^' 

SMirmmrntani t.„,l~ ■ jl j r. . ttir .q u o minns de fe Sacramentum habeat vim 

Smcrsmtwm tsntum , & qsssdjit rts ad il|am caufandam . 

CT SscrAmentam Jimul ? i n - Pomitemia tes tantim eft gtatia , Saciar I» r*ni,tn- 

t menrum tantun) confeffia & abfolurio. Circa 

Vilfuult*! XT , C ' caln<,a nuiu$ ^fpntationis diffi- rem ver6 & Sacramentum quidam ponunt pro- VaU l' e1Utm ' 

M ^ w ^rA«lrai.dequa£uie nonnulli. Mihi r« rkd qualicatcm quandaro fpiritgakm qur fit ^,/*' 

omatus} 



mimi*. 



Difp. 5. Cuiut quaiitatis verba tequitantut m Sttetamenth. Se£ t. (f 

omatus , & illam dicunr clle rem 8t Sactamen- ctamenti Pcenitentiz nifi illuui doloretnqtiiim- 
tutn. Scd huiufmodi qualiras , vt planc confi- perauit conf.flionero cxieti ;>:. }iilimi .tuttmca- 
&a . ab oronibus aliis rciuitur. Alij dicnnt do- r6 dorau perada conf (lionc. Sed comra , quia 
loicm cllc tem , quatenus fignificatui per con- ello , fi nou citit d.Jot ante confeflioncm, for- 
fillionem , & cllc Sactamentum , quia lign.fi- calfe non furtKcrct folus ille qui fcquitur : non 
car grariam. cnim facertt dolorofam, vt dici folet , eam con- 

Dices: Id qnod eft rcs debet caufari per Sa- fiflionem } dc quo ahbi } (i tamen fcmcl illa eft 
cramcamtu , vt patet in ali s Sacramentis} at ioipctata a vcro dalorc , non dubiuin qum c- 
dolot non caufatur pet confefljonem & abfo- 
lutionem , fcd e contrano confclEo ontur k 
dolote } etgo. Rcfpoudcnt noniiulli, Contritio- 
ii:m , vt cft efficax ad caufandam gratiam, 
cauflari a confcflione exterioii. S.d contraPri- 
mo , quia hoc lcnfii ipta confcflio poilct dici 
caufari ab abfolutionc , & abtolutio a confcf 
fione , quandoqutdem inuicem fe reddiuu cfii- 
caccsad caufandam gratiam } nam vti confcflio 
fiiw abfoliition. non eft valida , ita ncque ab 
folmio fine confcflione. Comta Srcuncid , 
quia id tlt communc aliis Sacramcnris , quan- 



tiam totus illc dolor , qni rft dum homo accipic 
aMoltitiontm.concuriai vt d.fpofitio ad gtaiiam 
abfolutionis:quis autcm dicct.rarum tlichomi- 
ncm actu dolctc dum Sa.erdos profxrt vcrba, 
ciim planc contrarinm ferc fcmpcr contingat.' SutTtz r„,f, 
Meliftl crgo rciicitur Suartr.qtiiaeo fcnfii c- (M ntmtur. 
tiam in alus Sacr tnentis vol.mtas fcti lurrtuio 
ca fiifc.piendi dici dcbctct Sactau.eutum & tcs, 
qu.it.nus ca voltmus , fi tunc manet co mlianti, 
rcdJctur mftgil mcritoria. idcin dico dc .ittii- 
rioHCj qtix in adultis fiifcipicptibus I_.iptifmutn 
n.celTatia cft. S-o.n^o , quia lucfentcotia tc- 



do tcqjit.int ad gr itiam caufandam aliqiatn labitut pta.ic iu f >pra pofiun , q"6d doior vt 

difpolitimicra expartc fulcipicmis »eo ctnm ip- caofatHIOS gr.ta fit tffc&its: quod cnun ibi 

fo dici polla illa difpofuio tes Sactamcnti, d>cnur vt c lufaiiuus gruiz . liL Jicitur vt cau- 

quia vt comuntia cum Sacra.ncnto caufat ma- fatiuos maioris gratis : lia-c autcm d rfvrcntia 

lotero giatiam. Demque , dignificari contri- eft per accirkra ad -oloenduin trgamcntnm 

tioncm ab abfolutione ,non ctt ab ea proditc, quod bifccimus, ftilic.t , e6 q > 6d tontntio 

fed fimul cum illa producere cffe&urn aliqucm, rcJJatur mac's c.iufatiua nrr ablolutip lcm , 

. a * S ?- <r t\ m_.. j ._r . . 



qucm fola non potclt. 

ld.6 ali) Jicunt , lpfummer dolorem , qia- 
rcnus data abfolaiioue augetur virtutt- Sacra- 
roenii , etfc erTctttim Sc rcm huius Sacratnentit 
quar cll cxplicatio Caictani , Scoti cV: nliorum 
SmuntinCt- apud Cat-Im 1ie.11 Lugo. Vcrum hzc fentcntia 
MiM/, Srtti facilc reiicitut , quia ( vt benc idcm Cardinalis 
<~ ' u ' rum Lugo & a!ij norarunt ) cum argumentum ilLd 
gtatix nccellaiio debeac cllc omnino diltm- 
ctum ab acln pixcedenti , ptofcdt6 fi caufatur 
de nouo virrute Sacratncnti , etir quidem illc 



noii pr.;ptciea polli. propric illam d ci CtTe.iutn 
Sacr.iintnti : licut , c6 qt d.i pct abfol> tioncrn 
icddatiii liinpliciter caufaii ia gratix , abfolute 
non dititur caufari ab ea gt.tfia. Deniquc vi- 
d.tnrca lolutio falfum fn^poncrc, nam ca con- 
tntio pofti] um dignifiv.ita cft per gratiam dc 
nouo infulam.non fic magis mctiioiia quam an- 
tta .foppooo cnim cx maioti gtatia noncrcfcc- 

ce menca. Qcitdqokl vctodc co augmcnto llr, 
qtianJo maior gt atta pt.iccdit opus , certumeft 
ptr giatiam datam intuituoperij 11011 augcn me- 
cffcAus Sacramenti } quia tamen ptxccflit iam t.tum cius optris eodcm ioftami (_^u6d ii ui.o 
totum Sactamcntum , non potcrit clle pars il- S<i.irr£ loquaturde rodom opcrc vt p.rtcuerante 
lius, feu , non potetit cfle fimul Sacramen- pto fcqncimb s inftannlius, iam dcbcbit impa- 
tum: fi vcti ipfum adum przctdcntcm vt gnan eod m modo quo prrcedeus nam ca ptr- 
adhuc manentem tlli Audorcs intell gant , e teuerancia noii cll Saccjmcntum; babcl cnim Ic 
ciam teiicicntur , quia illa prtfeueranna , qnac p*.r acciJcns ad illud. 



eft crTe&us,non cft pats Sacramenti tlkecenim 
fir idem numero aclus > pro przfenti lamcn de- 
becquafi in duos diftingui , nara duratio illiua 
ante abfolutionem gcric (e vc Saccamencutr} al- 
ccca ducacid deinde fccnra , quc cft reahrcc di- 



c^u.116 alij rJkont comcrtionem » ante- 10 
qiiam formetui grma , i.lle Sacramciitum ,Sg't'*tif 
eandcm v.r6 vt formatam clle rein Sacra- ' 
nirnii ; quia vt fic ciufatut a Sacramcnto , & »t ' 
llccjufat remiflioncm pcccati , qua eft edecTus 
ftinda , habct fe vt effe^us } ac ptoindc npn peccati. Mcriio hanc tei cit Cardmalis Li go fu- tmfifmmm 
ponirut proprie vna eadcmque tes , qt.z fit cf- pra.q iia contntioneui vt forraatam gtatia can- * 
lxiftus& Sacramentum. Adde , pec acciden» farc peccati remiflioncm mhil clt aliuJforroalit 
omnino eftc ad hoc Sacraraentum , vti ad om- fime qofal diccrc , ipfam giatiam folam caufare 
uia alia , qu6d eo completo habeat iam hbrbo cemillioncm pecc.ui i vti Jiccce.Album qua al- 
douos aftus , aut qu6d in antiquis duret } ira6 bum diTgregat vifum , nibil eit aliud q .am d.ce- 
etiam eftpec accidens,qu6d non excludat a gta- ie, Alhcdo fola difgrcgit vifum. Atqui gtatia vt 
tia inftanti (cqtieuti. canfat icmiflioncm pcccati.quia fc h.ibec in ge- 

9 Tecti6 , Pater Suaicz fupra nnmero 1 j.eum- ntrc caufzfoimalis , non diritur caufarc Sacra- 

trmt/n» dcm dolorem vt informatum gratia Saaamen- menuliiet debct cnim ca caufalitas clfc in ge- 
r#«. . dj-rtm ij ^ jj ( ma j,j $ mcr itorius, dicit cflc effeclum ncrc ciufc cihcicntis:;rgo. 

Mf&Ta^- •wfdem Sactamenti. Hanc reiicit Cardinalis Quiohll modus diccndicft , vt conttitio fit eu,i uts 
j.Hmmitam Lugo , quia rai6 contingit , qu6d in codem in- Sacramemum prout caufit gratiam , fit vcto n.« T'rmm 
ftanti , in quo pcrficitur Sacramentum , prile- tcs Sactamenti , quacenus ipfa contritio caufa- 




luf aSacramcnto in voto : hoc enim vtt cau- 
f.it gratiam , caufat etiam vltimain difpofitio- 
nem ad illam , ideft contntioncm. Ita Ferra- 
ra 4. Contra Genics cap. - l. Hzc tamcndo- 
tfrina facitc rciicitur: PrimOj nam Sacramen- 
illurn dulorera infloere vt patcem Sa- tum hoc vt caufet grariam. noncxigit pr.rcef- 
enti. filTc vorum illi ui } vorum intclligo illud quod 

quisrefponderet,noneflepattemSa- fulcc dici cauiatc gtaiiam , nam huiufmodi 
mTom. Kl/. " F, j votum 



uercradualiterdolor , qui eft pars eiu* Sacra- 
menti. Ego ramen contcacium iudico longi cec- 
tius : horoo enim ordrnarie manec in eo dolore) 
& ver6 quando accipit abfblutionem frcquen- 
ter folet auccrc dolotem ; ccniflimum autem cft 



Digitized by Google 



€6 Rod. D! Arriaca i*ra&atus De Sacramentu m ftimi, 

»otumcftfo1aLontritio:h*cautccnnon icqui- & qui fcdcc , & qni fcr bit Ggnrfieac CO ipfo 



ritoi.vthov Sanamcmun» , ad quod fmhcit fc habctc volitroncm a n balandi , fcdendi , &c. 

haud dubie attinio, qux propric non diciiut Thcologi aotttt volu.«c (igotficaK pct rem 

vctom pOEnitcmia?, SccunJo , li ipfaconmtio Sacranunli lliquid magis dcixrmuiatum, quod- 

«ftvltima diipoiitioad granam , qtiomoJo ea qnc non adv6 connat. talitcc ligniticccur pec 



potcft c.v.ifan ab inlb votoi hoc cnim illct cau- 
iari afcipfa. Dcindc , qun.io homo luftifkatnr 
prr votum Saviamtntt , vcl pct contniioncm, 
tunc Sa< ramciHum non concutrii propric , ac 
pro-tjdc ca coutritio non poicft tunc dici Sacta- 
meuftim, aut rcsillius, c\:c. 
i x Idtd aij Sext6 diiuot.vt aliquid (it res Sacra. 
JUxt*/,, r.j» mciiii , uon ctl; nccclf t um lll.ma Sacrnmcn- 
$ia, iih„m to caufan , fed Rl ricctt ii figniffcetUf 6c (igni- 



achoncui Sactamwnti ; id.ititcm uivnno conue- 
nit doloti ,quialicct lign fic ctt t cx fcpctcon- 
fflinn.m cxtetnam hu & ni nc , non taraen 
adcd nccellario , (icnt voluntas (crtbuidi figni- 
ficatur pcr lcriprjoneni .• ei:nitn dicere ahcri 
peccaium quod fcci , non cft pcr fc (ignumdo- 
loris intcriofis : potcftcnim id ficri vclanicno 
fc iaccindi , vel animo confiJcnter foa narcan- 
di , vel pciendi coiuili) caufa , vcl prxnam ito- 



auntkium hixi. Hmc mffuirtt, ipni.n^oloicm elfe icm Sc . miietitcm fugicndi dctsderio , Sic. Vndc addo, 

Sacramcnmm,Sacr..mcntiiiri quatcnus iignificat fuis ptob-biluct dici , hic & nunc illuin do- 

gtatiam , re.n quarcnuspcr :pfim confcluonem lorem lignifh att Sacianiciitaliter . & cxvi in- 

ogt.i<c..tur s ccrtum enim cft , confcflionem il- ft.turioms Chnflt : nam ciim ( hl ftus prorai- 

lam cxtetiotem ff: intcrui doloris fignum. fcrir granam confif-nti fua pcccaia , non quo- 

Non ptacuit hic exp.ioitio CarJinati Lugo, modocumque , fcdcum dnlcitr , 6V cum ammo 



Jmfufr.tf.ttr 
- CttrtimtUt 



accipiendi abfolutioncm, reachomincs vi ciu* 
inltuutionis colligunt tllum cum doloreeadi- 
ccrcSaccrdoii; vt abfohimntm eV granam ac- 
cipiat ; ac proindceaconfffio , qux ,(i Sacca- 
mrntum hoc non futlTt ivniuium a Chnfto, 
non fuilTIr dttcrmin.Mn-i (i^num doloris , iam 
illum fienificM clarc cV dirt.nv'e ; «c proindedi- 



q liarotaiila bgoificatio cft cx natuta tci non 
Sa.umcntahs , & cx Chiiftt infttutionci dc- 
bcat anteni id , qu6d vlt Sacramcmum , lignifi- 
care vcl caufite S.ictamcnta!:tct ; alioquin di- 
Si«il,i,c»r ccnlum ct amclTVt, intcnnoncm fufcipicndi 
4 Sacramcntum aX rcin.qn.itenusilla nenincatur 

em,l„i*:,dtf n - tlir «* tc t pct tplim .\ct ulcm rufcrpttoncni: 

/Vr«m tr vfhocantem tfl contraomnesiefgo.ldv6illcpiit4t ci mciito potcft, qi.6J illum fignihcct Sacra- 
*«' i»i4.tj. pacem 5c cotifcicntiar fcvcnitatcm.q ia: frt q.icn- 
ter ca.if:iur ptt ho; Sacra.ucnmm , iuxwTii- 
•entinorn Stiiio^c 14 op. efle.cem & vic- 
tntcm Saciamcnti : li. »t comintiuitcr dicitut 
fmitatcni cotnor .tcmclf rcni &c Sacrameiituin 
in Ext: mi Vndli.mc; cfto ea f-nitas non fem- 
p:r ciufcttir. 1^ 6 1 vcro ca fccuriras , fcu rran- 
quillitav lit res.pafcr^quia ( vt Concilium dicit) 
e.icauftciir aSacrimcnto: q'iodver6 ipfa lic 



m 



nralirer. 

Srcund6 cft aliqua dirficultas in ea explt- * i 
catione , quia illa tianquillitas cordis eiiam vi- c-r " 
dctur ligmhcati pct bacramenmm omnino n *- p„ UHr 4,$^ 
turalitct ; nam Itcct, qu6J Sacramcntum fit 
caufa gratia: , non (it quiJ n.tturale : at qc.6vl 
fuppouta vi condouandi peccatiim in Sacra- 
mento , &c f >ppolitoqu6i cgo illuJ accepctim, 
(im iain qaietus , tanquam qui iam adhibui 



Sacramenrum , patct ; q iia lignificac interio- remcdium futnckns pro illis ; nJMralilnmc in- 

rcm gratitm & tcmiflioncin peccat;:ncqpc enim dc fccjuitut , vt li Deui Jicctct uuhi , Cafu quo 

(vt pau!6 amr diximus) cft necclfarium vt cao- peftcm coniraxeris , fidicastcr P.uct & Aue, 

fct , fcd fufticit fi figmficct aliqnid pettintns cctt6 non moticris ; profccTo licct q 6d fatcr 

aJ Sacr.imcnti tfFxtus. Qi^iod li huic AuAori Sc A.ic libcrirtt a pefte , elT.t efFcft is , vt Cit 

ohiicias, Eo fenfti ctiam auxJia & gtntias, dicam ; Sa rimcntnlis ; & ca li^nJi;afo fani- 

q;'ae dantitf p-c Sa.ra - entum Oidinis ad ttiie utiscflct ad placitum Dti ; tamru qi 6J recica- 

&c. clfcrem nc Saoramenrnm; to tcr Catcr & Aue tgo iam nnn limccra mof> 



eeleBtandrim 

quia $i figmficani gritiam, $c cnufinttit pcr Sa- 
ctamcnt m: RcfponJct, pollc hic fi ri qu ftio- 
nem dc vocc , 111 n ce ipfi vtriq ir funt crTccttts, 
& vtriqne hgniftcanitq-iiafamen hi iff. dhu Sa- 
Ctamenti Ordimshmt longoeiiamtempore poft 
fufccptnm Saofnmcntum, non folent vocati ^Sa- 



tcm , (cu iam inctis animus clTct omntro t; -ic- 
tus , plancforct (igntim nnuifalc cx ptioii pnn- 
Sto nccellario fccuuun. Et vrr6 facil.us dcbc- 
tcmusin Euchai ftia dicete tlfc rem &V Sacra- 
mcnrum illam dulrcdficm quam fcntiuntcom- 
mtmitcf quideuote communicant: illn cnimpec 



tt 



Cfamcntum;fevtisTlla ttaiiq^illuas.qua: ocdinarie Sacramcntuin fign:ticariir , & fign ficar granam: 

ftntim conced tur. deinJc cft tam vicina ei Saciamento q'iam tian- 

lamdixi eg.i fupra hanc totam qti.xftioneip quiliitas confcientiac Sacramento P nitentiari 

efle dc no utnc , ac proindc non Ibluni vl({ma eigo. EaJcm pra-terca rntione in Baptifmo adttl- 



Ctnfmur 
(txix tnttn- 



hrc oh eclio , fcd & prTvcJviitc^ & omnia dc- 
bitillct hic Auflor diccre rlic dilfnfionem dc 
voce. VnJevlteriu. inf.ro, In ea quarftione 
ti»€»m(,nn. ^ voce Fcxtam illam fententiam polf tam pro- 
ttmc*r i,n*. babiliter dcfcndi qa m hanc de tranquillitate 
t* Cafa, conlcicntii : etenim fkllt nofl obftantc pntita- 
terationis intet auxilis data pet Sacramentum 
Ordinis & cam tanquillitatem , dicit iplc pm 
modoloquendi fufficere qu6J vnus cfFcflus fic 
tcmpote vicinus , alcer id non exigat ; itaego 
dicam , non obftintc qu6d inrentio (iifcipicndi 
Sacramcntum fit ctiam res fignficata pcr ipfam 
aclMalcm f tfccptiencm , (icnt dolof per confcf- 
/ioncm , f irficcrc tamcn pro co diuerfo modo 
foqtienJi q-i6d ea intcntto (it quid nimis genc- 
ralc 9mtiibusacliunibt'S;quia& qui ambulac. 



lorum (imilis iranq-.iiHitas dici deberet Sacra- 
mcntum & rcs Sacramenti ;quia ctiam ibi fc- 
qtikur pet fe , fuppofita vt d xi , FiJe , quod 
lit neceiratius Baptifmns ad remiflioncm ori- 
ginalis Sc aftuolium prarcedentinm. Hxcautera 
miM omnia contraria, communi modo loqnen- 
di Theologotum. Vtidccum dc facio , vtdixi; 
foliim (imus in qnxftione de voce , non dcbe- 
nius cum modum loquendi fc qui , qui contra- 
fius eft phncrommimi Iocntioni. Ncquc ha Ulmintr th. 
bet Jirficultatcm quod ex Ttidfiifinp <>bi c rnr; UBi<tmt 
nam eti.imfi ibi irnct rcsfcu (tTclt s h ius Sa 
cramenti ntimeretnf ea pax & tc.mquill tas . ni- 
hil contra nos , qui non ncgauins cam dchcve 
dici eFetftum huius Sacramcnti , fic.tt nt x ; Iia 
fpecialia, qua: obSacw ucntura Otdinis dan- 

iuc 



riUt 

M 



Digitized by.Google 



tur , (uiu illiuj effcdlus ; icd dicimus non Jebe- ipfa rcperiiintttr , certa funt ; vtrum autem do- nmtfai» i 

K vocari Sacraincntum & rcm , vtiea auxilia lor eo modo quo fcxta ientcntia illatn cxfliaiir, mi»n 

nonvocantur: vtictiamilla confolatio fpiti- an vn6 ea cranq lilhtasco modo qao a Catdina- 

tualis , quz ex Euchariftia fequitur , non voca- lc Lt go traditt.r , vocanda fit rcs & Sacratncn- 

turres Sc Sacr.imcutuir) Euchariftiz. tum.nulliiisplanecft momcnti.Pofuiautcmoin- 

CwUdUm, Concludo Jcniquc ( vt initio dixi ) rem cfle nes opiniones,vt,qu;d my fteiij in hoc punOola- 

,01 jutjti'- t0Um dc V(Jk{ . . i ^ jn cq Sacramcnto ce _ leac f i mc Higatur. 




u*m mmi,r„ 
dtttrmuutuit 



oHttlit. 



tttltfiM fO- 

tutrit mutri 
MMM tli 
tltfl, 



Vutitur txl. 
flumitttr*. 

t*»Ui 



DISPVTATIO SEXTA. 

De determinotiene materia V formtt in Sacramentih 

Sacramentis pofle ficri ; quia ctiamfi Chriflw 
in his determmatis vcrbis Latin:s , Hoc eji cor- 
pus meum , cunfecralfct , puflVt Ecclcfia fac,c- 
re vt ca iam non elfent ampl iis forniafuffi- 
ciens.fi fcilicet mtuaret lignificationrn , &c 
facertt vt fign.ficarcnt idcm ac t (jo amo Peum 
Quod idcm intclligcndom dc ipfi» vtibn He- 
braicis qtubus adu confctramt ; nam fi apud 
eosqui Hcbtaice loqm ntur nuuaiciur ilioium 
vctborum fign-ficauo , eo ipfo iam illa vt rba 
non eflent confcctatioms forma fi>rhckns: fic" 
idcm cft in omnibu» formis S.icramcntorum. 
Crrtum aurcm cil.id non clfc miuanr maicriam 
autfornum a Chrfto inftimram , fed huic vcl 
illirei dare aut aufcrre cam fignifuationcm ad 
placitum aut valorcmmoralem.lub quo aChri- 
fto inftitutx funt illa: tcs pro inatetia aut fotma 
Sacramentonim. 

Dices i Gizci in fetmentato , Latini ver6 in 
a a/ymo confccrant; ergo dcterminaut fibi ma- 
teriam. Rcfpondco, eam diuctfitatcm eife non tH&Mid$+ 
quoad fubftantiam.quia h*c folum perir panero <** "?' - " 
tnticcum , lcd quoad citcumrtantias altquas, timh 
qujc funt cxtra fubftantiam raatcrir : quaudo 
autem aliqmd lit iuJicar.Juin citcumllantia , 
quanJu vci6 fubftankiJ , kqucnti difpuwtionc 
cxplicabhur. 

* 

SECTIO II. 

Prtpnmr dtfficulxas ex Sacramento Or- 
diuis. 

GRAVtoR difficulias moueri folct pro- i 
ptf r Sacramcntutn Ordinis , .n qtto planc _ 
vidctui Ecctcfia" rnuialfc matctiam& forinam. • 
Etenim Ecclclia Grzca confcnticnte, ac viden- Cttt» Zetlu 
tc iplo Romano Pomificc , ordinatpcr folam f' M •">*"'" 
manus imp»fitionem Presbytcrtim pei h.rc ver- l> t "fa ** m ' m ' 
ba , Diuin* grttti* , uhk fimper inprm* Jknut, ' 
tf? t]*tt defunt fuppiet , rrMr feu promauet N. 
Venert&iltm Dlttconum in Prtsbyterum : ore- 



SECTIO I. 

frtmittitHrtert* dotfrina. 

|vproNo potniflc Chriftum Do- 
mmnm reliquifle hbcram Eccle- 
fi t determiuationem materiz Sc 
formr ,quia in hoc nulla e*ft con- 
.radiclio ; de facto tamen , ne in 
ic Mwtiaio .KiiticlTct varictas.vel dtflcnfio,ptu- 
dentiffimc matcriatn Sc formam omnium Sacta- 
mentottiin dcterminalfc;in Baptifmo aquam na- 
iutalem,& vctba Wh.Ejro te bapti*.o\ m Eutha- 
tiliia pancm triticeum Si vinum ex vite cum ver- 
b\s,H»c ejl corpui nuum &c.Et idem fuo modo 
dc aliis omnibus diccnJum.vt extraditioncpcr- 
petua Ecclcfic&exdefiniiionibus Concilioram, 
prif.-itim ex Florentino fivpc citato i clarccon- 
ftat. Hxc atttcm detcrminatio non cft zqualis 
in omnlbtis ; nam in aliqnibjseft arJfpeciem 
atomam , vt aqut naturalis in B.iptifmo;in aliis 
cft ad rattonem genericam , vt iu confefljone 
dolor , fiuc fit attritio , fitie contritio , & in 
matrimonio conlcnfiis fiuc per vetba fiuc pcr 
nutus. 

Scdobiicies , Ergo non potutt Ecclcfia an- 
nullare marrimonium clandeftinum ; quia eo 
ipfo iam matadci materiam matrimoni). Fuse 
valde noimulli dc hac obicclionc : mihi vidc- 
tttr res vai ic facihs. Refpondco , A Chnfto 
Domino inftimtum pro matcria' huius Sacra- 
rnenti comtaccum humanum ; hzc autem infti- 
tutio fcmpct manet ftxa : neq.te enim Ecclefia 
potcft f.tcctc vt contraclus humanus validus 
non fit matctia mntrimonij j cuin quo tamen 
optimeftat, qti6d cadem Ecclcfia pro libitu 
has, vcl illasconditiones addat ad hoc.vt con- 
traftus fit hmnanits. Poft Tridcntinum crgo 
iam non eft amplius contraAus humanus vali- 
• dns , nifi fiat coram Parocho Sc trflibns ; qtio- 
' modo etiam Principcs Izcularcs (blcnt palfim 
in corirradlibns ciuihbus nouas cV diuctfas cir. 
citmftanrias cxigere ad hoc vt validi fint , VQJ 
defignando ccrttim ntimcrum itftiwm ,vcl xta- 
tem contrahcnt um dctcrminando , vel alias Ib- 
lcmnitatesuquircndo. Et vctoex Ihk capite 
Ptincipes f t cularcs polfcnt etiain nouas addcre 
conditiones ad valorem matrimonij , nifi ab 
Ecclefia id cis iuflas ob canfas fuilfct proh bi- 
tum: dc quo Pater Sanchez lib. i. de M.itrimo- 
Bio difput. ), (m6 , qu6d tnancipia re ipfi de 
fado fitit incapacia contrahcndi matrimonij fi- 
nc Uomtb Do-ninorum , prouenite vidctut a 
poteftate fxcnlari faltem oiiginalitct ; qtiatenus 
fecit eadem mancipla incapacia ornnis conrra- 
&us. Addc , fimilcro mutationcra ctiam iiralijs 



mut igitnrpr» eo. In Ecclefia vcco Lacina con- t»tm»ftr 
fcttut idcm Sacramentum per longc diuerfam tmStbHimt 
maietiam , fctlicct pcr exhibitioncm panis & °" 
vini cum aliis vcibis, ergo vel a Chnfto non 
eft dctenninata materia & forma huius Sacra- 
tncnthid qit6d vidcrurplanc cllc contra mentem 
omnium Theologorum: vcl.quod pcirs etH- 1, Ee- 
clefiamutafletcam matctiam.Dr hac di lculratc 
agit Cardinalis Lugo difp. i.CcEk-f.St Pctrus Ar- 
cudins de Concot ln EcclcGac Orimt.ilis & Oc- 
cidentalisin Sacramcncorumadminiftratione hb. 
6.c 4.qiltm ipfc Lugo ib' citar,in ca autcm inclu- 
duntnrduodillindta Jubia^vru an Ecclcfi.i :n'ita- 
ucritmatcriaro3cfotinamhuiusSaciauienti:altc- 

F 4 ruin, 



Digiftzed by Google 



Jmfofimmm- 
mmmm , mmm 
dmim tmftmi 



_8 Rod. D! Arriaga Tra&atus De Sacramtntu m gtntre. 

rnm , an in Ecclcfia Latina impofitio manuura nrm.Conlr» Se cundo.quia pcr hocapcticnr pot- 

fopra captit otdinandi fit faltcm partialis mate- ta , vi dicamus Eccltfiam , poflc*am'han,c iaro 

ria de faao htiius Sactamrntt : quia vcio iinpo- illam pro fuo hbitu mutaicimfi fone iteturu dU 

fitiomanuscftduplcx,vnaad iiutium.alttra ia _• uinando dicamus Chriftum dcdifle Ecclcfix po- 

ne,quando datoi potcltas abfoluctidi, poflct rur- icftatcro dcierrainandi folum pro prima vicemro 

fus noua cflc qu_ftio,an ambar ilhcan vna tan- ncque adhuc hoc modojcfpoiidicurdireac ob- 

tum,& qtueex ilhs fit materia OidinU. Verum iectioni , nam vidaur pl.mc in Ecclcfia multo 

_ hoc vltimurn factle vno vctbo deciditut: vlttn a tempore non fuillc pto materia earo tradiiio- 

*»f»immdi*$ enim impofitio folum eft matetia Oidinis,qna- nem calicis 5c patciKc , fid folam manuuro int* 

f*r, ord.au. tenu* includit potcftatcm -biolucdiid* quo pun- polifioncm , vt de fafto cfle in Ecclcfia Grrca 

4ko nulla eft mtcr Auctorcs qmeftio ; tota ergo diximus paulo ante;crgo Etxlefia etiaro poft pti- 

rnanet citca primam itrtpolitioncm ,. m qua rft rnam acccptattoncm adhuc muiauit matenam. 

duplcx ea dithcultas p topofita , quam dittin&c Ide6 indico illam confitmationcrn cx Innocen- t fc * $ „^**__ 

explicabimus. tio in Commcm.iriis eius capitis fresbytr non tmfirmm »S 

fubfiitcrc. Vudcmaior qudd abloluic dixcrit fnttmtim» 

SVBSECTIO L Cardinalis Lugo eam doclnnam clTe commo- 

nitct tccept.im : fottc quaunus docet , olimpcr 

Exfeiitttr frima Aifficult*S. manus impofitioncm tollatum fuille Ordincm, 

admitti porcft , at quoad ea vcrba , quae addic 

: /^Irca illam dicimus , Ecdcfiam afli- SimitbaUtis , uucta vidctur contmerc doarU 

ct r '!ufi p e< V_/gnanJo traditionem cahos & paitna: pro nam onui ru>f<lfaro,& vct6 etiam ipfiroet Car- 

mt,fim*i mn- matcna Presbyteratus nullatcnus tnutaflc ma- dinali Lugo conirariam , qui exprcfse futetur.fi 

b"!'-W tcx am nu ' us Sactamenti , ptoutca ruii a Chti- tota fotina confectationis applicarctur ad ma- 

fto inftituta. Raiio eft,nam Chtiftus non dttcr- nuum impofitioncm .futuram ctiaro nunc vali- 

minauit materiam in indiuiduo , Kd lohim vo- dam cam confecrationern ante traditionem pa- 

luit confcm Ordincm per ftgnnro aliqrud fctifi- tcn_ , &c. id quod Innoccntius in eo Com. 

bilc fign.tlcattiium eius poicttatis.qu i tcadicut in mentario neg-ii.Quomodotamcn iuxta noftram 



Sacramcnto i l i x per aliqua vcrba caud- m ciia 
potcftatem ligmfitantia. Ua dout t.atdinalis 
Bcllatm lib.i.de SacramcntoOidii»isc.<> 6V m 
fius Cardinalis Lugo f ipra.qni a.iducrt m cunfir- 
roationcm illins lnnoc-cntium Qjiartom.feu Sin- 
nibaldura dc Flifco.in ComrocntatMi cap, fftf. 
byter. deSactamcntis nc>uirerandis;vhi a,i ii-m- 



dot5tr-Hampo(fintinbonmn fenfum uahi eavcr- 
ba SiHiiibaidi dicam inrctius. 

Funade fuadcremt mcl.us ea doctrira cx ipfo 
Ponrfi.c Gtcgor.lX- auctore eius Cftpitis } ibi 
cnim ait roanus impofitionem . qna Sacerdotcs c^,, ^ 
ordinantur , cfle titum ab Apoftolis inuodu- m. 
-ct'im : vndc infertur , illum a Chnfto Domino 




pore Apuftolotum fotmam fiu ritum conR ten- non fuillc inftitunmf. Quod enirn aliqui ( in- 

di Ordines fuiflr manutim impotkioaent, ncc a- ttt quos cft Bcllatminus ) dicant eam impofi» 

liam fuiile tunc m vfii:.idditque Suimbai-itH-far- t onem manuum idcd dici ab Apoftolis incto- 

t <te credimusrfMfd nifi eijent fernutpollesinuent*, ductam , quia ipfi prirro eam vfurparunt , non 

fnffictret 0rdinM$ri iktrtjSit S*(*rd*t, vei alU vidctureife ad rero'vt bcnc Vafqucx Tomo ). 

*<juipoUentiAittrb*,fed in f.,l f-queniibiu tempc- dilptit. 140. num. « 9. & poft eum Catdinalis 

Vffruhm i» ribtoform*f t <j**firM4ittitr,Ect lef>m»rdm*uit E- Lugo fupti notarunl ; ) nam eo fenfu etiam dict 

VmU*dtftitti- £° Um:n ' n n ' s weto,i Sinnibaldi aliqucm difii- poflec Pornitcnria , Confirmatio , tVc.inttod» 

culiatem mucnio.potius enim ex cis vidctut fc- tfta ab Apcftulis , quia ilti primi vfi funt cis 

qui, Chtiftum non ccliqaifle libnam earo ma- Saaaroentis : id aotem plane vidctur cfic con- 

tcriam-,nam fi hoc eflcr.non poflct Ecclcfia cffi- tra communcm modum loquendi. Rciorqae- 

: nonfurliciat manuum impofitio:v ti cade bis tamen conira nos cum locum : nam in eo 



Ecclcfia non potcft tfficcrc , nc pto Akaris Sa- Pontifcx ponus vidctur fupponere econtrario, 

cramento fufficiat vinum rubrnm, eoiplb quod illam altcram matctiam .«cmpetradiiionemca- 

Chrifttis eodcm raodo pcrmifir in rubro ac in licis {< paten.r pr» Sarer lotc ,ac libri Euangc- 

albofi.-n.Atqui iiscitatis vcrbisclatc dicitlnno- lioium pio Uiaiono, ciTeabiplb Chrifto infti- 

centiusiam nonfnfliccrepro ordkvationcmanuu turara : cum cnira in cn Sacramento duo fint, 

impolittonem.t^ quod EcclrfiannUam formam de quibus dubitati potcft , an fiut a Chrifto in- 

inftitucrit. Fortaflc rcfpondcti poflct , Chnfttim ftttuta ; vnnm eft manuum impoGtio , alterum 

itadediHc Ecclcfizpotcftatcmdcterminandima- ea traditio ptcna> , & fi quid aliuddc faao te- 



teriam, vt fola ca ,quam Ecclefia rcquircr,clfci fuf- 
ficicns.aliz veio diuetr_,erfi idcm figrificantcs; 
ac ptoinde ctfi tales , qu.r potnetintab EccLfia 
«ligi.non tamtn fufficcrcnueo ipfo quod clct5_ 
non erTcnt.Sed contta qnia cfto hoc modo po 
tucrit Cht iftus difponcic (de qio nullo mododu- 
i>ito)nonhabemits tamenfundamentum tdiddi- 
ccndum;imo id dicere , eflct deltntcreiaro con- 
clufioncm communem 5f certam fiipta pofitam; 
quia ronc non dtriif 1 Chtiftus,yW<ireri_ Ordl 



qo tiiut; & de primo feu manuum impofitione 
dicarrflcab Apoftolisintrodudam , de ahcro 
v 10 nihil dicat -, vtdctut co ipfo fupponeie il- 
las alias materias immediatc a Chrifto inftitu- 
tas : Sc licct hoc non vidcattit locum habeie in 
Diacono ; cenum enim cftciiam antc (cripu 
Euangclia , qnando non poterat vlla ttaditio 
cfle illorum , faifle tamcn Diaconos ordinaios, 
& Apoftolos , qiu per rotum roundutn fparfi 
eranr , fine vllo libro Euangelioruro confecraf- 

iro hxc 



nis jh mmmdcHmefM* Amm /enftbile ftcnltmtii co- (e roukos vbtque Diacouos : licet inquar 

cefmprr Ordinem,\u fupponimm in ea conclu- ratio videatut obftaft , quia tamen potuit Chri- 

fionc fuiflc inftitutam;fcd dixiflet,_Vc» mlimmve- ftus Apoftolos ea de rc uiftruuc , vt quamdiu 

lc mmterUm qmim mue.*b Ecclefim determinetnr; non eflet Euangclium ordinarctu Diaconos pet 

hocautemvidetiitcflcconiracommuncrn fentc- roanuum impofitionem , fimul lamen imme- 

tiaro.quxncgatEcclcfi_ poteftatero mutandi di- diate inflittiendo naditionem Euanp liorum 

tc&c aut detctmiuandi materiam Sactamenro- pto nutcria co icropuie quo iam Euangr !ia ex- 

ftarent} 



1 

! 



Digitized by Google 



Difp. 6*. De determintttione mherU fj formte in Sacrtml Se&. t. 

(hrent; idc6 adhuc vidctur vrgere, cexcus ille Csrrcmoivali prxfctipta ; ideoquc tandcm ca 



9 

ZxfVttunr 
Grtgnmi 



Grcgonj , ac probarc cam iradicioncm patcnx 
& libromm fuille a Chnfto immcdiatc ac dc- 
rcrmmatc iiiftitutam,contra id quod in condu- 
fione nolcra dix.mus. 

Refpondeo cigo , Pontificcm ibi de ma- 
nuum impofiuone egilfc , quia dc illa imer- 
rogibacur : pcr qnod nuUatenUI infcrtur , cum 
qmdquam in contr.irium de alia niateria dixif- 
fc, quantumuisdc illa non aflirmaucrit id quod 
de manuum impofitione. Confirmari Tcrti6 
poflet noOrafcmcutia cx codcm capitc Pretby. 
ter t nam ibi dicitui, Si Oiaconusaut Pretbyter 
nonaccepctint manuum impofiuoncm quando 
■ 4^ \ nc , non cllc vlUtcnus iterandura 
Ordinem , fed catitc fupplendum quod per 
cnorem fuit prartctmiirum : hinc enim colli- 
gjtur ,cam manuum impofitioncm non cife cf- 
lentialitet requilitam j alioquin non frfhccict 
poft tres mcnfcs adhibere illam aliam formam, 
fcd Sacramcntum tanquam irntc fatium dc 



tertia confirmatio cx Gtcgotio Nono noh erir 
eflicax.Adhuciameii vidco nouam hic difficul- 
tatcmiiiam fi de hac fola vltima impofitione 
manuuro ctac fctmo.cum ( iuxca dicenda infia J 
per eam confcratur ptimo potcftas abfolucndi, 
debuit fiipponere Poutifex illum Ptesbyterura 
non habuiflc poteftatem abfolucndi; ac proinde 
dcbcbat moncre.vc fi qui confcffi eranc, repetc- 
cent fuas confcffiones. 

Refpondco tamcn , Neque hinc quidquam j 
certo colligijfortafle enim Epifcopus tiic Lon- 
donenfis , qui Gtegorium confuluic , mouuit 
etiam eundcm Pontificem , quod Presbyter il- 
le non audiuiflct vllas confcffiones , vcl quia 
occafio non fuit; vel quia , r6 qu6dnon eflct 
ci data poteflas abfbluendi , fciebat iam fe non 
poflc abfoluerc ; vel quia nulla erat ei data iu- 
rifdidtio ; vel dcniquc quia cocum dubium erar, 
an fuillet valida prior ordinario in Ordine ad 
confccrandum corpus Chcifti. Ex quibus con- CtnttnJimr, 



Exmtntt nouo debcrcc cotum tepcti ; ergo iropofitio ma- r cludo , cx vtxiido textu non defumi confir 

Cngtr^ tmfm nuum , lon e ft rnareria cflcnnaltcr a Chrifto manonem hifticicntcm pro noftra conclufione, jf/t/rf* 

requifita, iuxta mentcm Gregotij Noni. ideoque non poflc eam melius probari quim ckrifi* dt- 

Forte quis refponderet , Pontificcm aocre ex ipfa rationc dubitandi , quam fupra pofui- ttrmmmti 

■ inflitHtmm. 




ttr rtju ji. j. de fecunda impofitione manuum qux fic in mus , qu6d fcilicct Ecclcfia Grzca vtarur di 

fine Miflx , quando datur potcftas abfolucndi: uc t fa Tiiateiia ab ca qna vticur Romaru ; vtra- 

cum enim ea poccftas ik pec fe diftiu.la a pocc- que autcm approbctur a Pontificc : vndc in- 

ftatcconiecrandi , opcimc intelligitur cam con- fcrtur firis probabiliter , a Chrifto nullam de- 

cedi pofle dcindc fine vlla repctitionc prions ttrmfnate inftitutam , dicerc cnim,illum infti- 

formx. Hxc ramen explicatio patitut difficul- tuifle diuerfam provna Ecclcfia quam pro aU 

VutUx im- tatem quam tetigit Cardinalis Lugo:Quod Pon- tcra , cum cius, diuetfitatis nujla apud Patrcs 

fofiia «m. tifex loquatur ibide ca impbfnionc manoum, mentio fiat, non vidcturcflc probabile;& con- 

mmm, quam iinmediatc fcquitur cleuacio manuum & naturalius vidctur jpfum prxfcripfiflc taritnm- 

cracio Epifcopi ; hoc aucem cocum fic in pri- mod6 pro macetia cxtciiotero adhonem it vct- 

rna impofitionc ; crgo de illa loquitur Pon- ba fignificantia potcftatem illam qux confcr- 

tifex. tur , ideoque Ecclcfiam Grxcam vfutpafle ma- 

Dt fu* mgtt Ego in hoc pnn&o iudico vrrumquc clTc du- nuum impotmoncm cum vctbis fupta pofitis, 

Gttgtrimt w> bium , de qua impofiiionc manuum ibi loqua- Latinam vcro eam traditionein ; qux diihnac 
«ermtm. tur pontjfexj^am Prim6 eaDccrctalis non cx^ 



ftat integra, vt poffimus incclligcre dc qua ma- 
nuum impofitionc fuerit Pontifcx intertogatus: 
id qood benenotauit Vafquez fupra numiro vU 
tirao. Sccund6,mihi videcur ille,qui cxtra&um 
fecit cius Epiftolx , pofuiflc ibi gratis vciba 
illa ; Sufftnjio ttutem nutnHHm, &c. hoc cnim 
in Cxremoniali continetur:& eft rcs planc dif- 
parata a punAo rcpetitionis totius Sactamcnti: 
de qua fola repetitione vidcbatur ibi inrciroga- 
tus Pontifex. Vnde fottaflc omiflx funt aliqux 
claofulx qnx notram contincbant interrogatio- 
nem. Et fane(vt infta ponderabo contra laidi- 



valdc fignificanc potcftatcro qux tunc ttadituc. 

SVBSECTIO II. 

Exflicatnr t *n ie fitfo impefitio nttwuum 
fit cx fe fufficiens materis Ordiniu 

VIdemvh fuppofuifTe prarccdenti fub- 
fcclione eam manuum impoficionem efle 



mtlm tttf 
titmttm 
ttt m*' 



ex fca Chrifto rclidlam vr fufficientem roate- 
tiam Ordinis ; inde vlcepus infcttur , ctiam 
ante paccnx & calicis tradicionem confetti pet 
nalcm Lugo.qui maxiroc vrget hunc tcxcuro)fi illaro Sacramcncuro Ordinis : id quod valde eft 
ca manuum impofttio ab Ecclefia traditur ^vt alicnum a fenfu communi Doftorum-Cardina. c«r4in»lit 
partialis roatei ia , & ( eo ipfo Audtore tcftc ) in Ii$ L«go omnino iudicat illam fuflicere ; ac L*gt /'«** 
ttium menfium diftantia non poteft facere vl- proinde fi tunc applicarcntur vctba, fcu forma, 
lam conncxioncm cum prxccdenti forroa , non cmmino confercridum Ordinem ; de fafto vc- f u £ ( _ m 
capio.cut debcret repeti illa adhibita noua for- r6 hunc non conferci, quia dcfunt vcrba , qux »jfi mt 
ma,& non potius totum Sacramentum taquam pt im6 dcinde ptofcrunrur fub ttaditione cali- vtris. 

cis. Hxc folutio gtauem patitur difficultaiem 
ex eo , qu6d taro exptefla verba vidccut Eccle- , 
fia Latiua nunc ad eam impofitionetn m^nuum 
vfurparc , quam vfutpct Ecdcfia Gra:ca. hic lmfa g ni ,tm> 
cnim foluro dicit : Dutina frttti* crttu , feu CtaimmX» 
promtuet bnnc vtnernbtltm DUcontm in Prefi L»t». 
byterum ; artmtu igitwr prt eo : Latina autcm 
dicic ; Ortmut frtttrtt cbmtijfimi Dtnm Ptt- 
trtm emnipettnttm , v t fuptr bot famulet fitot, 



ab inicio irrite adminiftratum. Scio Ecclcfiam 
in Baptifmo & aliquibus Sacramentis folere re- 
petete omiflas cxrcmoniasjat fi ea impofitio fit 
proptia materia efTentialis , non video qua vti- 
Vrtlattlt tft jj tatc re peti poffic fine vlla planc applicacione 
fSbB Jftl verborum:eo enim ipfo eft inucilis repecicio : ac 
»nmmm*tfit proinde fatis probabilis mihi vidnur explicatio 
<• fimt ttit- qux dicit ibi eflc fcrmoncm de iropoficione ma- 



tnf- nuum in fine , & eam debere poftca ficri cum 
fuis proporcionacis vetbis , efto de vetbis nihil 
dicat ibi Pontifex;quia fupponcbat Epifcopura 
cum ea cceremonia prolaturucn etiara verba in 



tjuot ttd Prejbyteri) munut tlegit , cgleflU do- 
«4 multipiicet , & <juod eiut di^nit4te fufci- 
fiunt , ipfiut cenfeejutMtHr ttHxilie. Eccc ficuc 

ibi 



Digitized by Google 



70 Rod.de Arriaga Tra&atus De Satramcritis i» genere. 

>bi eft creat , hic cft eletit ; 5t ficut ibi cft ora- dico Ecclefiam Grxcam.qux eft communitas 3c ** m 
tio.hic etiaro:ergo ft vciba Ecclcfix Grxcx fuf- Rcfpubbca quzdam , acceptaflc eam itr pofitio V 
ficienter exptitnunt cam fufceptionem , etiam ncm manuum cum lllis vcibis ad fignifnai daro .^ unit M g 



verba Latinz candcm cxprimcnt. Imo , quod 

Srauius cft , fi attcndamus ad modum , quo ea- 
cra Ecclcfia Latina degradat, videtut alicui di- 
cendum in patenc & calicis traditione cura eis 
vetbis , jiccife petejiatem , tion impriroicha- 
raftcrem , ncque confcrri ptoprix Sacramen- 
tum Ordinis ; nam in ea degradaiione aufcruu> 
tur ab eo paicna& hoftia cum his vetbis;/iw«- 
uemuj a t* , quin p*tatj amat&m ejfe oflendi- 
mut petejlatcm ejftrtndi De» fasripcium M»f 
J-tmyte ceUbrandi tam pr* viuit quam pr» 
Defuutlis. Atqui Eccltfia nec aufc rrc nec dc- 
clarare potcft ablatum Sacramcntum Ordmis & 
cbara&ctem. Ergo ea verba (oluin oftendunc, 
potcftarem licitc honcfteque fa«.rin\andi ahla- 
tam e(fe,ergo dnm pcr contnrium vcibum d*- 
*»ut locd auferimut concefllr cain pot? ft.itera 
Ecclcfia , non de Ordinc ipfo ( qucm iam vi- 
detut fupponete conceflum ) fcd dc poteftate 
licite honerteque ctlcbrandi loqui vidUur : 

3iufi dicet •, Ckm iam fu confittutuj Sacer- 
*j , lihtram tibi damui p*teflatct& ceiebranAi. 
Et licet in contrarium auftoritas Eugeni/ vidca- 



collationcm Ordinis;Ecclcfiam vcto Latinam, (i v ,fc*n- 

cftofortc olim eamctiaiu mauriam conftitoe- dmmt u*t,»- 

rit in ratione figni , dcindc tamen mutailc.dum *** uU m,u 

noluit maicrianiefle aliquain aliam pixtir eaui 

ttaditioncm patcnx & calicis cum hoftia , ac 

proinde in Rcpoblica Latina illam iropofitioncm 

manuum non cflc fignum ad placitum , t fto fic 

apud Grxcos; vti vox hemo apud Latinosfigni- 

ficat animal rationalc,apud Grxcos veio ntqua- 

quam ; & idcm fno roodo dico dc iropofitione 

rnanuura fupra Diaconum. 

Ex hacdoflrroa intVto Prin.o contu Cardi- 1 1 

nalem Lueo ,eam impofiiim m manwrni non fj!* J ™ ■ " 
. r b . \ , ... c f,runi*r*»n. 

ea prxctla ratione , quod ctim illa non prortt a- cmdma- 

tut tota forma, dcfincrc cflc adxquatam mate- n m L»i*. 

tiam fufttciciucm ad confcreiidun. Oidincm; 

quafi fi Epifcopus tunc dicctct ; Atiipepote- 

Jlattm , &c. co ipfo conftrrctur Sacramcntum : 

id enim vidctnr mihi valdf difficukcr pGiTeco- 

harcrc cum dcfinuionc Engenij Qgarti , qui 

faltcm vt paitialcm mater.am cflcmialitcr tc- 

quirit illam traditioncm calicis & paienx :ergo 

non cx £blo dcfcctu veiborum non confcnuc 



tut ftarc ', roinirourri cnim rcquiiit , vt dicamus Ordo per maDUum impofitioium , fcd quia illa 

eam tradicionem patcux , &c. cflc panialem ipfa iropofuio non cft dc fac~LO apud Latinos 

Mxfheamr m atcriara hoius Sacrametul ; poflrt tamen quis itifficicns & veta matctia.quia non cft accepu- 

dicere , ibi Eugenium r.on tam fuiflc folicitura ta ab Ecekfia ad tationtm figni ad placituni 

de dcterrainanda in puticulari huius S.ura- collanonis Ordinis \ ac proindc ctiamfi Epifco- 
menti roatetia , quam vt in vnjuctfum dcc;de- 
rec, omnia Sacramcnta noftraconftatc rcbus vc 
materia , ac vctbis vt fcrma 



T.ttftni 
Tsp*. 



i ; 1 1 ] :l 101, quar 

Ci abflrahendo ab oroni fentcutia , dixilfe cara 
efle huius Sacramemi raateriam, per quam tra- 
ditur poreftas fignificata , vt in Sacctdotio pct 



pus tunc diccrct , jiccipe potejlatem celebrandi 
Ait/fam , &c. dico non fore validc ordinandum 
Sactrdotem. Quam dodrinam vidcntur Theo- 
logi omnes & Schoiaftici & Motales vt ccnaui 
fupponere. 

Infcro Secundo , iuxta hanc doctrinam opti- . 

ut illud Pretbjter 6i-[; ' u ' 



txt4ie, 
/»•• 



io 



traditionem patenx : vbi non nifi |>cr roodum rr.c explicari quod in capui mw * ,ttvj,wr ui- 

poncntis cxcmpluin cam matcriam tctigit , rc- xir Sinnibaldus de Flifco.Si Ecclcfianoua* non tHi r?7Hm»* 

fetendofcde rcliquo ad Pontificalc illii vcibis, inuenilfct roatcrias , validc confcctandum Sa Smnikaldm, 

qux idem Eugenius add.t , Prtvt habetur in ccidotem pcr folam roanus impcfitioncm \ vbi 

Pontificali. haud dubic mauitcfte fupponit doctrinam iin- 

Quia tamen hoc non nifi diuinando dicitur, roediatc ante traditam , quod fcilicet iam non 

ideb refponderi ei diftlcultaii aliter poteft ; Pri- fufficiar fa impofitio , etiamfi haberet veiba ; 

m5 ,reuera illam priorem manuum impofitio- fnamverba in qualibet materia dcbent intctue- 

ux iam eft inuenta ab Eccle- 



nire , ctiam in ca qux i 
fia ; ) etgo attendendo rationem ipfam materix 
illam dixit Innocentius cflc infiifficientem de 
fa&o ; optiroe autem dixit illam fore fufficien- 
tcm . fi Ecclefia non inueniflct alias : nam dum 
Ecclefia Latina alias inuenit , qnibus ncccflario 
voluit vti , abflulit haud dubic ab illa manuum 
impofitionc vim fignificandi ad placituro, quam 
ancca habcbat ; quia ea fignificatio vti in ptiroo 
efle fuit dependens a publica audoritate ; ita in 
cauferuariab illa ipfa auctoritatc pcpcndit ; ac 



nem Si vctba , qux in ca dicinuur , cx fc efle 
fufficientem formam & fufficicntcm matctiam, 
Tt fi accederet intentio Epifcopi , conficcretur 
Sarramentum Ordinis ;dc fjcio tamcn in Ec- 
clefia Latina non confcrri , nifi quando tra- 
ditur ptena , 9c proicnur illa forma , Accipe, 
occ. quia ita omncs Epiicopi fuppouete vi- 
dcntur. 

lmftpti, Sccundo rcfpondetur , & futaflc folidiut, 
"VT- . cum huiufinodi materia non fienificet planc ck 
sJfit»'fit*n- tiatura rei , lc.l ad placitum ; nam impolitio ma- 

d» *mlim o- nnum eft omnino ei fc ihdifferens ad fign fican- proinde fi Ecclefia noluir retinete tald fignum> 
dtuttjd. J„ m ve | fufccptioncm Ordinis , vel condem- eo ipfo iam illud non cft fufficicns ad rationcra 
nationem ad mottcm:ita cnim fcnes illi Danie- maicrix, filtcm totalis. 
lis i j. vt Sufiinnam noxiam dcclararcnt , po- Diccs contra hanc limitationern, Si Ecclcfia 
iucrunt manus fupra caput eius : ppnuntut retinuir vt partblem eam materiam , ergo cq 
etiam aliquando a Sacerdutc fupra capuc abibl- 
uenJi , fupra capica influnorutn dum ieguntur 
Euangelia ;ergo figmim illud natura fua vel pa- 
tum vcl nihll de poteftate confecrandi fignifi- 
cans , non poteft nifi ex libitu hominum elle 
perfcclum fignum ; ficuc vox harc bemo non (i- 
gnificacnifi quia homines ita voluccunt. ln his 
autem fignis reqaititur communis auc^orkasme- 
que enim qtiiliber pro fuo libitu dare poteft li- 
gnificationem voobus. Ex hoc ergo principip 



ia 



I 



ipfo accedcntc fotroa potcft cflc fufficiens : cr- 
go non bcnc cohxret hxc limitatio faltem par- 
fi«/«cumpriori docirina. Refpondeo , Vti Ec- 
clefia potuit efficcrc , ne ea impofitio manuum 
eflct adxquatum fignum ad placitutn cx paoe 
remm ; ita poruit efficcre , vt fimul cura alteca 
roatetia conftittietet vnum fignum \ quia in his 
fignis ad placitum potcft & vna res fola , pof- 
funt $c roulcx firoul accipi pro libitu inftitucn- 
tis : exgo quidquid fit iam , vtiiiro re ipfa ca 

roanuum 



Digltized by Google 



tjt mMert., 

mtttjjtn*. 



Difp.6 De determinntione mattrU & forma m Sacram. Scft. 1* 71 

impofitio fit de facto pactiatis mate- pet erit vcruro , non applxari n arcriam nifi 1 

folo confetente Ordmm StVl conna , quia SxtmfU 
meum argumemum in ro t • i • . , q;'ud infumptm *» 
nullo Sactamenco applicetur (imilts inatcria ab 
v!lo qni non profcrt vctba. Vn.ic (olus qui di- ~ 
cit , Eg$ tt m*pti^e , abltitt , &c, quo cafu fi 
alius non dictutus vcrbt pattialiter abluetct, 
et am poflemus rcfponderc vt iam tcfpondctur, 
folam cam ablutioncm , qnx a b-ipitzante fit, 
eflc matcriam , illam veto , quar fit a non pro- 
ferente vcrba . non cflc : idem dicode Vndio- 
ne . Scc. &c tamcn Ecclcfia non vult in fimilem 
actionem efficiant illi qui non confvtunt Sacra- 
mentum.ergo pari ratione debctmts diccrc, (ium 
" econtrario candem mannum cleuationem Ec- 
tionetn parenx, nec partialem qoidcm effc ma- - el.fh prxcipiat fier a Sac.rdotb s rju» adfunr, 
teriam Ordinis , fcd purum ritum fcu cxreroo- 6e fitnt inrapaces ad conf; rcndos Ord:ncs , ac 
niaru ab Ecclcfia retcntam , ed qit6d olim fue- pt inJe non poli.int proprie vcram materhm 
rit vcra & valida matoria ceiifcciationis ; quo appl.cate ; ncque illam impofitionrm ma- 
reipondctur fecundo diibio lupra pulito : & nuum , quam ipfc Epifcopus runc facit , efle 
q-.iidcm qvt6d non lit matctia iiccclfaria , patct materiam eius Sacramenti , fed qtianJ tm cxre- 
cx eocicato capiie.vbi PontifVxdicit.Eftoomtf- inoniam per moduro diipofitioiiis ad lllud fufci- 
fa ut,non Jcberefotmam confecrationis repeti: pirndum. 

iJ qnodatinqui i fniTct neccflariuin.fi tflltroa- Tciti6 idem confirmatnc ; nam ea eleu.irio 
tcria iKcrflacir.nam roatcria: neccifirix applica- th.inVum fii fine vlHs vcibis ; crgo non appli- Ctmfilmtn» 
tiottibus memibus poftqitam veibafunt proU- catur vt materia , qttia nunqnam in Sacramcn- *f""* nfJ *' 4 
ra uon facrret coniun iiunnn msralcm ad valf- tis applicatut matcria line vetbis. Rclpondet oTs' 

Cardinalis Lugo fupra , Non adc6 inict fe di- 
ftate cam manuum impoftcionem 



raannum 

ria(de quo paulo poft) faltcm jiura fuper u> di- 
cVt, non porclt de f.iclo dici fnfticiens v« Sacra- 
mentum Oriinis confctatur.efto vetba aFioquin 
fiffijientia profircnrur. Et hxcquoad conci- 
liand im au locititcm S.nnibaldi dc Flifco , feu 
Innoccntii Qmti. 

SVBSECTIO III. 
ReftondetHr fecundo dttbio fnprit foftto. 

INfero Tcrtio vt longe probabilius , 
tmpofittonem manuutn , qux fit ante 



de confcrcn iu n >a> rtinentum, vt bcnc notafle 
CmJimilcw L 'go fupra diximus. 

Qu6J (1 forte ca vcrba capitis citati de im- 
pofitionc 'iiituiu n , qux flt in fine Sacrt , in- 
tclligantttr ( vt f ipra infinuauimus pofle pto- 
babilt'ivrintclligi)t mcetiamfidiicclc nuliainde 
confir.natio defimatur pro hac partc illationis 
noftrr.non idc6 tatnen ea definit cifc probabi^ 
Jior: -ftenim plane iuxta fenfum omniutn fcre 
Theologotttm huius (cculi, adc6 vt Pater Vaf- 
qucz fupia diserit efle omnino improbabile,&: a 
nemine doceri cam impofitionem manuum efle 
partialem Sacrainenti materiam, Bc licet oequa- 
quam aufim , ftante Catdinalc Lugo in contrar 
rium , eam cmfurarn improbabilitatis inutcre ; 
ad oque noftram conclulionem pr ecisc vt pro- 
bibtliorcm dcfcndam, ncgari tamen ntm poielt 
eamconfirmari vchementcteo communiTheo- 
logorut» fenfu.Vnde & Caidlnalis Bcllarminus 
cum Vafquez nullam aliam ponit mauutim im- 
pofitionem , qnz pcnineat vt pars materic ad 
Ordinem.quam vliimam in finc Milfe.qua "con- 
fcrtttr poteftas abfoluendi. 
14 Deinde conflrmatur noftta reiolntio , qtiia 
Ctnfirmuuttr inatutitura plane eft in aliis Sacramcnris , vt vU 
rfjf.mj». Jus applicet matrriam eflcntialcm , qni non (ic 
miniftir capax ad admtniftranJa Sacramcnta, 
im6 & qui hic & nunc non admiuifttct: nemo 
cnim abluit infantem , nifi q ii illum baptizati 
nemo vngit vel infirmum , vcl confirmandum, 



a traditione 

calicis 6i vcrborum prolatumc, vr non habeanc 
propinquitatcni motalem ; vt patcr in Diaconis 
quibiii diciiur forma omnibus fimul, & poftca 
tangunt fuccclliuc libmro. Vndc fi ordinaren- 
tur fintol centum Diaconi , eflet magna diftan^ 
tia phylica intcr prolationem &c conradum. 
H rc taincn foliHionon omnino fatisf.i. ii ; nam 
ea dtft.intta non cft a.i.6 parua : intcrponirur 
cniin faris longut cantus bpifccpi , drindc in- 
tonatnt , Vt»iC>t*t»r ; poftta ctnlibct inun- 
g'!imirmanus : cttemonia fin\ longa qti.indo 
funt mutti ; non vidctnr autcm vlla cfle conne- 
xio in cantti & vndfione cum prxccdenti cleua- 
tionc ic impofitionc manuum , vtfaciatidem 
Sacr.imcnmm. li ftantia rx Uiaconis non c(t 
ad rcot , qoia qtianJo cis cft dtdfum , Actipi- > 
pite fottjljttem , &c. & illi vi citis difti ordine 
vcnittnt ad tangcndnm , fcu accipicndum li- 
bcuin , fine d.ibio mnraliter illa duo coniun- 
gunttir , quia vctba infl iimt in eum motutn } 
in elenationc ar.tcm manuurn nihil rft quod 
faciat illam elle coimcxam cuin illis vcrbis qux 
poltca dicuntut fipta nouam matcriam ; ergo 
hic obcft diftantia , qoidqnid fit in cafu folu- 
donis. Vrgeo h.inc imput;nationem ex fuprl Vtgtt httm 
citato capite Presbyter , vbi prxcip*tur , vt fi Grtttrtj Ttf 
nrglecla fuk ca mantuim impofitio , eius dcin- JJ^jSjJ 
de repctitio fi.tt finc vlla forma : qtio cafu hic r ^ 



nifi qui conf-tt confirmationem vcl Extremam Au£tor fatetnt inut eam mantium impofitio- 

Vn tionem t. & fic dtfcurrcnJo de aliis ; ergo nem faclam tribns menfibus , forre ctiam tri- 

impoficio mantium, qux iam (»t in Ecclefia La- busannis , poft pcolationem formx nullam ef- 

tinaanterroditionempatenx.&c.cumetiainfiac • fe moralem connexionem cum ea prolattonc. 

ab omnibus Sacerdotibtis ibi prxfcntibus , qui Vnde arguroentoc : Ergo ea manmim impofi- 

nec conferunt, ncc conferre polTnnt Sacramcn- tio non repetittir vt tnatetia eflcntialis , nec 

tum Ordinis , non poteft probabititer drci ma-, quidcm partialitcr , fcd vt pnra ctrcmonia. 

reria Ordmis. Probo hanc confcquentiam , qnia materia non 

Refpondebis , Ibi efle diftinftiflimas ma- habens formam , ncque cft mor.litcr cum illa 

nuum impofitiooes : alia enim eft qux ab Epi- connexa , inutilitcr pcnitus adhibetur ; at fi dt- 

icopo ab ea que a Sacerdotibus prxfcniibnsi camus eam repeti vt crremoniam , & per mo- 

vnde dicere facilc poflumus, eam, qux ab Epi- dum orationis, ad obtinenda SacrrJotibits fpe- 

lcopo fit , eflc materiam, alias vcr6, qux a Sa- cinlia atixilia pro fidcliter fuo mtmcte cxet- 

araotibus,non clTc matjziam j ac proindc letu- ccndo , babct opcimc locura etiam tunc ; quia 

ctiacn 



• 1 



' .. 4 
' t 



. 1 



Digitized t>.y Google 



7i Rod. D! ARRiACA Tratjiarus De Sacramentis ingentre. 



16 



■ 



» i 



etiam illo tempoce ctTcnt eis auxiliis, ft poflunt 
obtinfri pcr illas preccs : ergo ca repctitio fit pcr 
modum cxremonix : crgo cadem clcuatio pi ut 
fuetat etiam pct modtim nicmonii : pntct hzc 
conftquentia \ nam co modo pr.iapit Grcgo- 
rius illam fnpplcti , quo ncglrcla cfH-rgo fi ian- 
tum fupplctut vt c.rruuonia , tanium fuit czre- 
munia, qiuudo in aliis exhibua ftnt.Et fane hxc 
dedu&io inihi vidctur valdc coiifitroaic h.iuc 
do&rinam. 

Rcfpondcbit SeamJo , A nobis fupta di- 
Si.^ Jin » aiain profctti tnnc vctba al,qua quz 
etnUnki polHiiit cfTc (uructcns fotma po Saccfdotto. 
ftftttmr i* Scd contra, q cgo fuj p >no in hac tmpugna- 
'"'""**"*• tione canq iam onmino ccrturo , «3c admillum 
t Umm "* '*' a b ipfo Cardmalc Logo , ca vciba ,quz tunc 
proferutitur, non ciie veram formam hiuus Sa- 
cramenti;vcr.i cnim forma in omnuim icntentie 
folum in traduione patenx profafUt, Cui autc 
abfolme vctba illa non (int forma, redJi ratio 
potcfl confequcntcr ad JiUa dc ipla matctia, 
«juia non accipiuntut ab EccJcfia iiiti pet it.o- 
djm otationis.tion prr moduraacVit q'.uft crlt- 
cacis fcu iunfiictionis ,quo Epifcopus oftcndat 
fe aclu confcrre Oidmcnuid quod iwjhk lo- 
cum h.tbrt hxta dicta imtn.*Juic , qi&J fcilicct 
eaelcuatio minmm noniit materie fjltcm jdj*- 
qiuta,vt omncs fatcntut ; inde emm ego interot 
tiec inadxquanm ellir.ac proindcvctba illa, vt- 
pore non cadenria fupta tvutetiam , non poil* 
c(l": hic & BBttC for.nam. 
tTifjfi »»ir/i Dices ctiro Caidinalc Lugo ea difptmt. i. 
ft, m«*»««> [ c ft j Pattcs anciqui dicunt in confcctatione 
'c rd n.i' * Sacccclotis dcbcrc tmC manmim impolitionen» ; 
Lvtt e>c »• maximc autcm id itaJidit Ambrolius in frpift. 
fUiDm c**- ad Timotheum capit.4. clatc dc diftincie af- 
t\»*l wtmjt, f u ns per impolitioiirm nanuuni tribui Sa- 
ccrdoti potcft.ttrm ad faaificium oftvrendum. 
Idcm ctiam CoicilirvnCarthiginenlc quattum 
capit.j. Si 4. Jocct dum ait , Curm ordirmtur 
P, nhytr dtbert F.pif oputn untrt tr.ttmt fh- 
ftr tUini c«put. Ex quibus locis rciicit hic 
Aucloriam Pattem Vatquez quiin Catdinalcu 
Bvllarniinum, q<ii dicnnt, Pattcs, dum loqutm- 
tur dc manuvmi impqiitione , loqui dc ca im- 
pofmo ie qtut fit W fim MtlTf , q<ianJo datut 
Sacctdori poteftas abfoiueuJi, & quando com- 
pletur Sacratncntum Otdinis , tuxca fupcriiis 
difta. 

Kcfpnn^eo Primo hnic obicdtioni , Qjioad 
T'>. : tmtr P.iiir <■ antiqnicres & quoad Ambrofiutu nul- 
jv.ir« e>c*- ]am tlfc rJiriiculutcm ; nam ( vt diximus (npra) 
tth»m c»r~ tfnjpofibtis conccdcbatur Ordo per eam 
' rn^nuum impufitioncm ctiam line traditionc 

calicis : vnJc nih-l infcrtur quoad ptaHcnt tdn- 
pus. De Catthag'ii r nfi Concilio fortc codcm 
modo qui* rcfpoii l.rct , aJhuc co tcmporc fa- 
£t»m 1 r linarionem pcc impotltroncm manimm, 
ac pro^ndc nihil indf conrra nos. Ha-c tamen 
fciltuio habct conica f ditriculiucm quam fiipta 
tetigimut,quoJ fctlicet nunq«ani ad applicatio- 
nem matcri i concotrat nifiqui collaturuscft S«- 
ci amentovo.C um crgo in eo iplo Concilio ctiam 
omnes Ptcsbyteti iubeantt>t apponcre manus 
fuptacaput oiJmanJi , non vidctur id fidum 
pct modtun matcric 

Mclitis ergo rcfpondemr.Concilium quidcm 
ogcrc ibi dc mauuum impofitione quando otdi- 
natut Saierdos; at non dicere.qtiod peream or- 
diartur ; de qitn folo punclo cft przfcnt qtix- 
ftio, ) qu6J MitetU tcmpotc oidiiutionis ( fub 

- 




quo iinc dubioetiam comptehenditur :llud tcm- 
pus quoJ ad ipfts carcinonias fpc&u) impona- 
tur inanus, nctvo dnbuar. 

Dices, Coiuiluim llluJ .-ffignat pro Snbdia- 
conatu ttaditiouem parcnar & Cftlkil vacui ; ait- 
quc eam traditionciii fi:ti loco in poliuonis ina. 
ntium , fcu quia non iivponiinuit ci inanus (i- 
Ctn Sacerdoti: ergooftcndit c-m manurm iin- 
poltionem cflc m Diacono & in Prt^bytcto ve- 
ram m.ucriam rcfpondetucm traditioni patcnz 
vacuz in Subdiaconatu , alias innr litn fccifict 
cam comrapofiiioncm : atqui in Subdiaconaru 
ca clt vcta matcria : crgo ctiam manuum in.po- 
fiiio ecu in Diaronatu & Piesbytcratu. Vbi ad- 
ucrto, Patrem Valquez non fatis conlcqucnrer ^^^a^ 
difcucrer: aJ hunc locum , dum cx eo , quod 
Concilium ibi dicat Lum erimAtur , Conacur 
piobjre cifc ccrturu ibi agi dc matctia propria 
Subdiaconatiis , debuilfa cnim aducttcre hic 
Aucfor cidcm vcrba vfurpari a Concilio dutn 
dc impoiiiione raanuum loquitur, Cum «rdirt*. 
tur Di*conui, &c.actamen ipfc Vafquei ait (vt 
fupta dixiiv.tis) cam mannuru impofitioncm non 
ellc matcriam Diacouatus & Presbytcratut, 
im6 addit clTc improbabile id .illctcte : crgo 
vcl ca ptubatio cx vcibis illis Cittn ttrdintuttr 
nulla ctt, vci nimium Sc contta ipfum Vafqucz 
prohar. 

Rcfpondco Primo.Hoi teftimotvittm contra t8 
ornnesefle ; nam ex eo videtur infcrri , folam v****rtffim- 
mantlunl impofitioncm clTe nunc maceriam ^^^ Q *' 
Diacouauis Sc Prcsbyteiacus , quia nulla alia 
pouitur in eo Conctlio s vti ob eandem ratio- 
iitm videtur infcrri , rblam eam rraditionem 
calicis flc pttcnr clfc matcriam Subdiaconatus. 
Fortaflc aliquis idto dicctct aim V ; gncrio apud 
V jfquc2 difput. 1 jS.capit.t. matcnam Subdia- 
conattts efTe ttaditioncm bbti PpUlolartim •• id 
quod vtdctiit valdc efliracitcr fhadfri , co qnoJ 
ficuc Diacouatiis conf.rt* pcr cr.-.dit oncm li- 
bd Euangcltorum cum illfs vctbis, Acripi pe- 
ttfiAttm leotndi Ekar.ftii* , &c. ita vtdcatut 
Subdiaconatus confcrti pct fimilcm traditio- 
ncm librl EpiftoUrttcD,8c fimilibus veibis, Ac- 
cife pottflattm lcgtndi F.pijioUt , &c. maxime 
Ctthl in tra Jitione caUcil cuin p.ucnation vi- 
dcantur vlla profcrri vctba quz pofli.1t habere 
racionem formz. Data autcm hac opinioue fa- 
ci!c rcfpondctnr cotifcqucmer ad didta , vii im- 
poficio mamium non cft matciii.fcd cvrcmonia 
in Diaconatu & Prcsbyrcratu, ita eam ttaditio- 
rtcm patcnz vacuz efTe in Subdiaconatu ptiram 
czrcmoniam.Obftat tamcn huic fol>>tioni locut 
cx Eugenio IV.in littctis vtuonii , ibi enim cx- 
prefscdicit cam ttaditionem elfc matcriam:vnde 
V r afquez (iipra putat id ncgari non polTc fiuc cr« 
rorii nora. 

SccunJo ergo poteft rcfpondrri , C^rrha- 
gincnfc Concilium non £tccrc atidtoritatem , 
quia nequc cft geuctalc ncquc a Pontifice con- 
ntmatiim. 

Terri6, & mclms, vti omnes fatrntnr , in fo 1 9 
non dcfcribi materiam fub qua iam cotifircur 
Diacnnatns Sc Ptcsbyteratus I diximus cnim in 
eo ntillam fieri mentionem libri Euangelioiuni 
&: traditionis calicis Si patenz:vnde cjatc vnnm 
c duobus colligitnr , auc eo ccmporc in ea Ec- 
elefil fuifTe alias matcriai corum dt:ortrm Or- 
dimtm quam iam finc ; aut cercc in eti Canoni- 
bus non fttifTc illas exaclc dcclaratas : ita noi 
difcurrimut de Subdiaconacu , dicimufqttc c 

conuario 



i 



■ v 



\ 

y. 



Difp.7* ^amatat.inmateriaaut 

conrrario fone tunc illam ipfam tradiiioncm 
p.itcnx non foilTc marcriam , fcJ cxrcrooniam, 
ficut dc imp«(itione manuum diximus , omif- 
f.im aweui lilcntio ipfam matctiam propriam 
SubJiaconacus , (icuc fuic omifTa in Prcsbyre- 
t.itn Sc D.aconacu, indeautemnon inferri qnid- 
q lam cir.M ra q >a:Je fj<£;o fiunr : vti cnim di- 
«imus f-tiiij in Eccl; fia poteftaccm hxcvcl illa 
, fi»na ad pl.icitum accipcre pro mareria Oi Jinisf 
ira potuir conringerc vt ex illls fignis,qux Car- 
thagincnfc Concilium enumcrat , Ecclcfia ac- 
ccptric vnum pro materia Sibdiaconatiis., qua- 
leeftea tradirio paren.r tVcalicis vacui, alia 
vero Juo pro Diaconaru Sc Presbytentu (blum 
1*£ « . ptocxremonia prxuifa : id quod neceffar:6 dc- 
"V bent fateri omncs ( excepto Cardinale Luco, 
qui contra communem omnium tenrentiatv do- 
cet , eam manuum impofitionemcrtc pattulcm 



verlis deflmat Saeram. Se&.h 73 

materiam i ) omncs enim fatenn r, in co Con- 

cilio Catihagmcr.fi non n fi Subdiaccn.itus nia- 

tcriam cxplicari ; fiuc intCf itfi putcm illamtv.a- 

tcriam eflc imrocdiatc dcrcrrainatain ab ipfo 

Chrifto , fiuc , vt Bcllarminus , Lugo Sc nus 

dcfendimus , proptrr confuetudinem Gtacam 

dcant Chriftum folum ptj-flrtphiTc in com- 

muni aliquod (ignum exrcrnum cius poteftatis: 

de quo folo punclo nunc difputamus Con- c**tlui! %t\ 

cludo eigo totam hanc qnxftioncm , dicoque ».« tff. 

ab Ecclefia non mutatam propric matctum * 

Oidinispioutcfta Chr:fto Domino ii.ftiratt, 

fcd Jiutrfis tcmporibusconft.tuta diuet(a fi^t.a 

ad phn iium , ad fignificandam potcftatem qux 

pcr Ordinjes tradmir ; cum Chr.ftus taj ium 

tfT^fi.iTec fignuro aliquod cxtctnum abftuh; n- 

do ah hocvclillompmculati. Et fatis dc ca 

digct ifionc utionc Ordii.is. 



DISPVTATIO SEPTIMA. 



JQuamutatio in materia attt verbis dejlruat Saeramenttim? 



tmii* mt Ui. 




1 ^^JR^M 1 ad conclufiones gcnerales in 
THifttr mi. CfL^ A^vTl hac materia attendcre velimus, 

facile duobiu vcrbis tefpondcre 
poftemusillam mutationeno ir- 
ritare Sacramentum qux eftac- 
cuSeaialis: i.lam vct6 qux eft fubftanrialisir- 
rirare : nam vti accidcntia funt extra fubftan- 
tiam rei , ita illis folis abfentibus non pcrit 
formalirer cit ntia : quia vcro pet hoc non pe- 
nitusdeclaramus in particulati , non cnini dici- 
mus quid fit accidcntale , quid vero omnino 
fubftantiale Sacramentis , faciliill fortc dcciJi 
poffet quxftio , fi prius fupponerentur detl.t- 
tacx in parriculari matcrix Sc forrox . q«x furt 
eflcntialiterrequifitx: inde cnim infciutur, ii 
illx non maneant . non mancre Saaaroentum; 
ii vcro adfint , fore validum Saccair,eninm, 
cfto abfint alia , qux , vt licitc Sc dcbito mo- ' 
do adminiftrenrtir Sacramcnta, cxiguntur ab 
Eccleiia , per moJum taraen acciduitts fubie- 
flnm pcrncientis. Hxc hvpMfll vidcreinr 
eflc ada-quata eins dubij folutio ; fcd quia tn 
rnuhis cafibus, etiamfi al.oqnin iam ftiatur;q< x 
\ fitmateriaeflcntialij.vix potcftdccidi, an cairfa 
nnitctureflenrialitcr , oportctper cafus altquot 
patticularesrern toiamexpcdirc 

SECTIO L 

tropcnantur aliqui cafus farticnlares. 

x *I)r>m6 ergo certum fit, ea qux funt rr.a- 
jtttiJtmtis X. nifeftc accidentia matcrix , c(fe ctiam acci- 
^'^/^"^dcntariaSacramcnto; vt qu6.l vinum & panis 
'utrmmwl* ~ l ^ 3 ''^"" 1 3ut rrigidum pro confccratione, Sc 
aqua pro Baptifmo ; iiem quoJ vinum fic al- 
bum , aut rubrum : licer enim fonc detur dif- 
ferentia phyfica intcr ea duo vina , de quo iam 
nondifputo; ea camen cft omnino in gmetc 
tnorisaccidcntaria^ 
Hnmtuit SicvNoo Dict^DVM, Etiam e(Te ac- 
mmmtn ttm cidentalcm mutationcm variationem idiomatis 
imu,* " m vf rbi«: nequeenim Chriftus Dominus re- 
quifiuk dctcrininirc linguam Hcbratcam potiitt 
Arriaf* T»m. VII. 



qaam Latinam , aut Hifpanam. Vbi cimen ro- /i vttm 

gabil quis , Vrtum fi ohqua vocabula fint vnius f*rm* rx 

idiomatis , aliaalterius , fiac mi tatio fubflan- 4 

rial.s ? Videtur cnim omnino firri ; nam tunc 7,','^*"**" 

propnc homo illc ntilia lcquitur lingua : nec 

cnimfacitconncxioncraill.) vox H c e/i , qux 

tft Latina.cum Gillica, vtl HilpMiica fign rl» 

camecorpus ; neque dlx Jux fac.cntconucx o- 

ncm cndi Gerrmnici aur qtigcomqi ealia ftlie- 

rius idiomatis fi«n;ficante tntum: vt li quii duc- * 

rcr , T*t(!telo mia , cx Graco , Bohcmico.La- 

tino & Hjfpar.KO. Rcfpondco , qui diccrct cain 

non<(lt furhtici reir forn am , haud multuu- a 

vcro aburaiur. m , quia tcucia quia ita loque- 

tctrr ,non cei Uteti i motalittr loqui. 

Dii.cs : Firquentir fokraus in ordinariis col- 
Inquiis rri'veic aliqtia vetba altctms idiomaris; 
frgo kdpot deo, Id fieri quando audientei 
(bppOlMUCUI vfurpaftc illa verba loco ordina- 
rion m . & feciftc iam qirafi fua. Demde , in 
vna propofiiicnc longa tranfit vnum pcrcgri- 
num vctbum vnttis altenus idiomatis ; ac in vna 
propoficione quan.or vrrborum v.g. ponere 
Turcicum vnuni , fceundnm Larinum , teuiuna 
Getmanicum , quattum Bohcmicum , vix po- 
wft moraliter ccnfcti loqucla humana. 

Nihitominus tamen non carer etiatn prcba- i, ( h,< /, «i 
bilitate conttatia fcntcntia ; nam ablolutc cax*i«'». 
vctba lunt fignificaxiua : quo I autcm ab au- 
dienccnon intelligantur defadto non nocct, 
quiaidnon cfTncccirjrinm ; nam ctiatt fi ita 
demifse ptof rauti-r vr nequcanc n clligi , Gct 
camen valijum S.icramciut m '• fiHicit enim 
Co caCi.quod ipfc loq 'cns intclligac qrod Jicir. 

ScJdiccs : QtjoJ li iltc planc nekiens vim • 
eorum vciborum cafu ea profctret , habeictque 
intejirior.cm facicndi Sacrtmenta , & pcr il!.t fi- 
girfic.mdi id qnod re ipfa fignificanc . . ll.r-.e 
valtdum Sacramcr.tmv ? Rcfpondco , Si ca om- 
nia concurrcreni in eocafu moraliter ahoqtiin 
, jmpofnbili , futurum val dum Sacramentum: 
non cnim in rigorc cft neccffarium vr ipfc lo- 
quens iniclligat quod dirit ; fufficic eninj quod 
proferat vccba verc figuificariua. 

G Tta. 



Efl mulMtie 
in jjnenym*. 



Hoceftcor- 

pu» Chnlli 

t.i nrn.i; t 

Mtttitntaitt 
titrmSemtx^ 



Ta eitim 6" 
t« cgo /•••/ 
tttttUmmlUt 



74 ROD. DE 

TERTIO DICIvDVM , 

efle inutjuoncm eflctuulcm > li intrjcandcm 
HugliaiU verba motcntOI malia fynouyma. Vbi 
aJucrte ,«iion omnuellc iynonyraa qiu cxpli- 
cant eandcm rem : bomo cnim lignihvat iJem 
quoJ *mm*l raiiitudt \ & tamcn du* illae vo- 
ces uon func fynonym.e , quia non correfpon- 
dcnt cifdcmconcepttbus dc horr.inc : ntr.ilitcr 
Trinitas non clt fyuonyma cum Patre & IMio 
& Spiritu (jnflo , qma licct tandt m itm , 
muho tamcn clarius ' & d fttnctius lign fi.ant 
hicvltiiraqi.au prius vcibum. Vndc dtccic, 
Ego te BapnKo in iiom.nt Tiviiituit ,.cllet mu- 
lano fubl. aotiaiis ; non t.imtn li diceictui , ln 
ttomine Gtntioris , Gtnui C Praitatntit mS 
vnojue\ quu hac idtm cudem irudo tuut 
Patci &t Fil.us Sgmfiott, Scd dc bil rcdbtc 
alias fcrmo , vti d. illa , Ego tt %ffM «>' »»- 
mintChi/Ii. 

Rogabis, An fi in vcrbis confccr.itionts loco 
menm dicatur Cbrijli , Hoi eji iojui th tjtt, 
fit mtititio accidcntal.s. Rclpoiidct i sui Sua- 
rcz dilput. 19. fcdt. x. ctle fubllantialem .qi.ia 
ncccllinneft Sacetdotcm loq un ptrionaLhii- 
fti. Prohibilius tamen Cfiifl o cilc l#iim a.ci- 
dentalem ,quia in pnmis non viictut c 111 nc- 
cclfum vt indiicat Ji Ch.ilh-s ioqiicns ; d. .nde 
ctiam ipfe ChtilUU pouftf.ipi.tm pioptioi.o- 
inine , ablato ptonu.n.uc tntum .dchgnatCj vti 
egoJtctrc pollmn J: tr.c , tJtn tjicorius Ro- 
dtriii : naiti hcCt ex fc noii lin ucter.n.i ata ca 
vctba ad ho^ vt lupponamt t pfO ipfo loq tn- 
tc , .ficuc ncc mc m J- fe tft .uur /.inacum ad 
Cbtiftotn * quta c um pollet ad ipC.m Saccr- 
dotcin.ipp.icati ; fi ta.nen Sjcctdoi vthtea vet- 
b,i d. tcrrmnarc , tunc procul dub 9 nomtue 
Chnfti potcrtt inul. gt •dcm at pcr illam jhe- 
ram ,'Hoc eji c*rpni mc ,m. 

Qva«.6 dco , Si cx orin:.ra fotma 
itaftraiitur aliq u vcrba . qi x DOn toiltinl li- 
gntfi.ationem u-q.ii(itam,noiiinipcJiri valotem 
Sacramcni. vndc n aufctau.r i» enim m cot>G:- 
crj..one, Jc 7» tgo in luptnmo,&c.un inino con- 
fidctur Sa^rjuuntutn \ quia utiiictur fcnfut 
idem. 

Dices : Qtud fi dicatur cum Gucis , Ba- 
ptiztrur JtrnMt Chrijli t Rcfpoiideo , tllc v-ii- 
dom iiaptifmom , qiiia eadcm tft li^u.ficatio, 



Cur 



k k. i a g a Tra(3atijs T>e Saeramentis ingenere'. 

A fottiori non vinum \ id quod habet , ctian fi cogelatum fir. 

Ditcs : Quaindui cft cnngt latum non pot.ft 
bibi i ctgo no.i cft matcria fu.iicicns. Kcipon- 
dco , Non t quiti ad conf.ctationem vt actu Sc 
immcduic poiiit bibi \ nam ctiam pair.s dtuifii- 
mus , qui nin conmiinuati.r , non poifft conte- 
di ,pottlltirc m.itctia coiirCkrationis. Vinum* 
crgo congrlat im poctll b bi , qnjjf otcft liqitc."^'' 4 '*"''' 
ficii^ C Otii anicm hoc Satiamcntum non cou- 
fiftat in vfu vti B.iptifmus , non cft nccelfum vt 
attn vinum ficl.quidum t ficut pro Baptifmo 
aqua dcb. 1 cllc aclu liquirla , non glaciaia. 

V^u.irc5 , An B.tptilmusin aqua tolacca , fic 
conltcutio in puie ht: , aut in vino 

noucxvite, ftd exahis ftuct but fit valida. 
Rcfpondco, Non cfi'^ ,qi i.i ea eft mutaiio plani # 
lubltantiaiis. An au.cm panis fiLginetrs fiirTi- . 
cut dicant nn\a. Njttt aducrto , quando dici- ^TTIT'^ 
ir.us requtri ad D-pt.firmn aquatnrb mentarcm mqnMmirtt»- 
naturjlcm , 3c ad tu.hai.ll tm vinnm ex vite, lofmfma «/. 
11011 vclU- nos cxcludc.e iiqiuu e.i'fdcn> fpcciei ** nwm*. 
tunrcltmcntan , iiiiraculoic unun aD-ocrca- 
tam v lin,il;ur ncc vintim : q als fint m nup- 
puis CaiU' G.ihlxxiquiadttmmod6 fiiirciufdcm 
oninino nattitx tx (e cum naiuraltbils , 11011 ' 
idc6 qnbddcfacru pcr accidens ac\ione mira- 
culoia produdta futi ut , cxtrahoniut a ratione 
tDaterur capacis. AJucrto pr.ttcrca , dyrrtmo- 
d6 maior p.irs fit aqnx tlcmentatis , nontdci 
imuhdaii yicrametitum , quod aliquid fit ad- 
niiXtumdrjqu.i ficttia , fijc fofatea , fiue al- 
tciius rationts, 

di cendvm Sext6,Si in confecra- 6 
tione pani^ loco Hoc pouatut , Hic tji ttrfm 
nirum , idquc fi.it tJinu.n cx cnore 111 Ladna 
hrigiij ; 11011 ol cfir vjlori Sacrantemijelt cnim 
p.tindc ac fi d cefCt , Abfoluo t bi ; fi vcroad- ^j r| *^J2- 
ueibialitcr fumatur .diftrutrc ft blUntiam, qu^a ^ iK ^hoc 
non denotat coniicrlioncin paiiis in corpus ,itjt •*.»»« 
Cluifti :ttciiim ibi adhuc mancnte panc vtic*"*»* 
dtcitnr, Hictji corpus Lbrijii \ fi fimul ctiam 
rc ipfj ibi fiu 

Diccs \ St bftantia SAcramenti folttm confi- 
ftit 111 co , qu6J Cht lius lit f b fpeticbus pa- 
nts & vini ; qtiod aincm panis non fic ibi , non 
rfll- de fubitantia Sacramcnti , tuan fi rc ipfa 
dt fjclo ille txpcllauir : ergo vtrba , qnsr fuf- 



ipl 

fi.f 

^ .itint vt ponaiut C hrftus , cft« 1 yn fulbci.int 



nifi foue optatino modo, & non ur.pci.un o tS: vt exptll.itur panis , in ntad valotcm Sacra- 

iuiidico , ea vciba vfutpcniur ; quia tunc non mcnti fulKtxntia. Rc'pondco \ Lictt fbrtr 

tam cflit faccrc Daptifinum , quam optarc <vt quoad vtilitatcm noftiam cllc t onmino pcr ac- 

ficrct. ScJ de hoc ctiam rcdibit feuno dif- cidcns ta pcrmanentia pairs , quia ramcn non 

lote tflfib- pniationedc Bapuftno. Tandem ,.fi mcadcm habiiit Cluiftus dc f. Qo voluntatcm poncndi 

forrna aufciatunoie , mi>taiioucm non acci- corptis & faiiguinem fuom fub fpccicbns , nifi 



JtSU ttittii 
m«/ji i fhy- 
Jui Aicd<tn 

tti-< tti rn - 

ttlit 'ttt.it- 



d< ntjlcm.ftd fubltantialem fotti q tia non mancr 
vUusfenfuspropolitton.s, cum nou divaturquid 
baptiietui.nifi ponat' r ahtid vcu u Jctctmiuansi 
vtu Jicawis.Bantizi» lutnc homincm Pcirum. 

c^vini6 uuendvm , Non omncra 
motationem phy nc accul ir.ilcm cllc , etiam 
moialitcr.1ctiJ.11t.1hm , & «. contr.uio :, furtc 
cnim m.i(Ta noti d ftjrt phyii c fpfp« a pane 
codo , & tamcn mor -littr v, Ide d tfctt ;quia 
m ifla non eit li npl titct p ims , ideoi|Ue non 
cft roaterui capaic l otifrcrationis : liimhtt-r aqua 
congf !aca iicct non dtiF. iat fpccic a foluta , fi- 
men qnia Qttmino tft inutflis ad nWutioiitm, 
qnx cft matttia ptoxima- Bapcifmi ,idt6pto il- 
Jo ftain nofl ctl materia Bjptifini. Ar pto crn- 
icciatione vinum ctiam congclatum cft fi.flt 



rxpcllendofimul inde panis & vini fi bftantiam; 
id quod cx vcrbis ipfius , qotbus dc fadlo con- 
fecrauit , fufitis dcdt cctui n f a ; t'dc6 non h.i- 
bttnus vllum fundamctuun» ad dtrendum ( ftd 
pot iis ad neg-indum ) fu fccrc vcibaqux oftcn- 
danc ibi Chr.ftum , fi fimtitadmhtant paucm} 
qnalu funt illa , Hic tji corput ChriJJi. 

(ato Kinc oritur nouum dubium , Qoid fi 7 
hoc modo confccraro fi.tt, Ecct corphi mtt,mf 
P.ttcr Sttarcz-d.cit, PiobabilcelTc finhccre. Scd Fcce 
conira , qtua rodem modo vidccur poflc dici, *f im f„mt 
E^ctcorpiumtnpi, sJhuc maneittc ibi pane, titnt fcww^ 
ac po cft dici adi etbul t;r. , Hic tfi cerput 
mt.im; atqui h.rc vcrb.i non ftfliciunt , cigo 
nequrilla. Pofllt qnis tefpondne, 10 Ecct t 
fipi-mui pro ro.o quod dcmoirbrnnr. Vndc' 



cicus nuiuria , quia non requuitur nifi vt fi» quando duo fuuftant cifdtin acc.dcniibus , ita 

*• \ vc 



Digitized by GoogI< 



mattrla lik*vtfniitlh**t Sacram. Se&i: 7$ 

vt vnum fine altero demonftrari non poffit ( vt coniccraremus caliccm , quia nunquam exte- 

contingeret , cafu quo fimul fub fpeciebus cf- "us aliquid dicimus qt<o decluamns to Hic, 

fct Cluiftus k fubrtaniia panis ) tunc t» Ecce quod e(t xquiuocum . a nobls vfurpari non ad- 

nccclfario cxprimcrcc vuumque ; crgo non ef- uetbialitcr , fcd adictftiuc. 

fct verum dicere , Ecce corpus Cbrifti, roanen- Ex hac dodrina colligo folutioncm difficul- 9 

rc ibi pane. Cuius rei ea porcft cflc ratio \ quod tatis circa illam forroaro , Ego te bapnzo im 

T» £fc* xqniu.ilct htiic propoficioni, Quod ti- nonune Pmtrus, tkc. Si cnim voluit illc Saccr- 

bi oflendo eft , &C, crgo cum cciam oftertdatur dos Trinitatem femineam fignificarc , nullum 

panis , 6c ille non fit Chtiftus , non cffi t vera fccic Sacramentuio » fi autem id dixit ex crroic 

ea locutio. Conuincit mc hxc folutio. Aliunde Latin* lingujr , volcns tamen fignificare vcram 

tamen reiicio eam Patris Suacez doatinam, Trinitatem, validc bapcizauic : & hoc eft quod 

quia xo Ecce in communi acccptationc neo rc- voluu Zacharias l'apa Epiftola ^.Decrcralium, ^ t '\^f'Z, 

quiric approximacionem. Vndc piopciiflin c Tomo a.Epiftolar. Pontific.agcns dc hoc cafiij j 0 UOfn i n » 

oftcndcndo roontes vildc procul litos poicft SijaSum fuit animo intredutendi trrorem % Patria, &t. 

dici, Ecce talet & tailts ;»©Mm,licet 110» poflit no'n fuijft vtrnm Biptifmum sfecttsft tx igno. 

rantia Volun tigo PomifLx dcnorarc , ii ani- 



dici Hi mowesfcd llli. Kario cft.qtna ea omnia 
qux oftendj poiTunt proptiiflitnc , dcnotantur 
parricula £.cf.AJconfccrationcinver6 r.qitiri- 
tur parricula fign ficans rcm prxfer.um coulc. 
cr-ntii-iualtf cll 10 Hoc;ctgo, c-cc. 

SECTIO II. 
^nii fi vttba habeant fenfum aqui- 



Jn 

■ •«■»».-,'< 



f>Oi 
V^/rcd 



«Onclvsio fir ; Si mutatio in verbis 
eddac fcufiim xquiuocum , tunc pcndct 
ex intentioue conficientis , quod fijt vjlidum 
m^tiltuti i S a cramentum ( non loquot de intcntionc fa- 
■«v/Krra/^ciendi Sacramcntun? >ab hacenimctfi piopo- 
nmfeioMii. fitto non fit xquiuoca , fcmper tamcn pcndec 
Sacramenti valor; fcd loquor de intcntione cir- 
ca fignificationem t ) fi enim intend.a rrctum 
Tenfnm , validum facict SacrarocntU!M fi vcr6 
fenfum alicnum a Sacramcnto , n.hil ficict: 
v.g. to Hic in fotma calicis eft dc (e xquiuo- 
cum;potcft cnim iurni aducrbialitcr.poafti ciam 
adiectiuc : fi crgo cqnfecrans vclil fignificare 
aJucrbialircr , uihil facier , iuxta di. ta p.iul6 
ante circa voccm Hoc , qua: docttina v*ra 1 ft, 
licet confccrans ha!>eat intcnc.oncm facicndi 
Sactamenrum, pcrindc ac fi cuin ca intcnttone 
diceret , In boc calice ejl ftngtsis Cbrij/i : fi 
verovfiitpet aJieaiuc , cunc valija cru come- 
cratio. Ratio a priori cft , quia in veibis xqui- 
uocis pendet ex animo loquentis, q ••"•.{ habeac 
hunc vel illum lenfum deccrminatc. Obiefitio- 
nem contta hanc doatinam ex Cardijiale Lu- 
go vide paold infcriiis. 
/■ prtftfttio. Hinc infcres falli illos qui dicunt , quando 
u* nndmttm propofuio cft a-quiuoca , non fufficere dctcrmU 
fufitft rfrtrf-narionem loqnentis.fcd debeteaddi cxtcriusali- 
quid quo dctcrminctur potius ad hunc quam 
ad illum fcnfum : falli inqtiam , nam alioquin 
qui habcrec antc fcduas hoftias , criamfi intcc- 
nc dexccam elegtlTcc ad conlecrationem, & pro- 
ferrct vetba , Hoc eft torpus mtum , com debt- 
ta intencione fupra ipfam,non confecratet:quod 
eft contra Adncrfarios & omnes. Scquela veio 
patet', quia t« //■;" tunc tcmpoiiseft xqtiiuo- 
cum ad fignificandam hoftiam dcxtram , vcl fi- 
niftram, vel vtramquc , cimi arquc fint illx dc- 
monftrabilcs ob xq-illcm approximationem 
pcr particulam Hcc •, Confcctans aurem,vt fup- 
ponimus, nihil dixit , qno oftcnJcrcr fe dc dcx- 
rra loqui potiiis quam de finiflra *, ergo iuxta 
principia eorum Anctorum non loqucrcrur ilfe 



mutnsis. 



tno figiulican-ii fcminas , ad quod velba illa 
funt xquiuoca , ea promlit , non figmficauit 
veram Trinirarem eriam cxtcrius , ldcoque ni- 
hiLrTrc r. Nec por. ft Pontifcxdc Iblo animo 
induc^ndi trrorem ixplicari \ nam animusprx- 
cise intro Jncondi eriorcm, li cxterius adhibeat 
tcdam formaro , non dcflruic Sacramenrum: 
vr p.itcr »n G xns validc baptizanribus, ctiamfi 
d c.int,* ttt tisjttur jeruuj tbnjli , & hoc animo 
introducendi crrorem, fcilicit ncceflaria cflc ca 
verba,nec fufficcrc illa quibus vcicur Ecclefia. 
Rumana; crgo reruirendum cft ad noftram do- 
cltinam, quod fcilicet propter vcrborum xqui- 
uuractonem, fi habuic malam incencioncn),non 
adhibuic ncc quidcm dcbitam fbtmam. 

Vfgo hoc contra Vafqocz doccntcm in eo Ojtndiinr 
cafu , ex defcdu intcntionis baptizandi in no- 
uiine vcrx Triniratis, Sc quia huncerrorcm ali- J* Mll ',*'*,'< 
qtio modo expreflit , non fuifle validum Ba- w t , p*. 
ptifmuro , nou vci6 ex vctborum xquiuoca- ttia , f ilii, 
tione. Vbi in primis noro uiale Jjci , Sacerdo- 6* 
tem illum exprcflille (uum crtorcm extcrius, G 
aliunde vciba non funt xquiuoca,fcd dctermi- 
nata ad fignificandum Patrcin. Quomodo cnim 
figoificMtK cxteriiis error pcr veiba qiix illum 
nrqiiaqtiam fignifii.-nr 1 SeJ quidquid dc hoc 
puncto fii , fic argt-mentor.Si in prxd dtocafii 
Gapt.fiuus illc nun (wifiei validuS , e6 qu6d Sa- 
ceiJ )$ vohnflct imiocatc falfam Trmiutem} 
profccl6 ctfi dixillct Sacerdos , Jn nomine P*. 
t: tt & fttij Spiritus StnBi, non feciflcr va- 
liJun S.ictaiT-cmtim ; quia efto pofuiflcc bona 
& Uifficientia vciba.malam taroen habuiflcc in- 
centionem ; crgo fi proferc ndo P*t rits , Filin, 
Scc non fccit validum Sacramentum , catila 
sw»qtrad vetbafueriot xquiuoca , & pet in- 
tentionem ill.nn deteminata finc aJ falfum fen- 
fum. Vt vero rcm h.inc radicitus cxpliccmus. 

Aducrto, rcifJt' pollc in Miniftro clTc volun- 10 
taterafacicivJi qtiod f.icit Ecck(!.i vera , &fi-S«< 
mulanimum introduccndi t rrotcm : licecenim^ 
hxc re ip!.-. m 1= cootratu unt , lJcoque fine ji„ j a 
ignorantia CnwA non podant coh.crerc , fi ta- « " 
tnen error fic in inteUeftu, quia ptitat illaintcr 
fe non elTe cotitrariit , rcflc potcft vtrumque 
amari, iic.it dum abfulutc aroo , feu vclo ami* 
cum meum Petrum v. g. viucrc ; alitir.de au- 
tem cx ignorantia videns eminus eundcm Pe- 
trum , putaui eiremcum hoftcm , cuius vitam 
odio habeo iineo cafu circa illum Pnmm ex 
jsijiorantia funt in me dux voluntates contra- 
ri.r . vux Sc nccis : ita eriaro Minifter ex igno- 
tantia iadicans a vera Ecclefia fuum crrorcrn 



Saccrdos tunc vcrc dc illa , idcoqne nec face- doceri , potfcft fimul vellc faccrc quod facit Ec- 
tct Sacramenturo : firoiliter nunquam validc clefia vcta , & aliundc vellc fuum ctrotcm in- 
Arruga Tom.ril. G x 



Digitized by Google 



7« Rod. deArrtaca Tra&atus De Sderamentiswgentre. 

troducere. In hoc cafu fi Sarerdos ille habuif- p« particulaiem % confcquenter auicm ad hanc 
lct intrntionem faciendi q:ioJ ficit Ecdcfiu pct dodrinam pou ft ad calum »11» m dc bnpt zai:M 
illa vetba Ptrim , Fiii* , tkc. tk aliundc habe- in ntmint Pttri* , Fili* & Spirit* Sar.fl* rc- 

tet animum innocandi Ttinitatem fcn.ineam, fponderi , illum talcm tdio non fccifle validnm 

quia hanc putat inuocari a vera Eccltfi», ceitc Sarramcntum , non q»ia illa vciba fint arqni- 

non caroifkt intentionc dcbita : vndc fi cxrc- uoca , fed quia reucta non foM forma prcpiia, 



x us ex . lia ignorant<a , ililicct quod Pattis & 
Filij fignificent pcifi.nas fcnmeas , dix.flet c 
conitat o tamen, h nomint Patrit, in on nirm 
fenicntia , non obftantc illa voluntatc inducrn- 
di ettorem , validum fcciflct Sact.imcnn>m . tr- 
go fi non fccit quando dixit P*trU , PUU, &o 
non id coniigit ex dcfcclu inuocaronis v>.rx 
Trinitatis, quandoquidem voluit inuocarc cam 
quam veta Eccltfia voluit ; fcd quia ex alia in- 
temione circavocetn xquiuocam fecit vt vctba 
illa Patritt, FM*, &c. dc fe aqiiuoca non fi- 
gnifi arcnt cxierius vcram , tcA ftrmncim Ttl- 
n'tatemiquia in xquiuocis , qu6.l hoc vd illud 
fign ficctur , pend.t , vtdixi , c x volomate lo- 
qucntis circa fignificationem : vndc li iXfadtm 
ignorantia diccrcc Mairis, non fjccrtt Sacra- 
tncntum , quia non cft vcrbuni arqniuocum ; ac 
ptoindelicec lubcict bonam MUCut.nncm figni- 



& quodam modo cx fc detctnnnata ad fcxutu 
f-mincum fignificandum ; quid crgo n.itt.m, 
fi intentione mala acccdcntc non ficiat Sacia- p^a^ 
mrnt.iin ? Cardinalis Lugo ea d.lput. 1. de Sa- 
cramcntis omnino putaj tam inientioncm pti » '*• 
uatam rohd obeflc . ac ptoinde in cafu a IK bis 
( pta pofiio de eo qui diccict , He tjt cmix, * trml , m * tm 
volcns r* Hic fumtrc adutib ahtci .forc vtva t ini* *Hi 
hdum roi fi mut Sacramcntom , fi .Ue habe- f»*<* £«<*• 
retint niionem /aciendi vetum Sacramenium, 
St profcrcndi voccs in vcio catum fcnfu ; cuius 
fundamcntum ert , quii illa priu.ua voluntas 
mir.us effirsx ron poicft pr.tujh rc coiiira alte- 
rammagis fcticm : id quod coi .firmat txcra- 
plo illius Sircidotis , qui ad iniiium .Sacri ha- 
butt intcntic>ncm confr cr.Tdi omi ts hoftias 
qu.v funt in pyxidc,& pollca cuca umpuj con- 
fecrarotm obhtus eius ntcntioros d.rigit vcr- 



1 1 



:m 

ficandi, non umen te ipii lign ficartt cxtci.us f a ad fnlam hoftiam maiotcti» i quo tamen ca 
Patrein. 

Qju-res , Qird fi poft illa verba Patris St 



TiinnomU Filij addcrctur & in nanint Beatijjlm* Vtrgi 
nc tfi ntj, faceremc vcrum Sicramtnttnn .• wut re 
1 fponfioncni ad icrtc contta Vafqinz.ii in numi- 
ttt cfle omnino rqtuuoaitn aJ iign.fi.andjiu 
& anAotftatcm & intcrcefuonem , 
dctcrn..natu(ii ad lolam audor tucm 



fu omne5 ali.r comrouniut ccnf. ntnt confccra- 
ta-, cigo pari tationc qui habct volinoncm vni- 
ueifaletti facicndi qnod ficit Ecclcfia , licct cx 
priuato errorc d rigat fuaro inicnt.oncm ad fo- 
Jnm iilom ftnfum raifum , nihilominus vcrum 
f?.iiet Sacramentum. Confirmatur id Secundo 
non vcto ' inflantia illius qui ignaius hngux Latir.i pro- 
vt patct fcrrci vctba , Fgo tt bttptit» , fi habcici in- 



ex eadem Ectlefia in rommendat onc animtr, tentioncm bai tiz ndi , veic baptizaret , eftd 

> bi dxitur , Fgredt e , &r . innomine Trini- non fcirct quid fsctret; crgo fi fficil quod in 

tatis , Sc poftra ix no>nme sin^rlvtnm \ & fic ronfufb vclit profcitc finfiun illum qui Jatei in 

difcuttit EccUfi.1 pcr omnes oid.nts San£to- verb's, efto ipfc- nonintclligat quid pcr illa fi- 

rum : (Tipra qtiem modutn lotpicudi Vaiqncz gnifi.ctur. 

fe non reflctic dum contranum doctnt. Hoc' luJico tamen ccntrarium longc tflc pr<;ba- 

pofito d:ro , S^ M niftcr velit innocare ,n;crrcf- bilius , v(i Valqwri cxprcfsc docct difpi t. J19. v *h*-\" r 

itutn. 101 ic proinde ptrfift.ndum in n ''^ ,i Yu" r ^*§*l>i- 



fionemfolum Viioinis, f.dtunnr. illum validum 



Sacramcnrum ( licct habcat aniro -im introdn- Conclufinnc fiipta pofita : vi autcrn illam pct 
cendi eirorem.quod friliotl ca veib.i fint nccif- frcte inulligas aducrtc , duplicitct illum homi- 
faria)quia applicat dcbitim fotmam cum inren- ■ ncm pollc fe habcrc in rali cafli ; Priir.6 , vt di- 
jtn (V fu*n ,lo,K fufficicnti. Si vei6 pcr io in nomme vclit cai , Ego omnino volo fignificr.re per 10 Hic 
4* «//V*iieriam potcft uem Virgims proreftari, umc dico aduerbmm loci , quia hunc puto cffe fenfuin 
miAitumfn. eum non adhibitutntn exteiiiis vctamformam, hutut prnpofirioms i fi tamen aliud re ipfa fi- 
' * vitin ,1- £ confcquentcr non fa&utum Sactameiuum, gn'fic.it , vo'o illud figtrficare ; in hoc cafo li- 
nifi cafii qno decreuifTet cam additionun poft bentiiiimc admitto lalcm homincm confcclu- 
adhibnam iam mateiiam & prolata ali.i vciba 
cumdcbita intcntione : tunc enim qniaiam erat 
fadfum Sactamentum , et amfi verba quar addi- 
ta eflcnt , eflcnt cpntraria , manerct Saciam:n- 
tum , pcrindc ac fi pofl 10 Spiritus Sarslli cum 
recla intcntionc prolati addcret quis ftlfi , ad 



rum v didc Siaanuntum , qnia perillam con- 
dit ; onalcm voluntatem cotrgit ptiotem : ctun 
emm fubfiftat ea conditio dependentcr , a qua 
vult , vt dixi , vcram fignificauonem , haud du- 
bic ah cl.::c erit adtu cfficaciot ea voluntas 
qnam ptior : & in hoc finfu acquiefco ci Au- fi«« fr»f» & 
huc tamen conficerct Sacramcntum : de quo c.rori. Alio crgo modo poteft efle difpofims lJ 
vltimo pundlo infctius nobis redibit ftmo illc homo , vt licct voluntate illa genctali vclit ^ "c '*'^ 
agentibus , vttum rcquiratut roorula poft rc- cfficeie Sacraiventum , in applicatione tamcn u- 

mcdiorum crrct , volcndo v. g. pcr 10 Hic fo- gtam»t*nW* 
ItYm fignificarcndncrbialitcr;ac fi dicrrcr, Vo- i*ar^l* 
I 1 1. kndo T« Hic vf upare aducilualitcr.volo faccre 

vcium Sacramcntunv.quocafiiiudico nullo mo- 
do illum validc adminiftrate Sacran ccum.Pro- 
bai >r autcm id effiraritri; nam illc tunc re ipfa 
extcrius purc aducrbialitcrloquiuir per t» Hic: 
Etiamfi vetba fint xquiuoca, fam enimdixi in vocibus arquiut». is ex inicrio- 

ne loquentiseffki.vt illa- hir iV' m nc fig' firmt 
potius hoc qnam ilh»d , hanr aurcm intcnt io- 



— . — — , • . * m 
fiam formam. 

SECTIO 



Stuisjtt tbtetTtont contrt* doffrinam 
traditam. 

m 

DTces 
dtimmodo Miniftcr h.beat intcntionem 
generalem faciendi qnod f.icit Ecclcfia, rvrofc- 

tattpic vciba es fe fignificantia , adhuc c^onfi- liem non rctra >?t illr pcr vulumateir ficicndi 
cict Sacrar.ientum 1 nam pcr illam intentionem Sacrametuuiri, qnia eii - hab< at hor iudicium, 
gcneralcra corrigct quidquid videtut rctracfare qu6J Sactaracntum fiat pct illara fignificktib- 



Digitized Go 



I 





Difp.7. -^<f< mtttAt.ih rr.aterta Atit rerbh eeflruat Sacram. Scft. 5. 77 



ncmaduerbialem, ncc tncontrarium vllarn ha 
brt diibititionrm , nullain etiam habct rcpu- 
gnantrfnvoluncatem ci llgnificationi, cfto vtlit 
rc ipfa facrre Sacramci tum : id quod tepugnat 
irhp.iciic- priori votunt-ii ,vti ille , qui in no- 
minc ^l.vris bapuz.uct \ fcn6 tamcn dcfidciau- 
Kiiiuuth > 



btdc ergo voluncatcm- pofititi-m cohfcctaud* 
illam m.>gnam , non cxcludcndo laqicn aliasj, 
ac ptoinJc recac cr nfcri potcft peimancte pt ot 
voluntaj influcns moraliur in cam cotllccia- 
tioncm , vtpotc nondurri retracc.ua. Ncro ftc 
conCinutt in nollto cafu : habci crtfm Sacerdos 



conficerc Bapcil.uuro 1 vellct quidcm re ipfi ille voluntatem plant coturaiiam vcrx figiiifi- 
ahquij qiidd in ti rcplighaticirca vo&h tamcn cstioni , quiaexprcfsc vult aJucibialitcr n 
illam Matrii non ihabcrct voluntaiem ictra- ncate ti Hic \ qu6J atttcm veltt facere qaod 



»4 



UilHT. 



ctantcm; fuppono-cnim illuro es ctrote inuin- 
cibili put.ue primam petfoittiu Tmiiiatis cflc 
fccminam,& vc taletn vcllc .iurnnnuocare ; nt- 
queenimnouum cft in voluntate vniuctfcii fViis 
ajiqucm noncttatcimhilciniinui cx co qu6 1 n»e- 
diiimincpi^napplicct.oihiLownino.orriccTc. 
Diccs : Si ilic knct.ipio.i to H,c ncn t>i ac- 
oS.VSi» .// ceptum a Clinfto aductbialttcr , notf iihdpto- 
ii J-lic/W- fcrrct vt talr.Srd conni.quiarco ferWnolhisne- 
q te h rre;kusv'nquam habcrrtintrnttonrhi nu- 
Utn. iV_iis corim yt f ac.at Sactafticnturo appHca- 
bit ivcdium.qiiod*!' .1 mcptumcife ad"Sactarc -i- 
t im.rico t r^o.r.tiauifi co c.ilu ilic ita clktthl- 
politus lub imlitcr , vtt ft fcirct coi tcirwmre- 
ipiiii, iUndomi(liiovellct , iion cbritinuo fequi> 
re ipfaactu habctc neccllaridmvoluior.cm jec- 
enim cum nullo /nodo ci occurr.it- jo Uu «.llc 
pronomcn , fcd orrmino putct cllt'aJm iba-.ni, 
& vc talc velit illuJ profrrrc , co ipfo_non po- 
nit ca qux ad Sarcrtmentum irquiiuniur. 
Dfces Sccuhdo llre vult tunc facrie prr ea 
* vcrba qttoJ fjcif Ecclcfia j fed Ecchfu ca pro- 
' f.rt in vcro (enfa , trgo & ille. KcfponJco, 
Hoc ar^rmiciif.!:^ ynlt.uc quaiuoi tctronws:* 
in maiori crtim A.Wttt.vult.facetc U qi>.v -prx^ 
pofitio denout intcfaioncmfiui»'. in m iu»n au- 
tem agirtit*clc fignincaiionc vocis , a». ptoiitdc 
mutantur trtminii lam dixi fupia . tllun.i vclle 
qniirem ficcte-Sacramcntum , a.c prdfctcuuo 



1 • 



jatn* •>'«• 
e » 1, 

Vtih fyttt^i 

fim. 



facit Ecclclia , clt , vt farpc dixi, voltir.ras fi- 
nis , "non mediotum. Nullam autcm citca h- 
gnificationem veram fupponimiis volttntatcm 
contrariam qnaretraftet iiitmi crrorcm. 

porrailc quis hic vrgcrct : Vcile faccrr Sa« 
cramcmum , & vclle bjbere vetkmligtiificacio- ^ f'' 1 
nem cius vocis , milio tnodo didinguouttir, 
qtJia Sa«amcntnm mcluJit vt partcm lui figni- 
fi.arioncm fp .»m bonamiergo habct illc cb cafti 
\olitit iieni ialtcm confufmi honx fir^nitlcatio- 
nis, lc.rfpooJco Pritno , Etiauili phyfice Sa- S »^ 
^<famen*itnn incliiiit^ptiin (tgniricationem vc- 
ram , cjrJinane r.-.meii ^a dti6 , jpprehcndi vt 
dtlliiiCia \, & dum* dtcitur qui» rmct Cl.riftiai 
nos vtUe faccrc^ubd f tcclcfu baptizando^ 
couiccrando , orJ nanJo, ditcctc lunc dici cum 
intcjidcrc non tam applicarf canJetn materiam, 
& cadrm vciba qu^ apptlcanttir ab Eccletin; 
nam cum in rc ipfa id faciat,quia>re ipfa ablnifi 
& djcic. £^0 te b ipti^f, &c. non cft neceilatia 
tnnc mtcntio talis, qiix aJ ntatcriam Sc form.-.m • 
ftt.aturi cft crgo illa voluntas applic.nvji eant 
matrriam anirpo qttb Ecvlcfiaeam appticat»<vbi 
viiiu.ilitcr cfl aitimtis caofandi gtaciam ~&c alios 
tff.'cliis qoi ' confequuntur Sacramtntum , Jc 
ijgjiificatioqe autem tnucnihil cogitat illc.quia 
ficn licatiwpcro pi - :at cfTc inJcp^iidu-.cetri cb in- 
flhuifohc Ecclcfi.r,8c cx priofi Latincrum Aa- 
dtorutn fola volunratc prrivi^. icm ac ptoiude" c '»*"•* 




to Hic in'Vcufo.adue»biali, quia P 'wr"ab Ec illw tuiic qoafi 'fic ./dicff i$iJr>ijiC**do p tr b**'^*'" 



1 

"1 



RrJlnJttur 
ft*ntiu. 



clelia in co fcnfuvfutpati.vellcrruldcm eunJem 
finem qticm vulf Ecclclia-,pcr ^onUlnum tamen 
CKinfufriciciis mediiun , iJcocidehihil obtmCrc. 

Hinc conftat , non clH fiillicicntem fwlutio- 
nern quam Aductfatij aJfcrunt , duro dicunr, 
Ad hoc vt homo loquatut vetc , futSccie q. 6J 
in confafo apptchrnderit vctum lcnlum, clto 
ipfcadu ilKuunon concipiat:ollenJimus cnim 
cum ncc quidrm in cohfjfo"iJ voluilh- ; fup- 
ponirous cnim illum ncc ratlbn,crri dub.tanJi 
habuiffc , quo.i ilta nox figitificct aliud quatn^ 
aduerbialiccr-qnodcniro velic fiiccre qttodj facit 
Ecclefu, iamdixi magU effe voluntaiem finisr, 
id eft , Volo poncre hiiTChvifli corpus Cc Un- 
guinem : in qua voluntate nthil dicicut de fi- 
gnificacione illa ve'taipcr'fllfep>n vcroVolunta- 
tcni purc pufc Jcterininatc rercur ad fijnificatro-. 
nem aducrbialem.ncc quidrni dubitando de alii.* 
Iam hinc f.tcilc erit rcipondetc conttariis • 
niUnttis , quatcnus >idcntttr f*olTe obefTc.- no- 
IVraJinteiui.r. Ad cam dc SacetJbtc , tpSi ad 
initium voluic lioftias omnes in pwide cohfe'- 
ctate , cV deindc obliiiifcitur , & uiliilomtnus 
eas confccrat, R.cfpondco,tlle magnarn diuer- 
fitatcm ; nam talis Saccrdos non. hahuic vllam 
voluntatcm tcrupotC , confccrationis contra- 
tiam priori, td , vt (ic dicam , difparacam ; quia 
nondixit , (falo confetr.irc nr/i h.tec piMfftuw, 
ftu , Volo folsm l*nc \ ft enim hoc JixitTct , cx- 
prcfsc cx iiicrgro*oblicus-ptioiis intcutionis, 
profr£l6 ne.no pofTct cum vlla ptobajbilitate 



s tiifs id qnod ex jc rtfa-lutJcrihi Ltftirtit in. ttn fctniU 
fttttta fynifcnr.t ; volo^tiwiere tjuoerEcdef:* s*a*t**Mi 
tbur.ct Jir/iiin r.-i/.i in ftniii fgnipcMione 
ptujererdo. H ic cft gcnu;na cxplicatio einsin- 
icmtQius. C.um etgo aliimdc fuppoturons , in 
rali ciff h«ncj:on cogiiatc in t« ( ^ic ni<i de 
fi«£t" ili,at ; oncadjctb1ali , profcclo ille nullam 
h btc volicloTVrin , nccquidcin vittualeVhfigni- 
ffranJi adicciiuc , hcrt atncm coticcd.miu$ CtJJn 
tunc vcllc^in fign ficatioo/ , *qua Ecclefia*Va 
veibavf.irp.'t , ca 3ccip'cre'7cum\ainen habcat 
actueamfittnara ptrfti ifioncm , ab Ecclefia c- 
tiatn vfiirpari folftm oducibialiccr & nec per 
vmbram cogtccc de vlla alia fignificatiohe, pro- 
fifct6 nifi cuhcexprcfse hateat*illam volnio- 
ntrh , qtaam^nos dixiinus ftipta, Viio tatnen 
eam vccerri arcipere^ h fe»l» ^Htm rt ipft ha~ 
bet ; non video qtiornodd poffir conficete S.i- 



■X" 



l 



17 



1U 



.cramcntum. Qt:6d vcrydicebatut ab hoc Au-^*wA. 
dorc , tllnm voluntatemfacitndi quodfacit Bc- * /- "?* >*" 
cldia cflc potentiorensar.cra pattictnari , jion f- )( Ullt p lM 
eftvniuetfaliict vtroin ; vcl crnc pct:t:tt pnn- w ^„ M , 
cipium in ea doftiina : nam fi dieat ii.o i.h.m lu utt :»r^ 
vdicionem cltc fottiorem , quia potcntior c(l ,v ' , ' 4f '* 
■aJ"couficicndum valldc Sacrarocntnnrj , quim 
aheta ad reuicnduro ,cunc pctciiirpriocipum: 
qnia dc*hodpfo cft qurflio , & i o< cor.rra- , . * 
lium diximus , c6 quod h.rc fit vohuuas ma- 
gjscxplicita : vndc fi ex integto fit eotqratii al- 
teri , crit^porrntiorquam illa % fi veio idc6 dii 
ritur potcncior , quatenus fottiussjn modo vo- 



■ J 



I 



Hlfcicreeum validc tilas alias confccralTc : ha- lendi ille appetic efhcctc Sar rnmeutum , quana 

An,t 1 *Tom.Vll. . - ^.^V^^V^ S 



* - 



..>».. 1 oigi^fiBjd by Google 



78 Rod. DE Arriaca Trachms De Sacramentu ingenere. 



eam fjJtam fi;;nificaiioucm inJuccie , tunc nc- 
ganJj c(l ca propofitio ; qui.i ricei magis ap- 
ptctiatiuc horeoappctat fincm qnaro m.du.i.on 
potcft timcn ir.ir.u; emcaciur vcltc medium 
quod iudicat ynicc nccelfarkiro » cu.n nullo 
. modu poflit finis cxtttcic, nifi mcdluiu omnino 
ncccflaiium pro tllo cxiltat , crgo q;ii pLuc iu- 
dic.it non ctfc alium inoduiu confi . iendi Fu- 
chariltiam , quam li profcrat adueibialiicr To 
Htc , Sc ncc quidetn illi vci fufpiiio occjiifrit, 
quoJ dcbcat ahtct JiCip. ,11011 tnti iiir.o quomo- 
do mir.us errkactier vcl;t ca v,ibj pir.rcite ad- 
ucrbialitcr quam Sacrarnentuni rouficctc. ' 
ai Ad fccunJaro confi;maiioiiCj1i , Je illo qni 
yj'"™" 1 ^"' omnino igiii)rau<. itgutficariontm vciboiuiri 
baprzaic: piufctrnJo Jcb ta vciba.Rilpondio, 
Eo lpfo quoJ omnino i^rotat vifboruiu jRon tn 
vim , clarillimc appaute qu6d non li.beai vo- 
luntatem aliuJ fignihc.ir.Ji, quani qs:6J iign.fi- 
canc apud eos qui iUis vcibis viuiuin : vndc non 
rirurp fi id ipluin cxrenus figjpificcnt ; & cx m- 
rgro cclTct omnis oppofitio voLntati.m. "Nos 
auicm iumus in cafu.quo iite.vt <u\<mus,iirdic*t 
figntfi.aiionem huius voci-. eueaducib alejri,vri 
fe ipfa cli;5c aliunde nec pei vri I ram ci*g.i;>i de 
fecuiiiL figmficatioiiCj.im fi cVgit .t c.mi r. ucit. 
quo ergo iuie Jkemussum u.Jgis tnncvdle 
h.mc fcs.u.idjm vctam qi.ain ilLro tdiraji.JQuoJ 
fi non magis vsitTtf rgo i.onpr< fcttd.bK.'m ftn- 
mam.n ii.vt dixi, h.ibc.u volnntaicir. qua U iorf- 
fotmct eriam in ipta fignificariune hocmodos 




meum nuod nctt iradttur. Sccund6 , harc vlti- 
ma pcopoutto moralitct cft cadcm .11* li dicct:t 
qui> , Hjc tjl corpus mtnm non traJtndum pr0 
volh, ViJcs canuem omnmoetL 1n vtroque 
cafu ditficuttatem : qtioJ cnim i!la adJitio fut "" f 
pcrve.bum -1j .cl.1um, vcl pcr rcljttui»m il- ,,„„„ w / 
lud <jimd , c!r oumiiioprr jcciJciis aJ rcm 110- jM.diw>a>. 
ih.iro,qjta fc.npct cotunvct nou.im vt r.uicm.cV: ^ 
q.uJcm dilpatjtam 1 prioriNcc alitcr horoincs 
acciphint has & fimilcs ptopofitioncs , Hic tft 
'. ttrui ftpftnt, Hic tfl toannts ftntlns, Hic tjl 
is4 .:-■>.. u dii/tj, quam Hic tfl Amfniut qui tji 

it.:.t', rji fjpitns, C <jui tji diilkS, &C non 

cti;o c\ to cjp te provt potcft vlla defumitur 
diipjntas. 

Fattc diceru qnis , Facilius aliundc pollc 
affi^niiu difparitatcm , non qnod dicatut adie- 
ftittc, vcl rcLtiuc , fcd quia Ti «irinm ita con- 
ncclitur cum pri-ccJctni, vt planc dclituat fub- 
fUntijni illius , rv.im ctTcacnuni vcl catncum 
cft fubiLntia ipfius cotpotis : at qu6d fit tra- 
dcndtim vel non tradcnd.nn illud corpus , ira 
cft acctdn.ialc , vt cfto non fniiltt traditum, 
adiiuc tamcn idtm nu.iicto corpus manfiiTct, 
.quod nunc tA poftquam c<l trjditum.hinc crgo 
fi. vt pcr h.mc . J J:tio;Km,fiJt fijt pcr To Qntd 
'pro vtbis n»n tradetur ,fiuc adiciflUuc hoc mo- 
iJt', NoHjpadtisJut 1 r.t:t;ta&: Llna ve- 

rjt.i, priorurn vabiytiim,fccusadJitio7««ri*iw: 
vt fi quis Jicctcu, Hh tft 'Pttnts qui tfl f>nr*t 
e^--j-r/>/,dclhlieir t plarti> concepttim Pctri,nor) 



19 



Eji* tgo putem hxjtc tjje vtrtw , ideoctnet* in- cimn coi cipircmy homincm \lf proindc cflei 
ttmiont taui profrram.fi tatnrn 111 aiio ftnfu *c- :jfm acd.iC:c, Petrus nom\Purns : fi tamfn di- 
<ipi debtt , volo in to ta vti , ln hoc cniin cafu cercr, /fy tfl Petrm futtflut ( & fi>ppoiio.noo 
dixi nic libcnter fjtcri.nou obi (lc cum priuit-|m eflc fanc^um) oltcnJcrct quidffm vctmr Pett um, 

8C in hoc. vcrum diceict , dcdpeietur vcr6 irt 
altcra partc pr^-ofitionis , qua;ii|i tiibuat fiin- 
clitatcm". , - ,* . 



errorem. Ei dc hoc puncio Ltis 

SEC TI O IV 



j8 



Ttl, 



£u/tndo ftt aiditiiuem verborutn fi&t 
trntum SAcra/j/evJiim t 

CIrca qu6d Primo qu.-rr'r.'r, Si potfl didla 
vtiba ncctlljria addautut sliqi .1 qui ftn- 
fii;n wnbarc vidcanrri.an tUric irnpcdjatur Sacra- 
mcntum 2 v dicit quis in confccrationc, Htc 
tfi cerpus mtim tirtutn , aur , Hoc^ tjt corptu 
nitnm tjitod pre vabn ncn tradttitr, f.icctnc Sa- 
c Jj,"'//"|' 4 cnmenturo t Catdinalis L> po ca chfp.i.fcit.t.. 

in ptimo c.ifu Jicit impul-.ri, nesgat in lccundo : 
rationcm difpatitatis cam adfitt , qt.6d ibi Ti 
kirium planeponitur vtdctcnniuans pnoravcr- 
b.i,ac proindc teJdcns fenfuni fajfuin in fccun- 
do vcro To tjuod prn zoiis, &.c popiiyT vt no.ia 
ptopofitioA: diftiiidlaa prx^edcuti , ac proinde 
iion tcddcns pr,rccdeiitcm Lllnm.ciio ipla in fc 
falla (it : C qu.c ctiam f Kt-t Jocirina P.airij Sua- 
icz difput 60. ficl i., 1 nain.de fiidq r-.citamus 
aliquot -atticulns TiJci in Syuib*>l<* Apoftolo-. 
rum, quoruin finj;uli hibtnr luaw vciitateni di- 
flindhi.ijSc vna cll u ilcpcndcnsnb alterarctiaro- 
fi omues illi coiitinuationc fcrmcnis intcr fc 
conncftjiitur. 

Ego (anicn in har dodtrina eam inucnio dif- 
ficulutcm , qnod fi rrs dilt<:cntcr difcuriarur, 
non vidctnr vlla rc ipfaeflc . ic Jiueilitas. Et- 
eiitni Tt> aJhiuln cfto lit voce aJiccliiiiini.jcqiii. 
ualct plinL' his verbis , Hoc tji corpw tntum 
cjuod tfl tirtim ; ac promdc fit Hem lenlus 
q;ii iti illa altua propofitionc , Hoc tfl terpwt 



Diccs , In cominuniori opinione 3 quam dc- 
fcndi vidouee ptobibijiorcm , 11:^.1010 fotmaf 
paitialc5,di:ictcnt:a tota cotpotia carneiab ae- 
10 prxcisc conli.ru in JccidcnUbus;ergo etiam 
potttit mancre tota fubllantia cotporis C Imili, 
nempc eadcm nuiciia ptima ', criamfi dineifis 
difpofiiioliibUs ftt .ift .:.i in vnojjfu pro a!tc- 
ro , feu ifloclilt acrium. RcfponJeo Primo, ffc'**'»**' 
Etuirti plulofophicc loqucnJo ea c ^ rTcrenria ((((( ^ 
in corpoic non iic fubftaotiajis, li J folum acci- 
dcntalis, moi. Lttr tamcn cctifiri plani fubftan- 
tialem- $ quia ccnfettu cotpus aiirium iucludcrc 
cxiam ipfaro forniam r.i : ri«,itr.6 & catcre anima 
iationaIi,ac proindc licctex patte foliuscorpo- 
ns non iic (vt dixi ) dirrcrcnria fubflainialis , cx 
partc tamcn totius ^quoJ tbi fi^inficari vtilpati- 
tc/ videtur , cfl dirTcrciitia fiioune (ubflam:alis ; 
iJcoque illud pr.iiiicaiuiu dici iure uieritopo- , 
tcft drlltucce planc Conccptuni', qutm dc fub- 
ftantia eius curpoijs hsbcbamus ; vctbaautcm 
illa , Qiodpro vcbts noo tradetur, puxisc dc- 
ftciitrc opin oncui Jc iccunJo punflo , id cft dc 
pjflficnc Chiidi. 

Secund6 &: mel us rffpondcti potefl, N.-qf.i- 10 
quam ancudendyin a'd Iv.tiufmudi Jiuniitaiem, 4t f.*' / ^ , ( / J , ^ 
fed altty tot.im quxftionem «plkaiuLm. Pto'^,^,,/"* 
quoobfiruo, dupliciicr pcillc cam ad lirionfin 
contingcrc ; vcl vt ab inif.o , feu avue vltim.i ea 
vciba , qjj: (uni vct.i (utrtU , volmr t Minillec 
aJJitioncm illani fjcere; vticertc « fbrmade- 
bita & iam abfoluta vcncrit ilti in mCiitcm alia 
aJJac,- iJquc coniinuato fcrmont reCcrit. Si 
rcs hoc fccunJo modo conriugut , puto OmnJ-j 

no 



Difp. 7. mutat. m materia aut verbis dtfimat Sacram. ScCt. 4 

no val.de conficicndum Sacramentum : vt cnim ncceflariam pro Baptifmo ex intcgto pcrfcfiitm 
vid.bmms infra , Sacramcnta oronia , excepto iclinqucrct. 
M.itrimonio, gratiam caufant, fcu vltin.6 per 



79 

itn 



t'Tft, j 

ftUbnt 



Qciuntuf in prolationc vltinwc fyllabz cx forma 
ncctllaria nulla cxpcdtaia mota i crgo fi fup- 
ponimus illum dcbitam foimam protulitfc cum 
dcbita inteniionc ; proftclo Saciamentum con- 
f.cit.qmdquid co ipfo momento poft piohrio- 
ncntmutata. intemione addidcrit alia quocun- 
quc modo contraria. Quod fi Tab initio feuaiue 
fincm vcrborqmdccrcim adJcteilla vciba,qui- 
busfcnfusplanc tutbatur , fitie illud quod addit 
fit pct modum adiecliui ,iinc fubftatuiui , dku 
nullumconfici SacramennmvQai emrnafa^ini- 
tio voluit dkerc,//<.t rjicorpui Chrifli ntncru- 
cijSxi, nut, (jni m peenuii ntttiii ejl, quia reucra 
non ligu licat vctum Chrirtumjiion fatit verurll 
Sa«.iamcntum. \'X 
» Jt Diccs ,.Qu6.l ille crret. in puncTo mpttis 
Chrifti , uon fact illiim erraie*tircain(liturio^ 
neni huim Sacramcnti, & circa vtram formim 
illiuss imo nec circa fublt.mti.un ipiius Chi ii j 
ergo ncc impcdict quo minys vahJum faciat Sa- 
cumenturo .• neque cnimexco, q*i6d Liitlicrus 



11 



RcpIicabU , fiue dcftruatur fubuanria lcnfin 
initnti.fiuc non.abfolutc tota iita propofitio clt 
falfa ; quia ad falfitatcm vnilis propofitionij fuf- 
ficit, fi maliquo etrct;pct propoficioncro autcm 
falfam non vidctur poHeficri validaconfccratio. 
Refpondeo, Licet ab illo fingiilari crrotc dica- 
tur, fcu denotetur tota ptopolitio falfa.id tamen ^*" 4 L M 
non obftare qu6 minus rc ipfa habcar aliquem 
frnfuni vcium.iudiceturqucapud homines^qiiafi 
clTct duplex, <Sc cx vna pattc vcnt.ucm tangcrcr, 
cxalia 11011 : vt fi quisdiccret , F.ge .-, i.-t-,-j 
t ^ 4 h M * c l* r *. f(T?t autcm n-rbida, fine dubio 
fucrct fcnfum fnlfunVabfolurc ; quta tamcn ea 
fa.Tiras eft accdcntalis.cV roanu vciusfenfus nc- 
cclrari6 rcqi lfitu», Cug di.bio faccrct vcrum Sa- 
crantcntum Daptifiui. 

Rogabis, Quid ii Miniftcr volcns oftcnle- S.'" '^ '» 
re Patrem c|Te minorcnvFilia , puponeier in ^*r'Vf* 
fjtma Biptjlmi Filium dicens ln nomine Fil i ' F " 

K P.uris, &c.faccietne valiJum S.icrameimim/ 
^Refpondto in primis , Quoad exuriotem for- 
man nt.llam cftc diflicultatcm ; ma crct enim 



j. - . . — ...».1 11 ..I- tiim..Mu.i. ,11 , iiia ntl cil.in 

aut lixrcticus afins crrauit cica aniculos alios bofia forma , quia ea propofitio n:hil fign:ficat 
Fidei , fcq tmir co iplo illos etiam errailc crca . ' de minor.tate ; nam dc FIius & Spititus 
fubllant.am perTona; ChrWfc & cttca Euchaii- fj„aus poftponuntur Patti , & ramcn non ide6 



1 1 



fii.im, aut illos nun polfe v.iliJccoi)fcctate.Rcf- 
po.idco.Si folum illum cnorcm rcfpuiamus, iu 
Otnnino clTcvt comcndit obicctio ; ac ptoindc 
Ci t4i»>nihi)*ddifilTit'inforrra, pcrquodfal- 
Ciui f.nf.im 11 Jtlidiflct.llucdubio confvctiret Sa- 
eramcntum : quja tamcn vciba pofuit,qu.r npn 
folum falftim lcnlum rcddulc,ruht , fcd viderm r 
dcnotace alium Chriftum diftinctu , n* ^b eo qui . 
rc ipfa inftiiuit Saciamcntum, vidctnr etiau» iu- 
fuiticicntem formam applicuilfe j qu6d i\ tamen 
ita illc voluit Chiilluin vcrum figmficarc;vt taft- 
tum folum etrct cicca punclui » mottis , prolw- 
bilius videtur talcm ctfcdtururm validum iacra- 
mentum. » 

Hinc autem fbluituSliud dubium qpod pof- 
Ttu^inm i, fct moucri , Vttum fcilicct fi quis dicctct, Hjc 
k*'t i mUtt* efl ccrpui Cbrijii t ffu ellttuo die pcjl trfnr- 
f.tm*. rcClioncm cttlos «p.tndit , couficcrct.Sia.nncii- 
itim :ex vna enim parte ciini ieoiurn falfiim ef- 
ficiat , non vidctur valide confccr.uc ;alu n Jc 
autcm id negatc eft valdc durum, ciim tota ve- 
ritas pofitionis corporis Cluifti fub eis fpecic- 
bus fit indepcndens ab co crrorecuca tempua 
Qm!J 4im~ Afcenfiontj Chrifti : huic inquam duhio icf- 
pondetur cx diclis , Etfi alicui foi ta flc trideri 
fffmm 'fl*- °°~ tam falfum fcnfiim non ficti Sma- 

fjfi:,*n,< mentum , neqne id uidicct ablin Jum , pioba- 
y a».*4 [»b- bilius tamen cfte validc conficicnJam ; luin li» 
fmuUm* cec , vt hucufquc oftcnJinuis , qaando piopo- 
fitio , vcl adicftiuum, qiiod deindc additui, dc- 
ftruit fubftantiam fcnfus pr.ccedcmis , non fiat 
Sacramentum ; vt fi quis bnptizans ab initio de- 
' cceuillct diccte In nominc Patris,&'Vilij,3c Sjoi- 
ritus Ciiiiti, qui eft minor Parre», idquc rc ipla 
dicerct.luud dubic non b.ipti/.vrct ; quia tp /jui 
tfl rninor deftrucret to:am ciTcittiam Spint.is 
fmifh' • quando tamen additio non turbat fcn-. 
fum propofitionisquoad fubftantram,nonjrritat 
Sa;ramciuum : vtfi ab initio voltulfct dicctc fh 
nomine Patris.^cFilij, Sc Spiritus fancli,q'.ii non 
apparnit in IorJane, finc dnbio baptizuct ^quia 
ille error circa appatitionem non dcftcuit vcl in 
minimo fubftantiam perfonnr SpititUI fm f ii,ac 
proinde inuocationcm Sanctidimx Triniiatis 



■ i. - 



poftpoqur 

dcnorantiir cfT- minorcs ; qi<oad intentionem tsttrtivf 
vcio.li talis firnul habcat voluntattm fackndi id s " J - 
quoJ pcr ca vciba roteft fitri , qua volmuatc m 
cotngit quodam modaillum ciiouiv.fiui vali- j (n4i(WI Ltt . 
dumSictaincntum.Et itadoci.t Catdinahs Liigo x«. 
fupia nnmeio 107. .. • 

DiccstTalis non habet intcntioncm inuocan- 2 3 
di ntiim Patrem.fcd folgmJF litinucrgo non fa- 
cit Sacra l entun .Ri (pondco*idc6 me requitrre 
vnam aliarii intcntioncm qna corrigai quodam 
modo enm eirorem dun\ ctfcit , Volo tnmcn fi- 
gmficaie id qnod vcib.i harc lignificant in fe, Se 
pct c>m faccfe quod ficri pottft. 

i finc a fotticri colhgitur validuni forc Sacra- g\ u -j r - % 
mciunm fi dicaT,f 4 (j« tt b.tpti^e ii neminr Patris Bwifmt,*,- 
omnit ottntis , Hiv C.tpirntis , & Siitilus fi>.C;i Mir ftrjtot 
Tirjciiti , cfto intenJtrit crioicm abqucm in- J"," 
ducerc , qt 6d folus P.itcr fir omnipotcns, fo- flj UHm , 
lus Filius fapicns ; Vafqucz quidcm ca difpu- • 
tarionc 1 19. nuin.io^. negat elTc v.ilidum.putat 
cnim non adhibeii tuuc bonnm fi tmam. No- »"<f#r twtr* 
ftra ranien illatio eft probabilioncV: quidcm cx* V*lt**z* 
rcrins nullum vitiam cffc in ca fotma cft ccr- 
tiflimum , quiaipfa F.cclclia vtitut paflitu limi- 
li phnfi , Credo in vnum Dettm P*trrm ornni- 
poumtm : Drm Pttter eranipetenj : vbi licet 
non tribuat Filio Cxprcllc iJcm adieftiutim, pcr 
hoc tamen nullo modo illud ei ncgnt. Raiio 
aufem cft , quia atlirmatc v.g, Pctrum cllc iu- 
ftum , ndt» eft*negare Paulo iuftitiam. Vnde ii J '*>f*>** 
•bcnc notauit CardinalisLugo.talcm homiucm, 
cfto volnilfct extci iis fuam iiuciiorcm ha:re- 
fim manifi-ftnfc , non tainen futurum extetio- 
rcrrt harreticum ; quia verba fl quibus vfus cft, 
in rigorc non figniTicant talcm ertptem. Dicen- 
dnm crgo eft , Si pr.tcisc conlidetcmus for- 
mam extcrnaro , vnlidc ficri Sncrameqium ; ac 
proinde nifi ille nolit rencra vcrutn Pattcm in- 
uorare { dnto enim eo cafu cx dcfcclu inten- 
tiouie nihil firrci ) futuriim validum Sacramen- 
tum", vt benc eonum.i 17. Jocuit CatJinalis 
LugO ; qni ntim.i 1. bcr.c t tinm notnrlit cana 
tr.nifInr.intionerh vriborum . qi ac in modo or- 
dinatio loquendi inufitata tft , non obclfc Sa- 
G 4 cramento, 



C*n.-n ..... 



y 

• 1 



r 



w-'' 1 



~'4 



x 



80 RodIde Arrtaca 

ctamento , diimmotlo faltem apucl PoctafJcA 
cum habeai -, vc , F.go P*tris te bvptiz* in no. 
mint , Fihj <?• Snritm ptntl* : qnv.n tarocn 
c(fc bonam iirgauu Scotus in 4. ili ll .nd>. ». 
quarft. 1. qncVl fi ru vciba trif.c-niui , vt 
*W/>/</ mtrtcini fcnfus , 11 umennnn; vt 



J,fa*njfn. Q quis (fjcat , £g § m tr bnptizo ttiipikt P-i 
/''"*•"" Vr/\&c. quia 1 0 t>. te d» Itrnit iam fcnmrrt>cum 
to re larft non bgnihcct illum cfic qtti b ; •:• 
zattir. 

i4f Dccs ; Si cx ignoui tla Syniaxcos putctii.e 
fi »f. t! bitptiz* rcgctc accufitiiwra aut ablatttuim 
T,.ratt» Syu- cum prapofitiunr , non m Wui dccbjrabit firam 
mentcm , quim (idmlL. , Afffilut tthi ttptc- 
cntii mu ; vbi Urhcn rx omtnum conlciftuVa* 
•* ' lida confcrtui ablulutio , vtfuptl diximus ,er- 
co. Non carcr fi-a diiricnltatc? vixc ob:ec"tio, «5: 
fottallc 1 lle alioqmn ctlet rn reputatio^ 

nc omnino ijmari in lingua Latina . tdeoque 



prxfentrs mctrt& iudfcoretii id cx ignpfautia u- yiuJtttrtn poffuitf 



Tn&arus De Sacrtmentti \rs gtnerc 

rjuis omjctJt in vcrbis aliituid quoJ pntat ncccf tnjfo»»*» mj t 
Lrium , cum tamrn uucrd non fit , A" aliunde 
hlfbeai intcntaoartti fiiciendi quod facit F.c^i^.(ii^"•" , "' ; 

* 

cramcntuiit ; q 11 laiintic ili.ns volunutij ha- 
!>:t f.iihVicntcm intcnt onetn . & ahutiuVjiontt 
debium form.im : v.g.li omrU&t torjut pre :r- ' 
bis, C" fre jriniut, \c. putai)i.c(lc dc neccflu.itr. 
formi. 

"Diccs:Non rntrlt cjnis vc'to fintm, qui non 

vnli rocdium ^ -o.l rcputjrt neccllbriitni arl ri- 

ncm. Rtfpondco , J\ ignountia pofTc non 

folttm mrdiuni rpfpucrc gt fincm vdlc , lcd ■ • 

»n.i|i £i can-^cm tt m v.-lle nollc , vt fupta 

ofttndi, Nuncsutcni lioc exemplo dcclarabo: 
f 1 11 i. ir r fimilu 

Si q \U piitat paliniin nort ciIl lutim , non po- J 

-#cn abfolutc illud vdlc donare , cfnia ncino » 

donat ciiiod ipdus non cftjpptcU tamcn dicere, 

££srzoio iibi ir.tn.ifettf ttctntmum in illnd in 



ar*tm 
iiitdtmt. 



qua v 



ccrc.pollct ccnurri conhccn vahd.im Sacta- 
Abfoluo ti- mentum. Secutidp tamen dico 111 lingnis cllc 



ol6ntate (1 palliui-n k 



fci v*lu. 



ftati 



im 



ur vt 



panc rf 1 lii iflius fic don.-.ntis , manebit aberi 
dbonatutn : \\tm in j r icmi contihgit.iAetddin 
nmitt;t quar pt..at nc.-i l! u;.i., non i-otcll abfo- 
!: :c <5c omnino Ctlicatitcr vcllc faccre Sacr.t- 
mcniun ; potcrt ian.cn thccrc felo fcttn tfuld- 
• id ptr httc ejt<t dUo Jieri pctrjl \ iiim antem 
j : ifla vctcA ri;n pollic Sact.imcntum , abfo- 
iiitc illud f.icit jqui.i pcr hanc fccuhdam vo- 
UuiUtern Velo mmtn rett.i&ar cpiodammodo 
pi otcm .• limihtcc ti c contratto tcputaret alt- 
qua vciba.qux.dc f.i<2o ft>fit,iiccc ilaf^ja. non eflc, 
U illa profcfrct, fi habcttt intcntiohero gcncra- 
lcin p:r ca om^ui v;iba qn* profctt facicndi 
vidctui cniio icletn Ugpificare aud;eirtibcw E*-' qtiodfacit Fcc!c!ia , qitod ritii pcteft pcrilU,- 
pti^e tt ncmire Pnt>i: , .-,<r Innomim P<itrit\ j:rocul dub.o faccrct Sscramcntum >at fi fu 



tales crrorcs , qui per lc 
crrores i cVufi c4 Jibjs 
vix porcftaliiim f.nfnm ; 
tur podc nrgiti v i 
alij ainem fiint ei vorcs , q 
norantia oriantur , ftcidtV 
famomnino fignlficatioh 
tatu (cnftim ad fon 
cV lalis <ft , /';;» in tc / . 
&c. nam tfto qtn partc 
fcti a vocc ilji P.ttris , (i 



[irlficm iti an- 
•pot1ec f ft;nfus; 



ptno 

( dequotamen :uih'!.; nnhnuUa cilV poil.tr.atiq 

_ dubi«ndi ; ) nihiloroiniVs', qirttcnnt ponit i<» ** 

Rjpti?.o : n anre-// , iam reddit pl-inc almm fi rifiim > qUia 

tc ;.»■. v^/,t, nciiD.iquamdsnotat illiin c:im qno lotjdlwir ba- 

piizaii , fed hi illo alium; ac proiudc nuiifac.t 

SicnTrentiiiii. • ' 

ij Denique citca omffiioncm aut additionem 

PiiU n.i- veibonim noh n:c<-lfi.i.>ium , ncc vllo modo 

titrfmdiettf tcdJcntiuin dubium (crifum, duendum cli , Si 
tium (ire* c- 



luaoi 



^ rocul di 

itffc:iit:ont.;ii prftisc limitacct ad ca qua: iplc 
rfpntat necclTjria hi ll.vmliim habcndo volun- 
tatem , profccito •cuif.^alu cciam vcrba rc ipfi 
circut neccifaria , fc intehtio rpfiys non fiiillet 
nJ nlla cxteiiu t non foccrct Sacraircntnm ; qnia 
partcm vetbonim ucccljjt iorum proferrct iine 
intcmione dcbit.i. Fc Jr I.is mutationibus: 
caftis cntm alij.q iiin riarticulati polluutsjccuc- 
• Kre.Jcbeiit cx diftis JcviJi. 



• . >* 

Slajnt iiffu- 
tmtitnii fr*£- 



DISPVTATIO OCTAVA. 

7'TlirM 1N ST A7V \V STITIJT. ORl \CIN ALIS, ET 
poflpeccttur» , ante Ugcm [inptam fiterint Sacramtnta} 

fctiptam : Tcrtium nb faac Lrgc ad Chriliilro: 
Quaxtimi a Chrilto ad rincin munJi . dc qui- 



nuur. 




/F. c rpi.ittio ( 
liis tradt , /in 
rium fit on nJ 
cramenia ? Vci 



jlet a.ns tcrmW 
fcilkct ncce0a- 
;cmpoie cftcS.i- 
utn omu •circa 



^ ncccflitatcin nulfani vidc;©»vl- 
liiil motrrciitt rutioncm d.tbitand: ; inftiriu.o 
cnim Sacramrnrotiim oritur cx mcr.i Dci vo- 
lirdtttte , ac. pro ndc nulla omriiiio r.cctfli- 
tai ft qir ilhim aJ ca inftituenJa cot»at ; 
jdc6 tnagis vidctut controucrfi qiirltio fjab 
terminis a mr allatis : qugcrimus cnirn qnibus 
tempoiinus fucrirt S icramcnta , fiuc ca cxi- 
flrnt a fijcrit nccliacia , fiue rion ? Quadru- 
plex temptis clTc folct dc qno pr.ifcns inttl- 
igatur qu.Tftio : Ptimum ft.itus luftitia: oti- 
ginahs ante pcccattim : Sccutnlum Hatus Lc- 
gis natuti a lapfu Adatni vfquc ad Legem 



boa, tcorlinf difquircndum cft ; Sc 
Juobus primis i:i hac J:fputatione 



SECTIO I. 



quidem de 
, dc aliil in 



^tiid Ac fatlo fucrit dnrante flatit lafiitts. 
firigmntts : & frcponitur difficuUas, 



ttusd 



tlit durAlTct diutitts i 



ClPC 
fadU 
mcr.ta an 
inas quxft 



A pctmum COXCLV5IO fit : Dc SulU S*tr*y 

u probabilinj ell inilla fiiilTc Sacca- tr.mt*- f mt - 



ance Adami pcccatuni. Ita Diuus Tho-'""'/" 1 ?' 
ixrt. 6. atr. 1. Hugb Vicloiinus hb. ' • ,^ ~ r " fM ~ 

* -tic 



Diqitizet 



Di fp 8. Vtrum m fitttu Iuflitu origin^c.futrint Sacram. Se€t. i. 

dc Sacraromt.s Par j.cap. j. cVThcol 



8l 



logi com- 

tnunitct. Goics ratio cit.quia nec audtor.uie, 
lucratione ^vcl app.ticmct contutium potcft 
allcrii crg6. Coiihimaiui : Ulc itarus ptxui- 
di.bjt.ir a Uco luunlumo tcmpore duratuius} 
vt qaid crgo pta duobM vcl ttibus dicbus au( 
lubJomaJis iaciamcnta iniiitucrentiu? • 

Dicei contra htoc rationcm cx prxuifione 
brcuiutis dcfumpum : Illa prxtnlio IJct crat 
polts-tior natura ad totam durationcm ftatus; 
crgo non powii elfe caufa , cur Dcus antc fi- 
ncmillius llatus prxuifum non inftituctii ali- 
q jod Sacumcntura. RtTpondco , S. loquaniut 
dc prxuilionc bicuitatis pct abfuluutv lcien- 
tiam, renflbnuui cilc quou obiccTio contenaiTi 
rvaai linc mmua protiuic i.on j ut.lt conccdi, 
quoJ CX ci prxutiionc Dcus hi.i.i pctmotUI ad 
non iuftitucnda Sanamtnta. At no> de fola 
prxuiuone prr lc ciitiaitj n cd .1111 locui ftitrus: 
viJcrat enim Dcus , Si cicaocio Adamnm in 
l.iltiti.i otiguuli , Sic. pcccabit iiura bt •ni(T> 
nium tcmp n , &c. cx hac pt .uilionc , qna. ft 
ttltC omaeiu abild >um f uui.tioncm , iccic: 
putiiit duig' aJ non rblcn lum inititncie Sjcu- 
memavUa pro utn buui tcmporc. 
Wm*fimm%- Oixi p.u lo .u.c , I'iuba6 Uos taiuum cfle 

_ nun cxtit il" ijnrvlla S.icumcnta i quianibtl 
mtmfi fft tu, v . A ' 

SAu*mtmt* P 0 '-" 1 ' cato uuj.s co;iftuc,cun ncquc cx !>«u- 
ptnra , aut P.iiiibns , aut Lonciliis ptoban pof 
iit ncgatiua pars : quod bctie obfciuauu Su-^ez 
diip .t. j. fcd.j. 

Citca fccundnm fcttionis huius dubium , 
qu d erfei f.tutum co ftaui durantc , duo iu 
dubiu p vcti.uuut : Primum dcpotHb li , ancl- 
PittHtiimr « f cm conucnicntia , an difcoimcnicntia Sacta- 
D*atr,hui , llK . macum Co ft Jra . Secundum.an dcf.tToef- 
Jm o.ik.mt lcnt rutura. Dubiun autcm loltt luc ft.tnm, 
dtfiMujnt vtriim Diuos Thumas difcuffcnr ca qj.tft. 61. 
1 f*rti*. art. h. hanc diflicuhatcm Caictanus enhn,qucm 
fcquitur Vafquez.Sc Catd.nalis Lugo p. unt 



er^o lm "" i < ,< 



non tam dic t Sanclus DocTor «r.fuermt, q tiarn 
«n ntcejjUri* fnerht ; cum crgo ncccflliai bVd 
fundctur in co , q..od duobus tatttum aur ct\a 
dicbus doraucrit ftatus , fcd in natura ft.itus jl- 
Inis , hxc acteir' commtmis fir illi ft,-,tui duia- 
turo , ceitc .'nJc lcue defumitur atgutncntum: 
habct autcm h.ic folutio maiortm indc vim; 
nam ( vt diccrc folcnt Logici ) in dtfinitioni- 
bus , fcu qiufi dcrinition bus , qtiod dc vno 
dic tut .diciuudeomnibus illi fimiiibui mdi- E - t 
vidivs. Ea autcm omnia qux dc Adamo dicit iLmm 4* ' 
Diuus Thomasrunt , vtd.xnmis , quafi cllen- 
italia toti illi ftatui ctiam diu durmuro 
cftovil.jfiietitvcrbis.qnx fi fumantur matc- 
rialiter , folum dcnotant illud breuc tempns ; ic 
tainen ipfii vnuir rGlius ille fuit loctuus. 

Secnnda lonfircmrio , qt od Diuus Thomas 
noin^eri' dc ftuib. s poiribil.bus , fcd dc his , 
q 1 xft tcnint , ivqi^qturn vrget , quia nec 
no% racimns duurlom ium l.atum ab co q udc 
ratlofii:ti f. J damul ilti n aiorcm rxrfcneian- 
ttam f.u dm/tiui.fm ; ma or autcm duratio nc- 
qnaquam f-uit di-ierium ftauuij , ac promde 
non iniiic.irus D. Thomam loq-jentem ti.lidc 
ftatibi.sqm fuerunt , cxtendei. lo t.ur.en illnin 
avl diir.itioncmmaiorcm quam tc ipu habuciir. 

Adluic tamen icplicabiscum Cat;tano:Diutn 
TIiop as vtitut ea rat onc qnt rmn habct vim 
nifiin Adamo;crgo.Parctamc<.cdcns:vtitrrcniin 
inJ.-p.iidcntiafcicntix a phantafinatibus ; hanc 
auti m non haberent pofti.ri , quta foli Ad.imo ,. . 
d.ita cfl fctmtia pet accidcns irfufa. Patcr Vaf- JJJJ 
quei ctlt banc dcdncl^oncm Caietani non ap- ftitmt * V*f 
probct, itatamcn • 1 1 1 rcfpon/ct.vtnon explicec, 
qito patlorat o Diui TMOME locum habcrct in 
ftatu 1U0 dtittius dutaturo ; imo pot us ita eam 
teiicit.vt pro millo ftatu qtiidquam probct.Nic- 
huscrgo Suarez ic dtftr.dit arguniei ti-.m Dioi 
Tho iix , f^: fiiv.ul oft.nditex co non benc dif- 
cutriirc Caieun im;aitctgo Sandom Dccro:cin 



foium egillc Sanclum DocTorCLn dc ftitnlnno- nuu lociitnm de lcient'! nttunti q>ix Adamo 



ccntix , qui tc ipfa in Adamo fnit , non qm cf- 
fet futt.rus , fi non pcccallct 1 moucntui niaSime 
Primo.coquoJ DltlUJ Thomas d.xctit mfut- 
rint , non vct6 «nfmj/hit. Secui.do add.t Cai- 
dmalis Lugo : N.nn Diuus Thomai non vo!c- 
bat agerc dc ftatibtis poll.b Itlms , fcd prxcisc 
de illis quirc ipfi fucrtuu. Mihiiameu fcic 
cuidcnsclt, SancTiim Dudorrm vmucifal ttr 
dc co ftatu qui fuit , & qui fumrus clTct , cgif- 
fc , vr docuit Ledelma & Sotus apud cundun 
Vafqncz , quos pnus rctulcr.u , & femtus fuc- 
tat Patei Sturcz. Moticot Prim5 , qviia omnia 
argnmrnta , quaj ibt D;uus Thomas aJfcrt , 
CnM communi.i ram illi ft.itni qui fmt tc ipfi, 
qtiim illi qui ellet f.itutLis AJamo non peccan- 
tc. Scctmdo , mibi hrc ratio occurrit moralitcr 
euidcm ; nam ctnn iile ftttci non mfi duobtu 
?«. vel mbusdirbus , G uiimum autcm . iuxta quo- 
' . rnvndim fcntentiam.o. t o citcitcr durauciit, pio- 
fccTu fi dcco foloeg ificl D^Thomasvnico vcr- 
bo toli q-Jxllionitcljiondifrctdiccns.Sactamcn- 
ta pio ocTo vel fcx d;:b.ts ncqiuquam f icmnt 
Vtiik , qtiia ea cxerccndi occafioita inmomcn- 
to non potcratoccuricrc. Diuus autemThomas 
ncc veibum ca de re dicn ; ergo loqjittit ille 
magis vniueifalitcr etiam ad illutn ftatum vt 
diutiiis JtiMiuem faltem in ip o Adamo. AJ- 
uetfa autem fandamcnta fuciie foluuntur ; & 
quiJcui non pollc cx tTulo uticuli difuini ar- 
gnmcntuin in comratium ptobatur , rjoj| in co 



futr iufitfa.qu 1 qtte hon fitifct ; pfius hl; \ iftfi fa, 
fcd de iiatuuli p. ifi cTione fcieiuix & gurix.in 
qniDUinon rxpcdub.it hon inem m co ft.itu 
fiibiici rcb > corpiTJl btis ad capicndi m rtti- 
c''im. Qu ruio eodem plane modo habuif- 
f t locum 111 eo ll.uu dtutius dtiranre. 

D ces: i>tip rnattitalis It cntia , imt> ipfa - 
gr.uia , nonalitcr nonc pendct a corpoulibi.s 
qnam p< ndcret eo ten>porc , quia io tim dc fa- 
cTo ea rat onc pendet, qnatenus lcientia natma- 
lis drp ndci a phanufrnatibus ; fipcrnaturalis 
autem cognitio pcndct a naturali ; etgo pcr hoc 
non d fcnditnr ratto Diui Thomx vt bona. i^f/Tyj;,,,,,;» 
RefponJco , Elfcquidem f.uis obfcuram cam D.ntm*. 
rationcm . per hoctamcn nih.lcontranos, quia 
fiuc ciricax fu ea ratio , fme non,fcmpcr tft ve- 
rum. caoi vniuetfalitcr probarc dc to ftatu dju- 
tiusdurantc , ac dc codcm piotit dc faclo fuit: 
id quod nos ptxcise nunC quxrimus. Ablolu- 
tc dici poffct, Diuum Thomam fuppcnere eo 
fhtn dandam hominibus fcientiam fupcrna- 
turalcm perfc infufam.indcpcndenrcm a phan- 
ufin.uibus .idcoquc omnino fublifterc cius ra- 
tionem. 

Vfdmo rar.dem replicabis : Diutis Thomas 
dicit non f. itf- Sa;u'nenta ante pcccatuin ;er- 
go non loqUKUI dc ftaruillQ > t J .rAruro , quia 
vt fi - non clf t antc p<cc:«nm , fcd fmr pecca- 
to, Rcfr«oiv* <; Hanc coi gl •T.tiam cklc leutm, 
quia t# *»/r ViciLacu». bequcntci jpciind.- ac 



Digitized by Google 



5 



8t Rod. deAbpjaca Tra&atus De Sacramentu in gexere* 

fint , tr.2 xiroc a Scholafticis , qui non co gram- . 

raaticali ngote vrunmr : 8c fai c cx facia Scti- •BwTlU II* 

pturaadduci poteft ille notiffixius locus Mat- , 
thzi ,. ^r^M» „„„„ 4? £utddepoftbtltt«te fe* ie dtttntnS*- 

tramentorum tn to fl*l»? 

CtfMCLVSio : Nullo rr.odo illi flatui re- 6 
pugnatent Sacrainenta , iu 6 vaUc illi '» /f*M7«. 
congrutrcnc ; itaPaicr Suaiius ft pia , & mulii "J"^' 
■lij :fccikqtja idpiobamr . quia etiam in Mo™''^"* 
ftaiu homo non tognofceret tcs fpmtuales tm- Sm*,mmomi»\ 
mcdiatc &quidditatinc in ftipfis \ eigo cou- 
gtuc polKt ligno vifibili dc tllis ccnior ficri. 
Stcunco , tuic populus fidchs conueniict in 
vnam Rcropublkam cxtcinam & vifibilero; et- 
go congtuc h-bctcc ctiam communia cxtcr- 
na fjgna lacta , qtiar pto illo populo cflcnt pi- 
gnus gtati*. Qjiod auttm dico dc Sacraroci.tis, ^?*»*** 
rr.ulto magis intcll^gcnda funt de Sacnfiuis, 
qtiz przcipuc ad cultum Dei oidmantur , qui- 
busiatio ciata furriagatut; n.-m ficut ttmc homo 
aniroam tV. corpns a Dco ariepirtci , ita ctiara 
ertct valde congcuum , vt corporales & mate- 
rialesrcsin fignum eitis tJominij Dco facnfi- 
carct , iuxta illud l. Pataliporocnon i<>. 7*4 
fnnt omnim , & dtbis , qum dt m*nu lum mcct- 
f imui , rtddimui tibi. Quod confirmatur, quia 
adhuc in ccelo Samfli Dcuiu cuhu extetiori tk, 
l.iudatoriisvocibus vcncrabuntur : muhoetgo 
mcliusid portct ficri in ftatu luflitiz originalisj 



Antttf, 

invttro bmbtni dt Spiritu fmntlo. Etdc Diuo 
Thoma fatis. 

lam ad fubftatKiaro quzftionis : Eam fic fcrc 
inchoat Pater Vafquez difpuc. i \: cap. i. Rc- 
centiores nonnulli parum attcndcntes vim con- 
ditionahum , dc quibus qua ftio pofita eft.mul- 
ta ex fuo ccrcbto facilc ponuntianr , quafi ip- 
Vtftmitititr fbcum lodicio lantum tes in eo ftaiu compo- 
Sumrct nend* 5c conftitucndz cflf nc. Si tzrc verbo ad 
trm VofomiL. verDUm hqij ponerct Vafquezquz Pacer Sua- 
rius habet ckca hanc quzluoncm , putartcm il- 
lum loqui de ahquibus altis Rcccntionbns, qui 
nefcioquz figmcnta ttadidiifent ; tiitti un.en 
dubitate non poflim in Patrero Suarium ca di- 
ci , vehementer admirot modcftiffiinum &pru- 
dentiilimiMn eiufdem Suatez dilcurfum adtd 
grauiter finc vlla caufa reieftum. Pto qno 
flduettc , duas ibi quxftioncs a Suario tiactatag, 
quas tV nos fupta diftinxirous : vnam , quz ei 
ftatui elTcnt repugnantia , quz vcto non ; feu, 
ui in co llatu efKnt conuemcntcr poffibitiaali- 
qua Sactamcnta : alteraro , quidieipfa Dcus 
tunc cflet faclunis ex fua 1 bcra voluntate.- Pri- 
ma qnzftio cum non tangat facium ipfurrs 
qu6d folum pendet ex votuntate libera Dci,(cd 
concetnat natutas ipfas rcrum , & dc connrj o 



ue intet vnam & alteiam agat , fine dubio dcbet non crgo vllo n-.odo czremoni* extetnz facrz, 
cationibus dcduci ; nequc ibi habct locumob 



icdtio illa Vafqucz, gw/ tti ipforum mrbi- 
trittjfuu ttmpontndt. \\n hac quaftionc ma- 
ximacum ptubabilirate dilcurtit Stiarcz ( vt vi- 
dcbimus ) traduque do&rinam fc te omnino 
certam. Quoad fccundamvcto partem fateruc 

exprefscipfe Suarcz, nihil per.itus certi dici mam fumrmim negare "de faclo ilia fuiflcj £<. 



Sacnficia aut Sacramenta ilh flatui contrarian- 
tur , irr6 funt illi valdi conucniemia, Vide 
hxc/i fius apud Suatium dcdu&a. 

In coniiatiiim vidctur Diuus Thon as ftatc, 
quidocct flatui Innoccmiz non futura conue- 
nientia Sacramenta. Rcfpondeo , Diiuim Tho- 



polfe.quia tes tota pendet a fola Dci voltmtaic; 
de qua ctim nihil nebis cx tcuclatione cor.ftct, 
non poflumus qnidquam dctcrminare. Vbi ndh 
vid«o quid potuiflctaptius dici , qucdque ma- 
gis ertct alienum ab ca ccnfuta quam jn Sua- 
tium tacito nomiqc a Vafquclio fcrtur. Et fanc 
in co difcutfli longiffimi Suatius abcft ab ca 
fuperba cogitatione ; qaafi omnia in co flatu 
conditionaliertfnt pro fuo arbitrio componcn- 
da. Qu6d ver6 dcinde Suarez addat , Si tmmtn 



licct rationes vidcaniut ctiam amplius aliquid 
piobatc .facilc tamen poflunt cxplicaii , qi6d 
foluin ncgauctit in co ftatu fututam Mtn ntccf- 
iltatcm Satramentontm, quz eft poft pccca- 
tum ; vti in fimili , quando idcm Sandtus Do- 
clor ait non ftnfle conucnxns ab init o flatira 
poft pcccatum Dcura incatnari , intelligcndus 
eftomnino docere , non fuilfe conueniens ica 
acfuit poflra , vt agnofccirnuit damna pcr pcc- 



carum illaia : naro , abfolutc loqucndo , quii 

txbii conitanrii, (jr tx bifjum vidtmui , mli. dubitat , fi Dcus voluiffct , coniienientiffiine 

<]ind prtbmJrilittr diuinmrt liett , imdisio hoc potuirte ab inilio incarn.ui pau!6 poft Adami 

& boc tuucfor« t ptolatum eft adto citcuni- pcccaturo/ 

ipf&e <V pmdentet , ac iuxta id quod fere om- obiiciei Securd6 a ratione : Non efTct con- ^ 

nes graues .Theologi in ilmilibus m-teriii di- gruum in co ftatu hominem ertc fubieclum tc- 

cunt , vt rurfus mirari debcam vchemenicr , id bus materialibus , & pcr illas gratiam accipe- 

vcl potdtffc reptchenJi ab vllo , taceo a Pattc te. Rcfpondco Ptim6 , Qtiod Dcus piztet alia otitahi 

Vafqucz. Et pro Suatio hanc qu.- ft onem tra- optra cx fe rr.eriioria graiia ( qtiz tunc fotcnt) jjtmmvmt\ 

Vmfqntt. n #- clantc fit'N. Et vct6 tum ipfc Vafqttez neget inftituiflct modum ahqucm diuctfum angendi w#> 

iine vlla limitaiione fticura eo cafo Sacratncn- eandcm gtatiam, ctian fi ille modus crtctaclio 

ta, fbrtaffis potiori iore de eo dici dcberec , dif- aliquamatcrialis , ncquaquam reddcrct homi- 

ponetc ipfum pro co ftam oirnia.ac fi illa ncm tunc fubicdtum rtbus materialibus , qi>ia 



componcnda pro ipli-is arbitrio forent : qudd 
«nim Suarius componar ftarum dicendo aliqua 
rututa , Vafqucz vero dicendo nulla futura , per 
accidens dmoino eft ad pnn^uro difponcndi 
pto arbittio , quia & artt rcte fotc , & artcfcte 
nonfore, vttumq ie cft ad arbitrium . Secfde 
hoc lacis ; iatn ad lincarn. 



tam hber crtct ab illis quaro fi ea inftitutio non 
ertcc , pizcise cigo inde fcquerciur cx fuper- 
erogarione etiam pcr res roatetialcspoiTc illum 
acquiteie gratiain , quam non tencbaiur Dcus 
illialioquin dare , hoc autcm effct nona felici- 
tai , ficmagnus fauor illius ftatus potiiis qnam 
impcrfeclio illius : qtt6 enim Deus nobis plu- 
rcs ad augmeotum gloriz occafioncs ofT;rr, 
& media parat , maximc quando illa cau- 
fant gntiam cx opcre opcrato , profedt6 e6 no. 
b,.'i.i.m libcraliusagit, c6 nos rcddit fclicioies* 

An, 



Digitizedt>y Google 



Difp. 8. Ftrum in y?4/« /« f?///* C^c fuerint facram. S c<H . j . S 5 

An , fi vcra effet fcntentia docens^er aftioncm quar neceflitatem slfquam cknotatet ad moaW, 
ipfam extcrnam augcri meritum , dicetct obii- quo Incarnatio polt pectatum d.tiit r nece<f.na. 
cirns fjtc vt in illo ftatu pcndcrcnt horoincs a (iuid autcrn co cafo Deus re ipfa cllct volitu- oflnito» 
rebus matetialibus , aut id tcputatct alienum ab rus , non potuit Diuus Thomas cx cis rationi- £>• Hm*W 
eo ftatit; vtpote illo indignum? Secundo te- bus probare; ttgo ncquaquam cll nobis con- " r " IV"' 
fpondco , Swramcntum illud potuilTe cfle pi- tratiui, qui non aftirmaunis futtiia S cramcnta, ' ~ 
gnus gratix. non quidcm per ipfum dandar, fcd fed.potiiis dicimus tc ipfa non clfc fundamen- „,Zm. 
pcr boiiaopera-.efnrqnc vna externa artha de- tum ad id allltcnduin , aut ad id negandum; 

quia non h ibcmus vllam reuetationcm Dci cir- 
ca id qi»od ipfe poftta tali conditionc fuctumj 
ellctin hoc pun&o. In rcbus autcm qiac a fola 



clarans yoluntairm Dci de ptocmiandis noftris* 
bonis openbis pcr augmcntum gratiae : in quo 
caQi ccrtum elt nullam forc hominis fubiecTo- 
nem ad res matcriales. Trrtio rcfpondeo, Gta- 
tis dici , omiicm fubicdioncro ad rcm roatc- 
rialem , fxu dcpcndrntiam omncm ab illa, efle 
indiguam illo ft.utr, & multo minus vrget quod 
al.j Jicui»! , indignum cllr homincm accipere 



Dci voltimatc pcndcnt ccriiffimum eft nonpof- 
fe nos dccidetc quid cllct ,quid fuit , &c. nifi 



nxc autcm r.itio 



vel quia id uos exptrimur 
non habet locum pto co ftatu, de quo nihil cx- 
pern lumns.at ncc poiTumtis . quandoquidcm 



fpttiei ■ rcbus nauciialibus. Nam certiflimuro rc ipfa non fjcftitit ; vcl quia.cx rcuclationc ip 
eft , etiam in tlio ftatn hominem vfurtnr, mr,te- fiisDci nobis ipfius voh ntas innotcfct ; mtl- 



rialiU 
rum 



nis fcnfib is , & pct illos mtiha cognitu- 
; polfct crgo intcr alia cognofcerc futuraru 
gratia.n , vc4 tcttior rcddi per ea S icramenta 
" ni acrialia Je gtatia fjbi cor.fctenda. Ncqne vi- 
dro q iid pofli! vil us moinenti addtici ,ad pro- 
bmJ.i.n , vcl impoffibilia vcl roiuus decciuta 
lunc fore Sacramcnta. 

SECTIO III. 

J&d de f*clo fortt ineo jlttv 

; Rca hoc fecunJtim punclun , Vttitrn 
lc fa£to futura. clfcnt iu co ftatu Sucta- 
Rtiijlimter- mcnta.coNci.vsio fit : Nnn p>l!tiuvus vl- 
M lo moJo ccno nos dctermmue in altcrutram 

CnfumU P artem ' Rario eft , quia cflo pro .tiHruutiua, 
mit frtbsmt. aut P ro nrgatiua rxcogucmus vartas gi puli hras 
congr.ientias , eii tamcn omivbus nou obftan- 
tibus Dcuspotuir pro fuo hb.tu q 'amcumque 
ex cis pirribiis eligcre imieniendu innuiinntt 
congruentias , quibus fadutn illnJ cohoncftt. 
tectir; quoJ ft conitari J.n voluilUt , inucn.lfct 
ctiam & tuncahas in oppofiium congiucntias. 
S crgo res ex cfus fola volunute pcndct, vnde 



10 



ljautem cll , vt dixi , icucl.ttio lugans co cafu 
Dcutn voliturum Satian.utia. 

Vt ratione coi.fiimct Vafqoci fuam fcnten- 
tianr, fupponii, tn.pijelcntinon agi dc aliis Sa f«**AW»- 
ctamcntis dnerfis a nofttis qiu polfcnt twncff ^"f* 
ellc , fcd dc [ufb lv.< qti.c dc fufto funt : vti £1^*''"" 
quan Joagitur , An Ch.illus clfct vcntUIOJ , fi 
AJamusnon pcccaiTct , non agiuu , Apdfct 
vemtuuj in alia humanitate, Ud in hac nume- 
ro , in qua dc £;So vcnit. Nam cum lit quar- 
ftio dc fafto , finon dc pollibili , intclligi dc 
bct dc his qui fucrunt , an codcm n-odo futu- 
ra cflcnt quo nunc ; noo .iutcm*de h s qf* efle 
potuctunt. N im ucqtie ipfc Dcus ncutt quid 
clla fjclurus fib Coudjtione , cum l apud fe ni- 
h^tuc rcodo dtfiinat , lcd-tamum ibfolutc. 
Qu6J fi qtuftio clfct dc- noiio Dei d-crcto, 
tunc tcmcic DOS diiluiOf hoc vcl iliud futu- 
nun :<icd crttocnimqnod Uriu habcict, non 
polfuuius iioj v'la rationc diuiijsrc . 

Scctindd ftippuiiit iu pntfi ntt ii.liim clfc iu- 
dicandumex com cxjonc ipfari.m rctum nttr fe, 
ita vt abjr.ta ca..fa aufa.<iur ctiam illud 
<X lih & proprrr ilLm dii"-""» *H. Q."3tc fi • »• 

Adami pcccatum non ftnt taufa tnftitutionis 



fcicnuts quid cfltft facturus ,cum cadere nulla S.icramo.tomro, tunc foicnt Satt.irrinta ttiam 



fit rcuflatio! 

Dices : Multi polTertt in illo ftatu pcccare; 
ergo faltem pto illis effct Saaamciuum. Re- 
fpondeo, Hanc bonam eiTc congtuent:am,non 
tamen yrgeiuetn ; quia plures pcccatunt poft 
Adamum vfque ad Chrillutn , & tamrn toto 
illo tempore non fuit pro aJultis^Iiqitod Sa- 
ctamenium condonans peccatnro adiualc. 

SVBSECTIO L 

Quid de PAtris Fafqncz featenti*} 

• # • * *r 

9 TN hac conclufione contrarios habemus 8? 
Vattuii. ut- I.Pattera Vafquca , qtti abfolutc iine vlla du- 
M s"'*" ^ itationc nc S Jt • & P^"at\ Suatea , qtii, licct 
mtJt* *f**ft com fotmidine , aflirmat ramcn ; Vafqucz totus 
t-tm D.jkt- ef» capttc i. vt ortrndat , nullum Scholafticuro 
Jr »L»i ex antiqtiiotibns huius futuritionis Sacramcn- 
torutn dcfcnforcm fuiflc ; dcinde fuaro dcdn- 
xit cx Diuo Thoma in 4. diftindt. 1. artic. 1. 
quxft. 1. Vcriitn pauI6ante dixi Diuum Tho- 
niam non negate nifi eam neceflitatcro Sacra- 
menrorom qu viiam cft;naro omnino concedciv 
dacft Dro potentia inftituendietiaro eo tempo- 
re Sacramenta ; ncque potuit hoc a DiuoTho- 
ma negati; folum ergo ille agit de congrueulta, 



Adati>o DOU pcttame; li autcro fuit taufa, tunc 
non fotcr.t Sactau enta.Vndr infcr.l ongtccn- 
Itai pto hac vcl illa tc nihil dtnntno piobnie, 
quia non filfijcif. , quod hoC vd illtid nobis vi- 
dcatut conuenicns ,'vt proptcrca ftitiin tfita- 
inus iltud tunc futurum. His fuppofitis air, 
Si fermo Gt dc aliis Sacramcntis , conditioncin 
illam eiTc difparatain , ac Ptoindc vtramque 
pancro conttadiclionis cflc fjlfaro , ftilicct & 
dicere forent , 6cdiccre nonfcrtnt ; vn vrraqi e 
pars cllfjlfa'in hac propolitione , StTurc* 
ttormit , tgo tSe orabo ; & altcra^/ Turc* dor- 
tnit , tgo btc tien or*bo. ■ 

Dico i* Mliit S*cramtntis ; nam in ordjne 1 1 
ad prarfcnf a Sactameiua non dicit VJ~qu.- z r *fl 



V„fqt 
proi.t 



ili 



/.t7 14 C*'- 



. conciiiicuirm --tllaro clfc dilpjratam 
vidcnrr tribucrc Carduulis Lugo ca f tlione i.^ aAit 
numcro 6. duin abfolftc iuducit Vafqucz do- >^ 
centrm vtraroque cam propofit oncm, Si Jiatat 
/•:i.e:r,:tit durartt , fjftnt Sacr.unenta , Sc al- 
tera* , ni» tjftnt , ciTe fj|fam;non ci qo ab- 
•foltitc loqu tjt Vjfqutz ,fcd dc tlla / Effent 
alia Sacrament*. lam vidcamus qtiid aJdat; 
«itcrgo,.Si co cafu clTmt fxiti.ualia Sacramen- 
ra , ca nori forviu n fi vt altetius drcrcti ,<]uod 
Dem ttmc h.ibctct ; nos atucm nullum lube- 
mus fundamcntum ad dicendutn ft»rc (finc hu- 

iufmodi 



Digithzed by Google 



**** 



I 1 



84 Rod. di Arriaga 

hifmodi nonnm dcrretum, QuoJ vet6 tali 
cond.nore pcfsta nullum cx his sacramcntis 
prxfcntibm fotct , probat , qoia ncque C.hnftus 
func erat senturus , nequc venirct in carnc paf 
fib li : atqui Sacramcnta hxcpendent de farto 
3 Chrilto in catne p. iBbili exrtknrci crj;o cau- 
fa itlorum tuncctflahte , otonia illa ctil.rrnr. 
Capiic dcindc 4. fosc agit Vafquc* de illa con- 
d.-tionah , Viritm /1 AAamnt nonptctarrt , po- 
citmrtnt ; &c dicit vtramque partcm 
clTc falf.im , quia ccnfct pcccatum Adami cife 
omnino d.fparatum cum pcccato poftcrorum; 
vt in illo exemplo , Si T*n* dormit , e&o 
*r*b*. 

Multa in hac do&rina funt quar minus mi- 
. hi placcnt :& qiiidtm quod ait, Nonpi ilc I ic 

^.t*l4ft%tntm I • * . ,. * .* 

Vmfan. mt» difputaridc aliis Sacramrntisdicteilis a noltus, 
. mif/immt. non potcft fubtiftc-rc , cjnia lierr ca Sacuoyna , 
iullituere , aut uun inlt:tucrc , haud dulnt pcn- 
dcat a dcctcto diuino , qucd IUDC foirt^ id 
qtiod bcnc ipfe notauit i q«'oJ tamcn co loco 
addit , Dcum non fcire quidtunc elTct fatfurus, 
fcu quod decrctum tunc clfct habtturus , tlt 
omnino improbab:lc in fcntcntia Socict.it is. sd- 
mittentc fciennam mcdiam i non er.im foiuui 
Dcus fcit quid ego inhac vel -lla occalione-, K 
fub hisautillisauxiliis faccrem t fcd quid ip- 
femct vellct data taji MXtalj COnditionC ; ro.r.us 
autem bentconfuivlit eo in loco DcQm actn 
fcirc qwid ellct volsturus , & Detwn a^iu vclle 
id q o.i fxcicttimc : ad :ittocrgo Patri V a f- 
qmi , Dcum dc pr.vfctvt; non I) ibere vlla dc-. 
cretadf h'S qoz forrnt in lvc v-1 Jla ocrofio-. 
nr ( q:«oI tamcn , vr fuo loco vidimai , a^Bnc 
ert fub I ic i ) mdc 1.1 rr.cn non inf- in t, Enm dc 
faUo non fc.rr quid for:t . fu qtiid ninc face- 
rct : vti en:m fcit qud ego ellcm litnc vol.turus» 
nec idco hab-t ruuic dccrctum dc :a mea voli- 
tione conditionata citafcit quid irfe f.nlfr vo- 
liturus ,fi Adamus non pcccaiTi , ctiarrfi de 
' , , ** « habeat de pr vlenti vllum abfolntum 
StttnnM Dti J ccrctunr , Uatm *.ifm c(k mjn.f lla iltfcft* 

Ttr txAmLrt ient,:i ' vt ^' xi » Soc.etatis 1 .!e fcicntia ircdia:noi 
VmJaHit., cr t'ni non dximus DcumnolccW ca fiitura con- 
d tionata in fuis dccr< tis , fcd in ipfinict futu- 
riiionc ; quoad hoc autem cadcm onn»ino ratio 
cft de vohrions diiiina conditionatc futnra.qua " 
cft de mea volitione ctiam conditionaic futura. 
Fr<;o Dcus potcft fcire qnid elft t ip(c tunc vo- 
liturus,5: confcq icnter an dlct tunc inftiturruus 



Tradatus De Sd&tminlu in gwere. 

anco calii ctiam cellant bns prarfcntihns cau- 
fis Deus tc ipfa id faclurii cllct ; qUM fortc cx 
aliqiu reuclatione poffct nobis conft«t q.ad 
ellct volituros tr.nc. 

HincTeni&difplicrt, q. cVI abfoJutc 8i dc- 
terminate dicat.Non fatuia ca SartameotJi nam 
cum oltendcrimusiJ tune p.rc pnti a lcb vo- 
luntatc Dci f rc de penck iis i St licut non hrbc- 
musvIUm rcuclationem ,q«.oi rinccflet eam 



vblitionem habitmus »itanec habemus mcon- 
trarium , qnod non elfct eam habitunii ; crgo 
&>lu it dcbciiflcl nobifcum dictic , tcm cfte om- 
ninod.biam -.qjjapio ueotra partcvllum cft 
argumcnttim. t 

QaatiO,q i>i air.Q ^ndo difputatut , Vtrum 
fi Ada.nns nmi pcccalfet i Chr.ftus tlfci vcnw- 
ttH . folu n d;fp tati. an in hac numcro luima- 
niratc , non vctbin alia , cti.im eft falfumi quia 
qtiiftio foliim cft , an VcibumtunC aliiimeret 
carncm linc m luc fi ie in illa humanitare, & 
fi.ie ex mulietc fiuc immediatc alolo Deoctca- 
tetui , vti Adamtts cft crcatus. 

lamveto vcniamus ad ea qux de cis difpa- 
rans corjflitioMlibni docet i *: quidcm m iUa. 
StMAtnut mnptcctret ,an pofteri peccttrent, 1 
claniTimc rciicitor ! vti cnim ipfo ufte , q«>od j 
Adanms creaius f icrit in ftatu Innocenti* , fuit 
co.id.tio pcr fr eonnesa ad hoc , vt Deoi pcr 
fcicnfiam mediamante fururitienem abfol< tam 
jllius fcirct . Si AdtmHJ certnr in I Jhtis 
ftifittAU , & tttliter trmttur , fnccumbtt : 
quam fcicntiam mcdam nemo ex Socictatc Deo 
n:(»abit readcmccttc confcqociv.ia diccndnm, 
rcfpctftu portrrorum non ellc con^itioncs dif- 
pavitas illasaiias fimiles m ordine ad eomm 
pcccarum i Si pcfltri nefi.wtnr m l»fiiii* 
wriginmH t cmfl'rtttA m ilUm ftmptr , nimt t 
Crrrein otdinc adlvmc . tT. dnm non potcft vl- 
b alia etfr cond t o inagis < onnexa. Vbi nota, 
Patrem Vjfijucz fumpliife pcccatum A.Iami vt 
proptium iili^s , *<c ^ifparainm cum luftiria in 
gaft;ros rnmrviKtcnda ; uucautcm (oni cf- 

ft i.np: rnnens ea coivditio. At aduertcrc dc- 
boifltt , cx carentia peccati Adami dcriuanJam 
fuilTc Iiiftitiam originalnn ctinm in quemlibct 
cx poftcris.ea autem I-ftitia rcfpeC.ucuiufqjecx 
poftciis nonefl difparata conditio ctiam in or- 
diue ad ipllus peccatum. Deindc addo , ex pcr- 
koerantia fortc Adami , vt capiti» vniueifalis 
potuilfe Dcum ctiam moucri ad nonpermitrtn- 



14 



»3 



aliqua Sacramenta ctiam diucrfa ab iis quar de du m vllum filium ipfius bb ; : id quod multi 

fado fiint. QuoJ fi Dcus id fcit , cadcrc ccrtc docnerunt de fadko fururum fiiiiie. Eccc adhuc 

m qua:rt!onem norcft , Vtriim c?c ca fiia voli- "pfom peccatum Adami in fcnoneftdifparaium 

tione aliquij nobis rruelaucrit i qu6d ii tamen «" ordincad poftcros.Ratio a priori eft , quia vt 

nihil omnino rcucla"it . ttm^ pra;cisc infcrtur, aliquid fit conduio pct fe ad cftVaum.no cft nc- 

Noj ttojt pofli potiits in hanc qmtim in HUm cHiariiimviinfillibilitcrinfcrairalcmc.^ctftum: 

f*Ytcm ftddfmmm Jtcere ; id qnod in noftta ftoc cmm illi foli dicunt , qni non agnofiwnl 

Condafione r.os trarMrovjtitl ikterminaic non ^»am fcieniiam mcdiam nifi cx cbnncxione nc- 

mrcftdr negatiim pirs , molto autcm mir.us ccllaria conditioniscum erfcctu:v.g.5# Sol ^ HCtt '' 

qnol vrnriue propofitto Clfct faifa , pcrinde *fl i aur.S» prttdeterminttttr PctrMj.optrah- 

ac fi locuti f :(f mus dc aliqtu condit one c'if- fw.Atnos ccmrririummerito f.ipponimus.fcili- 
par.ita. Q_ odcnirj nullo modo i!la lu.difpaiata 
conditio Ratitn fuiiusoftrndam. 

Scamdo et ; am mihi difplicet.quo 1 a;i, N*»n 
dcbete nos nifi ex pcrmanentia caufaruin quid- 
qtiam dccidercdc co ftam : ctc-nim etiamfi de 

ficlo folmn pcccitum fucrit canfa inftitutio- peccatum Adami tefpeau pcccatl poltenc 



ccrctiacn.de clT.* libiis qtii contingenter cuc- 
niunt polita con (itioue.cftc polp: fcicntiam me- 
diam i vt fi ego ih rali orcafionc ponar,pec- 
cabo , anrefiftimi licet eaoccafio neutrum in- 
fviat dctcrminaic. Ex his conditionibus clt 



nis Sacramcntorum (fflhilominni tamtn ficur 
abfolutc. potuitDcus ccftante ea caufi infti- 
tuerc tunchcc S.tcr.imenta ■, ncque enim Vaf- 
qucz Dco negabit potcnti.im i iia potefl qtrzri, 



habcns qtiidem connexioncin alirptam ; licet 
non neceflan'6 illud inferar, at.t illudimpe- 
diat.F.rfatisde illa conduionali, Si Adttmutpte- 



cmTtt, ptccarem pofttri. 



lam 



Digiti^ed by Googk 



Difp.6. Vtrim irt fldtu lit/liti* origin.tfc.futtint Sacram. Se£. , 3^ 85 

i*j Iam ad altetam conditionem de Sactamentis, peccaffet, effentne S*cr*ment* f ctiamfi intet (e 
&imfUb»- vbi etiara tcs eft clata ; Prim6, quiaadhucin- eflent oronino diipatauillu obucla. fct contra 



"f" r '^? r - tet horoines , quorurn fcicntia Imntata ic ira- 
perfc_ta valdc eft , folet communitcr & pru- 



Vafqucz fatis. 

SVBSECTIO II. 
£*td de Patre Susrio. 



dcntcr prxuideri a Ptmcrpibus , v. g. Si tmtit 
effetme* Reipublic* ft*tut , tgo htc vtl illud 
1» eufactretn jt vero *ii* tfftnt circumfi*nti*, 
*Uum ttLtm ordintm firu*rem.S\ et go hoc Prin- 
cepsapud ledifponcre potcft.curDeus nofcic;; y~"«iRCA Patrcm Suatez veto, qucm diximus 
Si bum*n* RefvubUc* tn j?*tii Innocentitfdurafi \__fCti_m nobis crtc aduetfarium, non cft tan- g am ** tnm q 
fit,eg* ilti proHtdlffcm t*li* media, ntn UUtuX ta dtrficultas ; quia illc ( vt fupra notauiraus) •ftjfcnrr •' 
vbi ctiam cognolcit i)cus>aneflctnccne illisda- nou nili valdc conicdtuiahicr iiec omnino aC- fuifft S.cra- 
turus Sacramcnta. Nec poteftdici Dcum non fertiue difcurrit $ idc6:iue fatis probabiliter : mmm 
fcirc pcr icicntiam mcdum , quid cflet ipfc fa- vidcamus tamen fuccinctc quid dicat. lgitut 
cturus in hac vei illa occufione:hoc cuim paulo prrtct illa qux ad cultum Dti pcr Sacrificia ex 

ipfo fupra retulimus , circa Sacramenta ait , Si 
dicatur Cliriftum eo cafu non venturum, ne- 
gari etiam dcbercfutura tunc vlla Sacramenta: 
id cjuod piobat, quia omnia Sacramenta no- 
ft:., fucu- de fadto inftmita ad figni6candutn 



antc rciecurm cft. 

SrcunJ6 idem oftendo , qota licct Deus id 
non cognofceret , adhuc propolittones ilLrcf- 
fiiit vel dctcrminatx vetx , vci fulfa. Num po- 
iko tUo ftatu, ncce_att6 vnum c duobus cxuc- 



ntis fccuturum cllct , quia ab vtraque contra- Chriftum 6V gratiam ab illo raanantcro:.. om - 
Tkmtfmim difroria non poteft rcalitcr pcxfcii.di : dcmus nu funt contva pcccata qux co tcntpote non 
wum prt- eV g 0 non poncdmn Sacraraentuai , tunc pto- • fupponuntur futura. Quoad adnentum vci6 Deum tttmjt 

Clir " 



16 



politio.qux amnnauit non ponc .ja,fuit%ci..,& 
altcra fulfa, etiamfi ncc nos ncc Dcus id cogna- 
oerinms j quta vcritas propofittoni* non pcndet 
ab cp qtiod co;»iiokatur , feci potius ivico cog- 
nofcstur , qMia tU vcra. 

Tcrtio ldcm f udco ratione a pr-.oti. Nuru 



irifti co tempore ait , Si congruentus res fit futnrum 'J*>- 
dccidcnda^maioreseflelongc vtdicamus Dcum 
tunc etiam futurum fuifle horoinem , quara vt 
dicamus co non fa&o horoine iutura ramcn 
aliqtu Sacramcnta : vude concludit , Ergo ii 
ncgaftir cum forc homineai , ctiam Sacraracnta 
pcccatum Adami non cfi condiuo difparata ad ncganda funt. In qua dodtina illi afleutitur u, m f tnt u 
Sactamcnta ( vt bcnc pondetauit Catd.nalis Cardinalis Lugo. c*.i >,*■.* 

Lugo difpui. j . fedt. 1. ) ctim , ra.ta commutiem Probabilis eft valdc hic dcduclio ; quia ta- £»_»• 
fcntcntiam , proptct pcccatum Adami tollen- rncn ( vt ipfe Suatcz immediatc antc notauit) 
dum iint iuftituta Sactamenta , etgo careutia Dco> non fcmper opcratur id quod humauo 
pcccati non potcft eflc difpatata ad Sacra- diicutfui videtur congruentius , adhuc omni- 

no rclinquiuir dubia ca dccifio. Adde, non 
vidcii vniuerfalitet verum , roaiores cfle con- 
giiiciiuas eo tcmporc pro aduentti Chrifti 
quara pro' Sacramentis \ imo contraiiuin mihi 
lougcprobabiliusvidctur. Namquo lncanu- Jmta^A-ut 
tio m_iot is cft momenti , Sc opus iummar, vt fic Su»^ ,fi. 
df.am , vittutis Dci , co vtdiuu cxigcre pluia 
rootiua, vt ackuriat. •, dcficiente auum pcccato 
dcficcret maauilUm Incainat.oms moriuumj cr- 
go : ar Sacramfnta funt longc minoris mo- 
menti ; crgo ex co oipite fucmus ctiani Chnfto 
non vcniente poilirnt illa admitti. Qcod vcr6 



, vcl Glteiu ad ingationcm Sacramento 
rum , fiuehsc fint , fiucalta. 'Ad cxcmplutn 
autem dc Turca , &c. cx di_tis conftui , cui il- 
ic in ftatu condtiranuli lint fulfx i quia mca 
oratio nec cura fomno Turcx ncc cum ciuscu- 
rcntia habrt non folum infullibiittatcm , fcd 
ncc vtlam omnino connexioucm , ncc q.udrtu 
$_»/*/fa»wT4contingcntcm ,at in his aliis propoiitiombus 



cet non oinnino ncccltaria _c infullibdis : vnd^ 
In his debet vna neccllario c(Tc vera , & alicra 
fatfa , ibi autem ambx fulfx , fi in (enfu pioprio 



conditionali furoantut. 

Dixi , vtr*nv}ut effe f*lfitm , fi in finfit 
proprioc»ndition*\i fitmemtHr. Nam in matc- 
ria de fcientia Dei doctti , fi non dcuotetui pcr 
cas nifi & Tutcam dotmiturum & me oi.uu- 
rumrunc , fi vmimque re ipfu cxiftat , crit vc- 
ra illa , SiTnrc* dorvtit , ego or*bo , falfa vc- 
r6 c contrario contrudicioria : q ia fulfius illi 



omnia Sacramcnu ,qux dc f.i£to funt , fint m- 
ftituta contra peccatum, habet etiam fuam 
difHcultatero ; nam Euchariftia jion cft dirc_t6 
conttu pcccatum fahero moitaic j in.6 multj 
foniter ncgant pcr illaiu Ctiain indncclc vn- 
quam illud temitti : ( quod idcm multi tiadunt 
dcomnibus Sncramentis qux di-Untut viuo- 
rum : ) qu6d autem vcnia.it rcmittat , non ha- 
conncnict , fi ego non oiem Tuica dotmicnte, bct ex primatia fua inftitutione ; quod fi tamcn 
aut c contnrio.: fi deniqnc vliirpcmiir u mc- peccatum cfl'ctnecctrar,um pio init.tutione Sa- 
dio quodnrn fcnfu , vt fignificflnl Turca: ibm- cramcnri , pofltnt fbrtc dki futura in co ftatu 
num , cafu quo tx ft.u^, non f>it.trum fohiin Innocentiae vcniuha. Scd omtitu huc confidc- 
fine rnea orattone , dico in Hoc lcnfu ctus pto- rattone .faltcro hubctcnt co tempoic locum alia 
pofitionif Tcnuiemnon pcndcrc ab abioiuu Sacumenu, qux ad pctfcuctantiam in co ftatu 
fututitione nux orationis: (t cnim Tutca non 6.ad gtajiam hominibusaugcndam ordinarcn- 
dormiat , lioct cgo non orcm, adhuc piopofitio »« r ; ncqitc funt congtucntue vllx ad oftcndcn- 
dV; potctitvcra, dummod6 Turcx fomnus non dum ca tunc non futucu : manct igitut fcntcntiu 
fit fine mea orationcjii c id ptoucniat ex viriuf- noftra adf^uc omnino incerta. ] g 

que conncxiont ,fuieex cafuali vtriuiquc con- Sfi UtiJouit Suatez ,'Sifiipponamus co ftatu Anfu.ft 
cutrcntia ; veraenim crit tunc affirraatiua , con- ChriiW.i vcimimm , uinc probabilius dici fu- i**r*mttum 
truria ver6 fulia ; vcl fi Tutca dormiat , 6t cgo ahqtii S icr.T.oenta, maximc Euchuriftiaro; £,<i «"i*'- » 
non oro, fulfa erit afHrmatiiu , negatiua veto 0_«i» boc Saciatncntum tft maxime appetibile 
vera:in hoc atitcm faltcm lcnfu accipi pto prx- 8c indrptndcns a prccato , & valdc congruum ordimii. 
fenti quxftione pofTcntillx , Si Adamutuon Dco incurnato. Dc Sucumcnto Ordiuis, q»o<t 
Arri*i*Tom. VI l. H vido 

^ .• 



"1. 



Digitized by^Google 



«5 Rod. deArmaCA Tra£Utus De Sacrameniu in gcnere. 

videtur ad Euchariftiaro conficiendam ncccf- 

fcrium , ait effe aiiquam diftieultatcm , tamen 

abfolutccffe incettum. Bonc Da:s ! quomoJo 

difplicuit Pctri Vafqucz , quod Suartz non ca- 

dcm neceflitateduo harc Sacrarocnta conftitue- 

tii ,cum ncccflatij etiam eflciumnc Saccrdotcs 
<„_,._ mm P«> conficiendaEuchatiftia? Vetum non cft 
L Sftwt^ vllam Patcr Vafquez ibi tirncat inconfc- 
m*fa*timT qucntix notam ; Prim6 , quia valde probab.h- 



SECTIO IV. 

Vtrumtn Lrge nntur* fuerint de ftfto 54- 

aamtntXi 

L_:em nature intclllge ftatum ab Adami 10 
I 



1 



r/- 



^ptccaii ad Legcm pct Moyfcn ttaditam. ^Bg* 

, i l/nmo , quia va.uc r u. u ,.- Supponendum autcm cft P ro paxuuhs co tcm- 

tcr dici notcft eotcmpore Euthat.ftiaro non potc dcccdcntibus antc vfum rauoms ruillc rc- ,„„ m , 

futtuam Sacrificium : in multptuin cnim fen- Jncdium aliquoJ a KS** 

ccntia.S: kti certa , ea folum r-tionc Euchat.- fent ab origmah pcecato hbc.au. Hxc fuppo- 

ftia nunc eft Sacnficiom , quatcnus cft rcprx- litio ad.6 comrounis cft , vt ta.uumab vno aut 

fcntatio mottis Clu.fti . & qiKuenus vi vctbo- altcro mnom.nato sp -id Patrcg Vafq.iczd.lpu- 

rumfolumfubvnafpec.eponm.r corpus , f.-b tat.one , > . f .n U m.t.. 1 egatafuent i vnicac 1 uspro- 

alia fancuis : qux omnia tunc cclbr.nt. Si au- bauo , vtpotc qux conccin.t matcnam a lolo 

tem Eucharift.a non effet Sact.fidun» , non Deo pcndcmcm , vnicc defumcnda eft ab au- 

fuiirct tequif.tum SaccrJotmm pto <a confi- ctoi .tuc , es quacoU.g.mus qa.d Dcus de lafto 

cienda fcd fufficetct ooteftas alio n odo homl- in hoc p.mclo volucrir.cft autem pro hac venia- 

, i c _..A~.-;.-« -,,_• infr.i «Ttadnm (cntCU 



cicnua, icu iuihui» |— — — . ' 

crl, ■- rf- njbusconccfla. Secundo , cfto dicamif foic 
Vtl*mi**m tunc Sacrificinm , ac proinde a folij Saccrdori- 
«^^iTibus.llamconfi-icnJam.non eftncctflum di- 
cerc, eos Saccrdotcs fotc pcr vcrum Saci-mcn- 
tum ordinanJo \ poflct cnim tuncalicui fonc 
familix id offiojtffe anncxum , v-1 alio modd 
defignati Saccrdotes fme vl!o Saciamcmo. Et 
de Suanj inc6nffqueniia fitis. \ 

Et adhxtct Cardnalis Lugo tiumero i?.qui 
bfne rerorquct arguinenu , quibus Patct Vaf- 
qucx co.uruium dtfrndit , oftcndcns, cftd non 
vcniiet co tcmpotc Vcibum in camc p.iffibili. 
olhuc poffc dati midta dona hom.n';bus ob 
merita illius-.mateiiacnim nonpcndcnt carne 
paflibili. Sccundb, bcnc often^it polfc tunc 
mftitui Sacramcnia tum ad fatisf.a.oncin pro 



ItUm i 

VarJ nnli 



tc tota fLrcao£rorin^ux.inrra gradum fcnicu- 
tix dc Fidc eflc potcft : vt cnim dixi , catnoro- 
ncs Schoiaftici dcfcndunt i ex Patiibus vcr6 
eam multi trtdunt ,vt Auguftinus Ixpc .roaxi- 
me lib. x.dc Nuptiiscap. H. |c libro Conrta 
lulianum Pdagianum,GrcgorinsMagnuslib.4. 
Motilium cap. i. Hugo dc Sando Victore 
lib. i. dc Sacramentis 1 1 . cap. 6. & Par. 1 1. 
c.p. t. Bcda Homilia dc Citcumcitionc Domi- 
ni Tomo 7. ck hb. I. in Lucam cip.8. candcm 
(ladidll Innocentius lll in ciy.M**rti dc Sa- 
pdffno : «bi doannam pofmt , qn* indodit 
grueralnct omncs ftatus : tAtft tnim ( inquiO 
%t xnhitrfi pmrHHli pertmnt , tjMtrum tjnnidi* 
Uma multitndo moritur , tjtm ip/is mifiricort 
Deut , f*j neminem vt.lt perire , nlii/uod^ rt- 



iMtitui 5acramcni.i lum uu t — — ' 7 . . ' ft 

Mccaiis in his hominibus qui eo icmpo.eptc- mediu». frmmr**mi *dfi.l»tem. NOD eit er 

'■ & I Jl. 1.. . m^^.. l..'.«.,o l iKinnrlilm : (fd Ca lUD 



carent actualitcr , tum ad prxfcruandum , lum 
etiamob alios fincs. Hxc fccunda doftrina Pa- 
tris Suatez cft, vt dixi , valdc probabihs i cv in 
rigore non eft contraiia nohis , quia foluffl iHc 
eam defcnditconieclutalitcr. Adde nasinno- 
ftra conclufionc (oJum locutos fupponcndo 
Chriftum nonventunim , fi Adarnns non p:c- 
catct : quo cafu res cffct omnino dubia. 
1 9 Dices lamen com Catdinale Lugo, Si Chti- 
Cc t"-' "* ftus non vcniiet , deberrruus potiiis ciim Pat.c 
c*r4w*t* VafquezdicercnuUa futuni Sactamcma , fi cx 
coniecruns liccat argumentati ; nam ctiam de 
ow«r-«? #S P° ft pcccatum Adami antc aducntum 
Chrifti n Uuro f"it Sacramcntum ordinaturo 
ad remediur-rpeccati pruadultis; ergo muho 
minus non ptxiifis mcritis Chtiftidtbuiffcnt 
dati ea remedia pro iis qui tunc peccaient Pro- 
babilis congiuentia , qux tamci» non vrgct; 
qaia habertnr (altem tnnc locnm alia Sacra- 
inenta , q.tr cfTcnt pro iis q^.i non pcccaucrant. 
Secundo , quia «iim dc f icio omnc rcmedium 
peccaii fuerk ex mcritis Cjuifti , cxptdien* fuii 
ea n'on inftituere antc aduentom, ipdns Chrifti, 
vt comel us nofccrcnir ab ipfo ea omnia pro- 
uenirc; in noftro autem cafn tiim nihil cflct 
dandum ob Chriftum , quia fupponitur non 
CtntlHiitur, ventnnls , (c aliunde illi ftatui fuifltnt con- 
im- g tlM , nt j- Sacramenta , foriafle illa, Dens infti- 
J2r/«»ri tui »" ct • forta/Iccriam non : concludo crgo.rem 
/»,/><. clfc omnino dubunv vt iuirio dixi. 



fmrrir 



go dt luc CorkUfione Jubitandum 5 fcdea fup- 
jiofwa, 

Prrcipuum in pr.rfcnti dubium eft , quale 
illud fucnt rnr.eJium , an aetlo aliqua cxtrrior, 
qux proinJc habiiMU raiionfin veram Sacra- 
mcnti.an fwla FiJes initnor parentum , aut 
ahorum fiJelium ipplicata cis paiuuhs \ andc- 
niq ic tam Fides intciior quam extetior adrto 
f t.tit nccciraria , ita vt vua finc altcra uoa 
fucrit furEcieus. 

SYBSECTIO l 

Scntctili* ntgmi illui rcmedium fuip 
Sucramentum. 

. * 

PA t £ R Vafquez I. 2. difpnt. iS^.cap. 4* 
dfi Circumcidonc,*: hic difpui.i 6t. c.-p. 5« r _ -- 
fui titer agit pro fcntentia aflctentc f&lam nuc- t mtfmif*Sm^ 
liorcm Fidcm li ffcufle .acproinde non agno- a»m*mtmmu 
fcit vlrbm vctum Sactamcntum pio tcmiflio- 
nc originalisin paruuhs , muh6 autcm miniis 
in adultis : probat fuam fentcntiam ( CjlMUI di- 
cit hfcquxft ^i.attic. 1. iri Noutiombus cffe - 
communem ) cx Dino Thoma in 4. dntmcl.i. ^ 
quxfti. art. 6 vbi eam clarcdcfcnd t. Aducr- * {mf ' ^ 
10 lamen , ctfi quoad"punctum iuftificar.di par- T^„ m 
iiulos Diuos Thomas teneat ffntcnttam Patris tut *i 
V r afq:»ez , abfolutctaroen in illo ftatu natutx mOm 
eumadm.ftercexprefic alia vcra 8c piontu Sa- 
cramenta; vnde in puncio ncgandi vniucrfaiitet ^* <f 
pro eo ftatu omnia S.icramenta conttatius hand 
dubie cft Patti Vafqucz Diuus Thomas : qu6J 
autcm tunc admi:tat vcia Sactamcnta , patet 

mani 



rmf}t.tx 



fmr- 



Difp.8. ytruminpatHluptUorigm.^c.fittrint Sacrad. 87 

manifcftc; nam refpondens ad tertiam quxftio- ratTc Diuom Thomam fcntentiani , quia eis | 0 - 
nem ponit ob autforitatem Diui Grcgorij dif- cis nihil dicit detcrminaic de Sacramcmo nro 



crimcn iuccradultos & infantcs , qu6d hi fine 
vllo figno exteriori, quod conftitucret Sacta- 
mentUiii , iultificabantur ; pcr quod tamcn non 
nrgac fxpc illam ipfam intcriorem Fidem pa- 
rcntum faillc aliquo extetiori figno faltcm pcr 
Tr* aJuliL accidens iconiunctam : verum cigo Sacramen- 
tum pro ta iurtificationc ncgat; pro adultis ra- 
mcn pet fc reqnicit cam actioncm cxteriorem 
coniuiiiftain Fidci internx : quibus vcibisoften- 
dit clarc illam fuilfc itfni vccum Saaamenturo: 
ecenim adtio cxcerior a Pco fnftiiuta ad cau- 
Cindam gratiam clto rcquificnr Fidcm intcrio- 
rcm pro co JfFeau J fme dubio fuit Sacramcn- 
rum , & vr tate a Dmo Thomw rcputatur. E- 
tenim fi non ctcdidnTcr tllud fuiflc propriom 
Sactamenmtfi , potuiflrt vno vetbo quxrtioni 
rcfponderc , ac diccrc, in co ftatu non fuiflc vl- 



acramcnto pro 

infantibus, fcd abfolutcquod tuncfuerint ali- 
qua Sactamcnta i hoc autcm yt ipfiflima do- 
cltinaquam in quatto tradidit : ibi enim dixit 
fuiflc quidem aliqua Sacramcnta pro adultis, 
non taraen pro paruulis. Qaam d ffcrcntiaro 
maxime pofuit Sandtus Do&or , vr*dixi , pro- 

pteraucloiitatemGregorij Magni.quam eolo- * * 
co iu littera adduxcrat Magiftcr Scntentiarumr 
vndc paul6 fiiperius notaui, ctfi Pater Vafqocz, 
oftendat Diuum Thotrsam ftarc pto ic qooad . 
infantcj , non tamcn quoad ncganda abfolotfc 
vera Sacramcnta in ea naturali Legc. Et d«l 
D, iui Thomx mente in hoc punflo fatis fit. 

Sftundo probai Vafquez fuam fententiam ^Vf*»* 1 
ex Gregorio , quem ciraj ( vc dixirnw) Magi-/ 5 "" 
ftcr, itcra ex Beua & Bcrnardo , qdi iufttfica- 



tionem patuulorura foli Fidci 



nrm pr*l*t 
. rx Ctteni*, 

parentum -.- . . , 

lavera S.Ktamenta ; dum vei6 m paiuqlts nc- '.'buunr. Verura Beda eo loco hb. i. mLuc.Mr*. 

gat.inadultisvcio rcqufcitSllud ^ignum cxter- capj}. in illa vciba , Pefttjuttm cenfitmmttti 

num , clarc oftendit SanOus D°4 or . fc pro fimt dht #flf»,&c; non ncgat abfolurc fuillc 

adultis vera aguoujfle SactSmcnia.. &nc lemporis rale Sacramentum , fed vritur 

11 Dices; Ibi air ea figna non fjjjflr a Deo in- particula pue difiundiua : ei crgo fcntemix iolt 

obitBu p» ftituta ; dixinaw «utem nos , ncm pofte Sacra- Bernardus & Gregorius maximc videnrur fa- 

Vtftm*.. roentum ab vllo alio quam a Dco inftaui. De- ucre ; quib« tamcn alios ftatim noi oppone- 

inde docet , illa figna non habuifle vllam eflj. rnus; fortafle cfUtn jlli jpfi polfcnt adhuc ex- 

caciam , etgo non erant/Sacramenta vcra. Re- plicari, vt non negauctmr rcquifitam fuifle ex- 

fpondeo , Diuum Thomam folum ibi doccie . teriorcm nianifeftationem ipfro* Fidci 

non fuifle tunc vllum dctcrminatum .figmim cnira ex eo quod intcriorem petierint 

ex prxct-pro ditiino obligans ; per quod nullo nup fcquirur ncgaftc cxtcriorem. OuiJquU 

modo aflerit in communi non fuiflc i Dco ah- tamen de his fit , Tertio probari t 



non 
conti- 



probari ea fcntentia 

quod inftitutum , vt fuo modo diximtit fupra; .potcft ; nam inftitutio Sacramentorum pendet 
Chriftum non dotcttninaflc . matctiam Sacra- ex iola volunrate diuina ; nullum autem habe- 
mcnti Otdinis : vt auicm illud fignum fuciit «nus fundamentum folidom , vt dicamus de fc- 
Sacramenrum , fuflicicbac qu6d Dcus in corh- &o Dcuro vohiifle aliquod SacrarBenrum tunc 

iuftitucrc; ergo non dcberous illud ponere. 



figno externo ab 



14 



SVBSECTIO II. 
Contrkri» fenttnti* efi probabilitr} 

PRoBABiLivs tamen cenfeo , omnhio 
fuillc tale Sacramcntum pro patoulorurn Tuis ''. J( ^. 
iuftificatioqe : hanceuira conclufionem malto mwi fr» 
plures Scholaftici rencnt quam conuariam. »• 
ftanrrenim pro ilja Alexander , Scofus , Duran- ^"^. 
d.is , Paludanus , Gabricl, Canus , Armacanus, ^tuimt, #>r? 
Suatez , Lugo , Coninck , & Tannetus hic 



S urtx. r> 
Ctttdintlh 
L*f alittr 
*>Um pt* 
pttnulii in. 
tttfrttmmut 
Z>. TUmAin. 



muni prscepillct , vt aliquo 

Sfis detetminando fuam Fidem proteft^renttir; 
autem tunc fjiflc fatis infinuat Sanctfis Do- 
dor.cum ait Fidcm illis diclafle talium figno^ 
rura adhibitionem. Si cnim Fidcs diclabar il- 
lis eam adhibitionem fignorum , omnino illa 
fuit ex aliqua Dei inftitutione '; nam er natura 
xei nihil eft quod de Sactamcntis adhtbendis 
Fidcs di&et. Qtiod ver6 obiicitut fccmido lo*. 
co , illas adlioncs cxreiiores non fuiflc elfica- 
ccS , folum probar per illa Sacraroenta vr tS\\% 
non datam re ipfa gratiam : vti enim non fuit 

data per Sacramenta antiquxLegis , qux tamcn difput.j^uxft.a.dub.i. filfius autcirf difputat.4. 
agnofcimus vera fuifte Sactahpenta , quia erant quarft. j. dub. j. vbi refert etiam Patrcm Va- 
pignora furure gratix dandx per Chtiftum ; ita lenflatn & Alanum : ftantjtem pro ca cororou- 
nunc drtimas in eis Sacramcntis Legis naturx niter Reccnriorcs. Pro feautem Vafquez pne^ - - 
iuxta Diuum Thdmam idem contigilTc:de quo -ter Diuom Thofsam.de quo paul6 anti , nort 
quoad alia Sacramenta eius te,ropoiis , qux ci- nifi duos vel tres rcfctt; ergom hoc laltem ca- 
tato loco negalfc videtur, fatis. . pitc longc probabiliot cft noftra fenteijtia , vt- 

Abfolutc autcm. ctiam pro paruujis putat potc rnagis conformis Scholafticis. Sccund6 
Suarcz , qucm fcqnittir Cardinalis L*«g6 ca cadem ptobamt cx Cypriano , fcu ex Audlord 
one 1. San&um Doctlorcm mtitafle feuten- de Operibus Cardinalibos Chrifti , capite dc 
tiam hac j. Par.quxrt. 6|.art. ?.qtifc vniuer- ChriftiXitcuracifionc : quctd enim re(pondc( 
faliter docet poft pcccatum itcbinfle efle aliqua Vafquex eum Auaoretn non loqui de remifllo- 
figna vifibilia , qtnbtis homo Fidem ftiatnpro- ne originalis-r^ro paruulis,(cd'abfolutc abftrahc- 
teftaretur de futuro Saluatoris adticnm. Pater do a paruuUs & adultis.non iuaat ipfum; nam ll 

i indiftiucac Audor illc loquicur dc rcmifliori 



vcro Vafquez ea difput. 165. cxjf. j. ait qui 
hanc cxplicationem adhibent Dino.Thomx 



originalis , profeclo incfudit 



rcmiflione 
etiam partiulos, 

abutupfius vnbis ^.£c~ minus benc cxliacqux-, quia & iti illis eft origirfale. Tctti6 ex Augu» 
ftionPp 1. citati qulro ex quxftione 60. attic. j. ftino , qui hbio Contra Iulianura Pclagiamun 
quia cenfet San&um Doctorcm nOh requifiuif- candem tradidit his verbis ; Nen tft credtn- 
fc Circumcifionero pro danda giatia , fcd pro dum antt dotajn Circumcifienem f imules Det\ 
Mns Diui fola proreftatione exteriori Fidci. Ego quidcm quandequidem HHs inertu Meduuerit Fides, 
Thrm* tx- ctfi probabilem iudiccm Patiis Soarij explica- wrJ/* Sacrttmtnio tiut opitmUtei effi ftruulit 
tioncm, arbitror tamen quod infantcs non mu- /*" > ?**»»«ir yued illud tjftt tditju* ncccfft- 
Hrri*z*Tum. rit. H a ri* - 



' Digltized by Google 



88 RoD. D £ ARJtiAGA Tra£atus De Saerameniis ingenert. 

rU CMupt •, S*cr* Scriptur* t*ctr* vtlkiti quis nheri communicat fuam Fidem. Rffpon- 
vbi manifcftcloquitur dc vcro Sactamemo;n.un cico, fctiam illam polle (.ommumcari diccndo 
Fidem ipfam inrcriorem iam conftat ftiillit rc- 



deo, fctiam illam 

fc id fcciirc. AdJo nnnccontra oroncs ha$ ra- StJ llkmu 



quifitam : fignum ergo illud cxtctnum , quod tiones argumentum quod manircite omnes rcii- 

complcbat Sactamcntum , dicit cflc ob iultara cit ; nara liuc jllas accipias pct moJum con- '" *' 

■ ./•*.• t, rt ■ c i i r ""Mf wj. 



»5 



grucntij , fiue quocumque alio modo , ptof.-.jj, frt t „. 
#6 dcbcnt a-qnahm vim habete in aduhis quam **! », ^im 
n pacoolh. Nam aJulti illi,quibus in iiifantia •Arfrf* 
non crat applicatum illud rcnyfiium , cum pri- . 

**«0 infpirantc iuft.ficabantur , Sc 



i imti 



.bamur feu 



c.iufira a facra Scriptura obuolutum filentio. 
Eandem fcntentiam tcnct Hugo dc Sandto Vi- 
dorc ipfo ¥afquez futcn te. Rat:ones pto i!U 
non puto diu qnarrcndas ; quia cum res vni- 
«c pcndcat a voluntate Dci , qui ommbus cij 
raiiombus non obftamibus potuit alitcr rcni 

difponcre , patnm eis potcft abfolutc conninci, Confcciabantuc Dco non minus qtiam pamuli. 
& potius dcbent dici congruentix : in qtio gc- Sccundo , ilii aggrcgabimur Ecclcfia: Viiibib. 
f r * nctc non cffct fortc ctiara d.fficile ahquas in Tcrti6,illi iam erant in via ialiitij. Quarto, iun- 
" '* iri- ^ 0 "' 1 * 1 ' 0111 adduccre ; infimiabo tamen breutf- gcbamur Chrifto capiti vifibili. Quinto , ctiam 
fimc qux a Pattc Siiatio"adfcrnutur. Prima >lli conttaxetant originalc per a&ioncro cxterio- 
cft, quia pcr illuil mcdium paruuli initiabantur, 



mum 

remittcbatur eis originale , il 



tniind 



T<nU: 



feu coniectabantur Deo. Vcrum curo(vt fbtim 
diccmus ) parcns infantis poruent iolus in fe-- 
crcto illud rcraeJium filio applicare , difficile 
cft explicacti , q iid illa extetipr bcncdidtio ef- 
fecilfet ad confccrandum feu initiandutn par- 
uulum , & cur non fuffccifict , ii ciJrm patuu- 
lo parens ,'vel alius qui a patente id audiuifTer, 
diccrct deindc iarri elfc fibi applicatam F/dem, 
ac proinde iam fc clf; iuftiricatum- Secund6 
-r- uncii: uni , q i;a t i -c \- ; \ I - *t»r tri I;.,.: 



rciti. Scxt6,illi ctiam dcbcbant communicate 
fuam Fidem alteii. Ergo omnes hx rationca 
aqualiter planc vrgent in aduhis;ira6,fi dil.gcn- 
t iis tes cxaminctur , multb maiorem in eis vi- 
dcntur habcre vim quam in infantibus , quia 
magis cxprcke iungcbantur Ecclcfix , &c. & 
tamcn cum primum iam illi ctant capaces ra- 
tionis.non potcrat eis-illud temcdsum applicari, 
v r Patcr Suarez & alij communitcr doccnt ; vcl 
fi applicabatut , pcr illuJ tamcn ncquc gratians 
iieque rcmiflioncm originalis conicqucbantur; 



magis 

paruulis ncccflariu iliud Ggiuun cxtctnum quau» 
in adultis;ctgo cx tationcsjiihii conuincunt. 
^Ctim Cardjnalis Lugo cas tctulilfct cx Patre» *7 
Suario , addidit fc maximc moucri , quia li if R *t"*** 
la intcrior applicatio Fidci (nlfccilU t , potniliet ^"^* 
applicwi ea fciJcs abfcnti iaJanti ; m 6 potuillct jmmlit L*- 



fir vifibili ; crgo per .Ignura vifibile de qoo fcd ca orania obtiacbaut per folara mteriorcm 

poflct conftarc ; »etum cuiii m fecrcto , vti di- Fidem & conttitioncm, aut amorcm Dci fupta 

xi, potii" 't ilhid (jgoum applicati , & tui.c dc- omniaicur igiturnon potuit cumcademfacihta- 

h i.nt.vt ea dc rc conftarct , credi paientj aftlr- te in paniuhs illc eftcaus caufari per folam inte- 

tnarui fe ilhid iignura apphcuilfc. Cur qoxfo riotem Fidem parcntum cis applicatara?Et vei^ 

uoti potuerit eodcro inodo cteJi eidern patenti ncc vnica tatio adduvitur , cur magis fucrit io 
diccnti fc iam illi inf.mti applicuifle fuara inte- 
riorcm .F.Jem i Terti6 , quia ad falutem re- 
qaintur Flizs &c profVtlio c;us. Hoc ctiam non 
vrgct , quia profcflio cxterior fidci pt r fc nou 
rcquiritur adfalutem ciiam in adultis , muhd 
autem minus in infantibus. Qujrt6 , quia con- 

iungcbiiuur Cl.tifto vt capiti ; Chiiftus ajtrm oninibas iofantibus ab vnotideli appluari ; acx*» 

cft caput vidbilc EccUfir ; erg^o debebant vifi- proindc omnes tunc libctati fuilfciuab otigi- 

biliccr coniungi. Hoc argumeiuom rclabitur in i"li t id quod videtut valde diitum. Dcindc 

iccundum , idco codcm modo ci rcfpondcn- potuiifcr matcr ttiam ptoli in vtcro exiftcnti 

dum.fcilicct exigiiam fuilli illam viiibil.ta- candcm fidcro applicate ; ac ptoindc erjamli 
tcm pcr foliuJparentis in fccteto bencdicilio- 
iicm. Dcindc , cur non qusfo (ufTecifrct , fi pa- 
rens i j dcindc aljis rcoclaret , vt ad fccundum 
argomentum diximus ? RepUcabis , Etgo co- 
dcm modo«xcludituc^icceir«.is Baptiiiui in Lc- 
ge gtatix. Rcfpondco , Nullam clfc hauc con- 
iequcntiain ; ctcnim nullo modo ego nego po- 

tuifTc a Deo requiri illud fignum , led dico eam lcm,Juin c(t in vtcto matris.quoad vfu* huma- 

r.uionem non vitgere vt dcbueiit tcqniri ; vndc nos noareputsri aliudfuppolitu a matre.Vcrum • 

a IJo dc fadro Chtiftura Dominum noii ex nc- hanc folutionc rciicit btncibi Cardinalu Lugo, 

ccflitatr cius r.uionis , fed ex fua vbluntate re- qnia ca repuratiofolum vidctur habere locum in 

quifiuiiTe nccclfaito Bapufaiura ptr fc loquen- oidmc ad adlioncs phyficas & politicas,non au- 

do. Dico pcrfe\ nam ctiam nunc polfuut iufti- tcm in ordine ad Dcum.Quod vcl mdeconfir- 

fi.ari adulti pcr contritioncm ante Bapti- mo t nam fi motiatur tn vtcro materno , non 

fmum , i: mnc copulantur Chnfto, ncfi tameji piopter. Jtca aninu ftqoctui locum mittis , fcd 

per fignu.d extctius. Qu^nti argurafcntator, piia" aj Lymbftm puerotum defceiidct:ci,r ctgo r.on 

pcccatum otiginalc^ coramonica(ur per aclio» etiatfi potuit tunc eflc capax, rcmedij pro fahite 

ncm exteriorein i ergo cius rcmfdium de- ij-fius > fpcrfonx d.ftinctrx 5T roatte applicandi? 

buit etiam pcr aaioucm c^tfriorcra applicari. Facilius lamcn refpondfri vno verbo Pofljr fewiii md 

Vctuin nequc h»c ratio vigct j Ptimo^quia his tationibus , iquod Fidcs parcntum applicata "C**** /«'- 
non cft nccciium yllb modo (etnarrcam pro- , patuulis fuerit cis vtilisnon cx natuta ta , fcJ ri ' n v,i "f- 

portioncm : vt patct in adultii , qui ptr folam ix mifcticordia & voloDWte diuina fadȤu cf- "^Z^tui 

coutritionemfxpeKifIificanturaboriginali.se- fc ; camqutf voluntarcm fuiifc tunc temporis 

cundb , quia cfto aAio aliqua ckeriot fuerir reuclatami Dco ; ita Deura noluiftc , nui vt 

ad originalc rcquifita , culpa tatnco in volitio- ibli infanti prxfcnti St iam naco apphcnrttur, 

nc intcrioti Adami confillit. Vftim6 argunKn- im6fortalfc non nifi a folis parentibus , idcra- 

tatui . quia bic cft modos connaturalis , qu 0 que iodcpeodcuiet ab omni cxtciiori appl.ca- 

tione 



foftca*ante ottura motetetur in vtcro , n.h.lo- 
minus faluata ca ptolcs fuiffct : videtur autcm 
hoc tx fc diflicilc creditu , quia fuillct incom- 
patabiliter tunc faciliot infautibus falus qua.n 
iam fit. Hanc vltimam inftatuiam de puero in 
vtcro m.utis tctigctat ptius Diuus Thomas eo 
.lococx quatto Sciitcr.riatu.eiqtic tclpor.J t pro- 



ed by Coogle J 



Difp. 8. ytrum inflatttluHitU ortgm. Wc.Juerint Sacram. Scft^. 

rione aiicuius Sacramenti. Ratio autem Catdi- 
nalis prubac qnidcm optin c cam applicacio- 
nem iiutiiorem Fidei pomille cadcm facilitate 



fieri phyfire abfcntibus ac pt.cfcutib! s, at quod 
Deus concrllciit priuikgiuin jllud curn ea vni- 
uerf.tlicate neqtiaquam oltcnJit. V Itimd poflu 
adduci ca ratio | nam li lola Fidei applicacio in- 
tcribr fiift.cilf.t iimcad lull-.ficandos itifanics k 
fjillcr illis nuftto f cil qt fa!iis quam infanti- 
bu$ pto Lrgr gtatix \ Imc ctutejn vidctut valdc 
durum, quia iu Lcgc grarix vti copiofiora fiint 
auxilia , ita elfe drbct facilioi Via faliyis : qt 6d" 
vciohdc fexpiamr', conftat fiictlc ; liam dc fa- 
ftofcpc cx dcfcdlu aquu. cV cx dcfrcVi fcKntix 
foimx Bjptifmi motiunrur infautrs finc rrme- 
dio ; tunc aurem applicatio intenor F.idi-i fuiflct 
rcs facillima , cum in otlini occaiidnr lubcrct 
locum , qttia urquc vlla indigcict tc crrrrna aut 



nc parutilorum at*tioncm nliqnam cxrcriorcm 
qux habcrct raroncm vcri Sactamch(i i ita no$ 
dicimus, Ex cis rationibus nilnl peottus coi.ua 
noi} quia fi non obfbnttbns eis coqgrttcntiis 
potnit Dcus ira faccrc , profi c.;6 vi cjiumcon- 
gruentiattim non infcrecur eujp de f. #0 non ira 
teciflc:vtt quin pofuaFide pofliini pcccare, n alc 
guis infaut, Lgo lubeo Fidem ; eigo dc facto ' 4 
non pccco.Vidcamus niliilomu.usin paiciculaci 
jqujksh.econguicntifc fmt.Prirna tft.Circumci- olitSl* 1 ' 
fio vt Sacramcnuim ndn caufauit gratiam.; crgo C>r t »tt\nnK 
iuult6 intnus iUaitl caufauit rcmcdium illud Lc- 
gis naturx ; quia Circuciho fine dubio prxft.in- 
tiotisfuit vinutisillo rcmcdio.Hocargumcntuin 
maximc ruouit l'atieir> Vafqiuz.vc iicgarrcciuf- . 
modi Sacramcntumrci rcfpyudct Cardinalii Lu- v.tfrenji» 
go,qmdquid lit dc antccedciuc , coi^cqncntiam c-m»**/* 
non cfic bonam ; quia P.tics , qiii folciu i&? Lu t*' " 



Jn ft-Utit* 



cxceuori appiicationr. Rcfpmtdent notmnjli, dnci od pfobundttni Citcumcifioucin non cau 



» ct)/j/(»i7». L r i.nvli cx hoccap.tc fuiilci iltud rcmcjunn fa 
cdiiis , alnindctamcn f nlj: diflicilius , quia re- 
quircb ;t Fidcm cxplicita r. Chtilh fuiuri,qux co 
teinpnie^:at fotcc dithct! or , qcumnunc firin- 
urnucaq l.unvt bapctzrrur mfans, & quatnfcirc 
formam OaptifrrtS. 

DiffieilCj cft irT hac folucione cteditu eam ne. 
ceffitatem cxprcllx Fidei:de.quo'inferius.Quid- 



f-rcjjrari 



*8 



mhil dicunc dc hoc Sacramenro 
Leg» naturxv Ptobabilis lolutio ; diccret ca- t.-plit* v*f~ 
mcn Pater Vafquefc fc- fupponcrc vr valdc ra- 
tinn' conforme , non fuille minoris virtutis 
Circumeifioncm quam illud remcdium fucrir: 
id quod haud Ieuitcrconr1rmit.il ex Idnocen- 
tio lll. fupcrius citaro : lbi cnim non miaorcm 
viriucem dd dclendum originale ttibuic Cic- 
quid verd Jc hocpmiclo lit,»dhtic argumenmm cumcifioui quim remedio antiqno , fcu natu- 
vrgctui^m obrcaio folumvidetui ager.c,de filiis, talis Legis, Vnde, fi Patres cani vim negant 
credeniiiMT" co t-.'inpoic. comparando illos cum " Circumcifioni , bene infcrri nrgandam et re- 
fiiiis crcdcntium nunc; ( nairrfi loquanv.ir ab- medio. Facili6$igitur tefpondctut nrgando an- j 0 
folutp dc omntbus . fimc tam dirncilc nunc.eft tcccdcns; de - quoinfta$ vbi oflendjmus ori- 
cihnicis qiiidqnam fcircde Baptrfmi ncccfCia- ginalc fuilfc rcmtlfijin paruulis pcr Circumti- 
rc , & vtilitatc , qu^tn tuuc fucrit vnitv Tflitcr (ior.c.n. Fi rtaifi:^Sccund6 rcfpoudcri poflctin- $!'«•/• C*r. 
habcrc Fijein cx-plii itani Chttlli ; ) qi:6 I ti Jj fidenJo lolutioni Catdinalis Lugo, & ncgan- 

do eam confequcntiam ; namcuin Circumci- T '* lt * 1UT 'i 
fio noti fuctir remcditm vniucrfilc , qoia ncc 
pu. llis dppl cari r/btcrat ; ncc qui cx aliis na- 
tionibus dtftincris a Iud.tis Denm vcrnm*cole- 
bant , teiubaiiturfiiosfili.iscircum«idcrc;ncquc 
ipfi 1 tdxi potcr.mt antc octauum dicm Circuin- 
ctilonem applicare, etiarnfi it.fantcs pcriclitatcn- 
tur de vita^igo dcbuk adljuc mincie rcmcdium 
cffi; inconuCnicns , fi quoad pnnduiu hoccor -» altud quo ongtnale Jn paruujjs rcmoucrrtur; 
ccdercmus ailiquam .nuiorem tunc factljtatcirt non crgo^fuit cxpcdirns vt G;rcucifio haberct 
faluci^in pucris q^tim nuncneque tniin nc- ean\ Vim , r.e*cflcot tunc duo Saaa.nenta di- 
cclfum efl vc in omnibus omn i no fcbus fii[«e- ucrfa ad tcmcdlum originaHs. Hinc autem non 
ret hic nofla flatus ftatum naturx Lcgis. Fot- bcct colligcrc* , non /uilfi in Lrge mturx, 
taflc cnim alkjnis dicetct Sarramcncum confcf autcttamin ipfa.,jL*8 c *oip**i Jiq toJ Sa- 
fionis rcddt rc cx jpaite difriciliorcm falurcm cr^m utom a Circunuifione diftinilum , quod 
quam tunc furt it ; nam tunc qui contcrcbatur, maiorem habctct vim ad iuflificandttmquam ip- 
non CenebatUt ampliu^ ; ac niinc etiam q iicon-. fa Circu-.ncifio ; ctgo ca coufcqucncia r.on cfi m 
tcritur , tcncttu- adhnc dcindc fubirc Sacoimcn- adc6 lcgitimai 

tum rcrnitcnri.Y , quod ck fc fitis .cft ar iitum; . Sccunda obicdio ( «ux cft Dnrandi iin 4. okV*f>E!* 
ergocx eo-capiie nihil fulidi inf rf.ir. Ex qui- diftind. i. ijtixft. 8. ) d^lumitur ex diclis auo- t *n*i. 
bus omnibns concludo , oequaqtum nollc fen- bis fupra , qt:6J fcilicetillud remediani nou fue- 
_r, r«r f -fj«,/ii ten, iam hanc comnuinrm vlly rationibus vr- rtr ilcicrminatilm aa ccit.iin auquam aJionem. 



folisfiliis credrntium loquamur » femprr vr- 
get ca obiecfto.quia cum iam illi (t*pponciciicur 
habcrc FiJcm eam upticiram Cbrifti> ap- 
plicatio pnr^ intctior non pcndcrct ab vlli cx,- 
tcriori matciia-, vtintincprndet Bapnfini-s ab 
aqua , hauJ d ibic edec timc funpligcei fac* 
lior GIus inf.inti quam iam fh ; adfitic crgy vr- 
getea obxctio. Rcfpondcri ramm poltt , non 



Ctntlnttimr 

frmtmiitm 

tt>mmuntm 



fuLfijlrr*. 



*9 



geri , fcd vntcc dcfcndcnJam ob rftaiotcm au 
dotitatem- 

svbsectio n I. 

Rcfponitt ui Oiic tlicnilu l . 

Iam oportet brcuitcr vnam vcTaltcram fol- 
ucre obicctioncm ex congruentiis dcCim- 

{itam, qux adduci contta nos jjotcfl. vniuerfa- 
ircr autrm Pri 1.6 dicimns.Vii hi Aucrores.non 
obftanribus ommbuscongrucuriis nobtfe obic- 
clis , nihilominus non neganr Dcum porulfle 
iLae vlla di;ficu!titc rcquircre pro idftificatio- 
ArriairiTvm. V 11. 



fcd in volbnt.ue parcntum fuctii hancvcl illam 
vfucpate ; hinc enitq videtut infcrri , illud lion 
Iubuille caaji ft-bititatem CV pctprtunatcmquam 
f ipta diximus cffj nccclfiiriam ad rationem Sa- 
cramcrttt iu commutii. Rcfpondro , Vt Sacra- 
mentum dicacm perpttgum, lcu ftabile, non cf- 
fc neceflarium ill id clTc talequoid omnimodam 
dercrmiiutionem m?tcrla? : fullicit cnim ficon- 
ftans fiiea defignatio diuitu in gcncrc;ii v.g.di- 
xilT.t , Volo vt figmnn illud,<;uo cxterius pro- 
lellarusrucris-Fidcru , Scc. vti ctiamde fiidto In 
aliaiiiboi noftciiSacrcruentis non eft deterrni- 
.jiatio vltima tturcri 1 , vt diximus fupta ageiucs 
dcOrdiue. ■ 

H t * Alia. 



Digitized by^^ogl 



Rod. de Ahiiiaga Tra&atus De Sdcramentis ingtnere. 

Alia minotis momcnti obiiciumur.qux pru- 
dcns omitto , quiaex didtis facilc folucncuc 



SECTIO V. 

Difcutiuntur uliqu* cLdnu circa illud 
Sucramentum. . * 



cicbat Ecclciia non eft vcra , irr6 ncc ficla Fi- 
dcsjvti Geniilis , qui nihil CTcdcndo bapiiia- 
cct animo faciendi quod no> facnuus , tuqua- 
quam dici poffct pct applicationcm fux Ftdci 
iuftificaflc mfantcni, &c. 6tcuud6 ratione idem ***** 
oftendo , quia cum non clTet tunc vllum cet 



SVBSECTIO [.• 
Vue priers cx^Ucnntur. 



* y 



Rimidiuin 



PRimvm eft , Vtrura Ulud rcmcdium 
adultis 



tum Sc dcicrmuiatum fignumi Uco inlhiutum, 
lc vlla ccna fotma , qu« conlLtutrit illud Sa« 
cramciitum , profcdto li Ficics aliqua vcra inie- 
rtoi , qux ligniHcatctoc ab liomnibus per fi- 
gnum txtcrius ab ipfis dcternvnaiuro , non ef- 
«lct ucccllana, vix txplicarj poiTtt in quo con-' 
iificut illud- Sacranuntrtj» ,'aut quomodo dc- 
habucrit vim rciniitcndi oiiginalc. bcrcc dici eflc contccratio infjmis. In quo 
inpumwm Rcfpondeo.Longc probabiWus cllc nonhabiiif- ' pun&o magna cft djffercntia a noftro Bapti- 
mu vti dc Circumtinonc diccmus inf.a. Pro- fmo V. g. nam ctiam qui ncfcit quid f.ciat , fi 

im i t m*l, batur autem , qma licecomnino potuent Deus tamcn appHcat roateriaro & fotroam a Chrifto 
ia 4dmt*. eara vim darc ei Sacramcrito , cum tamen non . inft tutam, & habct intintioncm facicudi qi.od 
habeamus vllum fundameiltucn ad id diccu-. . faciurit Qhrifti.»ni , iairiponit totam ciTtniiarn 
. dum , quia audoritas.qu.r pro pcicodcnti cpn- Sacramcnti a Chnfto iuiiitotaru ; idcoquc va- 
clufionc crat ,iam hk ccll.it ,jru6 lt.it m con- lidc bapt.zut ^at li nullum clfctin pamculari 
trarium , non dcbemus vllo rocuo id aflcrcrc; liguum a Dco inftrrutum, & qiiodlibct in tamu 
f\ autcm congrueutiam v..ld. in hoc pimcfo furhcicbat , quatenus crar prou ftuticrAntcrioris 
cfficacem vclimus ajduccxe , ca ci\ , quqj puc- 
V , ciim pcr fcipfos ttonnous-tit iuftiiicari , in-. 
diguerunt aliquo temcdio ; q 'alc fuit iticid Sa- 
cramentum. AJulti vct6 tacsonis c.lp.iccs ( dc 
his cnim folis loqumniC/potcrar.t piopriisacti- 
busobtinerc caYn rcinilTioticm , ldcoque non 
indigebant Stctamcnto habcnte vim tuuJican- 
di. Vude ob.tct dko , Ho-. adeltos, qiu ptrpc- 



tu6 fucranc amames dcb:re :iucr itifanivj I 



voluatatis lme mirtioti ahqua Fidc iu Dcum Sc 
voluntuce cam exphcandi cgb non capio qux 
cflct cacflcrntia Saccamenti Deinde ( vt bcne 
pondcrauit Cafctinalis Lrgo ) aiihbct cllet fa- 
cillimum aliquod lignum cxtcruis applicare 
conlccrando luos patuulos pumlni vcro, quod- 
cumquc illud cflct j noncft autcm ccedcnduin 
co icmpoic adcofacilcm fmlfe falutem paruu- 
"orum j crgo nimis p-tum Patcr Suartz re- 
qu«it. * 

Dices tamen pto iHo : Augtiftinus lib. x. 



qubal pundum pixUns omnino rcpnuri. 

Sccundum dubium cft , V:iu»n ea Fidcs, 
quam prott.ilabantur parcntcs,di;buerit tlfe cx- 

plic!tamediacoiiS?R;Hpondeo, Rcmcin.- omni- cumc*£pncm D tptifmo iri co » quoJ 1 (icuc Ba-yfi^^s»»*- 

nodubiam. Car.linali> L 'go ;>rhimat } Soaref ptifmus datus ab tnfidcli non eft itctandus , ita r«t fttmtm. 

vero ade6 id neg.it , vt plitt-t ncc q i^deiii vilam ncc Circumc.flo ; ho'c autcm dcbct ctiam dici 



li 

• contra Crcfconium capitc 1 1, aquiparat Cir- Ar t* m,tnm 



W « J Fidctn fuilfe in*ccirriian^icd luiFccilIci m parcn- 4 e Sacramento Lcgis naturxicigo ilii>d non te 

jS/7.'* tibus inteotione n facicndi id" quod vcra Ucxlc- " qmttbat in Miniltro Fidcm. Et vcro cx ipfo, 

fia faciebaii ctiamfi ipfi mhil Oiimnio crcdirtnrj tTaprifmo fum.tur noua conrirmaiio mdcpan- 
fictit de ftcto cttm fimiji intentionc potcit in- 
Mti;» vim Hdclis bapcizatc. Dixi , Rcm eflc omnino du- 

trm 



biam. Nimis multiim mihi videtut Cardinalis 
cxigere , iumis a cdntrario puum r..tti Suarcz; 
illc nulcum , quia non potcft oftcndi , cur eo 
tcmporc in adultis ad iufttftcationcm ptopdain 
ex parte intclludus non fiiffcciflct. vcta Fidcj 



dcnter a Circumcifionc. Rcfpondco et his 
qux immcd:atc antc diximus , Negari confc- 
'qucutiam a Sacramcnto Lrgis naturx t.mi ad 
Citctimtifionc cjuamad Bapofmdm', qoia ciW 
hxc duo habeant dccttmtnattttn rituro inftitu- 
tum a Chrifto ,fcu a Dco, facitc incclliguur, 
quomodo in eius ritus cxccuCionc cum anuno., 



vnius veti Dcf, ctiamft njhilillc homo icitct facicndiquod facitveta Ecclcfia , faluttur ratio 



Sacramenci : id quod difficulccr explicatur in. 
acttione eaterna acccpca pro hbiiu humanoj 
.nainfi illam' non concipiamus vt piotcftati- 
uam alicuius inrcrioris Fidci in Deum vcrum, 
ccnc nihil vidctur habcre dc rationc Sacramcn- 
ti. Cardinatis Lugo rcfpondcc aliter ad hanc 



de redempcore f.miro, fcn dc vcrbo incaruan. 
do. Qubd fi femel dicamus adultis cam Fiilcm 
fuiflc farncientero ad falutrm adiuncao dcincte 
adcu amoris Dei , cut non admictcirius appli- 
cationem ciufdcm Fidci fuiflc fuftickntcin ad 
iuflificandos paruulos? 

jtmfmjHnm Diccs : Auguftjmis exprefsc tcqiiirit Fidem • mflantiam dc Bapufroo , l|lum ea tationc nort 

, ^'" f mediatoris. Rc^pondco , Eum uon tequircre indigcrc Ftde , quiaeius prxcipuus Mintflcr eft s 
'rUtm ""m*- c *pwflam , fcd pofle intciligi dc implkita, /i CfuiltuSimicum crgo non cfl,li vt adtio Chti- . 

diMiuii. quatenus qui in vcrom Deum credcbac , (p'cra- «fti non ipdigcat Fide baptizantis. At illud Sa- ' 

bat etiam ab illorcincdiuai , to modo quoip.' cramcntum ciim non ciTct aclio Chrifti , opqr- 

fc Dcus vcllct , vbi implicnc incellig^batur 'tuit vt includetct Fidcm in Chiifluni ad hoc, 

Chriftus vcnturus tanquam a Deo conftjcuciis vt acceptarctur a Chrifto. Hxc tamch fokicio, sV»/* c*r- 

vnicus roediacor •, non eft crgocur ram cxplici-, qiutenus fupponit dcbuiflccfle cxplicita Fidcm L *£* 

tain f idcin rcquiramus. ^ • in Chriftura ad valorem illius Sactamcnti.mihi ""*"**' 

.?* Qu6d vcro c contrano Su.".rcr nirois parum nimus probatur , vt pauld antcoftcndi. Dcin- ^ 

Ctntr»\u*. r equiiat ,-facilci oftctjditur , qt«a Auguftinits, dc fottalTe aliquis dicctet , Eo ipfo quod in : 
l^Z^jlj. Grcgorius , Bctnatdus , & alij , fcrapcc^ rcqui- ^ Baptifrno Chrrftus fit Miniftcr, magis clfe ne- 
UhQtt^rU, IunC P ro ca iuftihcatione Fidem : nomine au- " cctfariam Fidtm cxpliciram ipfms Clirifti ia 

I»*»* c> tcm Fldei folum inrelligitut vera & ptopria Fi- MiniftK) , pro*ib>P . W fciat cuius nomine Sa- . 

*iiir. dcs : qtiod bcnc pondcrauit CardinaUs Lugo crarncntiim admin ftrat , quam ficrit eo tem- 

fupta. At intcntio iiU facicndi quod vcra fa-' pore. Rcliflis crgo his congtuer.tiis , qux fa- ttfmit 

.• ■».••*••. - . cilc 



Digitized Google 



tlrrumttmm 
rx Pmtnini 
xvrm filmtit- 



IiVnm fX- 
fluA.ur. 



m~ 9 I - 

Difp.8. VtrinninpAtuluftitU origin.tjc.fuetint Sdcram. Sctftj." 91 

cilepoflunt in conttaiias partes trahi , non <ri- gruo , ac proinde dcbuiffe clfc iupcxnaturalrm- 
dcomelioiem rationem 1 quamqu6d Chnftus D>xipaul6 antcrem hanc cfic it.ecnan\iiih>lo- pr*Ul\l 
nolueric pro Baptifmo cxigere illam F.dcro ; dc 
qua Chnfti voluntate nobis ex Ecclcfia coultat; 
cur atticm Fidcs Dd fucr i 1.1 Saciarriciuo co 
anriquo necelfana iam dixinuis. l 
Sccunto obicics , tu potius replicabis con- 
tra datam fi>lutio:>.m : Pairci Ikih dicunt fuif- 
fc tunc iulhficaios rfccunlbsFuie parcritum, ita 
idcm doccredc ftcto iri Ltge gratix : vticrgo 
non obftantc 'co modo>loqucndi ^iiun cft ne*- 
ccffaria dc faito FidesaJ v.ilorcm Bapnfini; ica 
diccndum , nequc tunc fu llc. Quod aureuj 
eodcm modo Paircs ioquantur , potclt cx lulti- 
no ad Orthodoxos quxftione 56. prubani ibi 
enim ait pi cros md cari dignos fx>nis qi ia af- 
fcrc.BapriGmts, proptcr Fidrm paicntum. Vc- 
rtJrn fictlc rcfpondctur, Liftinnm non nddcrt 
pro caufa mrritoria Fdem baprz.mtis , fcd Fi- 
dcm eos 1 ff-ientium Baptifmo. D: indc non n- 
cludit Fidcm vt dantc-m valorcm b* :pt.ftm> , icd 
vt caiifiro , obqu.un Deus eas>a.iduxic a.l ip- 
fum Baprimium , vt bcnc notauit Cardtnabs 
Lugo. 

Obiicics vfyiu 6 : Si rcquircbatur Fidcs in 
Mmifliu, crgo rcddrbatur valqe dubium il- 
l.id Sjcramcntum. Kcfpondeo ; Sicut hunc Ba- 
ptifmus pouft rcd.ii dnbius ex dcfc&u volun- 
tuis ficicndi quod ficit Ecclcfia j ncque hoc 
iu iicatur abfutdum ; ita ctiam tunc potuilfc ex 



mtmis noltram dcciftoncm clle probibiliorcm; ifimttmalim 
quiacum iuxta communiorun lintentiam vc- « 
rnm conceilcrimus Sacrarocnmiu.coiinaiur.ilius 
d:fcuninurs,fi ncgaucrimus illud coiKiiiD.Icpec 
modum mcriti; clto onnino potuctit Dcusid- 
ipfiiit» mcrirom rcquircre fimul cum Sacramcn- 
to , cum tamen in aliis Sacramenris dc facvto ii 
non requifiuerit , fed illa tefpectu adroiniftcan- 
tis. folutn cx opcrc opcrato concutTant, cur noti 
idipfuni de co Sacramemo diccmus > Aliqua, • 
qii* in conrrarium obiici polfunr , folucmus 
cxplicaudo fequcns dubiucn huic omnino ccn- 

UCXUlU. 

SVBSECTIO II. 
Tria vltimM dubia fcluuntur. 



14 

OhilSiam* 

WtJ* Mmifiri 

nutrtm. 



Xx*m>n*t*t, dtfc£tu eius Fidci tcddi ^lubium. Adde , Pco 

mn fujf.trrt 
ftiti utiH- 



Qvorvm ptimum ,Vtrum fucrit tunc nc- 
.clliiius cx p.uic paicnuun Ibt ;'s gcatix' 
a.i . .tt rl.ationcm pai.,i lorun ? Non fcio viLiya Kijw*rf! 
cx Auiiquior.lui'; qui eatp gi.ithm lequ.tatiiy / - "^ '" t' 



M 

KafuilTttrfm 



tus Patei Vafquci fupia aititlcqu,drm pti»- * rj 
b .b Ic cam tit>u foilfc rr^nifnam •, coi tendi: O tcr ,,,i 
men oltendere , contrat\um eltc magis cunfiu- 
mt» Augultir.o; aduit^Jt cx aliis Pattibus , nihil 
omnino <ontca nectiTitatem citrs ItJtus gracix 
adduci pollc.Quod vct6 Augudmo id fit ruagis 
confotme prob.it , eo qcbJ Saoclui Dodtot di- 
cat Ftmulis D*i tton defttijftr remedtum fro 



babiie eft non ftiillc tunc rcquificam FidcmJii- 

pcmaturalcm , fcd furfccillc naiuralem, qua* fa- pMrnulii. Famulj juitem Dei non poliunt dict 
cilt* hab:ti potcrat a Minilltocius Sacramcnii. pcccatotcs ■, ctgo. Mcrit^ tajncn rcfpond:t Csr- 



Scdde hac fupetnacunUiate ftatim fiiliiis. Puta- 
rein ego neccfTiriatTi futllc vecam F.dcm infc- 
riorem vnius vcti Dci ( cfto dc veututo Rc- 
dcmpiore nihit ctcdcrctur, vt dixi ) qu.uri prq 
tcftatctur pct.fignum il^ud cxtcmum. Quuvc 



dinalis Lugo., Eriam ab Ecclefia vocari Dci fa- 
roulos ipfos peccatorcs. Ccrte in Collccla pro 
rfmillione pcccatofiimdicitur./^r/^mfc/fl; tuot, 
tjuoi d.cUt~lorum c.tttna.xcnfirv.^it , miferatto 
tut pietatit cUtnrnter «bfoluitt. AJdo vlttrius, 



rb nos fcpc dixtmus abrolutc polic pcr actum Aiigtirtiiuim ibi qtufi cg lfc de Ecdcda qu.c 



criam naturalcm ctcdi Dcum vt vnuin ,vtiil 
lum de facto crcdunt omnes ha-rttici in aiiis 
tantum roatcriis cirantesiqHarti .cti.ini ftatirl 
potcft , Vniim ca Fidcs dcbucric cifc fupcrna- 
tttraiis ; an ver6 fi quis , antcquam habciet Fi- 
dcro fupcmaturalem , pcr adttim naturalcm cre- 
dcrct iu D cum vnum , & ci iufjiucm fuumcon- 
lccrarcc , fufficcret id ad conftituendum Sacra 



tunc crat , & filrcm inaliquibtis ctat fandtajac 
fi dixillct : Eccirjix ,ejtu tunc fnit , «9» detmt 
remedium pro p.tniulij : pcr quod nihil do- 
cct , q.i6d,'quil b:t Miu.ftcc, in patticulaci ap- 
plicans ilfud b.ui.uuciutim dtbcreceflc in gra- 
tia. Ac fi de tcdclia Caiholica dc fado quis 
drcetet , Nondccft frmulis Dc\ rcmediumpro 
paruulis 5 p^cr quod tairien ncquaquam dcnota- 



incntum t Paulo antc dixi probabile cllc ,*qu«d rur luiiufttum .Bapcifroi dcbctc cllc co fenltt 

non fuerit ncceflana fupctnaturalis j nuirc ad- famtiltim Dci , heac cft jn Jjratia , im6 nec quU 

do.rcm cflc valJc dubiam , qma non habcmus dcm deuotatuc dcbcre cllc fiJclem. Lsngc cr- 

prindpia vnJc id deci^amus icxigi quid<nj pro go probabilius cft , cum (tatum gtatix noufuif- 

lakite propria fupcrnaturalcm Fidcm , idqjjc fc tequifitutn : id quod fuadctut tum comiTiu 



ctiam fuilfc in Lcv;r natur* necclfacium , non 
poteft negari : at in ordine ad adminiQr indtnn 
Sactamentum pto fanclificatifnc nienjj noneft 
vnde probctiir ; ac prorndc profeabilc eft fTif- 
feciiTe timccam natucal.m Fi icm : & ita fcn- 
ciuni Paltidamu& Scotusapu i Patrcm Vafqucz' 



Snfiltjfl t«- 

tmwmlmmdmm 
Jmimdomiim 

t*tmt. 

r«'fir«^Wi qui lamen omuino requirtt Fidcm aiuinam Lu mcntum. Dcniquc , cum dixcnmiis grobab.Lus 
f-S* ff*r 
wmutmJtMi 



ni auftoiitate., tum inftantia c noftris Sacra- 
mcniti ,'quxet(i nubiliora longe fint , uon ta- 
mcn rfQiiinint eam difpofitiouerrpcx partc ad- 
miniftrajntis, turri quia per noc rcddiia fuif- 
fct vatde f dubia filus paruulocum , & ycro f*" 
pc djtl fiiillet occalio tepcicndi illiid Sacra- 



'.fupcinatRtalcm. Furd ui, n.u m ill us ron cft 
matmi momeuti ; folum enmi dcfumituc cx co, 
quod tunc tcmpotis parentcs non diccrcntut 
iiiftificare fuos filios ex opcte qper.uo , fcu p'< r 
modum Sacramcnii, fcd cx operc opcrantis : iJ 
quoddicit feprob.ilTc difputaiion**j 1. cap. ;. 
Vbi tarncn nrc verbum innenio ea dc rc , mc 



elfc , ncc. quidcro fupem^uralem Fidemfiiflc 
i:ccc0ariain* a for:iounon cric ncccif^na cha- 
r.tas', qu.c tam Fidcm fupponit. ' 

Durandui in 4 diftiucl. 1. quarft. 8. num.7. ^"f* 
p u.u nccclT.it itmi furlfc vtilla Fidcs faitem in t>*r*»J; fo ^ 



ttrlimditU, 



Ecctdia . qu.r mnc erat , cflct formati charitac^^ , 

,- . r .yy frrmatmkA- 

t-* *.r .%AH/.r i.\».nn mr.n.r, f.1 1« r^.iM l.niirlll 1 



1 vt peTlfct inftuii mereri cam rcmiflioncnv 

• 1 _ • iSVi? ' _ mr \ t- . 



video vn 'c poflit ptobari , nifi quia n gvwlo oti Mriab* J^ratiam iuftyfirintem. Veium hxc -f . 
tunc fiiiltc vllum Sarramenium , facibus vidc- do. 1 rma nb omrlv s ?ejii inT , qtra gt.uis coxi- 
tur oftendiideboiftc eam interiorem volitioncm finrit cam nrci (Titaten mer.ti. ld qtiod magis 
concurtctc per modum mcriti , faltcm de con- dcclato : Vd enim loqmtxr dc imrico condi- 

H 4 guo» 



ll*ll Ml(|. 



, • Digitiifed by Goo^f 



*jt Rop; r>t Arriaca TrarSVams Ve Sacramentts in genere. 

gno,& vt fic loquitut iroptubabilttcr , qtiia dc aftcclionem fuptmatnralem cx paite voluuta 



t.tfto nulla puta crcatuca mctcrur altcn iic con- 

digno gtatinm itiftificanrem : clf.t cnim id in 

daivnum ipfius mcrenns , qui tunc amiticrct 

•ugmcuttiui gratix & glorix libi alinqtijn ub 

illud opus rcipoiifurum : imu non dcirt , qui 

iiec Jc potentia nbfolnta conceJant poiTibilenv 

falem mo.lum merenJi. Si vcio Duiandns lo- 

uacur de mctito congtuo, tunc uon fuit nccef- 

ium rccurrcrc ad llarumgratix in ipfo Mini- 

Sacramcnti: ctenim ctiam pcccator pQtiTft 

rc meritum cougtnura tam pro fc quam 

pro altcro. Deniqnc ( bctre notauit Vafqutz) 

• V «d meritum illius acrionis patum cftetfllct fah 
«• r t.r r r »« . • 



tis ; ca autero pia arfcctio neccllatio cft mtiiio- 
ria , crgo nectflaiio dato co aau hdci nptri- 
tur ibi nuiJquid ad rationem meriti congrui rc- 
quiritur : prr quod t.imcn non dico cam neccf- 
fatso dcbiiiiTc acccputi id hmufroodi mcriiumi 



r*. . 



fcio cnim Dctuu non fcmpcr acccptarc ad meri- 
tnm congtuuni actionc* alioquin Hlius cx fcca- 
paces. 

Oiccs.Potuilfct ille a&us FiJei vitiari ex. roa- 
\o ahquo ftne vanx glotix ; ctgo tunc non na- m ,i„c nr v! . 
buiflct condttioncs ad merjhim coagtmim. Re- ttMt fitni. 
ipondco , VcH non poiTc dari tale iraperium, vt tur. 
rouki opiuaiitur, de quo nos alibi i vcl dato co 
<kius Ecclcfix , fi ipfc Mmiftet non crat irr imperio aJhuc illaro actmn futurum in fe ablb- 
atia:etcnim tunc illud opus non habuilfet - lotc bomim,quia cum habuilltt prcpriam libcr- 
hi & proxime condittones ornnes ad rocrittim ' taiem *: honc Putcm, non fuilltt ablata illi bo- 
fitas , qui nulla cfllt tbi fupcrnaturalis vo- nita» futficicns ad proprium mciitum , cfto ha- 
dignificata pct gracnun qu* Dcnm roo- buifUta^quam denomiuattoncm vcnialitet ma- 
et. li ab impctio.qirod tunc pcr accidcns influxiuxt 

oteufrU d+>,i .„Forte contra hanc rationcm obiici poflct cx m tam ptam aflflclioncm. 

a»' friu noitris prinripus , Adtiones noftrorum Sacra- Vrgt bis:Quid fi cx malo mortaliret fine im- guHpt* 
'litOfai, mcntoriiin.eu qu6d fiant no<ninc Chrifti,quan- pcrata hrtRct/Ceric tunc non potuilfet cllc mc- mml * ¥* 
'Wtnuis Min ftcr fit in peccaiis, rcldi tamcn me- riroria. Rtfpon Jco,V T cl cafum rcpugnarc.vcl co " 
.<fitoriasdcconHigno gtari^ictgo etiam potcrant dato , fi pfa affcctio retmuifitt ftiam propriam 
tuncab Erclefi . reddi mcriroria: attionts Mini- libcrtatem , ct am rctenturam fiiifle rationem 
ftri pcccantis. R. fponcko ( vti dictmus infra) mcriti : ricqiecniro cflct incontienicns , vt pet 
Etiam noftta S.tctamcnta non cfte meritorja ni» duos actus (imul & Hmcl ptoductos homo ille 
fi pct moJum nctionis cxrerioris cknoroin.ita! 4 ttmc mcrtri.rur c\ dcmcrcrctur.Scd dc hoc pun- 
vpliuone , qtn Chriftxs conftituu Vicntios fui do fiifiu Tomo qumto. 




Miniftros Sactuncntonnn •, 9c quia cJuo.iUtit 
5?piis Ciuifti ell infinitc mcriiotitim , potcft 
jetiam d.-notninaic :itcrttorias quafcumq.ic cxtc- 
ifcres «cliones Mmiflrortnn : dcuitiuc , iih dc- 
K*gatio lcmd facU habetlocnm in pcipauum. 
Nilul horuir. polKinuis tunc d? Ect lctia diccrc 
ad icm prvlciyem. Etcnim Dur.uiiltis 



I^func dico vhimci.vt ab his cafibus plane ex- 
traorJitiatiis abiUalu-.i tis., cuiicluficncm no- 
llram h.iclligeiidam ptr fc , co modo quo oidi- 
i>aric pia aff cho folct i it» p? rare adttim fupcrna- 
tuiakm Fidei. Htdc tonJitidnibns cx partccius 
Sacramcnti haacnns. 
Qu.irmm .hibium c(Ie potcft.Vtitim potuilTct 



r-,rt;hnno\ ***( ,cm P rvlc, V Cir '- ttcnun JJtiraiiilus cxi^it 

m riwrAisifli fWO eo ipfa momcnito , qno J cOnf*icb.itut Iliud illud tcmcduim a qmicumquc applic.n t , licut 

;rj„4m m Sacra> ncnt.mi , gratiam m Etckfia i ca autnn rfiinc ronfcrti pqfeli Baptifmns. Vaiix funtfcn 
tetntjhi , mnc fT 



tutoottlilio lmpcTtmens.qma co monicu- 



"• toilli fidclrs in graria cxiftcrtcs ncn conftiti-t- 
b.uu eum Miniitturn Siiciamcnti tanquatrt fji 
•^tflfg^iT) ; nihii enim diccbant , ftd qli exfc 
iaflfcninillrabant Sacraiv.cntum icrgocaactiocx- 
* tjt^ftipr non potcmr tllc moraliuta.tto Ecciclix; 
^ac ptoin Je ncc ;1!i nvterar p.t dcr.omiu.*.t»oncm 
rinf:ca.-n tribui valyr Ecclcfix ; non cnhu 
tllUUS rccurtcre ad transfufioncm vJIam vo- 
iunrat :in iliius Ecclefi:cin vo'tintatcm Miniftri, 
1>4 t«nsfufioncir inquam miraailofun , eo nio.'o 
• qtio Dci»s nollras volunute^s transfitdit in A- 



rcnti tinhoc puncto. Quidam enim opinantur fmtn: 
folrts parcntes } vcl illos , fub quorum cnra in- 
ffns fuilfct , potuilfc applic^tc hoc tc».edium. J ^' mfj ' *j£ 
Alij dicutit ,in3m Vr e n iei omncs potnil1c,ctiam l,mJnm ni* 
licitt-iin qno niagis extcnJunt facuhatem con- gmmit m 
ccdcnJi illnd Sacramcntum quam potcllattm t*""*'' 
dandi B pcifini , quia hiclicitc non potcft in- 
uifis parcntibcs ; ita Pattr Vafquez diipur.i 6 • . 
ipam.^tj. fort;.fic qula cum cenfcat illam appli- 
cationcm non fuiflc nifi adrum intcricrcm Fi- 
*d:i; actus autcm ii!c intetiot rton habcrct vl- 



lam f iborJiuationcm cum voluntaie patenturr, 
At*t tfcr.Volniiim : id t nim rft planc arbitiatium» Dein- & alianda cllct in magnum bonum infjntisj 



fit mtrnnw.fttf d j n |J|j Eccldia tunc pauci fitiflcnt in gra- non cft cur dcbuetirpcndcic a lic 
tia ( ncn cnim DiTandus cx git n (r vnum aut ttim. Ali) Jicunt ,extra vrgcntcm 
akrnim ad hoc, vt dici poiu; rit cibfohitc Ecele- 
' (ia^lK: in j*ra;ia ) non potu .ilt tunc ophs illuJ, 
efto imprratuni ab cis pancisii ft s , dcnoniiiw- 
. riIhmultisM:nifttisqtii tunccfiifivCteWt S.icta- 
mcimim meritorntm Hc nouo gr.irir ; qnta in 
'5oo atit altcro cxhanfta cljct tp:a illius vinus. 
• K : Iroo cu n Dttrandus uulltim bontim opus rcqni- 
mt.fn eis iuftis, clarius aprarct.jjcc pcr modum 
. . , fl&onis extctnuis potiiilk a faricltjraie EcNefia: 
* ,^ * 4*inominari illud Sacramcntom raniturr.Et con- 
, ' t '* 'V(3l DuunJum fatis. . » 

- . Hoc aJdiJcrirri , fi dicatnr pro illirts Sacra- xic has vcl illas conditiones pro fuo folo Ub 

. Inenti valorc fuiflc requifitarn FiJem veram quocumquc vcro modoitlud inftitiiiftct.habuif- 
fiipcrn.itnralcm.probabilifTimc dici poflc. fuiflc iet cortgriientiis optimas , liuc voluilfct magil 
/ cam actioncro »r ab ipfb Miniftro de congruo liroiute , fitte magis cxtcndcre cam potcntiam, 

merltornm remifHonis pro infantc ; nam ac^us non folum quant im ad hoc vt licitc.fcd ctiam 
ilk fupcrnatuulis Pidcirequifiuit omnino piara vt validc admiuiftrarctur ; cumque non ha- 

btamui 



entia paren- 
nect fRtatcrn 

non potuiflc nifia parcnnbus.vcl his qui curam 
infantis habcrcnc. A1'J codcro modo de co Sa- 
cramento quo nunc dc Baptifmo dillurmntidi- 
cunt cnim cafJcm tllc rationcs.vt dicamus illi- 
citum ftiilfc inuitis parentibus rdhibcreillud Sa- 
cramcntum ; qur ftinr , vt idipfusTf dicamtis dc 
EaptifmoiiJquoJ tradjt ciprefsc Cardin.Lngo, 
Sc vidccdr ctiam tradi a Suario, licct noii ita di- 
ftinclc. 

Mihi rcs hxc tora cft dtibia ,quia cum Dcus 
in iiiftitutionc fins S>cramcr.ti adh brrc pc.tuc- 

' itu; 



DigltiEed by-GooQle 



Difp.S.' ytritm inLegefcripta&c.debtrht etfe Sacram. Sc&. 6*. 9* 

beamus vllara audioriiatcm, vndc poflimus col- 



liges* quid Dcus rc ipfa voluerir , finc dubio 

non poillunusconcludcrc, hoc auc illud efic fa- 
ttmtntf* "fttim, niii pwc putc diuinando : li camcn volu- 
Ctrdtamlii mus a finuli cx his qux in BapcTmo vidc- 
l*t* t> mas d fLuncre , omhino iuJico cum Cardtnale 

W,C prt- L Sluljo & nonnu ||j s a j lis cft ljJc 

*»iur,ntutffe . ° - . ,. 

«fmiio* v4i a quocumquc poctieriC' confcm , non tamcn li- 
'tti mimini- citc fine pucnrata licencia. Viide iudico m 11114 
ftrmri mk ptobabilcm do&iiinm Vafqiuz , qu6d fc hccc 



• ^ \ifiti T ji '' bet potucrit ctum inuitis paunubus illud 
fi*t Unm. Sacrtmeniom liciteadminiftrarc. Namlttetca 
tmmtUtnti^ applicatio purc ctllc imcrior r httia eondcm 
tfmum y*[ Vafquea)Ae cx hoccapitc non faolc oiUndatur, 
f***. cur clfcc III ciia in efus (cntcnria eciam inuitm 
, paiemibus ; ac ex hoc ipfo capite vid.tur iiimis 
multum extend:re vim ciusobUcionis,vricilic,et 
q ii voluifLt pto folo fiio nuru , potuifletquof- 
cu jue inf.intcs a culpa otiginah libcrare, folu.n 
incerius diccndo Eei ejfere De». VnJc fortalTb 
iux:a doftr ii im Vafqnez etiam licitc pofTt in- 
f.tns contra pateutum vol-intatcm Dco orf rti, 
quia fine dobio licicum fuiffet ctiam tunc opta- 
te vt aliorrim filij Dco confecrarcntnr ; idcoque 
ctiam fuilftc licitum eos cx fe ofi\tte Dro \ non 
tamen propterca valida effit ea oblacio in otdi- 
nc ai pcccan otiginalis remiffionera. • » 
Rtm Jium Quintum dubium , Vcriim illa oblacio fue- 
V f ftfS"* l ' x omnino infallibilis virtutis in omnibus om- 
' ' tff n ' uo camjus? P atct Vafquez ctfi id ncgaie non 
*' audcat , fcd abfolutc cum Scholafticis dicat 
fiific infallibilcm , fuse tamen conatnr oftcn- 
dcre,iJ non pollc cx Pattibus fuaderi. Non puo 
nos dcbcre d.u in fi.nilibas qi'efttonibtts hx- 
tcre, quia Patres abfolutc dixtrunr fuiflc tunc 
remcdium pro paxuulis ; an autcm fcmpcr ha- 
buetit funm erfccttim , non difputarunt : cuni 
tamen illi aliquando qnoad envcrtimcompata- 
ucrint Baptifmo hoc reroediura , & fippofuc- 
tint ctiam eiTc pcr modum $acramcntt ;^n Sa- 
cramentis autcm cfTctus ex opcre eperaio (ic 
infallibilis;non vidco cur dcbcamus dubitare, an 
Patrcs fcnfcrint infallibile fuillc" llltid rcme- 
dium , efto exprefsc id non afTcruerint; finc du- 
biratione ergo dicenduin omnino f.iiffc infalli- 
bilc. Et ' 



SECTIO VI.'. 

An m Ltge nttur* fucrint *li* 
Sacrtmcntat 

ILtvp vlcimOquxri polfit circa ftatum Le- 40 
gis naturx , Vttum prxrcr SaCtamcntum, 
# dc quo hucufque.fucrit aliquod aliud pro adur- 
tis.fiuc Uludcaufauetir ineis gratiam , fiue non, 
eo modo quo in Legc fcripu ftiere mulca Sa- 
cramenca ptartcrCitcumcifionem;qvii camen de 
poefinti non caufarunt gratiara , fcd f icre pura 
illns pi^nora ? Patcr Suarcz fupra prartcr Sa- 5 *""^ 
cfameiHumhoc paruulorum opinatur cx fpc- ZmMOtkU 
ciah D:i fauorc in vna aut altcra familia fuif- fut.h fmft 
fe vcrum aliquod Sacramcntum ; putac autem imtrmmtiun. 
tale fuilfi- oblatioqcm panis Sc vini faa.im a 
M.lchifcdich : nam aliqui Pacrcs cam vocant 
Sacramentum. Scntentia h.rc impugnamt vaiic- c ' n!r * r! '" 
a Vafquez Si Rccencioribus ; omnia tamen at-*' V " J1 "^ 
gtimenta ad hoc rcducunnr , qudd finc fun- 
dainento id a Sturio dicatur ; quibus ille po- 
tcft refpondere , furficiens f.indamentum clle 
cam Patrum locutionem. Aliunde tamcn ehS- 
cacius reiicitut Suarcz : vt cnim ct ipfo often- 
dimtis fupra , Sacramentum debcc clfe aliquid 
ftabilc Sc rixum.publicaque Lfgc promulgatum; 
ob cuiu.s ftahilitatis3£promolgationis defcclum 
exclufit ipfc Suarit^ a rjtione Sacramenti illa 
verba Chrifti Doroini , RtmUtuntur tibi . &C Mattk 
& illa, Accifite Spiritum S*nUnm ; etiamfi cf- | ucx 7# 
lent aaioncsextcrnx (igna & pignora gratia: iu- ° inu ' 
ftificantis :ergo licet c/blatio Mclchifcdech ellct K,f*t*t* f 
figuum \' pignus gratia; ( dc"quo tamen adhuc s«4T«i. 
noo conftat; |lion tamen poiuit ellc vcrnm Sa- 
CTamehcum, vcl quia tamum fcmcl cxctcita cft, 
vcl qnia etiamfi ahqnoties rcpctira , nunquam 
ramcn fuit ftabits & publicnneque Pattcs cam 
dicunt pioptirfm Satiamentum , Tcd fecundum 
quid , cv- foric analogicc , quatcnus fuit figtira _ 
vctx Eiichariftur : c.lTantc autem hoc ftmda- 
mento non pollTimus nifi diuiiundo a(rcrcre,/ M>J y, (J ,"t/|# 
tunc alia ftnlle Sacramcnra ; ideoque abfolutc nmturt Sm- 
concludo , in tc dubia ptobabilius ellc, nulla ^«wrii/*. 
talta cxtitiiTc. 



DISPVTATIO NONA. 

. . " s • « , .■•■>.■... 

Vtittm in Lege /cripta Ltge gratu dcbuerint effe Sacramental 




N Lcge lcripra varia fiiific* Sa- 
cramcnta cornmunis eft omniuin 
U-nteniia : ita ciiini Concilium 
Flotentinum . & Tritjentinum 
paflim lupponmic', dum cotnpa- 
rant noftra Saccamenta cum Sactamcntis illius 
Legis , Sc folum in lioc punilo atlignant idiif.-- 
rentiam, qu6d noftta cauleYifgraciain, il,la vci6 
eam non caufauetinc , fcd figurauetint dandam 
fcu caufandam per noftra. Non eft crgo cur in 
hoc pundlo diucius hacrearruis. 

Duo autem pofiunt nunc in dubium vetci: 
Primum , quot Sc. qwalia fucrint ea Sacramcn- 
U?H.cc tamen quxftio exigui momcnti nunc- 
eft, &aliunde omnino incertai quia cutii Ec- 
clcfia nihil penitus de ca rc dicat , Si W ca Lcge 



fuerint tot ac tam diuetfifc carremoniar , figna> 
Sacrirkia , &c. non facilc potcft di<;nofci , qtix 
ex illis habuerint rationem veram Sacramcntu 
qux non F Vide Patrcm Suarez difpur.j. fcc>.i. 
vbi cum Dino Thoma t.-i.quxft. 101. att. 5. 
ea rrdttcit ad trcsclaflcj ; quxd.un ad conlc- 
crarionem Sacerdbtum Sc Pontificum , qnx fue- 
rint figna noftti ordinis;alia ad recognitionem . 
beneficiorum' Oci , vt fuit ognus Palchalis , qui 
etat figtita fandiflimx Euchntiftii} alia denique 
ad expiationcm & purificationem legalium it- 
regnlaritattim, gujc fiicrf figna Sacramcnti Por- 
nitcncis. Prxcer hxc autcm fuit Circumcifio 
ad rcmedium originalis in figuram noftri BaptL 
fmatis. Vbi vlterius bcnc addit ( excepta Cir- 
cumcifionc ) ilU non fuilTe ad falutcm necef- 

farii 



Digitized by 



94 Rod. de Arriaca Tra&atus De Satramentis in genae. 

faria neccfluatc mcdij , quia non caufabant Iudxis illud antiquum rcmcdium oai coarcla^ 

gratiam ; ueceffitatc vcio prxcepti furllc ncccf- tum ad Circumoiioncm, liuc quia porcrajjt lu- 

latia iuxta modum quo Lcx obligabat in his dxi non imiius pcr Circumcifioncm quam pcr 

aurtilisoccafionibusadcorum Saciamentoruia quodcumqiie alwd lignnm proteftati fuara Fi- 

vfum. dcm ; ccrtum inquam vidctur poimiTc tunc pct 

A* clrtttm' Altctum & prxcipuum dubiumcft , Vtrinn Circumcilioncm faitem , vt pct mcdium Lcgis 

tifi*sa*f*"" pcr Sactaracntum Circumciftonis fuctic tunc naturx, rcmitti utigmalc , & caufiri gtatiair. 

rit gr»u*m, K mpor j s g ra tia caufata , & ori ctnalc rcmilTum; In quo puncto on.ncs dcbcnt conueiurc qni- 

& ftttuum r >-|. • c c ■ ■ n. ■ f j « i • • " 
•mViW* ri . an vci6 in aliura prxcisc hnciu hierit inltuuta. # furoquc admittunt , rcmcdium Lcgis naturx 

mijmt. Dc hac quxltionc fufiffimc agit Patej Suarcz conjra originale fuiflc verum Sacramcntum , & 

difp. 5. fc&. i. dum dc hne ac inftiiutione Cir- vt talc ad cam tcYnifljonem' otiginatis nccclfa- 

cumcifionis,, & djfput.„io. agcns dc uicfHcacia rium. Qux docitina pondcranda valdc eft pro 

Circumcifionis & vctcrum Sacramcntorum ad dicendit infta circa teilinionja Patrum negan- 

caufandam gratiam : agit itcm ca dc tc Vaf- tium Circurncifioni caufaliurem gratix. 

quez.i.z.dilput.i 84.Sc Cardinahs Ltigo difp.j. * Vbi rurfus ponderandura cft, aliud eflc qux- S J*"!' 

pet totarmqux cft fatis longa : apud quos mul- ictc , An pro luixis ritus illc Circumcifionis ^JJ^r. ' **" 

<i alij vidcti poflunt. . fuerit necelfarius ad tcmiflioncm originalis in 

. ' • infuhubus , ita,vt in ca conrerretut gratia , Sc 

S E C T I O I. * finc illa non ; aliud veto quxrcte , Vtrum fuc- 

tit /irnul neceflaria Fidcs ipfius circumcidcntis: 

, Stattts auaftionis nagis iuUrxtur , & du ° .y dcn «" * »*«5»«iNr* 

r ? r • . Tcrtiq vltcrius cft obfcruandum , nouatrt 

fundtment* fententta negttntu fryo- i[Cfim ? fa mo ^ qulftioncm , Vuum § da _ 

nuntur . to quod Fidcs rucrit nccciUria fimul cuin cx- 

tcrno cultu , dicendum fit tunc gutiatn rcfpon- 

t y^vVjtsno hxc , vtpote vnicc pendens a difle Fidci^intepori vt caufx , fpfi verocxterno 

Sttttnti* nt- V^Jvoluntatc Dci , qui haud dubic potu.c titui Circuracinonis tanquara conditioni : hoc 

tmtt earo vim tcmittcndi peccatum ttibuetc Circun,- cnim ad modum loquendi vfdetut pertincrc , vc 

tjpmi ttmif- ciGoni , poruir c conttatio omnino illara nc-* dicam infcriiis. Qiiidquid vci6 fit , an ea fit 

fitntm ttigi- g arfi ^ vmcc ctiam c (i tlccuicnda cx artcloritatt; quxftio dc voce , cft ccrtc orouino diftincta ab 

quia vcro ( vt ftatim vidcbimus ) auclur.tas cft ca qnam iain ttaitamtis ; quia , vt dixi , folum 

jp. hacpartc valdc dubia , co quudmulti aftit- inquitimus , an dcbueriht intctucnire ille cxtc- 

mcnt , multinrgcnt, ptocuranJum erit ci nafti riot titus ad caulahtatcm gratiar. ln quo pun- 

. adhxrerc.qux maioti aqdlotitatis pondsrc ful- €io , vf infra ctiam notabo , miniis diftinclc 

citur. Aducrtendiim autcm , quxri duo in prx. nonnulli Scholaftici proccdunt. His crgo fup- 

j lcuti pollc: 1'rimum.an iilud rcmcdium , quod pOfit is. 

dixiraus ad expurgationem otigTnalis fuiflc in ** Circa prxcipuum diibiufti , Vttum ca Cir- 4 

Lcgc naturx , tuanfctit ctiam port Lcgcro da- cumciiio fucrit ncccflaria & vtilis fiuc pcr mo- ^f™£f'*** 

tam , ideoquc potuent ludxis applicaii , fiue dum conditiouis, fiuc alio modo ad rcm ^°- ^„,ifi tHe Jl 

interim Circumcifio habucrit eam*vini , fiue, ncmotigiualis in paruulis , vidctur cfle fcntcu- rri^ntlm i 

non ; an vcro iltud raiXatum fuerita Dco in tia multorum cx antiquioribus Pattibus ( quo- r*trihn at- 

ipfam Citeumcifioncm , vt fucrit hrc omniuo tum lota fusc tcfcrt Suarez difpur. ca j. fedt. 1. 1****' 

, neccflaria , faltcm pro tnadulisludxjs.inte- & poftallum Vafquez ac Cardinalis Lugo fu- 

medium otiginalis I Dico f*ltem pro Indtis, pra ) ncgantium Otnnino Circumcifioni vira 

quia ctiam vetti in diibiutri pbteft , Vtruih d.- caufandi gtatiara". Ita luftinus Martyr Dialo- 

^ bucrint aliatura gentium infantcs , vt ab otigi- go contta Triphonem , vbi ca rationc oftcndic 

nali raundarentur , circtimcidi i Dcnique^indu- ^ircumcifionem nonfoifle in falutcm , qtiia 

biutn venipotcft , an Circuincifio fuerit drdi- non applicabatur fcminis ;quidquid autcm crat 

narie coniun&a cum applicationc eius rcmcdij pto falute , dcbcbat eflc comnnfne eiiam pro 

Legis natorx ; ac proinde hcct non rationc fui, fcroinis ; ait autcm ibi Scriptutas cogete ad ita 

faltetn tatione rcmedi) adiuncli gratiam cau- fcntiendum. Itcnxus Iib. 4. cap. j. in candcm 

faucrit & originalit reroifljonem. Hxc enim fcntentiam loquitur , Epiphanius harefi 30. 

omnia dtftincta funt , & dcbent vt talia dccidi. Awbrofius in cap.4. ad Romanos ait : Non er- 

Hoc pofito;- - ' K go Cirtumclfio *iiquid h*bet digmtmtt , fed 

Vidctut omnino certum pro aliis , qui nor» • /ignum tfi umtum, Chiyfoftomus Horailia 17. 

erant exfcxu Hcbrjrotum jpcifvucrallc adhuc in Gencfim , Thcodotctus , TheophUactus , & 

reroediuin illud , quod fucrat in LcgC* natutx Occumcnius fiipta illa verba ad Ronunos a. 

vniucrlalc aJ omncs nationcs. Conueniunt in Circumeifio quidttn predefi , fi legem cbfirues, 

U**i*um hoc ferc omncs. Et ratio cft dara ,quia man- Tertullianus librb Contra Iudaos , Cypii nus 

Crammftf datum Circmncifionis'non extendebaturtiifi ad b'b., t * Contia Wtos. Vidc Ucllarminum 

** f* lt) fblos Hebrxos ex femine, Abtahx pcr lacob, lib. 1. de Sacrameiitis cap. 1 j. & Suarium fu- 

'**ticc tenebantur ahj.qtii Deum vctum adorabam, pia , vbi muhos alios inuenies, Oftcndi autcm 

' . circumcidi. Sf crgo ad Talutcm ncccifjria non hoc ipfjim potcftcx Philonc & Iofcpho , qtii 

fuit Cjrcumcifio, tchclum fanc eft,aliis populis cum vtilitates Citcumcifionis eiufque caufas 

remcdium , vt infantcs fuos pollcnt libciarca proilccuii fint fusc, nihil t3mcn dc ea tcmiflio- 

pcccato , ficut fuetat ante promulgatam Legcra nc pcccati dixcruut. Secundo ptincipalitcr con- 

Circumcifionis;quia Uon cft crcdcndtim Dcum fitinatur ca fcntentia cx facta Scriptura & Con- 

tunc magis cxciufiflc infantcs totius orfiis , cx- ciliis : cx Scriptura quidem , quia Paulus vidc- 

ceptis Iudxis, a falutcquam ante Circomci- -tur cxprc'nc fxp« , ad Romanos 3. & 4. i.ad 

fionem. Corinth.7. ad Galatas 4. non aliam in Circum- 

Hiuc Sccuni ccrtum vidctur , fiue quia pto cifionc vtilitatcm agnofcctc , qcam qu6d occa- 

fione 



Difp. 9. Vtrilm inLegefcripta^c.debueTintejJeSacrar». Se&i; $j 



C\onz illius concelTa elTcnt liidxis eloquia Dci, 
&c. cic Conciliis vcro , nam in Seflione vlci- 
ma Florencinum ahfoluie dcfinit , antiqua Sa- 
cramcnta non caufallc , icd figoraflc gratiam 
cauundam pcr noltia: qtum dcfininoncm vi- 
dcttir Tridentinum apptobarc racitc St li one 7. 
can. 2. dum damnat illos , qui dixerint noftta 
Sacramenta ab antiqms foJum difFcrtc , co 
q> 6J (int diuetfi fitus : hunc autcm canoium 
putat Bcllarminus fuilTc cditum conua Liuhc- 
rum , qui aiTcrebat non difFcrte nUlt^ .ib.mii- 
quis in vi caufatiua gratix. Dcniq :t congruen- 
tix pro hac docTrina funt hx : rfirria , quam t 
cx Iuftino teugimu» , quod tcmedium con- 
tta originale debei cllc communc etiamfcmi- 
nis. Sccunda , qodd Citcumcifio antc ocfta- 
uum dicm non poterat applicari ; & tamen 
non eraut tunc infantes qui moncbautur inca- 
paccs lemedij. Tertia , quia alfx nationci po- 
tcrant iultificari prt rcmeditun l.cg's naturx*, 
crgo ctiam ludxi ; quia non crat illud rcmc- 
dium apud Tpfbs rcoocacum. Deniquc cum 
pcr quadiaginta fcrc annos in dcfcrro nul- 
lus fuerit circunicifus , non eft crcdcndum 
o rtnes co tempocc natos caruiflc rcmedio con- 
tra originalc ; erg» Circumcifio non crat re- 
quifitj tUHC ctiam pro Iudxis in reruedium ori- 
ginilis. « 
t Pro hac icntentiaex Scholafticis citatur Di- 
D. r-vm «f Dus Thomas tum a Vaiquez , tum a Catdina- 
ncn t*n> n \ : Lugo & aliis hicquxft. 61. art. 6. ad j. & 
V '* qmft. 70. artic. 4. Eqo ramcn miror Diuum 
v-.fy««. q. * homam pro ca adduci ; nam licet illa qux- 
Card.Ltg». ftione 6i. articulo l.ad |. dicat i Et ideo mt- 
Uus dicendum vtdetur , quod Circumcijit ,fi- 
cnt & ti.11 Sacramenta veterh t.tgis 1 trmt 
folum fignum Fidei iuftificantis ; quio.is vcrbis 
negare videtur per eam fuilTe datam gratiam; 
ftatim tamen addit ; Et idto in Circumcifio- 
ne cenferebatur gratia , 1» quantttm erat fi. 
pnum pajfienii Chrifli fnturt vt inftm. Eccc 
lam admittit per Circumcifionem graciara da- 
tam , ctiamfi ad cxplicanJum muJnm , qno 
illa dabatur , rccurrat ad tationem iignr pallio- 
nis Chrifti : id quod pertinet ad aitcram qux- 
jlJmittlt U ftioncm , dc qua paulo p6ft. Infra vcr6 qtixft. 

70. attic. 4. in corpotc adc6 clatc tradit cau- 
falitatcm gracix in Circumcifione , vr dc cius 
mente ncc dubitari quidem poflit. Vbi fimul 
maximum robur adfat ei fcntcntix affirman- 
ti , dum addit ab omnibus fentiii , qu6d in 
Circumcifionc rcmittcbatur peccatum origina- 
lc ; ergo , iuxta Diuum Thomam , eo tem- 
porc fcntcntia commnnis erat intet Scholalli- 
cos , Circumcifioncm fniire vtilcm ad cam rc- 
miflionem. Deindccum reieciflcr varias fen- 
tentias Scholafticoruni , qiii diccbant in Cir- 
cumcifionc vcl tcmitti orjginafc fine gratia, 
vcl iufundi gratiam , non uuicn quoad cft;- 
cTus omnes illius •, tandctti coucludit in h rc 
vetba ; Et ideo dicendum , tjuod in Circumci- 
fione confertb*tur graiia tjuantum md omnet 
effetlus grati* , aliter tamm aukm in Baptif- 
tno. Nam in Baptifmo cenferiur gratia tx vir- 
tute ipfius flaptifmi , in auantum eji inflru- 
tnentum pajfionis Chrijii iamptrfeila \ in Cir- 
tumcifione autem conftrebatur ffmia non tst 
virtutt Circumcifionis , fed ex vinute Fidrt 
paffionis Chrifli \ ita fcilictt , auod homo , aui 
mctipiebmt Circnmcifionem , profitebatur fe fuf- 
cipere talem Fidtm , vtl mdultnt-pr» fi , v*\ 



Cirtmmtif». 
»t cmuUlt 

<Jlf.cr.ltn 



lW<jUtZ. Iti 
tnunt 



mlius pro paruulis. Ecce Diuus Thomai ex- 
pttjliflimc cam cauiatiutem gratix admittir» 
efto dicat aj cam fvi 1 flc ncctlT>riam ptofiflio- 
ncm illam extcnorcm Fidei. Vnde tiim in ter- 
tio argnmrnto obiectllit iJ quod & nos fupra 
tct giiuus dc quadraginta annis , quibus in dc> 
fcrio non fiint circnrr.cifi , an fciliccr ftierint 
|i ll ficaci illi infantes , nequaquam rcfpondiit 
( id quod ncccflano vcl intticus dcbuilict rc- 
fpoiulcrc , fi futflct in ca fcntcntia pto quaci- 
tatur , ) iion inquam rcfponJit , Circumcilio- 
nem non fuiflc necclTatiam ad origiiulis rc- 
nvflioncm , vti non crat in fcminis , &c. fcd, 
i fF. ciflc Fidcm parcmum intctiorcm pnrc , vcl 
cum aliquo exrcrno figno a Circumcifionc in- 
dcpfnJcnti : qux omnia potctant in dcf rio 
appiicari, Nihil horum dicit Sar.tTus Docfori 
Sed qttod nullus ex tircusncifii natis eo tem- 
port fuit tnertnus \ quiid Ji aliqui fint mortui, 
idem dicendum de illis , quod de hu qui ante 
inftnutam Cirtnmcificnem funt mortui. Nec 
llio quomodo clarius potuctit aflerctc necel- 
iiutem Ciicumcilionis ad otigiiulis remiflio- 
nem : vnde vix capio , quon^odo cx hoc loco 
citctur pio opin.one ncgantr» v^nidquid vct6 
de Dino Thoma (it , cam ft ntentiam negan- 
tcm tenct Patct Vafque2 fiipra, licct non fa- v^" 
tis ftam mcntcm declatet 1 uam abibluce do- 
cct in Circumcifione datam fnilTc gratiam , ob 
fiJcm tamcn circumcidcntis 1 non decla:at au- 
tcm , an neccfljria ftierit ad effcctum ipfa Cir- 
cumcifio extcrior nccne. Nam fi iiccelTaria fuit 
Cucumcilio , i.mi conueiiit cum Anguftino& 
aliis qtii tenetic fccuudam kntcntiam; fi vcr6 
dicit Circumcifionctn ipfam non foiflc nccc(ra»> 
rum , non viJco quomoJo queat abfolmeaf- 
lcrrtc , iu Circumciifonc fuifle gratiam daiami 
nam que fundaircnio ille 'diuinarc poterir , pa- 
rcncts nytr h.totr.lle aclum illum nicciiotem Fi- 
dci vnqnam , 111(1 qtiando ciTcuuicidcbant ? vn- 
dc vltciias fit ctim non poflc rcfpondcrc Patti- 
b'is , cjui abloluic dlCUni in ea fuifle daiam 
gf ttiam. Star pro ca qriaii Cardinalii Bellar- Cara.BenaK 

0 . - — 1-1 1 '#. mtr.ut t»ttS 

mimis Tomo l. lib.a. dc Sacramentis a cap.14. ^r^,, r tM > 
vbi tamen meo iudicio non fatis quxlliontm ( Ull m- 
dtftinxit ; ex uia enim paito folum videtur vcl- jitr.de. 
ie probare non dacanr gratiam pet Circtimci- 
fionem ei operc opcrato fi ic autcm capitis 1 j. 
Tiipponit datam quidem gratiam depcndcntcra, 
Circumcifionc , cam tamen grjriarn non re- 
fpondifte Circumcifioni , nifi vt conditioni: 
hqn cxplicat autem , quomodo d.iri gratiam dc- 
pcndcntcr ab ca conditione.non fit dati camex 
opeie opriato. Deinde , quod grauius cft , capi- 
tibus fequcntibus ita adductt ioca Patrum Cc 
Conciliorum, vr planc eis intendat probare, 
iion fuillc vllo modo datam gratianvper Cir- 
cnmcifionem, ncc quidrm per modum conJi- 
tionis. Vbi confundit Catholicoium & lixre- 
ticorum fcntcntias,, quas tamcn atuca mctito 
d.ftinKCiat i & ptoptcrcatiixi fupta , non fatis 
diftintTe" in hac quxftione ctiamaliqoos Scho- 
lafticos ptocelTilfe. Citaninf ctiam alij pro ca^ 
dcm fententia , qtii forte non ioquuntur iu fciv» 
fu iam a nobis intento. 
* •' ' '.-.'•.' 



SE CTI O 



96 RodIde ArrIAGA Trattatus De Sacramenth \n gcnete. 

ttmius futrit tx .ieua,cr Spiritu f*ncle/ien potejl 



SECTIO II. 

Sentcnti* *ffirm*n$. 



j QTat pro ilia D. Auguftinus vaciis in loci»; 
Vtthttt cir- Uo - *7- Ciuiutc Dci cap. 17. hb.x. dc 
tnmriftent Peccato oiiginait cap. jo. & 31. lib. 4- dc Ba- 
i*»[*lit*itm ptjfmo coiura Donaturu cap. i}. & 14- & > n 
J***L *g alii» loci» u pc i imo id conatui oltcndere cx 
*' ''"'Tatn Scriptura Gcnciit 17. namad vetba Ula, 
JM*ftmlut , cuimi prmputu cmr» cirtmtticijm nem 
f-oit t dcUbttur , addit ipfc cx Scptuaginia In- 
lcrptctibut etlaue dit : vnde coiitgit inlclligi 
dcbercdc pucris qui odtauo <iic circumcidcban- 
tur : cumque illit Dcus coauuinttnr porium 
niil circumcidamut , dcbei id intcll gi Jc pu> 
na qux debcatui originaii. Hanc probationcm 

non cenfcnc elrtcaccm VafoUez , Caiduulis votum Circumcifionts: vcl eunt iamingratia, 
'fmix. &c7t- Lugo, & alij, quia non fequimr Vulgatarn ; Bc & tunc nc ab ca exciderent tranfgtcdicndu ptx- 
<;, nd «i». quia potell enam addito. 7« et&*uo dte mtcliigi cepta, dcbrbant citcumcidi , ac ptoinde mcriid 
illc locus de poena tnortis ictiipofalii , aut ie- ctiam ad tllos cxtcudirtjf comminatio illa cxclu- 
parationis a populo illo. Nilulomir.us ncgati loms a libro xtcrnx vitx. Ex quibus onuiibuj 
nequit , illatioiicm D. AuguflinicUc valdc crfi 



PftUfmlJjtt 
f»tnttu Vmf. 



ttttretre, $cc. 

DlCCSl Inadultis ea Circtimcifio noncaufa- Rt;lL-s. 

bai gianam i crgo non crat illis ncicUaria ad 
v.tam yu tnam i ergo li ea comrninario com- 
puiici dit et;am'«dnltos , non potcil de.4.t;ina 
pccna, fcd dc tcmporali intelligi, Rifpondeo, 
Jdcmargnmentum f.ic in lunili pollc ficn con- 
tra verba proxin.c ponuciata dc Baptifmo.AY. 
Ji tjuit rtn.it m , Scc. nam ccrtiiliniuui cli adul- 
tos, iullificaios pci ac*ti m contntionis aute Ba- 
ptifiuum , non poflc pct Baptifmum obtinere 
rcmifljoncm originali*i&£ tanicn ca vcibaetiaru 
extendantur ad lUos j crgo- Rcfpondco abfo- itiuitmt. 
iutc. Refpectu aduitorum Ula. vciba intclligi 
etiam de pcena xtcrna j quia vcl adhuc non 
ftippoucbanuii in gratia, Si tunc injtificttri non 
potcranc , nifi circunuidcrcntur , vcl habetcnt 



cacem , quia { vc notauic optimc Patfr Suarc z 
ca difp. 5.. feci.i. ) i!Ia lccTio Scpcuagitra re- 
cenu cft in edttione noua iullii Sixri V. iad ; 
cumqite nullo modo fit conrrarta cJitumi Vul- 
gatx , fed potiiis illam expiket , 110:1 viceiur 
polfc faciie illa comtniiMtio r. I U>los adultDi 
coarclari. QutdquiJ ver6 dc e.\ adJuionc fit, 
ccnc vcrba ilia, Mfif tltt , cuius , &c. vniucr- 
faiia liint &. indchn , .w proinde Jcbent 
etiam ad infantcs cxt-.i.di ,ii'ic imu?! ad aciuitot 
fc cxtenJant : hcc 1 :n fiiuilicaiu Chiifti 
rniin vctba lo»n. 3. A'<|» qni rctt*tu> J. cri , &c. 
comprchcndu:it nou loiuin a/ulros , fc J ctiam 
infaiucs : maxni'c .v.ftcui id vtg ttr v iwm 111 
Genefi, poAqoam diciuiu fuit , tnj^ni ctte att- 
rttm cirCHtttcidttnr hl Vabtt i trirjkt :4Cthm 
mtum itt c*rne %eflr* in fau.is ttttnum \ liJtim 
•dditur , Mafulus , c.nts f itfnrtt, &c. qi:o 
oltcnditur manifeftecomptchciidi lbi ctiam 111- 
f .ntcs , nec pot:. probabil.tcr aJ folos adultos 
eam commtnationcm co.:rcl-ri. Hinc auiem 
vircriut infcrmr , Vvibj il!a , Vtlekntur mnitn* 
UU dt pcpuio fut , debotc imclhgi non de pcc- 
na huius vitx , quia infanres noncircuntciii 



t «. 



cuuii.it cxpofitionem hanc.qux ctiam cfl tu- 
cbcrij lib.i.iu Genef. cap. la.cllc valdc eflica< 
ceiv pro luc lcntcntia, acproindc hanc dodri- 
nam fitiscifc in Sctipuitisfundaiam.cifi non fit 

dc F.dc. 

AugplAino in docctina fublcribit manifedc « 
Gi.;;ct:i s Mngnus 4. M0t.1I. c^p. 1. vbi .i,t s. jtmjufiin. 
aptiJ eo* » qui dc Itirpe Abr:.h.r prodiernr.r, mtttJumGtt- 
iJcm rrT:tirtc pro icintflionc pcccaii niyftciium X ,f **« » 
Ciicumcilioms , quod apud nos cfTcvu aqua " - ^" J • 
naptilmi. todeiu modo loquitut Betrardr.s t u^ - 
Sctmone x. de Aiiumptionc, itcm Cypriauus, 
fcu Aitdoi Jc Cardinaliluts Cluifli openbus, 
cap.dc Circumcilione , Ambiclius , uu Vio- 
Iper ,qui dicitur efle Audlot I piflolx S^. tdctn 
1'rofpcr lib* Jc Piomifltonc Dn 1. l ] ar. cap.14. 
lluioius hb. in Gettef. cap. 1 3. Rupcitus Abbas 
lib.j. deOpcribus Tiiuitaiis, :n Gcaef.cap. } j, 
Hugo Viflorinus lib. x-dc Sactamcntis P.tt. 6. 
cap. t. Claiifljme autem id doctit Beda hom. 
in cap,i. Lucc ad Euangelium in die Cucuui- 
cifionisivbi aitidcm omnino crTccifle Ciicum- 
cilioncm quoad faltttiferum anxilinm contia 
peccati otiginalis vulnus , qucd iam cflicit Ba- 
ptifinus: niii quoJ tunc nonJum etant apcitx 



eara non mc-reb.inc-.tr , ctmi nou pccotllmc i Sc portx cceli. Ac dcniquc cam ftntcnt am vt cx 



tunc poiius cllent puniendi paieutes tanqtiam 
negligentes mandatum Dei quatn ipfi infamesi 
crgo dcbct intcllrgi dc pccna exfCrminationis a 
Ifbro virx. Sxpc enim in vetcri Tcftamento 
ciim moricbantur iufti , diccbmtut appym ad 
popnlum fuum, vel ad cccuim Smcjtoiuin : ita 
b.m-f.i j.j y . tk 49. Coniii-.i..tiii :tt :.i h.iccx- 
pofitio,- quia ( vc notatunc Burgcrms aJ cita- 
tum locuin Gcncfi 17. &: Giolla oc<uiiari.i) 
nunqiiam Hebrxi iiHcllcxcmnt iivpoiiuuti ibi 
pcenam mouis tempoialis aut p'aruults incu- 
cumcifis aut -adtiltisnoii circumciJcni.b.n , n •-"■•> 



rnenie Patrum tradidir M.igiftct in^.diflind. ■• 
ctfi addat ibi aliquid quod non poteft cum ve- 
ritate fubfiftcre. Vidcs ergo tuciii6 dixflc D. 
Thpmam fupu , hauc featcntiam ab omuibus 
tencu .' Eandcm vt omnino cettam fuppofuit 
Innocct.tius Papa Tcttius in cap. /./..!■■ e, 
de B9ptifn-.i1 .• vbi efto id non dcfituat , qnia de 
ea rc non agebat , ^x propcfito iia tamcn ait: 
QiQttiiim ttjt etiginulis culpm rtmittcbmtur 
per Liriumii/Jcnis myfitriuw , &c. Ex Scho- 
laftici» ( pauciflamis excepiis) ferc omnespro 
illa U.int , vt viJcrc cft apud ctatos , maximc 



queetl imicnire cxcmplum , qtioJ ca dc caufa npud Tanncrum difp.n. 4. quift. 3. dub.5. a 

fuetit vlius mortu pocna pumtus , jut l^alher num. 144. quam egd etiam iudico omnino de- 

fepitatus , fiuc cxcomtjvinicjcus .crgo intttii- fcndendam. Rationes pto illa adduci non pof- 

gcndtit cft ille locns de aiia pccna : 11011 < b funt,quia tct cft fadti ( vt fupia uotaiii ) pen- 

culpam in r. m - C.r<u '\-:U • •? commuTami dcnt a fola Dci voIuu:atc:illa lamcn congrutn 



quia infantes non cam U.uS;b.!nt , fc-J ob pecca . 
tnm in Adamo commillu.n , cV 110 n dclrtnm 
pcr cxrenioniam illam, q iam Dcus ipf. confti- 
tueiar ilhs pro nccelfario remcdio ad eam remif- 
ibneiti; viidicitur b Legc gratix : N>ft quii >t- 



tia cit valdc probabtlis , qiam Ditius Thom.it 
tetigit tum qu.rft.62.. arf.;. ad l.tum quxft. 70. 
arr.4.«d a. quodfcilicct fub Lege, quando iani 
er.it popuhi» magis conionclus in vnam icii- 
gionein , opottuic vt magis cflct dctcruiin«um 

Sacra 



i 



uigitizeg Dy Kj( 



Difp* 9! VlruminLegefcript&ifjcJeoucrmtejteSticram. Seft. y 97 

Sacrarocntuin quam antc Lcgcm ; ac proinde tia in Circumcifiooe lallCm hoc modo } ac pro- 

probjbiliflimuin cft Dcum figtum illud, quod inde (upra dixi ccrtum omnino cfle, vcl hoc 

antea erat ad placitum hommum , dctcrui<naflc modo , vcl co qucm fedt. prxcedenri pofuimus, 

ad ipiam Circumcilioncm pto htdiis.ait pio- fujfle gratiam datam. 

inde illam vtilcm &i ncceiTarian. fuitlc pro par- Nunc Scciind6 dtco , uliquantulum yi- Httfmtmt;* 



ir ": r 



m 

Siun~.finifm 

timmmUUm 

pffmiti 



E*m itntt 



uulis iuftificandis. 

SECTIO Ul 

Ex0min*t*r breuiter qtutdam medi* fen- 

tentia. . 

P ATB» Suarcz ea diiputatione j. fedt. t» 
qu.inidam icntcntiam ptopbnit , quam etfi 
non omnino (equatur.non lamcn ab ea abhor- 
Kt } ea autcm eft, Circumcifioncm poruiiTe ef- 
fe vtilcm ad tcm fl|oncm originahs , fi tamcn 
prius inf mti non crat applicatum remcdiuro Lc- 
gis naiuM ; nam ipfa Circumctfio crat erara fi- 
gnum cxtetnum proteftatiuum Fidci; ac proin- 
deparcntcs, inquorarn voluntatc polituin crat 
cligerc fignum quod vcllcnt , poiucrum h.iud 
diibrc eligcre Circumotioncm pro ca proti fta- 
tione : quoj fi ante Circumcifionem applicui(*> 
fcnr , vt potcunt, aliud fignu.ni , iarn i. ircum* 
cifio pon vidtbatut vtilis. Hanc docltioam li- 
bcntcr ampUxus cft Cardinalis «dLiigo , vt vttl- 
quc fentcnti* aliqu:d tnbticrctiplaciicruiii cnim 
ctiam illi vcrba hxceioLKnY Patiis 'Suarcz ea 
fcdtione 1. Vtraaut iftart.m finttmi.irtim san- 
t<9 au£t»riiaiii poudere £T Utm prohtbilibits ni- 
titur fimdamemis , ttt mjiri mutttris tfft vi- 
deatur ^neuirum ,/i feri pottff 1 , ttttctrt , fti 
vtriqut aliauid concedere. Vude addit Catdi- 
nalis Lugo , Conabimur Pattcs & Concilia in 
"nam & candcm fcntentiam rcuocalre.t quam 
icuocatioliem in vnum cx intcgto pofuit Sna- 
rcz ; qui tamen re mature ponderata*: addidit 
non eftc fufficientem pro Augtiftino' & aliis. 
Igitur idem Suarcz fcdione 1. §. Rurftts vero, 
citca medairo , 6c Cardinalis Lugo fupra do- 
cent lodxos, ditlulilTc , ordinaric loquendo , rc- 
rocdinm Lcgis naturx vfquc ad diem Citcum- 
cifionis , eaque vnica cxremon ; a fatisfccille 
vtriquc obligatiani , ptxcepto fcilicctCiicum- 
Cifionis tk (aUitiinfantis ; ita vt fi antc voluif- 
fcnt applicarc remcdium Lcgis uaturx, antcc- 
tiam iultificaretur infans. luxta hanc ergofcn- 
tcntiam Circurocifio nullam penitus haboit < x 
(ua inftitutione vim iultiflcandi aut toLlcndi 
originale , fcd folum data eft in fignum cV cha« 
tadcrcm popoli luJaici ; videturquc id neccf- 
ftrio dicendom ad faluanda tcftitr.onia Patrum 
& Conciliorum : cum quotamcn ( inquiuht ) 



II 



iquar. - 

dcti in hac doarina media diuinaii finc funda- *fi"" ur J'"' 
rrtcnto. Si cnim politum crat m voluntate pa- 
rcntum ludcarorum quocumquc figno , v.g.bc- 
ncdtciiojK- , elcuationc manuum autaliomodo 
ptoteftati fuam Fidem , & infantem libcrare,vt 
quid quxfo , illi expe£b^(lcntad odtauuro dietn 
curo remcdio anima: , cum ficri facilliroc pof- 
fct , vt iplls non aducrtcntibus infans rrtorcre- 
tur repcnre , & m pcrpetuum pcrirct ? Cum s» ^/«1» m* 
crgo liuius fcmentix Audoics nulUnn penitus/iw'*"» ^u** 
habcant argumcnturo , quo pofitiuc probcnt 
eam dirationcm , nifi folum , quod abfolutc 'cirtJmtifit t 
pofuent ita ficri,n6nne longc mcl us nos difatr- 
rcmus.fi dixcrimtis , Potuit etiim facillm e,ft-a- 
uifllmc Sc loiigc fccurius illo alio modo ficrt 
faUis > ergo illo factum cft. Eo autem iplb 
quod ea dilatio remedij vfquc ad ott.nmm diem 
tcdditut roinus probabilis , pr» fcdl6 iam nec 
miuimo tcft.monio ex his , qux in fauotein 
Gitcumcifionis allata funt , Qmsfaccic Ui Au- , 
, itores poterunt. Quid autcm qnafo fuiftct eij 
iiatuialtas q: am in ipfa I etit.a paitvts accipc- 
re in vlnas mfantem, & Dco illum oftlttc/Ec- 
ce iam applicauun temcdium Legis naturx*, fi 
aliquialij fumptus faciendi aut graoes crreroo- 
nix fuilfent necciraria», polfa forte cum ali- 
quaptobabilitate dici » eos ludaios cxpcdtaiTe 
vfquc ad odf auum diem , vt ( ficut dici folct) 
vna fidclia dcalbarentur duos p*ictes,& Uiboti- 
bus fumptiburque parcercnt : atttiim pcr folam 
elcuatioticm manuum , per folas Uas firoilefve 
voces , k Giutias tibi Dittspro h»c filio ato , iU 
lum tiii confecro , &c iam fiiilVcnt fccuri de 
fjlutexterna illins j rcuCranon capio , quomo- 
do folule difcurrcndo poflimus caro dilatio- 
nem adlfroctc. In quo pundto Patet Suatcz 
probabiliusdifcuttit ; nam licet dixerit potuif- 
fe itaficri,non tamcn aflctiiit itafcmpcr radum 
elfe apud Iudxos : id qnod tamcn Cardinalis 
Lugo hiic duWitatione defcndit. 

Teaio* citca ^airirJern fententiam dico ( id >* 



quodfxpein aliismediis viisnotaui ) Sitcs di ^fj'^ 
ligcntet popJcremt , neutri penitos parti fieri * r ' 
fatispcr illam , ac proindcincuni cx intt gro in 



vtritifqnc oppofitx fcntentix argi mci.ta , dum 
intcndunf vtiique latisfacert ; .id quod i.unc 
clarcoflcndo. Pro. quo aductte hos Atidlores Vmrim finfm» 
dicctc, PatiV$r&ui aflerom Circomcifioncm 5 * rtt 
YaL-iflc ad dand^m gtatiam, locutos m lenm f AU .„ t ,M. 
optimc ftax, qu6d in Circumcifione & pct Cir- ijateriaii ,>cl n6n'dc Circucncifione quatcnus „ M ,„ cntu* 
cumcilionero paruuli iuftificarentut regulatitcr, ' ralis er^t.fcd 4 ' q«a|cnUs crat rcmcdium Legis *>[t«at. 
quia vnaeademqoe aclione fatisficbat prxce- natutx* , aliqs vct6 c coiumrio l^attfs , qui di- 

xcitttit iUarti mhil valuifte, locuios fuflc in 



pto Cttcumcifionis , & applicabaturrcmcdium 
Legis natutx : per quam fecundam partem pu- 
lant fc fatisfacere altcti opinioni ttibucnti Cit- 
cumcifiopi pcccati originalis rcroiirlonem. . 

Siurea eo citato loco poft pofitam hancfert- 
lcntiam fundamentum vnum vel alterum, quod 
amplcxus cft Cardinalis Lug© , addit. Vt dixi, 
hxc fcntentia vidctur clatitatrm quamdam 8c 
probabilitatem prx fe ferre vcrnm tanicn 
non eft , iuxta mentem Auguftini & Innocen- 
tij , &c. 

Bgo vei6 dico , Suppofito qn6d per rcme- 
dium Legis naturz fuerit ablatom originnle, 
non poffe in dubinm vctti quin data fuertt gra- 
jirriaga Tom. VI I, 



fenfii forroati-,hoccft,illam, quatcnus erat 
Circumcifio , non valoiiTc. Vbi ftatim noto 
aliarh dininatjotum in Uncfoluiionei Quoroo- 
do cnim fibi qitis pctfnadxbit onu-cs Pattes 
negantei lenuiiTc eumdem fcnfuro formalero, 
6c non aliquandoroatctialem ,ccontraiio vc- 
t6 orones aflirmantcs tcnuifle roatcrialem & 
non formalero ', quandoquidcm tam ille fcnftis 
furmaUs qiiam c contririo roaterialis , poflit 
e* fc virifqne propofitirtnibusadli'beri , & ve- 
16 vt infiadicetnus, contextus vcrbomm fx- 
pc rcquirat virumquc fcnfitm 

Iam etgo oftcndo dctctminati ncquaqiiara 

I Citia 

» ...» - 



'.C^V 



98 Rod. D! Arriaca Tradhtus De Sacranrnfu \n genere. 



r facufieri eis Pattibus ; fcV vcr6 uon fatisficri Au- 

F*ttH*tci<* guftino & Innocentio cft zdco claron>, vt ncque 

terum*M- )0 dubmm vcui poifit. Nam Atigoftintu & In- 

""noccntitis non foltim danc vnluatcm Grcumci- 
putnttum .. _ i _ t 

t*uf»iir*it uom, fcd ncceflartam omn:no tluro d:cunt umc 
Ctrtumtifir- fuifle ; at hanc necclfitatcm ncganc hi Auilto- 



qt:6d pofTim cqro ? qnis dixit fctitum rffe 
inutilc ad vcftitum , quia cx paivno pofi m 
induuunta f.icctc i & idcm eft in omr.ibus otn- 
nmo rcbus 0.02 non funi dcterminait) reqtiifitjs 
ad aliquem (fincrum , ft d hxc vcl illa fnlficic. 
Cum ctgo in fcr.t ntta horum At Qoruin fi- 
gtta cxterna proteftantja Ftdcro , c quorum 
numero vntim cr.u Circmvcriio , fucrtnr po- 
tcntia ad falutcro , prof c\u licct de quolibet 
mcr to d:ci poifit , qu6d non fuerit ne- 
ciflattum , non trtmeti vllo prorfus rnodo 
riici quod fueut Inatitc , vacuum , inane, 
&c t 

Hfnc atitem facile erir etridcnter cas duas* in- '4 
ftamias rciicerc ; & quidcm illa dc Vjcerege ant 1«?»*''* 
Frorcgc potiiis cft coiuca hos Auclorcs ; naro 



rcs racdij,& in prdinead illam non habct locum 
fctifus iiic matcrialis & id:nticus. Ambrollus 
etiam in ca cpiftola ucceflitatcm Circuracnio- 
n spotiit. Ilidotus 1 b. in Gencf. cap. 13. ciini 
codcm modo quo Augu!tini.s cxponat T« P*r- 
mmIhi , cuim, ekc ptribtt ; profcc"t6 ncccilitatcm 
adftrute. Grcgonus item Magiius airo f.uiatdi- 
fttuctionem intet patuulos poi ludxos & iu- 
dxos , & illis diuciftimTemcdium , his v. ro 
Circumctfioitcin aflignct , dubitari non po- 
ceft , unantffAc eflc conrra boS Aj)C~totes , qui 

xqualiter illud remcdium I 1. xis & aliis piofuif* polfet cocafu , Hic Prorcx cft inntilis ad fcren- *ntt»r. 
fe Sc nccclfarium fuifle dicur.t. Bemardilsiirm das Ickcs Etcleltafticas , aut ad cxcommttnican- 



oftcndendo hunc Procfficm 



«bci iffn fytttr* 



comparans Bapufmom cum titu Cir^umcifio- 
nis carod m ucctfJatatcm ponit . d idcni dtVo 
dc aliis Pacribus ; omnes euim ucccluc-tcm & 
caufitlitatcm pcric Circumcifionts in ren.cdium 
illud conccdunt. Quidquid vcto fit dc voce' 
nectflius , vtgeo manif.flc hanc impugnatio- 
ncm ex K<s quz paulo antc dixi , qoja ncc Icne 
cft in Patttbus verbura vtdere , quo dcnotenr 
cx Circumctfionis coniunCtione cum rcmcdio 
Legis naturx cam inflifuationcm cueni»3c;ctim- 
quc pro libitufuO potmtfent iadxt antc & poft 
iuos infmtcs iuftincaic ; quod vci6 iunxcraul 
vtmmOjUC , fuctii oimiiuo Cjfualc i q lomodo 
quarfoilli Parres taro ajJaiLer id Citcumcifionj 
fcmpcr tribuill"iu , nifi quia cam ncctfiati.nn 
iudicailuit /aut- cur ncc fcmcl cam pofuctnnt 
liiriiattoncm , Ntfifrtnt sppUcstH/tt iUti fuijT- 
fit rtmtdiutn Letis ntuurtt. |je Du o Thom;i 
non poteft etiaiti clfi: ratio dubitandi t*b dtCla 
fiipcrtus : idem cft de Httgoue Viflorino , dc 
Beda. &c.rrgo hi Aoctorcs lninimc ftrisfactunt 
Patrtbus airirmantibus.- , 

SecunJo urooftcndo* conrrario minus f rc 
fatisficere n<-garitibus , quia.m Suarij fic Car.ii- 
i ttn- nalis Uigo fcntentta licct Circumcifio nonfic- 
ttnH$ tx ritnecetiaria, ftittainen vtilis, & qtiidcm val- 
CMrd^ft i 3 ^» Parres illi vtiliratctn maximc negant, 
Lugif.ntiM. C3in dicunt vacoam , inanem, &c. Re-- 

114, fpondetoc hi Auclorcs , lntcUigfi>dum id dc 

Ckcumcifionaqua tali , L-n in fci.f/ fonnali ; fi- 
corpotcft dici , Mufica cft inutilisad gutiam 
caufmdam , cum tamcn , fi quis cantet abfolu- 
tioncm , aut formam Baptifmi , illa mufica fit 
vtilis ; quia ibi mufica & voces illx non funt 
qnid diflinclum ; voees autcm vules funt ad 
caufm l.tm gratia-.n : lim;!jrer , fi quis fit fimu 
Prorcx Noapotitamu & Atchicpi'."copt)$, potcft 
dici ,Prorcx icHM liscft -\i escommunicandum, 
cum tatrieii illcidcm qua Archirpifcopus pof- 
fit excomm inicarc.His duabus initaritits putant 
fe.rem matuf ftc dcclarare : r)oidquid dc illis fir, 
de qtiibus ftatim , ego loco .llauurt adducarit in 



>3 

AttumtM- 



lmttnttM 
ttntrs (j>- 
fittntiMm. 



dum, fcd pottus abfolwc $c fimplicitcr con- 
tratium CtT.t vcrum i qut aiitcm diccrer abflra- 
hcndvab hoc in diu-.uuu.^rcrex efl inc*pMX,&:c. 
■ loqtterctur iai» iuxta ocdinaciam phrafun , non 
de hoc qui cft fimul Archtcpifcopus, fcd de alio 
qui purc tftct Prorex. Atgumctjtor iam hinc 
.mamfcflc : Patrcs locuci fuut dc indiuiduis, vc 
lli. dicam , Citcunicifioinbus , v. g. de Circmn- 
c fione Ifaac ,de Cifcumcifionc Moyfis , & de 
omnibus qux funt f.i£tx , illas dtctmt non ha- 
bu ifi- vtilnaicm , ncc cot>duxiflc ad falutcm, 
fuiflc vjuium clcmcnrum, &c. hoc autcm iuxta 
hos AnAoLCStft plaitc filfum , qtna reuera ill.c 
omnes cautarunt gratiam , fucte plenx, tVc.Vr- vt i.r*tnr 
geo id , St cgodicctcm, Mapptuus Baiberinus r " 
cft incapax adejtcommuuicaudum , diccrem fal- 
fitTtmtun, tfto iti fcnfufortuali qua Mnpphxus, 
ntfi cflet P.ipa, nihil poflct. Et vcio 1 1C lubet 
tocum ,quodidtm CarJiDalis d.'t it ca difpur. 5. 
num. 16, contta cos , qui Pau b :s ixgantibus 
Circumcmoni vim cattfandi gtatjatn rcfpondenc 
eam Circumcifior.cm folum fuiiTc conditioncm 
ad gratiaro ; couira hanc enim rcfpor.fionem ar- 
gtiir.cutatur illc fic 1 Si attcndamn fincetc ad 
vcrba cfcmentem Conciliorum & Patrum ,a!t- 
quid plus vidcnttir jiucndifTc ; quia qt:od atti» 
nct ad fiifcipienti-.im vtilitatem , panmi etiain 
rcfjrt , qttod Circumcifio pet ivodum condi. 
tionis , &c. Vn-ic Hoct ntinnm non folitm ex- 
clufit oittMtn caufilitaiem phvftcam & mota- 
lcm ab illis Sact.imcntis , fcd orrmcm etiam 
prorfus vtilitatem. Hxc qux ibi tradir Cardiiva- 
Iis eodem modo hic probant contra ipfum,non 
dcbuillc dari graciam pcr Circumcifioncm non 
folum cx ncceflltatc , fcd nec matciialiict ; quia 
I . ego Cfiam diccrcm, Pcraccidcns cft qttoad vci- 
ijtatem fufcipicntis , qu6d materialiter , vcl 
qnod formalitcc cat.fiucrit gt.itiam » fi tamcn 
re ipfa abfoltuc eam caufuut. Alteta inftan- simWtmJf 
tja de mulica ctiam non vrgct, qtiia efto tiMtnttfr* 
mnficafit vox.indinidtta cflcntial;tcr acura, gra- r '/«"'« r - 
yis , mcdia , &c homincs tamcn moraliter ap- 



Conttarium milje. Etcnim co qu6d cgo llim pre^ifndtint muficam per modum accidentis 
cxtingricre dmumfviuc fititn vel aqtia , vel viilo, Ripcdd 



vocts.ac proindc d;cunt illud acci- 
vcl ccrcuifia , qnis qtixfo vnquam aofolutc in dcns clTc inutile ad ulntCQ). At in Circtimci- 
comtriuni fcrmone dixit , Vinum eft vnut:lc,cft . fionc iuxta hanc fi ntentiam alitcr fe rcs habcr; 
vaanmvelcmenMm , inanc , &c. ad cxtinguen- ca enim non apprehenditur vt accidcns , fcd 
davn firimridem dico de carnibus , panc, &aliis , apptchend.tirr vt vna fpccics , fcu vt vnum in- 



'F 



cibis: Idero dico dc oculis iqtiis enim dixitdex* 
Ccum ocnlum clll- inutilem ad videndum, qoan- 
tumttis fine tllo poffiin finiftro vidcre ? quis di- 
xit mulum cifc itiutilctn ad facicudura iter c6 



dittiduum fignuin extcrnum prt>:c(tans Fidem 
d.ftincTnmquc ab alio etiam figno prote- 
ftante Fidcm : ficut panis apptch ndituc vc 
vnutn- iudiuiduum potcns liiftcutaie , Sc ap- 

ptchendituc 



Digjtized by.Google 



» 



-»•* 



Difp<j. ytrumw/tatalafiitUoright.ycfietint Sacrem.. Se&4? 59 

|>rchcnd"itur vt diftinctum I carnc. Vnde ficut fic de czplicatioue Patrum.rcbbitur m candcni t<*?t,p>«ih 
quando quis cligcns carnem prxpanc , autcV* foh.tioncin j n.wi cum rxprcisc dicat , iaiiwu Cj'J.1»*/»* 

contrat.u, pjiKtn pr* cainead fultcntjiioncm, aliquai.do , 6V tanqnam temeuii.m icgu n.ttu- ; *•*' " iui * 

Uon potcft dici.qudJniillam vtilitatcm rwbttciit rae , pcr Circumrilionem f-illc caulaiam gra- 

ez co pjnc , efto ahundc potucrit fc fultuitarc, tiam; dcbct czplicaie, quomoJo illjd ruiic* 

ita qui vfu$ cll inJiuiduo figno Circumcifioms djum d.tarur vacuum , &c. hoc auttm iplc fo- 

loco alterius ngni , li tamtn p. r illud obtmuic lum explicat pcrjcam caufalitatcm qtWkm iaro * 
faluterofvt rcjcta obtmuit .non poteft ahioJutf tciic;r. 

dici , nullam vtil t.iicm hubuiilccxc^ Cicun»- a^uartd a",j dicunt in Citcumcifione fuiiTe tf 

cifionc A.IJecu.tm , in jpla indiuidua.,. ufi. datamgrauamrnon proptcr illam , fca* prpfrcr 2n* Tt *fc* 

ca non poifc abfolutc fmc liipitationc dcnotau- aciuro i-Vdei qui i» co mtcrucmcbat : prcT^oo "'" 

doeam muiicam dici , Hxc mufica nnllam ad» majgis czpltcando rccufrunt hi au pra uifioncm 

fcrt vtilitarnn ad f.hu.em-..fi fuppbnanwir pcc L»ei pcr &yc$nam roadiaro . & ad ncfcio quas 

dati jk| fdf l lh4 ^| P afoirt,,u * 4 , ^ ut,j »* • ' <Newmiau«ftM arca.ius numcto Cncutuci- 

neroj -crgo ciim iam oftcnttcnm Pattci.cJcCon- ,fioncs; vti m fmuii agcrucs Jc conititutiuo Sa- * 

cilu, ctiain ayntia ^Ui»iiHo k tic*e^tircum- "* cranicntl dutojus ab. lifdcm Rcccntionbus U- 

cifione quc fuit cxcrcita ir» lfaac, lafcdbi , Moy miurarn^ttioi.cro Uci ad has numcto mtcn- 

fe, &c. dixilic, eairV Hon hxbuilf- vilajMiiJita". '« dnes prcnfjs pcr icientia.n mtdiam. Non cft 

tcm j ptofectd itrm conim propt^irfafks non anlmjus-contra hos itciiim aguc ,'quia ez tcr- 

funt capaccs veritatis abfolutcjndlata: : ficft rhmfe appaieCcus ab iu ilia fi,icotiamcdia,& ImC 

falsd af quis dicerj. t , Hvc mimca nou clt «u- nccl ilti ■>tc m ^tc , mll.rutioncm Du fc cxtcu- 

hi vtil.s al lalutcm. Ucniquo» , qudqjid 'iit' *«i(f. ad ouiuts Citcumuliooct , fi ponctcniurj 

dcvnaal av« mrtjuttola mirtori* momcntijuan htVc irg.j fitn&o nurk* tcl CCo iiidriciickurdci* * 

cit ca cxplicatio in orJinano modo loqurnlr clt..o\, quia oo fij.jit. orcuiacidcntrs data 

, vfurpata rneiquc polfufriiis omnibus illis Patty fuci t giaria, |iuc ob Ciicunuifiopcrn) piofccid 

" ■bus um violentum mod nn loqucndi tnbucte, fi h <c iyit ncccldtia vt darctur ca gtatu , non 

maxiniccum f.icillin)um in iWis fuitTct fe dftlj- vulctu» polll dici ioiitilif-, vacua, &c. vt a P»u- 

p'r m''dlm rJrc vnico wM bo ,fi %o fcnfu huius AuftoiiJ Jo flc Pauibtis dicuur. ; , 

" fiamium ftM&W loc»»- Conrtepcrgo, quod fupv 'dixi, ,. Vnd.c ctiarn rcuciuntur illi^ui Qtiiritd difTc- 

mtmiri pttri ncutri patti (unfun p*ct hanc quafi r incdiatn jrxntiam in;^oconrtituunt , q- dd i>. itn „.■„ BHtr. 

!*.!'■ v.am. , . * ct.i.ul • [.; caufcnt gtatiam cz opctc oprrato, -S e ' 

t antiqua vctd cxopcre opcfantis \ vcl tationc 

SECT IO IV.,. F.d« citcumcd cmis : id quod maXitT.c dcfcn- .^L, s4.m- 

v * * L. U * dii Bclljrminus' : r:iiciuntu\ mquaro , quia fi mtnlm M tf- 
WtffimMnr Mrgttmentit cftfr* nfiftam, ( v"r uorocdiatc dizimiis) ipfa aihiahs Circum- riinr. 

jentcntuun. .*\- clfio crat ne.cetiatia ad cfTcdus Ulos graria* , inj- 

- " Md^sbcnc du : 1 egena , vacua , inutilis , &c. 

,g fVEsj^t «*pli<are tcftimdnia quas p.ro fiu» iirtcrnn cx opcrc opcrato , ftue ex opctc 

y 4r U njfin A \ : negante adduxiin s iccb i. fcr qui- opcrantis lit Jicchijjl cdncurtilJe. ' r . 

ftnti ad.it- dem Carouialis Lugo ttfii«.4cx*JtticrGs folu-. ' *o .ilij putaut Cucumcifioncm non fuif- J 

ftimtnt» P«- ti onc $ tniacrfalesptoomnrbustcftimomisquas fc p^m.uid,iiiltitutaro pro rcmedio otiginalis, 

*™™ t ™* m *" fusc impugnat fccttone i.5< nos brcuillitnc tan- fcd ad dirtinctionero popuh luJVici , idepque 

trimm fitm. getnus. Pritna eft ,q*udd Patrcs & Concilia lo- dicf vacuoin ebmcBtwtn. Scd & hxc reiicimf» - 

th nuS*. . quantur dc foUs Sacramcfitis Legis fcriptj iCir- quia fi hibcbafcam Ktihjatem ;iuft ficaodi , vn- 

cumcifio autern fit Legis naturae fiib Abiaha,- . tkcbmque caillt ptoucntilet , fiuc cx pnmaria 

me inftituu. Vnim cdm Partes (c Paulus lo- inltitutionc , fitic- cz fccundana , profvcld isrn 

quanturejcprcfsc de Circnmcilionc, nonpoteft no0 potcrat dici cgtnuro vactiumque inllra- 

ea folutio vniuetfaUtet habcrc Jocum. , 'mcntuoik ' I od valdc vtilc tk nrcellotium. ' 

XtVtitut fi~ Securidd alij dirtvtcntiatn ctfnftituunt in co, Hi funl lolutionts quae. adhibcntut com. '* 

*»»**. qudd noftra Sacumcnta caufcnt phyiicc gra- nnmitct Mihi resfacilfdt vidctut , fi diiigcn- Ex * m 

tiam, antiqua v«6 folum moralitct. Vcrym £c tcr tnfpictamus mcntcro Apoltoli Pauli dum ^"'c,,^^ 

bxc falfuro fupponit ; ( de quo infij j.) & co de" Circurnctfunc Igcutus crt ; inde euitn quic^ 

_<*ato non ert adrem t quia eo ipfo qudd mota- "Ipfc intcndcm tradcte' ad tcro *notltam clare ^ 

, v litcr caufaucrit gratiaoa , non pouft dict inuti- cblligctui \ erpjicabunttw ctiam I'attcs tc Con- ** 

lis » vacua , cVc. Vndc cfto noltra opera in gra- «iha , qnx rnatrmi videntut imitata Tocutionem . 

tia facla folmn rnoraljtcr fmt caufa augmcnti Apoftoli. Pro quo ftippono Paulum maiori 

1 gratix, non polfiint dici vacua,ior.nia.8cC. ez *patte"t"cciflc cfcmpatattoncro inttr ludxos • 

Ttrti» (ttm» Tcrtid aUj-dicunt CitaihKiliopcm npn. fuif^ & intct iocitcurncitXis , iaeoque dwiffe , ^WGafat.j&V» 

t . fe caulara ricc quidcln moralem ,. fcrl iolum *m<A'itu b*ki}.> joid dmptims vdet Circumei- 

- conditiooero finequanon,, noftra Vnd Sacta- y5*»? dftifte itero , Apud Dtun iiufdcm rtttie. Kom 10> 

roenta effe caufas moiak-4 \ ycl ( vt alij dicunt ; nU fwfft tf Iudmum & CentUem , Grtcum & 

Circurucifiohem non contiquirtc gratiam, ficut .. Bvrhnrum. Quibus vctbis hand dubic Apo- 
earo contioent noftra Sacramenu , qux funt* ftc/fcrs non intcn Jit c contrarto docere , Cir» 

aclior.cs Chrifti. Hani Coiutioncro rciicit Car- cumcifioncm fuilfc miiioris vtilitatis quairt 

dinalis Logo vcrbis qux feclione ptxceicnti . pt.epptiunv i fed pflte putq docet non fuille 

retulimus, &inipfutn tetotfimus , hic tamen maiotisiu ordine ad fuutcm , fcd.folum fuif- 

habeni locuro ; ait etgo in ordine ad Pattuon le vCiltoretn in ordine ad tr^diridnein eloquio- 

intentutn, Sc ad explfcand-iro inanirotero & va- rum Dei. Vnde infero" , Vti non ncgauii Pau- 

cuitatcm Citcurocilionis , parum eflc qudd pet " Uts illis verbis Ccmibus feu" pratputio rcmc- 

inodutn conditionis, vel pcr modum cattfx at- ditim contra originale peccaturo 10 patuulis.iu 

tulerit gratiam. Vcrunfhic Attctdr, quidquid nec negalte Citcurocifiopero aptid Jaidxos ha- 

Arrut£*T>m.riI. I a bjiffe 



*rr,u *t,. 



ioo RoD. de Arriaca Traftatus De S&cnmtntis ingenere. 

buiffc cam vini, fcJ foliim docmlfc.Iudxos cit- omnino cam caufant , illa vcto oninia non cart*. 

curocifos nihil habcrc quod glonarentur , Sc fabant , fcd vntm tar.timi cx illis , & hoc qui- 

quod alioscontemncrent, &c. nifi raiionc elo- dem in folis mfanttbus. Ei vci6 hanc fciuno- 

qutotum fibi tradiiorum , quia qmJqnid ipfi ncm tcucntut adhibrrc huic loco omncs, ctiam 
prr Circumcifioncm lubcrc pottrant pio C.lu- Aduerf nj ( vno c*c*.pto Pattc Vafqiicrjquia 

t xictna, alij habcre ctiam potr.tnt pcr pr«- rum omncs admittant illud remcdmm , quod 

Mr txfliiM putiumi Vndcad mcntctn ludxotutn , qma in -f itin Lcgcnanrx pro pcccato orig'iuJi , fuif- 

tur. Circumcifionc qua tali , & vt dmcifa a pra-pu- Ye vemro ac piopr.um Sacramrmuro , & perfe- 

tio , puubant ciic nugnam vtihiatmi ijio l.<iu- nerafie in Lcge fotipta.cafu quo Circumcifio ad 

tc.mentu poiuit dttcce Paulus eam t«te cgr- id dicarnr vnlorem nujiun habuiifc ; profec*t6 

num vacuumque ui&tumehturn , & nulumlia- fub illa vniuctfnlt aiTcrtione, Sacramtnt* anti- 

buific vtilitatcm : etfi cntm al quaro habctcr, *jua> ctiam inchid.batut Sacramentum ilhid in 

non tamcn ita , vt Ga.ios non tircnmciQ non Lcgc quidcm tuturx inftitutum , durans ta- 

habercnt eandcm : vtifi qu.s gl i i qua- nun a.i Legcm fir piiir.. Ciim crgo Florcnti- 

fi in (bla fua patna cfict vtuuiu , cv flHa cn pa-. num non loquatur iit patticulati de Circumci- 

tiiaaj fwundas vuas habcrct vim , mern6 ilH fionc , liJ de ooyubtis Saaamcntis antiquis, 

fbli dict pollct \ Qmd glortaru , «vtl tfuid te videtur n g^tfc ctiam illud Sacramcntum a . 

i«(7<tj i /«4 patria <jua t*iii , & vt a rclicjuit Circumoific.tic diftimtum rautafle gratiam. Iam 

dinerfa , n»llam kabct vtditatem $ <juia- nibil autcm dixi hoc cllc contranum hts oranibus 

fpecialt adfert , yitad ajuaiirer aita non ad- Aufiotibus s opo'*Ct crgo vt ilii obic&ioni om- , 

ferant. Ccttom cmm ilt m. tctiam glorifhdi ncs- ttfpondcat,t , Conctlrum non dc vno illo 

coram aliis prpptic clfc itijq I in quo cacedk. S.tcr.imcrito, fd-dc tota aggregatione locutura: 

ahos : iu co cn m , qub wi omntbus aitis par, & idem dko da Tridcntii.o. 

p:i«o gloriatur : iicmo cnim tQiam aiiis glo- Quod dc Philonc & lofepho dicitur non vr- 10 

riatui ic tlic horomcra, qtn.t v \: ilii fomut t',io- gct , quia ilh loqucbantur intct Gcntiies , qui f f .f^ K _ 

riatur fc c(lc nobi.101 Jtcm , flic. Me- btis matctia peccati origmali» nota non eratj pi,;,»"'^ 

ritd crgo Apo tolos m ot inc ad cam vantfli- idcc» ngluempt eam (pccjahm vtihtatem ttade- ttfi/iL 

tnam ludaroiutn gloriationcm dixn Cittumct- \c. Fortalle etiam Dcus iain cam cxigtum no- 

fioneni nihil.tlll- , vacuam tlfc; qtiia lictfha- . ritiaiuo qur antca Fttetat in Itidffjsde peccato 

bcit-t vtilitatcs , ilUian.cn non.tiaiu m tcrta, ori"inali & rcmcdio illius fiue pcr Circumcifio- 

gloriatonis s quia ctficm vtiiiptcs lcbebat luiu.fiuc pcr aliud Sac ramcntum r abllulerat 

pr.tptitiuni ; ac prcunde vt cni rjws cUtKrrui, abeis. Dciiiqtie auflotitas negatlua non rtul- . 

nujiarn oronlrto hib^bat vtiUtatcm , fcd vt erat tuin vrgei in pra.!cnti. 

&4cr«mcat«tn communc cum kicramenio *.jo- AJ r.niottcs.fcu congruenrias, clnx pro con- x^tittut 

rum ; pcrquod tafflcn mg ..t.n 1II1 ta \ ti.u.is, trana iEenientia adducuntut , ^ c ^^^^P^2Iw«iwSfc 

qtiaraluti Sacnfflenroconticincou:. dco vno v^rbo,Fruftta ratiombtis agi in iis qur p rt ff „„ t * 

• a Hxc mihi vidcttil clfe gcnuma Paoli tx- Deuspto ftto iibiiu poitiit hoc vcl illo n.odor^ ftmntu 

plicatio , qi ii , vt d;xi , maxwne ,agtt de coni- difponrre. Spccir.iiro tau cn dicb, Vti Dcus Cir- aHatk. 

piratione cuai pr.vputio • & dc oc^efionc glo- ctimcillonehi jno folis yins inftituit , itactiain jtMnm 

n.itiotiis .ipud ludaos j vtillavctba dcnoui.t: voluific vt pct illam illi fuJi iuft:ficarentur j pro a ., fI-i /, 

Rom. j. & i Mulntm pe, amnetn tne- fcmjnis vct6 rcliq-tilll- rcmcdumi Lcgis natuia :/ »,.»/, fuit 

Uum , ynia credita fnnt iliii tioqnia Dci, N. n eodem-tno.lo rrfnonJcnduro eft ad alteratn ra r ■ tJuim 

dixit , Qnid h>i%et Circumcifio ; ftd dixit, Qnid tionem dc his qui non crant cx fctnine Abrahx. ^l* 

atnf lim babeo tjuam prapwtui.i ? ergo non nc- Ad vrtiaro , q'iod antc oc^taiiam dicm non po- 

gar , vt dixi , vtihtntcm coninumem i nccabfo- tirant cticumcidi , vnde qui ante illam dierri 

lutc v.icuam ditit, ftd pra: a! is nihti plns illam rnorjcbantur , vidcbantnr cxclffi a falute , re- 

habtaUc. Et quoad Pauluni fatis. lam hinc di- (pondent nonnulli , in cafu nctcflSratjs potuif- 

co , n.ultos cx Patribus citaris pro (.ntcntia uc- 'ic^ciiius circumcidi. Scd qttidquid fit dc hac 

gantc m codcm planc finfu lavtitus, t?c non nifi fblntione , qox foriaiTc* inic habct difficulta- 

oritnern fpcci.ilcm vrilifarem ptarpuito ne- tem , qu6d tunc ptr Circumcifionero , vtpotc 

Crruniufi* B 1 *^- A ' '° Secundo , ailiq os tx lilis lotiitos fatis graticm , accclcratetur potiiis mors irifanti, 

infanbm dc CiitUiiic.fitinc vt coll .t.i Abi.ihamo iam jdeoqne n-.inus cflet ,adh bcnda , facihus te- 

«w*M"^'jtadulto,iios autcm dtttmtis adultts cam noncoti-' fpondcmr , potuillc tunc applicaii 

'J*^ "'"^rtililfe gratiam , ftd ihfaniibiis. lu tuftinuil Lcgis naturx. Ad htlioriam «ic liis qi 

"luiinli * M-irtyt primo lo. o citarxisrlocus itcm ciut cm, Hraginra annos in dcfctto non funt 

qtiodicit Dctim dcdijlc C tc mafjoncrrf hou vt fufi-.ctt rcfponfio Diui Ti omx,qu6d nullus cx 

confiunm.uticem iuftfti r,fcd in I gnutn,hon, clt j!|i & fucrit n.oriuus autc Circumcifionem t quia 

:-.ircm qtiia fciifus ilhul vi.ictiu cllc longo, fo|rilli , qui vfus rationis capaccs exicront cx . 

a!ius,hoc cft , l"cns n&iwkd.t Circumuho- jt^ypto, inotttn-funt in dcftito. FottaHc ctiam 

ncm , qt'afi dla coH.litticrct conftimmattmt li;t- difpenfauit cum illis Pcus , vt vtcicntur rcme- 

Uini iurtiiix : adhut cniffl cx illa af cnJtnJum cho Legis lututx, vti in rafu ncctflitatjs. Con- CtnrlttJirtr, 

trat ad altiorcm ftatum , id ttt nofirum gratt^. c tnJ 0 crgo, longt* pcobabilnM cllc pcr Circum- jj^lTLg. 

Solus Chryfoitomus videtur cxplitat oncm cifioncm datam fu ifr gtatiam iuttitiribtK : de ,i*'*^, r c,"r- 

non pati j at cius audontas non przportdcrat adultis , curo non h..bcamtis vllum fundamcn-. t nn.c,fi »«•, 

Aiigiill.no t?c ahi>, q- os ptb noftia fcnuntia in tum id affcrcndi , fatiiis n>gatur. Ei-faits dt tota mn ■va» 

contrarium addi.xiiDiis. hac quxflionc. , ", »4*hn> 

tvtliratur Ad Concilium Flbrentinum dicimus , illud . • '■*>'* 
cantilmm vniucrfilitct locutum dc ominbtis Sacramcntis '. 
¥l»rmi»u*.iniit]ti'u , ideoqne mcritillnnc dixitfc , illa \V- ' * 
nofiris irf hoc dtrf.Tre , quod noftra gratiam 
caufcnt , illa vcro uon : ctcnim noftra omnia 

SECTIO 



giti2ed by Google 



• ■ . . . . * 

- 

Difp. VtruminLege fcri^tA (^rc.dtbttenr.t effc Sitcram. Sc&.J. *o* 



11 



7)t>l ■ ■ ■ ■ 



Utt 



SECTIO V. 

Pftwn Lrgc gr*ti* Acbuerint effcStcr*- 
mcnta > CT ;//* Jinti 

• 

DVplicitcr porcft vfurpnri vcibum illud 
dtbutrint ; vcl vt dcnotet nCccflitatcm fim- 
plicitcr ac abfolutc , quafi aliud nou potucrjt 
Dc is faccre quam Sacramcnta inftitucre ; auc 
qiiaii homo non potuerit rcdimi nifi pcr illa; 
Bc in hoc fcnfu ccrrum videtur eflc , non fuilfc 
vllum dcbitum circa cJtiftcntiam Sactamcnto- 
rum ctiam in Lcgc gratix, quia data iam rcdcm- 
ptione per Cbnftum potuit Dcus nobispcrf: 1 
$4trrjmtntM ctifliinc cam applicarc (ine vllis Saciamcntis, 
»« Ut* f*' pr.cisc Jando nob;s atixilia gratix adbene^ope- 
randum , & giatiam 'fupcrnaturalcm pcr opcra, 
nnlloinftituto Sactamcnto coufcicnre gratiam 
cx opete operato. Alter crgo ia dtbntrlnt rjjf 
Sacr*ment* vfurpatiir pro deccntia, , conucnien- 
^m n, r,- cia & vtilua:e. In quo (cnfuctiam cit extraccm- 
ttjfim, i 'o trou.ifiam , debuifU cffe Sacramcnta in Lcgc 
fmtt ,<: i.:h- g, Jt1JC . fimtxnim illa honeftiflima, funt conuc- 
nic-ntiflimi , funt vtiliflima : dc quo non eft ne. 
ccllem nobis cx propofito agere , qiiia res cft 
inter Catholicos omninocetta. -Suntcuiro & 
a&toncs in cuhum& laudcm Dciinftiiuix.idio- 
quc honcftiflimx fuuc, vttlflimx rationc gracix 
quam in nobis caufant : dc qua infra. Varix 
rationes congrocntix congctuntur in prarfcnti 
qux vtdcri pollunt apud Suarcz , Valqtuz & 
Cardinalem Lugo. Ciica excclleiuiam vi.ro no- 
ftrorum Sacrameniorum fupfa antiqua non cft 
cur immoremur.cum anriqua folum fucrint vm- 
bra noftrorum , flc verd (exccpta Circumcilio- 
nc) nulium cx eis caufaucrit grariam ; quam ta- 
mcn omnia noftra caufant in cxcellcnti gtadu: 
d.equo infti. Alias exccllcnrias irtuenies coiigc- 
ftas apud Patrem Suarezdtfpur.6.Tcdr.i. 

Dc numero veto noltrorum Sacramehtorum 
conftatexConciliis contrahtreticos huiustcm- 
poris ca eflc fcptem , qua: fpecialiter fuis in lo- 
iHituimn- cis explicandaenmt.Potcft tamcn tn conttariifrn 
tr* ftyt-M. OD ij c i . Sumptio Euchariftixcft Sacramcntum, 
ru,m •••»''''- &qu jdemdilmiaumab ipfa EvK:hariltia ; ergo 
mmt rmm '""t o£to Sacramcnta. Hxcetici., qui Encha- 
«6 riftiam in vfu conftituunt , dicent illum (oliiin 



ctir oc ga- 



6m 



fignificari nomine Encharifti.v ; ftd quia Tri- 
dcntimim Seflionc ij. cap. 4. definioir , pwll 
confccrationem dan vcrum Sacramcntum, obic- 
clio habet dirficultatcm. Aliqui Catholici nc- 
gant fumptioncm clfe Sicramcntum .ne.cogan 



tur admicterc o£to. Scd hoc ipfum obicAio in- lU ant idcin Sacramcntum 



tcndir. Vndc opottet darc rationem 
tur antecedcns , vcl diftinguctc coi.fcqi Cu5. Vr- 
gco; namfi hacratio quiJquam valtrct, ptb- 
barct fpccies vini confccratas i.on cilc Sai.ta- 
mentum i quia, Tridcntmum dt lioftia m Ahatl 
fcruata loqncns dicit cllc Sactamcntum, cflo ibi 
non firft fpccies vini : etgo cx eo n odoloqucn- 
di Conohj uihil mfcrcm de fumpnonc. . 

l'ro tef^onfione aducrto , duo diftincla poflp 
in prxicnticoutrouctti : vnum , An fumpno (it 
partialc Sactamcr.tum , tcu pats intcgtalis auc 
cflcncialis Sacramenti Euchatiftix ? altcium.Aa 
ita iit Sacramentum , vt fit omnino diftin&um 
a Sacramcnto cx fpcciebus & Chrifto ft:b cis 
coiucnto rcfultantc , ita vt cfliciat nunicruru 
oclauum Saciamcntotum 1 Prinmm n; n&um uthrAtu? 
non pcitinet huc, fed infrain matcnade Eucha- a ftuli*, 
riftia difcotitur ijquia nunc prxcisc quxnraus, 
Vciu,.i (intofto Sacrartienta in er fc d.ftu.da? 
Vtium autem ahquod illotum habcat partcs 
intcgrantcs , incjuatum qualibct falucmt dcno- 
minatio cins Sacramcnti ? non fpc<ftat huc.Vnde A fimili /» 
obitcc rcfpondctui obicdioni altcri„qu.t cx Sa- Ord^bn, 
cramcnto OrJmis potei.it dcfumi, in quofunt 
miniu um tiia pattialia S.uramcnta , SubJiaco- 
natuf , Diaconatus &. Picsbytciaiusqi.x tamcn 

• vnum (implicitct conftituunt ^aciameutum Oc- 
dihis.. Dixi minirmW cflc tria , quia iam non 
d.fputo, Anquatuor minofcs Ordincs Sc orima 
tonfura fintvcra Sacramcnta' j ( de qno infra ; ) 

• fi enim dicamiis cflc . rcfpondcndum cft vti dc 
Diaconatu & Subdiaconatu immcdiatc diximus 
cifc pattes intcgralcs. Et hxccirca piimum du- 

bium. . . y c- 

Srcimdtimdubium, An ita fumptio ht Sacta- 

meiuum vt conftftuat planc diftinftum Sacta- 

mentum a icliquis fcptcm , idcoque flnt oc>o Sa- 

cnmcnta, pctttneimagis proptic huc ; qnia ta- 

mcn infta probaturi" fumus hi materia dc Eu- 

• chatift:a omnino illum vfum clfc cuam cxtfa 
rationcm Saciamenti, nolo hac de rc f ifius hic 
agcie. llhdbreuiicrdico. Etli fottaflc pi.fliut 
excogitari aLqux ratior.es piobabilcs,vt dicamus 
illam eflip pA^cm jntcgrantcm Sacramrnti ex 
fp.ccicbus coiutrcratis conftituti , (eu quod ex 
fpecicb.iscVfuraptioBe conilituaiur Vnum Sa- 
cramentum Euchatiflii.vt tamcn dicatut confti- 
t-ere diueifuro pbne Sacramentum.nullum efle 
fnndamcntum, cum ea fumptio non nifi rationc 
fpecicrum caufctgratiam; carnquc Ggnificct : ac 
proihde nbn poifctomninodiucrfuro Sactarrcn- 
tum couflituerc. Scddc hoc mc vidc infii , vfci 
etiamagcmus , quo pavio binx fpccics confu- 



1 • 



DISPVTATIO DECIMA» 



De caufJitatc morali nofkoiuntSAcrammorum in gratiam. 




SVBSKCTIO 1 
Ghutdam fupfonuntiir. 

R 1 m o , I Theologis agnofci 
duplicem modum caufandigra- 
tiamjvnus cft et op^e operato, 
altcr ex opcre opcrantis. Quo- 
moJo auicm intcr fe duo hi rao- 
ArrUi* Tom. VII. 



di caufandi d-ffcnnt , difputant ftise Aucuores 
Res autem cft mcoiudiciofacilis- Gratwmcrgo 
caufiri cx opcre oper.uo dictmt aliqui eirc , cam 
d.iri a Dco ad ptitci.tiam.alicuuis opcus ,11011 
aua cil meritnriuqi aut borium in fc.fcd pUnc m 
dcpcrd.ntcrabcJ boritatc. Vti dc factodamr 
araiiip icro dum b.^t z nu propter aclmncm 
3U Bapt:fmi,noli qua in (e cfl bona5c meritoiu; 
nampuer tunc nuHrusmcriti cft capax ; cx par- 



V 

tum cmfttt 
tx ttftri . ; , ■ 
r*tt: ■ 



■r- 



fjigitKed by Google 



10t RoD. DE ArriaGa Trachtus De Sacramehth ingenere. \ ^ 

teautem baptixantis non rcqnititur ctiam vl- ob bonum opos opcrantis , clio lit fupia cxl- 

lum rneritum i datur ergo ad pu.fciitiam iliius gentiam illuis, non poflimt hic admmtte opus 

Biptifmi vtpur*condu onis , id cft ,cxupeic opiratcmi , n.fi dtcaot ptoptct ipiam actt.J. ■ m 

< p, «iV#x«M-'°P erato : ^ ar ' vcro cX opcie opctantis cft dati fnottcm , qoa,- in fc nutium hjbci mer.tum, vi- 

rt tftraniii. taxionc boniuiis 6i valons ipfius opetis., quod tta voluin.ucut inteiioic-m d.iri aiiguos gtadui 

djcitur caulallc gratiam. Vti quando quiscli- gratia: iq.i. alioqinn iioiwUkiuui, Iinou fuif- 

cit aclum charitJtisconJignurn gratia vt fex, Sc kt i .vjca u ipfa ca cXtcriu.f iiiois.rcliH.clu cmm 

ea illi infunditur, darur giaiiailiacxopeieopc- harusaugiienci rcciifmm. dit.tct u.ois illacau- 

• rancis. lu Vafqucz , & Gardinalis Lugo itla fa cx opuc opciatu.illt d cn m augir.entum nou 

difput. j. hic vcro difpot. 4. icci.t. Hxc.cxpli- 'rcfpoitdct ylii proifus mciico. Kt ita cenlet Car- c M j. 

catio valdc eft^probabihs , inchiditque ca om . d nalts L igo d'fput.4. fedt.i.Fgo qiiiJcm hafic L»%t(ut,, H . 

nia qtix de facio dicontur caoiarc gratiaui cx foljt:on.m fuiru .^m ili.nam usdtco , fi vetum 4t V* M *\- 

opctc opcfato , & ix opctc opcranti>. Fottalrc fit Jan ca in raaiorem g;at!am ptoOtcT extctio- " 

tanKn aliquis ndn ininori cinn probabiliute af- rcm toicianti.iro rodrtu, Icj icVjs luhalis , pro- 

iereiet nou cfle contra urionera cauLLtatis ix \t aj cxtt-titts raartyrium requititru \ quia ra- 

opcte opcrato , qi 6J rcquirat aliquam bointa* mcn ipfam g;aii.,? collat ouc fortc vcrtcretquis • 

. tcm in opcsc ipio. Nain fi Deus conftituillct in dubiutn, Vtium illa daur ipfo momcnto, 

ob mcrita Chruii Doniim darc nouis duplo quo vltiuao ho nn lc hberc difponit ad roor- 

plusdc gratia quam mcrererout pci opera lu- tcra , an v^ro in inft.mii , quo lcthalem accipit 

pernaturalia ; actus amotis v. g. d.giuricatus ,ic"tu.n , id:6 ca doclrina non cftoronino certa. 

gratia merctureraiix aug.hcntum vt fcx. ti vo- N hilommus dico ablolutc probabilius e(k Mtrtjritn 

Itullct Deus intuiia mcnionun Chritfa addcre eam dari ; n'am fi homo fic foium atrritus, efto **-f M f- 

alios (pxi profeJt6jurr mct^ro dici pollcut ijli h.ibcat voVami.um toh*randi manyriun» , non V*™ '" 



Vliu 



< t* tft 

fcxgradus vltiminobrs dati cx ojj/u opc^atOj rcm nc>cti»r ii!i peccamm , fitcipfanon fcqua- ^*''" 4 '* 
. & tatncn pcr fe illi pcnJctcnt a bonjatc opcris. \ tur marrjTium.ii vcto fcqttantr.tcmmetur : crgo 
>»».Vndc fortalfc clarius & vniucrfaiiu» dicettir 1J illa grifa tunc ci coiuella pcpcndit ab opcre 
*lu% 4 J*ri ^ c *9.pc rc Operato ,_q 10 i datut C.ift-i to;u;n illo extcrno, q.tod," vt i#m fupponimus, nuilum 

JrlthL trteriuim opcra.ir.s. Dico f«pr* tttwn , v; cx- penirus aJJit tnerirajri : fi autem illi datnr gra- 
t:rre t-t- ciudam m.ritum etiam cotigroom. ScJ rcs h.ec tia co ca{u^profcct6 tt-am dabnut illi qui antea 

fcrv tota cft dv vocc. QujJ Jixi dc ua^rtto, dc- erat m gratia ,quia non tft pciotrs coudmonis 

bctct amdcf-itiifactionc intclfigi", hoccftjcam* qnun alt.r qui pcccato f ij poncbatur 1 ergo 

dlc ex opext oj ctato, ij..*tit fupia onine mc- (e<npelr*dabitttti«c proir.Jc (cmpct dabiturnon 

. ritum;iijaui cx opctc opcrantii, quxtctponJct ob bonum optis libetnm intctius.fcdob actio- 

mcrito* ncm cxtctr.am, qua: omnis omnino noui meritj 
i DiccsjCrgo qunndo altcr.mihi appiicat fuam cll huapax. 
\*.t:U- fatisractioncin .dicai ergp cx opctc opcuto fa^ AJJoramrn Primo iuxta doctrinam eonirn 4 
a.> e*u'.t tisfacctc ;.iici:rqiniiJo luctor [ndulgentiat di- Amftotin-, dc quibus paulo antc , cum ea gtatia 

Xpnftftl* coracqiiitfie cas- fx opciobpcrato. Kefpon- .fiktrp inadxqtutc pmdcata bono opcte , non 

r*.-t. dcut aliqui negando coih , equcnti'.im , quu 111 dcbcrsdici ptue cx optreepcratoi vcl ccrtcde- 

hoc htodo loqncndi attcndtiut aj vlt.mutn buiilaalio niod., cxplican opusopciaium, non 

opus, ob quod rcs cotif.rtur .qtiuido lcil cet tam pcr cxclufioncm bot.i opcns mcritotij, * 

illud non eft bonum, liue quando non t.qniti- qua m pcr hpc, qu6d non dctur ca gratia folum 

tut vt fit bonum.tuhc tes diciturdau cx" qpcre bb bonum opu. , fcd ct:am ob indirTcrtns aur 

• opcratojqiiando vcro.dcbcr cllc bonum, d.citur eruinaliqoarUo ob cxtcrius maium.Veium hoc 

cx opereppcrantisJ ii crgr>;quaii io ahcr mi- vltimum ad moduin potius loqnendi fpcctat. 

hi applicat iciuninm v.'g. (uiwo .SJlnd lit opus Et fitis dc cxplicat.onc opcris Of cmri & opc- 

vltimum , obquod Yntbi conccd-tui cii s/.itvs- rantis. 

ficiio , clilluj opus v.-ic mcrcatur cam rcmif- Scctii)d6 contra hxrcticos huius tcmporis T" Sw 

. fionetnpoenc , non dicitnt tuncabolutc ca rc- varic dcliraiucs circa iincm , ob qucm noftta mnt * '**' 

r.iillio cx opcre opcrato , fcd cx opctc opcran- Sacinicnra funt inftittita , ac tc ip.fa proptiam ^"L, Jj^L. 

tis. Probabilis foiutio , fortallc t.-incn polkt catifiliraum gratiarillis nrgantcs.fupponcndum r »t: 

tonceJi conicqjcntta; qnia rcucta icfpcctu nni eft^perca verc caufui graiiam cx opcre opera- 

non cft cx opcte opuantis i.qi bJ ciiuri ahcr to nqn pontntibus obiccm. Ita fcnfit fcmpcr 

^ habucrit mericum ctnid.gnum.ncqunqviam ob,- Ca-.hohca Ecclcfia , qua: faitt m quoad aliqua 

cfl ; nam ctiam ia S.ictamtn:ts , pct qu.v iio-- Sahatr.cnfa id dednxit cx Sctiptura; nam de 

b:s confcitnr gratia c x optre opcr .to , intcTi- Bqnifmo dicitut. loannis 5. Nijt quit renattu Dt >#(^ w 

gitnus menta Chiiui.qiu h.uid d.;bic funtcon- futrit exa/jtia & S; iritn ftnilo , non peteft in-^'**"" 

d gna , Jc plus quani cond|gua'graii c. tt vli6 tr. ttein Ktgtuim Dti; Vbi mauifcftc iiilinuatur, f ^^ ^ 

Thcolugi in eo n o»Io ioqticjii.it mhil ahtid vi- rc;n:IIioncni pcccat* rt.m ,'ac pcoindc giatnni,»,»^ 

deutur atcendiflc , qi am vi ci ^cui tiic.ir t;iatia, fine qua iMIBquam Jc fa ;io rcmictuntur pccca- 

. ' detur vltra id quod cx git opns is mtiito- ta.conccdi ptr .ldioncm 'plam B iptifini , adco- 

/ r:im fiuc dc congruo , li ie dc condigno i hoc qtic illant.aclioucm , etiam vi condiftincjam 

autcm rcpctitur pmojno in ca fatrstactione at,- ab inimori flilpofittbnc , elfi: caufam gratix : id 

tcrins mihi applica-a. Scd .am dixi totum hoc- qiiodctiam cl.itc docuit Paulm Fplul*. <i Cbri~ 

aJ folum modum loqiu iuIi f-c£tatc , &iXpli- ftns ditexit Eteltfutm ,& feiffitn tradidit pro 

calis tctiniuis non polli clic vllum dc tc du- ea ,tnnnda>is eamlauacro ttqv.t,- in z>erbo vitt. 

< bium. , iJcni ctia:n habct Tit.j.ck Pctrus 1. P.pift.c.). 

Anrt,*,iy. H ic occafione qnri potell , Viriim marry- cV Act. I, Baptn,rtur vnnf ' uifcne vejitnm in 

tiurn .«,/» r ;,i n , fit diccndum confttre gr. tiatn cx.Qpere rfmifynttm petcatortap, 4c Matci vitimo : 

r e *' r opcrato. Qii purant contra donottoncm cx cretiiderit^Criapr^ tetit feut.filuttserit.Ai 

t*it f . '" f ' °i !ac op£"«o tftc , fi Jcturob mctitum , icu qux ttftimonia muiu cx funlVs Pambns con- 

• g-tun 



Digitized by Googte 



Difp.Jo*. DecaufaLmoralinoftror.Sacramingratiam. Sc&. i. toi 



geruniur , qux apud ControucififU* v.deri pof- 

Fortaflc tamen aliquis obiicetct.ca nihil pro- 
bare Je c.uifilitJte Saciamciitoium in gtatwm, 
fcJ prx.isc hxc ciTc ncccllaria nci.cfli.atc pix- 
cepci aJ fiiiutem j vti drci uuc opti.. o potvft: 
titji cjuit fejfauent foiittcart , peiirart , &C 
jainus ncn mr ; noii tJtr.m proplVua mfer- 
torV, Eam cclfjiioncm clli caufam gtattx , cun» 
fi.ri optime poffit , vt qtus omittat ca petcata 
moK-Mj pcr a/tum vcnialitcr . pcccau..nufiirp, 



S'l' ; tHr. 
Iriuit, 



tur, non pofle per Sacramcma gratiam cotif n if 
Poftciiota itcm loca miniiJ vig.- nt. Nam ifto 
darcmiu hxrctic!s,folJiv. Fuluafi fliccicadfalu- 
tcm , non cootini'6 inferreiur.Higo SJctamen- 
ta non polfiint cx fiipeccrognionc confcrrr gra- 
tiam , fcuaugcrc illam ; v qu6J vcr6 fola FiJcs 
no« fiirociac * fcd & bona opera , & Baptifmuj, 
& pcctiKvntix Sactajucntum in tclapfisiiecfffa- 
na fint ad falutcm .noneft h.uus loci ; aliun- 
dc k\ (iipp-jimos vi omnmocecrum. 

Scrunuo obiiciunt , hanc cllc iuftitiam Pha- olitMh to- 
aut ccnc pex indifT rentcm , id.6.j.ic"itullo uYot, rjfxoriiirt,,qux inc.vrcmoniis folis pofita e" 1 » '^"^'»»;»/' 
do caufantem gtaciam. Rcfponuco Pntuo' .fctfi Refpondcmns negando fiippo.u"cum ; non-cnim CaiktlittrB. 
fortc inca loca , q ix pixusc dicuiu, Ntfs qu\s in ctrcmoniis fbl is iuftit am ponimns , fcd in 
renams , Jtc vtdcn poflit cadcre ca lolurio,* illwfimul cum difpolitionibus alns: fi ioqua- 
alia taincn.qnx po!i:i^ca(lcfuntdjti pcr Ba- mur Jc- adulcis. Quodvcio in paroulis Bipti- 
ptilinum rcmiffioncni pcccKonuti , hommcs . finus fol-.is finc d.fpofiiionc vlla illornm fulli* 
pcrillum niundjri , &c. qialialunt ckatapro-' ciat , ortnm «ft a fapientiflima niitcricoriliflyul 
ximc cx i J aulo tft ex Actts .-ipoftolorum , nojn. Dci p'utudintia j nc lila ,vtas carcrct oivmi rc- 



OHe!ti:.u 
niier, t.tkr 
riiur- 



pollc de illafola nccxilitate p..r p:. cxphcari,^ 
lid ncccllanq dtbc/e dc caufaliutc m giatiam 
iiitclligi/RcfpoiHco Sccund6,lilud ipfum vcr- 
bum Clinfti , Nt/i quis tenatus fuent tvaqua, 
dcnotjre pci aqtiam homincsrenafci , tfi pro- 
inde illam ctiam coucurtcrc ad natiuitateni il- 
lam fpiiitual^ern vtiquc pcr gratiam ; nain p.r 
BiptifnTimnonicnaTcitur homo corpoic. 

Secuiuio adhuc diccs , Efto de.Bipnfmo id 
prbbetur ,dcalii9 tamcnSactarr.oiitis-. ih l At- 
ci in Sctiptura. Aliqui ea loca pvo Bjptiimo 
adJuccnres fiipra fiippoiumt canjcm clfi: ra*- 
tonem Jc aliis Saaamcntis v Bgo tamcn «on 
c.ipio, quomoJo cj confcquciu.ainfii.itur vi 
Scripturx H cum nuiltbi in ca dtctum lit , P . 
ptifmum non cifc alio modo caulantcin gta- 
tiam quam alia Sactamenta > , vt opotuuilcc 
dici,ai infcrendam cam confirqucntiam ex Scri- 
ptuta a Baptifmo ad al;a Sacramcntj ; m ix.ii.c 
cum dcaliquibus Sacramcnt:s , Jc M unmoiuo 
v. g. nihil in fiicra Scripcura hjbcjtui , qu6J m 
S.icramentum , non cigo ca-loca , qux pto I\a- 
ptifmo aJJucuntuc.iu i.cientia funt pto ca cou- 
fequcntia ; fcJ fpccialitec id eit ali.s Kllimoniis 
peifuadendum. AdJuci ergo iinguluitcr pof 



medio ad falutcm , & vt qu.c (incprnpiia vo- 
luntatc pcccatit rat , iine propr a faltiaruiir. A«l* 
d?, q.ianJo tiprchcii Jitur niftitia 1'hjnfxur'im» 
iJ ea tanrum tatfoau- fi ri , qu6 J illi negiige- 
bjiit obkiuationem pr.cceptorum natoratium, 
*q-i.r finr dubio crat maiotis tromcnti , I5c cort- 
fugic-bant ad folas illas cajrcmoniat ; & h.V ; ft 
cfioJ illis obiuiebjt Chiifins Dotrinus : V* Mstth. ij. 
'.vcHsjtfMt dectrnatit menibam , Scc. At Caiho- Lu;x. ll a 
lici ntm tttyvaifc dicunt ita S.utamcnta cau-' 
fiirc gr.u am ,'\t ncgligerc liccat alia prxce- 
pta , & . ;>.i.i bona , fij dicimus vttumqtic 
tequiru f ^ .8 

Tctt 6 ocjii. ■'<■•■ , a Panlo ncgari Circumci A*t**A***_ 
fToni ,-'cui fiict cilit Bapti.inus , vittutem con- ^"««Mrif»- 
f. rt ndi gr.ttiain ; cfc ajTcri , eam foliim fuiflc fi- nH j Kt f (M , 4 
gnum ad cxrrccn jam Eidtm.Rcfpondt^p.Er an- »4 b*tti.n>' 
t. ccJcns ellc f.ilftnia t*nec enim id Panltis docet, e*u*m 
Jequo cgunui fupra t_& confcqueuriam clfi: 
mmatti j quia cfto' icfnegaiur Ctrcumcifioni, 
n/mValctad Riptifinum inde confcquentia, 
cum Ciriumc;i(io f.icrit Baptifmi figiuuti , Jc 
i rncrfccla figura ; ac proindc Bapiifmus dcbcat 
clfe' nuiorts viip.itis. Dc Circumcifionc non ' 
h ibrmns tcOimpnia in (acra Sciiptura , quoii 



V&i.inluuti» f unt nomuilla, quibusaliornm Sacramentorum caularit gr.uiam ; liabemtK autcm ca dcOapti- 



Satr .m 

ttmm fr.ta 
tur. 



Dt, i-Uua 



loann 6. 



fmo : iqalc crgoex illa a<l.l»uncdifct'riitur. 

*^i2n6 obiiciunt, folum Dciuw libctaicpof 
fc tonkicntiam , & caufarc gratiam ; ergo Sa- f ttt Q Att . 
caiflenta-nih^ pollunt. RcfponJco, Dcum lb- 
lum , vt caiifuji donjntem prinrip.^lcm. ( fuire 
etia;n phyfu c loquendo ) foltim pofle gtatiain 
caufiu c ; pt i hqc taroen pon piohibcri , qu6 
miiiiiv ipic vtan\r Sacramcntis vt inftrumentis 
motalibus, fiu impctrationc ex partc Chtifti 
iuxia ea qnx infct 6l diccmus , fiuc \t condi 



inftituno probrtur ; vt pro Conricmationc.cx 
Aclis A^-oftoIotum in.diucifis capitibus : lm- 
ponebant iitis manut , & accipiebant Spjritum 
fanclum: dc Ordinibus loan.io. Accipite Spitt- 
turn fanflum : qnorum remiftritis peccaia , &c. 
de Euchariftia muka funt Ioca : Ss quis mdndn- 
cauerittx boc pane, viuct.in atcrnum : dc 1'cc-- 
nitcntia clatiflimc cx illis locis: Qnort.m re. 
miftritis peccara t Sic yu> Ex rcma *Vnftionc \l* 
lud lacobi t.Etftin ptccatisfit .remittentur ti. 

j. rn r,.,.,,. Pro Mattimonio ex Gcta Stt iptnta non potcft tionibu> , finc qtidjus pofitii- non voluit dare 

mt>»H iii,?/. id fuadcri ; fcrnciattanKn dcfijiitio Ecclcfix in' giatiam. \\ quoj manifi ftc oftenJitot ad ho- 

nt /Ia: plorcntino ,in dectcto Eugcnij jft Lconis X-m* mincju contra ipfi^s b.Trcticos ; nam quantum- 
Bulla contra L'.:thcrum , 7 rijcnunj. Scflio- ' uis fiiijus Dci fit Jare grcii.im , faltrm ipfi aJ- 
nc 7. can.4. Vulc BcU. rmiiv.im lib.i.dc Saa.-- ^ mittunt ea/n per Fjdem caufjri : ficuti ergo cis 

mentis in gencfe a c.ip. }. Suatiumdifpui. 7. licct nott obftantf omniporcntia. Dci tiibuerc 

fcctt. 1. Valcntiam Tomo 4- Jiquit- j. qux.lt. j. iuft ficationcm omncm Fidci;hcC3t nobisetiam 

pttnclo l.gf alios Coiuroncrfiiias.qui rcm hanc ttibuctc Sacfamcntis^c aliis opetibus caufalita- 

fu c 8c cruditc tt.ijtuiit. Ncbiijiic furficiat 'tem aliq.iam gratix. 

tciigilie. ' . •* - Ex hnius fohuionisdoclrina jefpondendiiin 

7 Contrahanc vctiratcmobiidimt hrreticiaii» e:iam cft aliqtiibus teftimonns Patum , ailjtis ? 

ObUMt qua loca.quibns Jicitur F^dCs necelfuia aJ falu- nb hxrciicisaJ probandiim folutn Dciim dare 

r.tictmm Jt tcm;.ilia,qtt •!> is fula FiJ s Jait lt fufTi»crc ad fa- pfari.im ;vt cx Hicrotiymo ad vctba illa Mat- 

riC jr"dr u,tCm " Vcrinn priora^i loca non funt ad rem, thxi t'.fg* baptit,» in «17«*; ex Angnftinolib. 

tmtm* q"!» non dicimnspofT liuc FiJc aJnltos filua- 8t-C>nrft. quarft r? ex AmbrofioEpift. J4. 

riut quomoJo q 1 ifocx nccciTicatc Fidci intc- aJ Dcmctr. Si ex Cypriano lib. dc Bjptifmo 

1 4 Chti fti; 



erfinit.i e< 



e.tfi*. 



etntur, 
tmtttt ittati 
ab ItitttK-. 



A*i uAntft. 



104 Rot>. fic Abriaga Tra&atus De Sacramentu in genert. 

Chrifti ; tefpondcndum inquam eft ,eos Partcs gratiam , ficut cx complacentia in fui boniute 

non aliud dicerc , quaroqu6d fulus D<us fit luclinarai ad habcndcm volunuteai ptoduccn- 

caufa principahs gratix , & in eios fol.u potc- di mundum proptcr fcmcripfumunquatn pro- 

flatc (it camdarci pcr quod tamcn neqnaquam ptcr,finem. Ncquc enim cft. ammus totam c- 

infirtwr, euro non potuifle exigere ad eam cou- tiam djrficultatem dc ptoduiiionc Spiritus fin- 

ccdcndam hanc vcl illam actioncm Sactamwn- cti«x raatcriade Tiimratc huc violcntci ttahc- 

talcm , quapofiu infalhbilicei cairt coufuat. re, vt cxplicetur ,quo padto Spiritus l.mctnsnon 
Replicabis : Atigurtinus ibi docct, Ucum fi- . fitcaiifa moralis ad proJuctioncm lui ipfius: 

ne mcd a caufa iilummarc animas; crgo cciaiu «cquc enim Spit;tus fanctus vc cognitus lam 

r s, cxcl»dit caufaliutcm Sacraraentoruiu. RHponi ex-ftens prnpter>comptaccutiamin bouiute ip- 

*deo,Auguftinum non ncgatc, Dcum aliquando ii»s mouti D-um ad danduin ptxmict: ali- 

illuminarc antmas med is crcuionir, Cjiii cct- quod ab iplo ipiriiU dictum , quo pacto Sacta- 

t.ftltnum fit ,-incdiis ApoitoiLs, maxirrciantto mcnu moueni ad gtaciam ; & dc qua fola mo- 

Paulo, illuroinaflc niundum';ait crgo, aliqu.-n- tionc uobis in prxfettci difputandum. Tandcm, 

do id IbLum facere. Deinde mtcil.g puwil fa- ncc dkfpuutc mtcndo , an Chnftus p:r vciba 

cilc dc illuminationc tpfa qualiproxu^a, nam conicuationis fircaj.fa phyfica vcl moralis 
ipie folus dut atml a , infundjt ii tpu.it oi.c* . fui ipfius ; quiahic folumag.nius de caufaliute 

lupcrnartiMles , ckc. Et dc vctitaic h-C Cuthwh- Sacramcntorurn in graii:im i Lhiiftus autem 

ca in gencre (atis. ' v*. % pojnlnus iu fc i.on elt gtatia , fcd pats Sacra 

HMfuppofiiis.difficulusprxftns intei Or- 

Bn»lx« IM ii tho, ' cosc{UifCJmoai,,n * c l uo c * JJ I ,U a Si» 
m»/"-, fbjfi. cramcntis caufctnr. Pro quo Tcii 6 fupj oncn- 
0. dum , duptcx cfle gcnus caulx , viuim phy fi- 
cumeatum , qtu- pcr fc iromediatc piodu.unt 
eftcclurn i vt Dcus creaturas-, ^bl luci.ni , calor 
calotcra : aliud motalecarum , qiu olu.ct uc 
media fui cognicionc alliciont volutuaum. ad 
facicndum aliqnid ; v. g. coiilibum , .exhoiu- 
tio ,qua Pcttnm moueo vt hocnuc illud fac ..«, 
cft caufa mor.tiis opens a PcfW dcir.dc Ucti. 
Vbi aducrce , a nonnullis ihfpuuri m ptafcnii, 
Vrmm caufii moralis ficvuc caufa. Vc rum 
id ad fblu.n moJum loqucrtdi Ipcctat , cctcum 
illud dc rc ertc d.bct ,caufam motalcm indu- 
cccc ad opeunduin i boc dicicur commuuitcr 
vera canfa ab o.r.nibus .• inde pafiTm dicimus, 
lllccit caufa moctis lo.innis v g qui marida- 
uitvt occidcrctur. Imb in communi modo Jo 



mcnti caufans ipfun fpatiam tubitnal.Tn ; non 
opoitet autcmaitcpta quacuroquc ctiam lcuif- 
lima" occaftonc pafliin omnes mt tdete mat.- 
rfas,rrlinq<ia,t, ptopinslocis has difficultatcs.oc 
ad noftram quatltioiwm dcfcendo. 

SEGTIO ll 



N)Jlr* Sacrnment* funt ctiufa mrnlis 
■ . ' . gratu. 

. \ : / ' , V t 

IN hanc fntentiam Vnain'miter confentiunt 
Dodtores , Molina 1 p. q. 45. difput. 1. Vaf- 
q'nz hicd, r p cap. }. Suatez difp 9. fcdt.l. 
antc fccundam fcntcntiam, Coninck q xlt. 66. 
att. 4. dub. 1. Rationc probatut a. uonnullis» 
quia fi Sacramcnu rion caufant moralucr gra- 
potcft , quomoJo Bapti- 



tiara , expl:cari-non 



CAnf* procaufa motali.quam pro phylica. » 
U**Jtlt**f* *^ oia '' s canfi rutfus cft duplcx : -ala , qux 
* per complacentiam in toa*bonitatc iam cxilUn- 
tealhcii voinnwtcmad facicndumaliqnid ,tvlg. 
egregium facmus mii.tis mbucns Rtgcm ad 
prxmijndum lUum .ilia , qux cx bomtatc ap 



iion cftproduaiuusjrhj fn c gti|ixi Vc omnes 
fiKiuur. 

No'n purarcm vllo rrodo argumfntum hoc 
cfle ft fhVif tvs ; Pr mo , qma non cft omr.ino ^u-nmTb n 



qucndi /rcqucncius vfutpmus hanc vucera. fmus v. g. ficac fjfccpcus in peccato caufcc poft- 

ca rcceJcntc fidione gratiam ; quia 1 um itnc 
non exiftat iam phyficc , non potcft phyfici 
opcraii t ergo dcbct raotalitcr giatiam caufarc. 
Ncc fiiffit it , fi rcfpondeatr.r , a Baptifmo fivii 
fulcc pto rclinqui qu-liucrm , quar ppftia phy% 
ficc caufcc t;ratiam .: hoc inquam 1 011 fiirocit; 
prehcnfa vc poflibili inoucc ad ptociirandam nam Bap:ifn us foluin^ioJucit 1 haudcicm qui 
iplius cx:ftcntiaitt , qtio pacio a.giotus ex boili- 
t.ucapprchcnia in (aniucc poflibili mouctpr ad 
V iilam procurandam. Hoc pofito , hjquiiimtis 

An Sacramenu fint caufx phyficx gratiz , an 
Vcr6 morales primo tantura raoJo ; fc.licct , an 
vt cxiftcntia ex bonitate in-iplis cogmu Dcura 
allici.iut ad confcrenJam grariam. 

Non cft animus occafionc caufiiSicads raora- tiam , non vct6 quando leciiMrur fme obice, 
lis hicrqtatn matetiam dc acbbus libetis diui- . fcu fidionc 5 & ncc vniueifalitet ptcbai dcaliis 
liis ttadtate,vt nonnulli faciunt ad ^plicandum Sacranacntis -.quxftio amem pra.fens cft vni- 
quopadkdcumidcntiutcactuum hbcrorum Dti ucrfilisadomma. Alij cara lcntentiam Sccun- 
in;er fcck cum improducibilitate-ipfotum co- do probalit, qniagrati t acluales , illuminario- 
htrcac, Sacramenta propric & rcnl tcr clfc cau- ncs,& infpiracioncs,qtix caufanuu a Sacramcn- 
fam moralcn» , fi-u p:r complaccntiam lui n:o- : tis , non caufantur co tcmpoic quo hiacranien- 
uctc Deumad vohnduntdarc grariam:hoc cniin* uexiftunc phyliic , fid poftca occurrcntibus 
. . no habct fpcculcindifticnrtatcmin Saccamcntis, occalionibus; ergocas gratias morJliccr lantum 
qaam in bonis opeubusiujtoium & Chnfti Do- caufat Sacr.imentum ; crgo idem dc habituali 
mini.qiii- vt c.mix noralcs moucnt ctiam Dcum gratia dicendum crir. Rcfpondco , Hanc con- 
GuUimtB- ^ c ' Jllc l l ' m prxmhm . flt c «.dntraiio iii pcccaiis^, iequentiam vlcirnam non cflc bonam. Nara 
pirir.». 3 <1 puniencl.im. Pct hanc enim realcm monlem q'ioad gratias actualej racio cogic poncre cau 




rdtmmmt- rooiioncm ml iniclligimusaliuJ , qnain Dcum. .falicaceraraoialcra j quoad gratiam aucem habi- r*»ifi» C»~ 
utm. j ab artcmo vidcnicm cxcicurain pi6 fua diftvien- tiulcm poct II poni ph)fica,crgo. 

t atctnpor s bomcatctn moulcm Sacraracnco- t . Paccr Coninck concItHioncm probat ex Pa- ^Jtw'-^ 
Uua, w ipfi libi complacuiirc, & cx hac com- trnm locuiionibus , q ubus dicittiraqua Iauare j mtl ,f M \t. 
placcntia habuiirc voluuutcin clandi nobis noscxtcnus, non vcto intci.iis ; crgo Paircs 

ncgrat 



Digitized by Google 



Difp. io^ De caufal.mrali wflror Siacram.ingratiam. $c&.{, ioe 

negantaqux caufalitattm phyficam gratic qui nipotentiam Dei ad concurrcndum. Vnde fi>p- 

intcriiis abluimur. Mirur hoc arguroentum polita volunrnte gcncrali Dci de roncurrcndo 

pio caufaliutc moralificri , cum iu co videa. ci m fecnndis caufis natutalirer , indcpcndcnter i 

tur abfohuc ncgaii onms caufilitas aqux in voiitione noua ipftvis Dci , fcquitur. calefac~lio. 

gr.uiam i nam li vcl folutn moraliter gtatia nos Scio aliqucra Auctorcm modcrnum in ornni.- . 

nbluit , fimplicucr abluit : iam enim oftendi caufalitate naturali adinitcetc aliquid dc morali 

fupra in commuiu moJo loqucndi , tos cffe» ob rationem in obic&ione infinuatam. Vcrum. 

ctus proptijlumc alicui amibui qtii ab co pio- id vel ad oioduin ioqucndi rcducitur , vel debet 

ccdunt mocalicer ; onuies cigo lencftnu cis lq- exdi&is rciid ;qma luppolita volitione gene- 
cis rcfpondcrc , acdicerc , Patc.s folutn tiegaf- * fali oon eft neccflaria vlla noua, ficut in caufis 

fc aqux virtutem ex fe ad tollendutu peccatnrni qux/ dicuntur (blum moraliter mouere Dcuro; 

non autera volimTe docccc , iiec quidcrn inftrti- ' Mt aqua B pufmi,qux nullam lubct connexio- 

mentaliter , fiuc pbyficc , fiue moraliicr aflumi nerh phyficam cnro gratia , fcd folum cx vo- . 

cain ad dcpcllcndum otiginalc. AdJe , htont lo- luiuatc Chrifti , & vt cius roerka reprxfcntar, 

cum magis dire&c efle aJ ncgandarn canfaliia-. debcr moralitcr* ad eam gratiara caufandarn ** 

tcm phylicam, quam ad adftrueuJam tnoralcm. Deum moucic. 
11 Mclius crgo (.umcodem Coninck probatur • 
^;<f.« C«-conclufio ,qnia Patrcs & Concilia , qumdodi- ' t *SE C T I O II I. 



matk ttpLA- CUIU Sacramcnta caufate ctatram , eoocm mo> 

tttiX F Atrt~ , , , , 

ttu (y Cfttr ' 



vidcntur loqui de.vctb.i tc dc matcra S*a- , j» tpso en cnufalitMS oiora/is ct»Jtj?*t}\ 
mcnti , & e contrano i at,qm li Sjurranicnta . 



li* juiJnr. cramenti , . . - 

non morahccr , f.Jfolum phyiuc "caufcnt gta- Pta.tvta caufalitate morali opoitet, ex- 14 

tiam , Vix polfuiu ciulmoJi locuiioncs vctifi- i3pluaic*, inquocacor.filt.u. Difticultav au- &tr. ar 

cari. Nam frcqttcntcr vel vcrba abtoluunt^r " tcm explicntionis Jcfumitur ex diciis a npbis 

phylicc antc applioaut><>ein matcnx i^yij hacc fupra Je catifalkatc Circumcifionis in KtKBfa& ^- ^ fc 

nt antc fi >ctn vcrboruro j & rooralitcr f.rc i*ft illa enim dtuCiliiaS etiam fuit moialis ; & con- ^ ctrcumti- 

impolfibile vt in coJcm inftanti UmporiS ter- fcqnentcr videtur nbn pollc vlla affigiuri d : fpa- fnntm m 

mineiur a£t ocxtcti<)i & vcibajcrgo non pot-ft ricasititer antiqua & rtoUa Sacr. mcnta , faltcm t**falitMtt. + 

n f\ in aliquo cafu valdc accidcutali phylicc quoad Circumcifioncm ; ciim tamen Conci- 

caufati gratia a vc bis Ac Irmul a rcbus, qux - Hom Florcnijnum Sc Patres fupponant antiqu* 

funt dnx partes cflcntulis Sacramenti : natn SacramcnU ftiilfi: vacua clemcnta. 

gratia non caufatur miiin vlnm6 inftanti , quo 1 «• 

Sacranientum totum paficimr \ ergo Patrcs, SVBSECTIO I. 

qui , non aticndcndo ad M uhcmaticam fimul- » '», 

taneitatcm verborum & rcrum , abfolutc dq- Prcpoauntttr VArU fentcntia. 

cenc tam a rebus quam a vcrbiS gratiarq produ-'. . 

f? ' " s^- ^.^ non poiHmc- d c pto lociionc phyftca , (cddc * TJ «spondent Primo noninli Sicut in ge- 15 

ftmTiMt"* morali explicari. Confirmatur , quia n.on poi"- Xvncicprrylicoalrqtias^ees funr pcr modum 

"'S'*''*" 1 ' fi lut Sacramentaphylici operarin fiadfum nun*^ conJitioms-aJcaufandum.vtapproxjin.uioignis; 

pcr vltimum indiuifiblc vtrbprum ; na n qnouf*^ *l-x ver6 pet modum caufx coniincntij 'pfara 

que proferatur vetbum vltimmn ,a* vltuna !it- / f ibftaiitiam «.ftlclUs , vt ignis iclpc u calotis; 

rcra , non caulatur gratia ; ttincautcm. non «ci- i in gmej;e rnoiali-aHqua clfc pcr modum co- 

fluiu cxtcrx pattes , qu.t co ipfo non poili-nt d ionis , alia pcr ivoJum'caufx :Circumcifio- ^1'J-Uut 

phyficc gratiam cauQre : viJetur ttutcin plMnc ncinergo dicunt folum*fuifl« conduionctn ad 2]2SjJjj 

exua incntcrn Patrutn agciuiuin d-- caofalttaie gtatuin.uoAra veio S ^ ramenta tflc caufas mo xr4fM ^,'* 

noftrorutn Sacrameucorum in gfKii.n , Ji.-te r lcs. Bonj docti .... inifi tamcn ampbus decla- 

eos folum voluijlc , pdqduip inJ uifib lc in JJ. - . 'lctur ,pctit pfincipium : non ehim cxplicat, cur 

ptifmo caufalk gtatiam ; dcbtfiU e»go cxpli^ii' Cfrcumctfio fit conditio,& Daptifrnuscaufa mo- 

dccaufalitate morali ,qux potcftad 10t.nu iniifc ralis potiiis.tpiainc contraiioun quocft tota pe- 

tciiam*komnesvcrBoiumpaftc$extcnJi,et am- iiitui Jifiicujcas. 

fi ornncs non exiftant fimul.Nam achcaulaJita- Alij icfponxTcnt SecunJo .nqftra Sacramcn- ^ 
trm moralemnon rcqumtur etiftent^ phyfu-a -Jta mouctc tationc mentoruin Chrifti , antiaua T m \, nt , i *"£ m 

caufx. Dcniquc ftjmta expJvca|ionc conuoiWii ' yer6 folinn ex paclo Dci : Vnde fit , vt noftra „ D ,, ri t 

caoix moralis, quam fogia po(ulrous , quod moucant cx iuftitia: Se"d contra , quia adhoc >«/[• •"nV 

fcilicet media fuicognttionc^ mouCat moralitcf • non decUtatur*dirrrcoltas ; naro idc6 noftramo- Wf^ '•* *• 

agens libcmm , negari hoi\potc*ft Sacramcntls uem^ex rneritis Chrtfti , quiaad poficioncmil- ^*'^""* 

c :ul">litasmoralis ingratiam. N>m fi-.ie Deus.fc ' lorum mouefAu Dcus ad confciendam graiiam 

folo gtatiam phyficc producat , UUt afliimat irituitu meatqnim Cbrifti : atqui ctiam pofitis 

fimul cadcm Sactamcnta vt inftiurnciitum phy- jrptiq.iisSacrarrtentis rnoucbatpr Dcus ad-confc- 

ficura , vt cum cis pro lucat graciaip , ccrtifli- rcndam gtatiam intuicu mciitorurri Cluifti vt 

nvim dcbet cll: , a.i 1! i.jt; 1 Dc un :n:i fuiurorun.irr^o coJcm moJo antiqoa caufabant 

ex prouifionc eorundm Sactiwenterumcxiftcn- gratiam cx iuftitia ac noftra, vcl non plus noflra 

tium. » • • q;«im ant ; qqa. - >, 

ij Dices ;Ergocodem modoignisv g. erkc. ' Al j Trtti6 diaint nqftra Sacramentacfic vti *J> 

OiUBhfim. tiam caufa moralis taUfa^iopis id.quod.vidaur chkographuui , q io Dcus fe obligauit ad dan- 

fiA i, tAuf,it. a bf lJrt t , m- s.-q iela probatut , quia ctum opor- da.m 'gr.uiam j t hnograpKum aitrcm propric ef- 

**Ht*T** tct a Dco proui Jeri igneni appVcatiiro- ad,vhq > r ft'cauCpn m.»ialcm. .Sed conttaPrin:6 , c\\v»,,f, CH! ,h:.,. 

vt vclit cum illo concunerc ad caleradioaem. ££■ Circiimciilo & , Sacramentum Itgis nariirxi»"»»*"".'/** 

Rcfpondco ntgando fcquebm. Difpaiita-. cft eju cfiiroiinp.hlun fcn pignus Dci de darid.i 

facilis.quia ignis eft phifitc conn.xus cu'm . gtatia*; id eiiim^fu^ri Jiximns cflc comnnrie r ' * x " Hr ' 

calcfadionc , idroque phyficc dctcnninit ora- ' omnibits Sacramcntis. Contra SecunJb , q> ia, 

VI 



io6 Rod. de Arriaca Tra£^atus De Sacramentis ingenere 



«t-tbidcru oftcndimus.pignus aut ch.ioguphiirrt 
prxcise vt talc non tnoutt ad conccdendam tcm 
ptocnilfaroproprcrcond gnitatem f.ii CUflA ca ic, 
Ud tx promiflione iilod ujiihs. 
«»- r Alij Quatto dicunt noftia Sacramenra eife 
flrm Smtrm. vc i ut j burlam plcnam mciitis Chiifti > hlcoqut 
"/"^^^ellccaufas grat;jc i hoc autcin pon conucmflc 
n>» ctr /Ji. aiuiquisSatramcmts. Ita l'ater Conr.ik lnpri. 
SmiUttrimm. Scd t.oniia, quia idtbnolka Sacumrn::i tfidcn- 
ttfbtt». t|S ft cl buiu.- plenx mcritis Cl»:lti, quiacx 
huius roeutis mouctur iXr.s ad dandatu gta- 
li.tm in Sacramcmis : atqui pofita Ciicumcitio- 
nemoucbatotDcuscxroetiiisChrilti ad dan- 
dam gtatum ; crgo ctiam Sacmmenta anti 



iftotum , im6 qtiodan» nodo m. gis tunc cmi- 
ncret. Coi.ua Secundb , qma qubd fit nilbtu- 
tmu Sactamciitui»i,vtcopoiiiocorittratuigtati.», 
non eft ratio fllfficii ns, vt liicann caula COwUgUl 
gutir, ftzm tnus mflitucntis non dat valoum 
ci attiom. Conua Tcttib.qtiia foitc dicctct ali- 
quitSftcnmanuj* Otdinis primairo non * 



eflc 



iii.litutum ad dandam.jyatia, 



f.dad confcten. 



dam potciatctu coniictaud, & abfoluendi. nou 
tamcu propti- tca lequituc flkd nou cflc vctam 
Caufam utoi^lcm gtatix. . '. 

Nono ahj dicuni Chiiftura Domimim, tan- 
qium habciucm 1'jpr.iv.umdomiuium in tcbus ^ Mum VSm 
lpiiiti.alious, coiituii^e valoreiu nofttis Sacra- ^ tm S(ttrj ,- 



t 

19 




qua fiietunt plena nictitis Chnfti : vcl cxpiice- nentii ; iicuc Rcx ruhciis dommium in tempo- wtmk fitnt 

VAfatz. J,. tur , in quo Itta lic ca diueithas. 1'atec Vatqucz rahbus poceft .ouf irt vaioiem monci* , ratio- »■*■««• 

-i « 00* 

va- 
Au- 

jMufiuir. poflunt enim illc iinpcttatoua cx pieroii pio- ftotcs non furricieiuer oflcndlini Ciuiftumnon 

raiffione Dci. Vctom o: hoc fs^iic ■tcnc tur, dcdifle anriquis valoretn ad gtatiant. Cum cnim 

OQiictiam eit pa6to ck promifilont Dcfconft- criam pcr doo illa Sammcuta coiictfla fuetit 

tcbttcuc irVCiccumciiionc ^raiu , vt fuprt often- gr« a , nihil vidctur ilhsrdcfuiflc juo valoread 

^dimus. Contta, Sccunab , quia eflc id,quo C am gtatiara. C onu.a Stcunoo , quia ( vt rc&c H« JtOrhm 

J poflto ex paao Dci coivcd.iut gutia ; loiuin |> )U us Thomas hic ari.t oc Alcxandci 4 P« j- j n JiutiT 

i denotat etie condttiontm ad giatiam, nott au- fnembf. }. art. 5. Sc t>. quos Vaiqucz luptaic- ^ iixtndr , , 

tcm eiTc c;u(atq moialcut , crgo non latisfic quitur ) qtiando Rex cudit raonctJin in vni ma- ^ rrnffmu 

comjn ini au :oritari,doci.nt. noltra SacraiiiCnu tciia , vuk cai» arqumakrc bon^ > non «k6 

; efll vcras caufjs moul(.> gtatii. * t\hta ethcu in fl-digmoicm & mehorcm rnarc- 

17 • Septi no dici pouft cuin .iliij , noftra Sacra- • riarn , fcd taitturi «am t&nitituit vt conditio- 

Aifiettmi rninta contmetc valorcm A: d gnttatc.Ti ad gta-* ik-m puram ^ ratmnc cmus fc obligat Rcx ad 

*">* 5 CM 'ti m.cxcoqjb.l pirtctita unj paiho Civitli dinduiu fuo tcmptitc 111 hona moitcta , aut ad 

Htmiiput*m¥ Q, * K «ii"daic cum vaiotcm, Se coiniign.ia- rcftiriicndtim in «lia matctia , id quod ea maia 

itmmdgrtthi%'Sa\ , qium non potuu-confirrc aniiflns', qtiia dcnotahat ; ticut calcuhis lupputatorius in iudo 

nondum extitct». Qubd fi d:cas , b.iptifu us n 0n hjbct moralcm valotcra quo .Tquiualeat 

& Euihar ftia fi.cre initittrta ante Chtuti paf- . vniatiicoaut nnpctiali v.g. fed cft iignum vt 

iionc.n 1 & tamcn habucre i.ond>gnitatcm fld poftca fciatur qunr.tum quthbct lucratus fuetit: 

gratiim ; cigo «tam antiqua , iicet fucrint .iittc i i<J q rto d fadum rcpcritur in ca moncta , ctiavnii 

pifioucm Chtilli, potucrunt (ubctccbndigni- . a J vhindas ftaudcs impihnatur illi figillum, ]. 

i.item ad candeut gtati.un ; faolc tcipondtoi- quod nou dat ei valorcm proptic , fcd eam 

ttir , Aut Bapf.fmum & Euchatiftiam «lia H- tjillctnit , »10 poftea cuihbct hbcrum flt oftcn- 

tem mcrita Chtiftt pciccflllfc , ex qmbus ha- dirc, qi.ar.Unn vclitex camatcria vili,&pro *o 

buctant condiguitatwiu tonc , quam ijmhabcnc jJla rcpett rc bonam pcctniam. Idcm diccnduro 

Ntju,htt if. ex paflione. Nihilomiitus non pltcct harcdo- cft dcjliis excmpli», qtia: pco hac cxplicacionc /l^^f^ 

ttmit* vmUt. &tina, quiaChiitli mctjta moucnt Dcum vt aftcfuntur , v. g. dc baculo auc annulo paftora- kmt tpttfim. 

prxuift cxiftenti.t pto fua (hrlcrciiria tcmporisj li , cuius traditione confcrtut titulus aut Abba- ntnt fmimtm 

vnds fuciunt caufae moiales totiu.s ^ratia: an- tis .aotCanonici , atit alitis quihbet : non cnhn 

tiquis 1'attibus conccfl t . De quo in matciia de • cenfcndus clt ille baculus hibefefondignitatcin 

Incarnationc fulius. Nam ad caufahtatcm mo- motalcm , vt potfit efle caufa ciusdigmtatis:fo- 

ralcrh rcfpetflu Dei , qui ab aetetno omuia in- ltim cnim cft condirio aut Ggnum ad placitum, 

tuetut :', ptarceihotempot s pet accidcns fc ha- rcquifitum ad oftcndcndam pofleftlonem acce- 

bct , du.mnodb id quod cit caufa motalis iic ptam ciusdigniutis ; ficut itt ciuilibus folet re- 

prius intuta piiuuum quam cft.-ciasjergo ctiam quui pto acquircnda poflcflionc vcl contaclus 

, t auttquaSacramtncahabcrepouicruntcuudigni-. manus vcl pcdis : qua orcnia pcLt funt condi- 

tarcm moraleinex mctitis Chcifti. ( , tioncs. Tertib impugnantut , quia quidquid fit 

Ocljub ahj dicuut , id:b noftca S.icumenta dc exeroplis humanis , in ordinc tanicit ad va- 

n! t > t',**'®* U '^ 1S § MCI ' C »' 1 vlia i,,lii,uu lll!,t P ct ic aJ lorero grarii non vidctuf ea folutio probabils: ( 

tntutl tff/^- C * m caulandam autiqua vcib uon 11 1 ; etiain- Dcus enim ctli (It Dominus gratis , non poreft 
fir-rt* mtt' fi rTJUtn .iuc altcrum c-m cauUivttT. H cc ta- 
t*M',m»dAm QKn cxp licario ntiKirts cft momcnti, quia Sn- 
^ t utt' • c " mn,wi1 \k t 8 ,s nuJix CitcUmcifio vidcu- 
^StM 4m tut P^hnatib iurtimta ad •caufand.un graci.tm, 
t ji. . fcu adremiifioncmorigir.alis; hic tfmmvide- 
tur- ptaxipuus'' & vctb vuicus crlcclus" illorum 
r if^qubd aiitctn aha* S&Ctameuia tunc non cau- 



pro fuo folb libim aclioni alictti planc indiffe- 
ien(i darc vnlorcm & condigriitatcm cum ea 
gratia , non cuiro poteft efKccre vt fticatio bai- 
ba: v. g. fic condigna glotia : opottct enim il- 
l im ataioncra in le habetecondigniratem &va- 
lorem , liccc non (cmpcr iit complcta ; & ta- 
1 etiam tanc complcmentum dcbec cfle ali- 



m 



iauennt gutiam , ttj. qub.l non fuerint infti-. quid intiiiifccum moralitet, f.iltem quo pcrficia- 
tut.t ad eanvcautationtro , lubct fc omnino per torivoiuntasamcm fola Dei fi nihil inttinfccum 
Bccidcni tclp£tu CifCUmcifibntS ; licut ii ptar- ponatin ctcat'jra»iion videtut polTc illi furlicicn- 
iit h.ec- nottra fepicm c.infaiui.t grariam fuif. ter cjuaii mor.ilttcr inha-rcic,vi eam actiouemdi- 
i.m .ilia inititnta noii caufancra guciam , non gnificei;3cob h5c caulam Catholici omncicon- 
idcb ini^uttctur valor & coudignitas fcptcm ' tiahxitticos huiustcmpotisdocent.nosnbfieri 

iuftos 



K 



D'rgitize<J Google 



I 



Difp.io. De cdufal tnorali ncflror Sacram.i» gratiam: Se&.jl 107 
iuftos &i.inftosper iuftuiar Dei extrinfecc im- 

pntationcm ,aut pcr folaro Dci vohuuatcmtjc SVBSECTIO II. 

cb eandcm tationcro. maior Cc ineiior pars 

Theologoruro docei conita Scoium, noltro^ Befpondetur qttsfliont. 

Itim opctum valurcm & cond.^ii.ratcm in or- 

dine ad gloriam noii piouenirc pricisc cxac- T *f V i c difficuhati refpond't meo i-.idkio lt 
ceptationc exirhfica Dei : dc quoin maceii.i de JLlclariflimc in mantifcnpcis Pattr B. ncdi- 
Mcrito i & ahquadixi in matcria de Incatua- dlus dc Koblcs , mctis in Iheologia Profcflor, 
tooc. . & poft ipfmn Cnrdroalis Lugo , ciuf.Um ctiain 

II Decimo alij, vti BonanenturaitT J.diflina.x. difcipulus, fiipia nuiTi.14 breuiter eam tangcnsi 

XM0urnif* .iicunt , Dcum non dccrtnilrc infallibiiiict dare placuit anrem rcm paulo fufius deduccrc quam 

iwt s^'<-g ratiani proptcr Sacramcnta antiqua > ideoquc ab iis ttadatur Proqoo. 

m 'u**n***l\r- * °°^ ris J'ft crrc > <i ma noflta fcmpcr connexarri Suppono actioneru extctnam formalitcr Je- txttrl 
/"fclnfJififi. habenc gratiam. Veriim ncqiie h.tc loluiio fa- uotninari & clle mctrtoriam, dcmetitoriam, fcu "* *"*»"«- 
Vur grMti tisfacit vllo roodo j nam grat;s dicitur non firilic impetratodam ab actione inccrna , a quaprocc- * m mb ja ~ 
Hufeut-mU g t ati.»ro datain lemper pcr ant.qua Sacramentai dit , fcu a qua imperaturt v. g.horokidium cx- tt tnm. 

jun (kmfifu, | 1( |; u f lllo ji eniii» nicertitudp tcWcj^ii^t" planc tcmuro vetc clTr & dici polle , ©V dignumxter- 
linc certo temcdiou»Kintc»^j' JLt**f^j^ndc ntvpcena , non.quia inTc fic formalitcr libcrujn 
tllo id concedatur adhuc 10& d^fbroltaVma* -■ inuinfccc* , lcdqpta ^cpnftjtit vnum qtiid cprtt 
nct , quoraodo fcJ*rct ,1 q^iatido^coufcfc^ant ■ • viuioije ' intftna pcccanwiof» , a qua. pfore- 
gtat>.tm , diifcrcbant a>uofttis : ^ cfnovKenfifrjioii /dit', fru qua mfptmatar : f 9c epSacpl jnfdo c 
lottc* hxc fucrit cofiaW',' «iori arjjoit' Suerfc. ' conttwio etecmoiynanv , kiunipm, cartcraque 
nccu» in ipfius caufattonii fubltanya r (cd in opcra cjftcrn»' bona , cfic verc & propric digna 
utimcro. yita aftcrna , ft proredant fcu infotmcntut ab 

M'-<i*; iUSt ^ c ** Vndecjm6^aflIgrjMur^difcTin>eit bvct' ftilufiipcrnaturaH voluntati*& gtatia habituali 
mmifsm n*n antiqiia & nona^qiiod iHa.noii tai^am gtaiiaoi . fubk&i. dautis ckcmdfynaro iekmantir Qua; 
€tntu!'jftt\- contuleriiK quantain noltra. Vcru^n neqoe hoc doclfinaccita omnino ; ll imet ctmncs cx ma- 
tmm fritim» f u ; s f K i t t q U j a tota harc d:rt.rcntiaV nmior1s5£ fcxij*dV Ac^:busJiuniariis«- 
/r'.""""*" ro,not '* gtftijt ctiafro" iwei idfa ndftta S|cfa- Suppono ^ecundfe oibncm. flcl^cnern Mini- "M 
Ktpuhu nieuta rcperituf :' neqge enim Omnta arqualero ftti. aiictiius deputati ab ahfro ccnfeti in prudcn^ 
d &tinm-vm- omnino confcrnut ; & taiucnnqn 'tdc6 de^o' jwn. fiorrtinuui arftjroatioite ac fi cflct zGtSo . 
I**- Sacramcnto , quod <uinorcin cor.fltt ,ui^i po- Ipiius deputantis , (c ab huius voluntate bona 

tcft abfolutc , qooJ non confciat gtatiam , vti auc mala dcnominari casn aftioncm Miniftri 
dictint Pmcsdc antiquis. bonart| aQtjnaaUtm ; dcpiqyic tanf) fcic .iftiroari . 

x\ D.irandtis alitcr id cxpiicat^Xlpdqucid fine .' ac iirab iplotkputeitc imrr.cdiatc cxcrcereioc. 
Vmrtndi fm- noftris Sactxmentrs .non pottft daii gradS^'. fc-, 'o*ic roa»irooliipro*Jetj^<^ratoreinconiraclum 
tt»ti* . /fw c^s fuic anciquis-i erant e^rn oTirB^hi vlae^adj, tam eft validuWt ac fi immcdiaic conttailum S¥ ^ r *'*J , Z 
»p/tr « Sm-tm. cam con f crcn d. 1m . Vciiim ( ftv|C/iim fafeat) fuiirwpetip&s iponfos. SimiliteifufTiagia in e- 
^"■"""jg tiori capio quid voluetu Uuraswk» afluerc: ! Icc3t«o»iibjusperpro<ui.uottsiionreputantur fuf- <tnitnt-* <j[* 
yr t hitmr etcnim li dicat in Lcge gtatia; non dari graciam fragia procutatorum ; vr fuiu Pcttus ant Paulus; «>/.fM»»««. 
htnfit. »i:'li pct fola SacramuKa , dicet harrclirii i qni» fic eniin nulluni habcrcnt valotem ad ele&io- 
opera alia bona nipcrnaturaKarncrentiir. nunc ncm ; fcd vt funt a deputante - ipfo : *ob quam 
grariam non minus quam tnLege veteti '. Jj ve- caxifanj ,-et£.p>rj|>na inie i)on fit unti ino« 
16 dicat neccflariu n uunc cfTc ad ialnicm no-. mcnti ,conccsl: tapitn tcre folctlpeus idcmqui ^ 
ftra Sacrameni» fufopcre , etiaiu cft^avMfcom da^us fuiftvt peifonx quap) rcpr*fcnoit:& idem * 
diftum , fi vniuetfalc fit i naro; rrt)e jfoirr^rjin^- ■ qnando vnu» nlieti vt jPontifict per Lega- 
lione , Ordine.Exttema Vndiot^ Sc*$ltonfob/ tir^o^iin^tfceaientiaW 1 prarftat.Dixi *ftre ejft 
nio falus obiincri potcflomo 6(r|ffljmo nonlu<, t^ vrtbnit:, ^ non difputo^njn' onini ri- ^jJJJJi 
Bcar pcccaturo grauc , cnani ad[u^ifcnorte%ne- * goV» tanci arftimetut tunc ea, sclio j alibi ejiim 
* cellaria poenitcwia , quaauim cfl ex^nfcWtti- *. ^• x > » fitwpli^' Ib^enJo , rAin&s^quodam- 
no : abftraho nunc , an vi pnccnti Ecc lcfje te^ ' roi^a^inWtn^n circumftantia illa , qu6d 
neatur talls fingulis annisin P ifchatc jcohfitcrij immcdiaK- per fc id prarftct R.cx v. g. aut Im- 
cfl cnim hoc per accidcns ad p.indturp prarfcus} peratot ,augct fme dnbio valorcm : at nobis itv 
erttroen ctiam hxc Sactamcnta non i^cc(Ii& Vjgt^nti furhcki» q^d magnaro itide accipiac ' 
dicuntur catifare gratiam, 8c re ipfa illatii^sj«irtlb ^Swbtcrii^tAicA tt^ivri ^ etb non omntnotan- ». * 
faut. Cuius tei ratib facHiscft tJm^^ ^tqM- \ ron^^ia^w^^cict, fi irmnedhli^xctcefc- 
tadicatutverc & propric alieiam c«o&te«iion tur adclcgante. v " 
• requititnrvt trtccxus ille non pcitTit effe finc tali Suppono Tertio Chtiftum Dominom ftibfti- } S . 
caufa ; alioqtiin nCcjttfawffiWW **g is Z xu]x 

quia aliundc haberc cgo poffiim c.ilorem Unqil4tsl|iwio»^^§ttf,vt igfftl» norohie S..- \ nf Vlfm ,j 

lc , icc. fufficit ci go quod tidts^cuUa ' hjc *U yranBCuta^dnwniftrenty 'WCtut olTc veritas^ij?*. 
ctcim lWnc ver ^ & ptopnccaufct euro tmiEfaj^i^ . s^slfcwatioin», • 

J* rC *i «T nm nl q ,,c h^cipuneee^$faf.iJ , >Sacta^niis antl< jAl^aAit^f^ «Ihf jfjrtl i^mini» rncdio Mi- 
f-it «a4/4quisfuitrcperta;qnia fiaHnPnc^r^Bapc|fmo,^n confeaati ideo -noinfr*Jpfius Chrifti ^ 
irmti*, ita criam tunc fine Ckcumcifionc non potcr.ir v«rba prdfcruntnr, yr denckat prooomcii wf»n: 
confetti tjatia^odtm^ kfjfiigp fiU»w icftm- > ^ ecundb e9t>etbis SactaroentH^ofnittntisiho- 
munem expHcationem ,(lnc eo Saaamentoui ' 1110 eni^n non h*brt auaoriiatcm dimittendi 
re , vel in voto : n illam ergo hsbet prob.rbi- pec<*ata ntfi auctofitafe deltgata fibi;ergo quan- 
lcm explicationem ca fententia Durarvdijnliunde do dicit , F^o tt ttbfeltim , loquicut ibi nominc 
igicut quxtcnda eft cius dirlicnltaris folutio. Chiifti. Tcitio cx ScripRira : loannis primo . 

• capite dicitut de Chdfto , Hictfl qtti ba^ti^mt 

in 



10S Rod. D E Arriaga Tra&arus De Saeramentis ingenere. 

in Spiritu f.mUo ; quod non folum de Ba- vices gcrentcs Dci vt Dci. Rcfpondco , Eflcn- OlitHia fl* 
pcifino immediatc pct fc a Cluifto ttadito , fcd tiam Sactamcnti non confiftctc in fola ptoinif u ' :ur > r > *"" 
ctiam dc tradiro pct difcipulos intclligcndum /ionc & pignore gratix , fcd includcte tationem f t:t j { / )ei 

homo Dcum aJoi.it 



" r - 

■ t ■ -7 

v. 



cft : nam Chtiftum Dominum bapcizallc alios 
imracdiace non lcgimus , nifi fuum Prxcmfo- 
icm. Vnde Auguftinus Tni£tatu j.in loannem 
hxc habet : Atlum eft , v t ftr Aiiniftros Do- 
minuj bmptizmret ; id efi , vt quos Domsni 
Afiniftri bmptizAturi ermnt , Dominus fapti- 
Z.mrct : mliud efi enim bmptujtre ptr potefimtem, 
mliud per minifterium. 

Tandem exTridentino fuadctut Scflionc 11. 
cipite l. vbi comparans Sactificiuro crucntum 
crucis cum incruento AUatis hxc habct ; Vnm 
emdemtjue eft heftim , idem nnnc offerens Smcer- 
dorum miniflerio,quifeipfkm tunc in cruceobtu- 
tit. Quod autcm docct ConcUium dc Sacrifi- 
cio, eodem modo intclligendum dc Sacramento 
AltariSjin quo vtraquc ratio Sactificij & Sacta- 
menti concurrit & pari ratione dc reliquis om- 
nibus Sacramentis. • . * 



16 



cxremonia: UCfzqua nomo ueum adorat , ci- •tutmtut, 
que confccratur. Vndc licct ad rationem con- 
fcrcndi nignoris poflit homo cfle Minifter Dci 
vt Dci , & fiiiedubio de facto fuetint eo modo 
Miniftri amiquorura Sacramentorum , qufa a 
nemine datut pignusgiacix nifi a folo Deo; 
quia tamcn in ordiue ad a&ioncm illam exter- 
nam , vt cft cultus Dei , non potcft ipfe Deus 
fubfticucre Miniftros loco fiii , non potcft tim- 
pliciter ad rationem Sactamcnti adxquatos con- 
ltitucrcdtlcg.it os fui. 

Rcplicabis , Vr abfolutc adtiones illx Sacra- 2 8 
mentotum dicantur nomine Dci facfz , non te- Rt P<'*f * 
quiritur vt fecund.um omncs confidcrationcs, ***""""■'* 
quas includunt 1 exerceaiuuripfius nominc , vt ' *' 
dicturo cft in Matrimonio : dicitur cnim illud 
Sacramentum cxerccri nomine Chrifti ; & ta- 
mcn quaicnus eftcontractus & rraditio corpo- 
rum , non excrcetur nomine Chtifti : crgo cifi 
fecundum racionem cxremonix facrz eolcntis 



Dices contra hanc fuppofitionem ; Chriftus 
Dominus non contrahit Mattimonium pcr Mi- 
niftrosjergo hi non operaiuor noroinc Clu.ili, Dcum non cxerceantur Sacramcnu noroinc ip- 
>Suem»J» m kUcm >'n eo Sacrarncnto. Rcfpondco , ln Ma- fius Dei ; quia tamen exercentur nomine illius; 
tMMMmra trimonio ad rationem Sacratncuti quafi prz- quarcnus funt pignora gratix , abfolutc cxcrce- 
Mtrimtnij fupponi tradrtionem mutuam corporum per buntur nominc Dci. Rcfpondco , Alrquid hic 
JffitjTfa contta ^ u «» > «d quem fatcmut Ubentcr non imnnfccride modo loqucndi , an fcilicct ca rc- 
vfcnj cawl c °ncurrcre Chriftum Dominum vt caufain 
fii. ' principalem , fcd id conuenire ipfis contrahcn- 
tibus : quod etiam fuo modo in omnibus aliis 
Sacramentis repcritur. Nam ablotio fi confidc- 
retur vt adtio phyfica eft , non fit a Pctto ba- 
ptizante nomine Chrifti,& vt a Mmiftro il- 
iius , fcd auctorirare ptoptia , & nominc pro- 
prio : nam ad ph yficam eam actionem , vt u- 
lis cft , auctoritarem & poteftatcm habet quili- 
bct homo. Aliud ergo debet confidcrari in om- 



tio inadxquata fufhciat , vt dicatut Sactamcn- 
tum illud cxhibcri nominc Dci ; de rt addo, 
diffrrcntiam cflc magnam : non cnim folum 
quatenus eft datio piguotis , fcd eriam quaunus 
cft actio facra , honclla & mcritotia , aut dcpre- 
catoria, vcl impctratoria apudDcum, poteft 
Sacramciuuro exhibcri noroine Chrifti, non 
vcro nominc Dci;nam Dcus non poteft habcre 
adtioncm mcritorianr.hxc cnim eflentialitcrdicic 
ordincmad aliqutm Supcriotcm,quem non ha- 
nibus Sacramemis (~8c vt obietStioni fpccialiter bct Dcus vt Dcus,quem tarncn Chriftus ratione 
rcfpondeamusin Sacramcnto Matrimonij ) fci- ne hamanuatls habet: ciiro crgo in prxfenti fo- 
liccc ratio cxrcmoniz cxtcrnx. qua Deum quo- lum quxramus valotcm moralcro in noftrisSa- 
dam modo colimus , & ipfi confecramur; itcm crameptis,& hic valor conftituatur pcrca Sacra- 
traditio quadam pignoils gratix , quod in om- menta.vt funt adliones honcftx » & in cultuin 
mbus Sacramcntis repcriri dixi itipra. Chri- Deiordinarx ,redc dicimus , ea ■ vt talia non 
Uus crgo fubftituit Minifttos Sacramenrorum, poffeeflca<5tiones nomine Dei vt Dei cxhibitas, 
vt pcr eas acliones extcrnas fpeciajiter Dcum pofle ver6 cffe nomine Chrifti. 



»9 



27 



Replicabis Sccundo : Etiam Saciamcnta no- . 
ftta funt cultus non foluro Dci,fcd etiam Chri- JifijA 
fti vt hominis , & tamcn fiunt nomine Chrifti; mn,, m *sL 
ctgo etiam potucrunt ficri nominc Dci vt Dci, < 
etianul fimul fint Dci cultus : tam enim repu- 
gnat Chriftumfcipfum coletc quani Dcum fc- 



colanc nominc ipfius Chrifti, & vt eiufdem no- 
mine pignus cxtrinfccum gratic confetant fuf- 
cipienti. 

Suppono Quart6 ,in Legeanciqua Miniftros 
U,nij1ri «b- Sacramentorutn non potuiflc efle vicarios & 
liSll» 5 *" fubftitu, .° $ Dci » vt Dci cft ; ( abftraho a Deo 

mn fnrunt vt homine ; ) nara Deus vt Deus eft,non poteft ipfum.Rcfpondco.Sacramcnta pcr fe priroO non 

7>iivu»rf. fubftirneredelegatos, qui nomine ipfius fc co- efle culium Chrifti vt hominis , fcd vt Dci: ip- 

lant 8c adorent .• ncrao enim feipfum adotat aut fc cniro Chtiftus adminiftrauit Baptifmum , Eu- 

colit nec immediatc , ncc mod6 pcr delegatum: chariftiam-& Ordincm ; & tarocn non fe ca di- 

vndc licct poflit Rex fubftitucre Legatos , qui miniftrationc coluit vt hornincm/td vt Dcum: 

nomine fuo obedientiam Pontifici prarftent , & quod idem eft in aliis Sacramentis pcr Mini- 

ipfum venercntur ; non poteft tamen per Mi- ftram nunc exercitis : Ucet cnim fimtil Mini- 

niftros fc colere , aat fibi obcdientiam prxfta- fter colat qoafi nominc fuo proprio Chriflurr, 

fc. Ergo cum aciioncs Sacramentorum , qua- cuius vices g«ir ; ^vti Legatus Rcgis nominc 

tenus honeftx fiint , fintquidam culcus exterior Ponrificern adorans ctiam nominc proprio fuo^ 

Dci , non potucrunt fieti ab hominibus vt Mi- quatcnus cxeqttitur mandattun fui Regis , colit . . 

mftris & vices geremibus Dei : quod vniucr- fuum Regem , .nihilominus vt rcprzfcntat Re- jJjT U " 

faliter in oirini Legc & dc oroni Sacramento gem > non coljt illum formalitcr. inrfffii— 

verum eft. . Suppono QgintO & vltimo , in Lege veteri »«» 

Dices: Pignus & promiflio gratix a folo Sacerdotes , aut allos adminiftrantcs Sacramen- 

Dcopiopiiaaudtotiiatcttibuiur; ergo potne- ta non fuifTc Miniftxos Cluifti vt hominis. 

runt in Lcgc anciqua & ctiatn in noua Miniftri Hanc probat Cardinalis Lugo cum aliquibus; SuZ^S, 

Sacra-.nMiri nomine Dci vt Dei confcrre illud qula nemo potcft antequam cxiftat fubftituere u,n/*$ t i,! 

pignus,crgo & adminifttarc Sacramenrum vt vicarios .uk dcicguos , qui noinine fuo opc- 

ran 



mrn trnrn 

*emm 
futrnot 

Mimflri 
Cbriii, 



igitized by Googl 



Difp.io. Decaufal.moraVwoflror.Sacratn.ingratiam. $c&, 3. 



109 



rantut ; ucut potcft poftquam cxQitit. Hxc 
ratio ctfi probabilis fit non camcn vidctut fuf- 
ficerc j qu:a fi Chr.ttus antequam phyficc cxi- 
ftcret , potuit menai gratiain, & pradcftinatio- 
ncm proanciquis Patnbus, ett#min particulari 
cos deierminajido , vt in matcria dc Prxdc- 
ftinationc Jixi , etiam potuit dctcrromaic dc- 
fignarc aliquos , qui nomine ipfius Circumci- 
fioncm v. g. aJminiftrarent ; nam ciim fijprit 
prxuifus a Deo prius natura b:nc opcrans , & 
petensgratiam AJamo , cVc. pocuit eciam pcx» 
uidcri detignanl Miniftros nomine fiii in ordi- 
nc aJ antiqua ctiam Sacramcnca : haud alicci 



opccanccs in Lcgc antiqua. Ratio a priori cflc 
potcft , quoJ volucrit eum fingulaicm fauoKtn ' 
pto Lcgc gtatix ftruarc , ficut & mttlta ah.i pri- 
uilegia. 

txdidlisfacilc rcfpondetur prxcipux d.ftl- }l 
cultatu dicimusenim a&ioncsSaaarocntotum, CnttnJitw 
quia func aftioncs Chrifti motalicct ab plb "f'" 1 **/*? 
pet Mitufttos cxctcitx , dignificari formahtcr hmtnlmt» 
a voluntatc Chrifti Domini , qux cft infiniti dSkknttt 
valoris , & ab illa reddi noftra Sacramenta mo- flr*vtrt tjfe t 
raliter non folum condigna giatix, fcd& infi- '*'•/*. 
nitc illa maiora, ad modum quo paflio cxccrra $> * T ,u * 
ipfius Chrifti , &cxtcr.c a&toncs cxcernx im 



pUnc quam admictunc etiam hi ipfi , qui vtun- p«atx a voluntatc intcrna illius habuere infini- 

tur argumcnto , cui refpondcmus , eundcm • urn valotcm ; ( ytrum autem fic pcr modura 

Clniftom Dominum inparticulari & determi- nicriti , an pcr roodum impetrationis , dicam 

tiatc oralTe pro Bcatifliraa Virginc Maria vt fcdionc fcquenti; ) ex hoc ergo valorc polluuc 
pfius Mitcr, & libcrarcturaboriginalii 



« * 



h | 



fi:rct 

quantumuis hxc omniafiidta fint ptiiis tcmpo- 
rc qtuni ipfcmcr Cluiftus cxiftitct. Admic- 



Uthu\ frt- Kn | a cr ^ 0 c( j p Q (]]i,jji tJS g lus fabftitutionis; 



noftta Sacramenta ellc caufx motalcs gtatix, 
vtpote cam moraliter continentia ; antiqua vc- 
ro , quia non fucrc a&iones Chrifti Domini, 
ncc aliundc potucrunt haberc valorcm xqualcm 
^ ac pToptcrea in fiippoficione tantura dico , de grati.i (vt paulo p6ft conftabit ) non ruirte cau- 
tmtwtkm, h&o non ruifley ii amcm ptobo . quia nec lc- " "S moralcs illius , fcd pixcisc puras conditio- 
uitcrin Scriptctra , Conciliis aut Patribus id »cs , ad quarum pofitionetn voluit Dcus con- 
infinuattir ; nec ritio aliqua id pctfuadct: non fcrrc gratiam. Racio ltxc ex pofitis fiipra ft>n- 
crgo poflumus probabilitcr dicctc id de f.i&o daroentis videtut clara & confotmis ptincipiis 
contigiJlc : ii{»n enim omnia qux poflibiliafunt gcneralibus in mfttcria mcrici : rcftanc camen 
dibcmus Itacim diccre finc vltctiori fundainen- 
to , ctiamdc fafto exiftcrc. Sccundo , quafi ab 
abfcrlo idprobo ; qma fi cxhibita fuiftcnc no- 
nsine Chnfti , habuiflcqt valorcm Sc dignic»- 
tem ad gratiam vt p.-rfectx caufc niot.dcs, 

pooutcx eo caj»itc noftra habcntfvc pmlo polt Solutmtur *ltqn* obiefliontt contra prxce- 



■ 



5 



obicctioncs aliqux ,cx quarum folutione ma- 
gis illa roborabitur. 

SVBSECTIO iu 



cxplicabo; ) hocautem nondicicur iiiieabfiir 
do , quia viJctur Florciuinum contraritim 1*111- 
*' '* f"^' poncrc ; ergo. Tcrtio id deduco cx fancio 
Paulo ad Hcbrxos 7. vbi aic in Legc antiqna 
inulcos fuiftc Sacctdoces ; idcirco ftid morte 
prdbiberentnr permanere j lefm Mitern ei tjuod 



dcntem difcurfum* 



PRIma eft , quia etiam in Legc vcteri qui 
adminiftrabant Sacramenta , opcrabancur t*" 



fi non Chrifti uominc , laltcm Synagogx , feu ^^".dlm 



Hcclcfix tunccxiftcntis. qtix habebat gr.it iam; /iiw» r»)W- 

tn*ne*t in tternwn , fempitemum babet S/t- & ccnfcqucnter cius opcia potuerunt elfc con- > 

cerdotium. & infia : H^bemtts Pontijicem ,y tti digna gt.uix ; crgo & Sacramenta habucmnt 

tion h.ibrt necejfitatem tfuotidie pro fnit ddi- condignitatcm ad gratiam. Rcfpondcret quis, 

ilit bofiUs offcrre. Ex his crgo locis fic arg 1- Sacran cnta antiquacx co capite habuilfe iufti- \ 

chrtflui tfcn njcntor-: Si Chriftus Dominus fuilla ctum*" cicntcmcondif-uitatem vt clfcnt caufa cratix, 

Juii antiiui f c i r • i • .«-1-» 1 igX r . r 

L*tu s*ttr- ,ummns Saccrdos Legis antiqur , cuius uomi- fi Dcus voIutHet ea acccptace , & moucn de fa- 

dti. ne cxccri Saccrdoccs ofterrciic Sacriricia , ad ui. flo ad illam dandam ptoptcr ca Sacramcnca; 

nifttarcnt Sacramcnta , &c.' null.i pcnicns c(Ut quia vcro non voluit, idcd non fuifle caufam 

ca diftlrenpa , quam Paulus ponit intct nouairi gatix.fcd condifioncm. 
& antiquam Lcgcm. In. prtmis cnim fi dc Q;i6d (i quxYas.Vnde conftct Dcum dc facro 

fummo ipfo Saccrdotc , cuius nomine cxtcri non ipotum fiiiHcob valorcmeotum Sactamcn- 

opcnrcntur , tunc tcmporis cftct icrmo , iJem torum , quandoquidcm ci> poficis deJit graciam; 

fbiflct in vtr.ique Lcge Sacerdos; f/go qubad tcfpondent.Dcuin acccptallc paiccm ilhus valo- 

hoc nulla cllcc JirT.rcntia : fi vcti "loquetemiir tis.non autcm totura , idcoquc nou concurriftc 



dc ipfis Miniftris , fijut in antiquaj Lcgc multi Sicramcnta vrcaufam inoialem. 
fucrunt SaccrJotesjita coJcm planc niodo funt . Solutio hxc roco iudicio cft imptobabiIis:^ W4t 

mutti innoua. Itcm , ficnc antiqui Saccrdotcs Ptfmo , quia nyllam rationcm reddit, qcupro- 

pro fuis Jrhdis ontc dibuemnc , aut faltem bctdcfafto Dcnm icafe gcflSflc ; vndcvf pla- 

potucmnt , ita ctiam & Sacct Jotcs nowe Lcgis; \ nc diumans rciicicnda cft. Secundo , quia fi Sttwtis, 

corruercc ergo tota dirf.tcntia i Patilo poiita: pOnattH fcmcl adxquatus valor in Sacramento 

vt ctgoteftimonium Pauli tntegnim fit, de- rcfpcitu giatix , & Dcusdicatur moucri ab il- 

bemus ncccflar'6 Jiccrc illum locutum dc Sa- le vt Jct gratiam , vix vidctut intelligibile, quo- 

ccrdote , cuius nomine in Lcgc graciat Sacrifi- moJo moueatut cx fpla mcdia partc valoris, & 

jcium & Sactamenta adminiftrantur ; hunc au- non tx toto ; curoiile valot fit quid indiuifi- 

rem eflc Chtiftum.qui fcmpcr nunct, fcmpcr bile , & non fupponacur in vllo afio prxmio 

viuic ; & non habcc delicta pro quibus oret; occupatus. Tcrtio.quiafi caSacramenta habuif- ^ ' r,,- ' 



negafte autcm c contrario Paulum Chriftum 
fuifteco moJo antiqit* Legis Sacerdotctn ; & 
confequenccr-in anciqua Lfgcfnmmum Sacer- 
dotem no:i nominc Chrifti , feJ proprio ob- 
tulilTc Sacrificia , &c ergo dc fnfro non con- 
ftituit Chtiftus Dominus Minifttos notoinc fui 
Arrit^Tom. VI!. 



teut valorcm xqualcm gratix , non potuillcnt 
dici a Paulovacua & inania elementa : hx cnim 
voces non dt nocant pr.icisc Deum non confi- 
dcrafte tocum valorem *, fi-d mult6 maximc in- 
nuunt in jpfis Sacramcmis non ruilTc condi- 
gnitatcm : malc cnim quis diccret de acccdcnte 

K • " ad 



Digitized by. Google 



tio 



Rod. D£ Arrjaga Tra&acus De Sacrametitu in genere. 



nd mercatorem vr emat tclas aurcas v. g. ipfum 
non rnhcre prctium , & marfupium illiusfuifie 
inanc & vacuum , co qu6i mcrcaior noluctit 
dare tclas illas pro vlla pecunij ; fialicnde fup- 
ponamus marfiipiura habuilTc pecuniam fom- 
cientcm pro illis emcndit : & ratio ift , quia 
valor Sc plcmtudo ( vt (icdicam ) matfupij & 
Sactamcnti non coufijctaiui cx rffc&U ; lcd cx 
virtute , lcu valorc in a£tu primo , qucm ha- 
bent antc crTcrum, fiue hic fcquatur poftci, 



gcre poteft, vt Cilicet icfpctftu cius qui fiibfH- 
tuit Miniftrum fit mcriror a £c bona , refpcctu 
atttem M^niftri mala & demrritoina. Si v. g. ;n- 
beat domimis famulo darc elecmofyr.nm alicvii 
pauperi \ fumulus autcm dat hufc potius quam 
illi , animo hunc alliciendi ad pcccatum ; ca 
clccmofyna, quar moraliter eft actiodoroini.cft 
tclpeciu illiut meritotia, dcroriicoria autem re- 
fpectu famuli. Ratio hu;us a priori clfc poteft, 
qtiia aclio extctna cuin non h.ibcat a fe boni- 



r - (tlntl. 



*? fiuc non. Rcfpondendum crgo aliur obicclio- tatem , aut malitiam, fed pci dcnominationcm 

cxtrinfccam ab actti voluntatis a quo impcra- 
tut, poteft ellc rcfpectu diuerfatum pcrfona- 
ruin bona fic mala ; quia ab vno irr.pcratur pct 
aftum bonum » ab altcro pcr malum ! fic paffio 
extcrna Chrifti Domini , fi cum Chrifto ipfb 
cam rolcrantecomparetnr, i ai ftiffima cft , & 
tnfinitc meritoria , fi vet6 cum catnifictbus cam 
ittrl gcntibus iniquiffima eft Sc grauiffima pcc- 
ha digna. 

Obiicies Tcrti6 : Chriftos dc faflo non eft 



Eriamfi antiqtia Sacranuntan 
ne Synagogxexhibita.non tamcn habuiilc con- 
m/4 rMth dignitatrm ad gratiam. Cuius vcritatis dus 
funt claix rationes : Prima , quta purus homo 
non mcretut altcri gr.;ti.im dc condigno , imo 
in mulconim fcntcntia nec diuinitus potcfi: 
qnidqtiid vct6 dc poffibilitatc fit , ratio , cur 
dc fadto non mcrcatur , ca cft , nam atStio roc- 
ritotia puri hominis tota impenuiuir inpromc- 
renda gratia ipfi homini opcranti : vndc nullus 
ci rcltat valor pro aliisi vti in humanis : da v g. 
Rcgemdcicgantcm Pcttum,vt ftio nominc P6 
tifici tanquam Chtift. Vicasio praftct obcdicn- 
liam i habere a€tum lapematuralero & merito- 
tiu.n graticqooeligit Petcom i ccnc licei p<>ft- 
ca .tctus obcd/entue cxnibitus a Pato cenica- 
tur infotmati aCtufiipcrnatuiali dclcganiis , & 
dicatuc mcritorius de condigno auginctiti gca- 
tic.non trtncn diftmdt.r gtatuv ab ca qtam dcle- 
gatii lijt mcrui: , cum prir.-.iitn phylicc liabuit 
ciimaclnm; aliocjuin iulcmaclm voluntatis linc 
noua libetaliiaic duo habu.Utt priuiia adaqua- 
ta;vnum, qoanJo phylkc cx.rc cus cft Ma> 
tntiv. g. vbi dclignatut R.cx Lcgatunti alcc- 
rum , quando motaHtCC llomi ptc iplum Lc- 
gat-im : hoc aittetn c(t abfatdum, quia iam 
rfaplo plostuiflci prxmiaius q liin mcrcbatut 
illc ad.is. 

Aittia tatio , quia licct pmus homo poffit 
nvrrri dc cor.digno gtatiam aitcii , non tatncn 
remiOioticm mottalil , nc; quidctn diuinitus; 
crgo cum Sacramcntum antiquorutn , qnod 
graliam caiifabat , fimtil ctiatn habuctit anne- 
Xam rcm ffioncm ongir.nlis pcccati , non potuit 
habctc conJignttatcm ad gi.tiam cemittcntem 
onginale : crgo ca gratia & rcmiffio fuit con- 
ct m taoturn vi condittoni , non vt caufx con- 
dignx- & 11)0011. 

rcrtia ratio cfle potcft , quia licct nunquam 
in Synagoga dtfjctint ajtqm iufti , in otdinc 
tjmcn ad adminiftranJa Sactarticnta iJ vide- 
batUt pcr acciJcns : ctcnim cafu qtio omncscf- 
fctit in ntortali , adluic collata fiulfi t gtatia pcr 
(lludSacntnemons: & quoad hoceadem cft 
iatio in noftris j tiam licct millus ciH t in Eccic- 
fiiad.i iuftus , eodemmodoSacramenra pof- 
fciit canfatc gratiam , ac fi o.nncs t lT.-nt iufti; 
rvgoctfi o!im no ninc Syn.igngc aJ.niniftruta 
f.icrint Sacramcnta, non tamcn pioptctca ha- 
bttcrunt conJignitatrm ad gr/tiaui. 

t")b : icics SccunJo : AQio Satramcntalis po- 
t;ft cilc mata , fi cx malo rinc a Miniftro cxcr- 
ccatur , aut quanJo cft prohibita , vcl noncum 
rcqiiilitis couJitiouibus , &ccrgo non clt adtio 
Chrifti mor.ilitcr , quia Chriftus nullam habct 
aitioncm malam. Rcfpondco , Eam actionem 
cxtcmam polfc duplicitct cor.fiJcraii , vel v| 
clt a Mi-iiftro , Pt fic poteft cllo mala ; vel vta 
Chtift «,& vt fic ncceflario clfc bonam:idquod 
in orooi aaionc cxctcita pcr Minifttum contip- 



T<t: ;s. 



Oli iltt fe 
tvni t i m«- 
/j (»f M n«- 
tetitttv 
fiJuitr. 



m Itatu capaci nicrcndi;ergo non potclt pe* Sa- fii ^ ^ Atm 
ctamcma tanquam prr adioncm propriam de cbrtfti •«*•• 
facfto meretk Rcfpondcti potcft , Vt Chriftusf<»»"«rirf« 

dc faclo dicatur mcrcti pct Sacramenta nomi- 
nc iplius cxcrcita , non cllc necelTarium vttunc 
dc f.icto fit in fcipfo inttinfccc capax metiti, 
fcd iufricctc quod fucrit co ttmporc , qoo in- 
ftituic Sacramcnra , & quo dclcgauit Mini- 
ftros. Sicut qui fe incbiiat , fcicns lc poftca 
hnpediendora ab auditione Sacti , peccarc di- 
citut etiatn eo tcmpote , quo tencbatuf audirc 
Saaum , & non audit , ctiamfi tnnc non lia- 
brat libertatcm fufficicntcm ad pcccaudum pro- 
pric & imnicdiatc.Addunt tamen huius folutio- 
nis Amftorcs requiri in Chrifto dcfaclocxi- 
ftcjitiam pliyficaro ; nam pro co tempotc , quo 
pliylicc pct Cc non cft, non poielt ncc dclcga- 
tos fubftitucfc , ncc bcnc autanalc opcrari,me- 
icri.aut dcmcrcri. StlmUdi 

Pfima pars folutionis vcriffiroa cft , &: co ftimm fMrt 
cxcmplo lufticicnicr pcobata ; & poicft vltct ius f im m tcnfir- 
in aclionibus exhibitis pcr Mtnillcos idcm mai»r. 
oftcndi magis ad rem noftram : ctcnim etfi 
quanJo famultis dat clci : mofynnm notnincdo- 
mini hic fit diftractus ,aut dotmirt , 8c con- 
fcqticntci fit proximc incapax meriti , nihilo- 
nnnus tunc dicitui mctcti pct cam clccmo- 
fynarn. 

Secunda vero pars omnino difplicct ; nam }6 
ficnt cxiftcntia phyfica tcquititur ad mcritum SftMn4ap*t* 
proximum & quafi inttinfccum, ita ?£ I.bertas P""»"" * 
icqtiiritur ; crgo licut linc hbettate potcft per 
dcnominationcmcxtcrnaro a prxccdenti libet- 
laie denominari mcrcns , ita fine acluali exi- 
ftcntia poteft denominati nunc moraliter nie- 
tcns aprxccdcnti cxiltciuia , aut ctiam a fu- 
tura : id quod patct in ipfo Chrifto , qui pro- 
pnc dici potctat promeiitus gtatiam antiquis 
Patribus , quatido illis ca dabatur ob rocrita ip- 
fius Cluifti , eiiamfirunc nonexift*ctct phyficci 
fcd foliim motaliter in prsuifionc. QUjOd li 
nolis tnnc dicerc Cluiftum meruiffe , fcd tan- 
tum obtinuillc tunc mcriti prxmium;qnia tunc 
ncc per fe nec pcrdclcgatos vliam cxcrrcbat 
accioncm rocritoriam ; ccttc quando iam fub- 
ftituit delcgaro* , qni nominc ipfius mora- 
litcr opcrentur, licct phyfice non cxiftat qnan- 
do Legati opctanttii , potcftoptimC moialitcr 
denominati bcnc opcians, vt dc fafto nos , ctli 
phyfice non cxtitctirous in Adamo quando illc 

peccauitj 



by Google 



Ef imt tf 
flks. 



Difp. 10. De caufal.morali noftror 

pcccauit ; quia tamen ibi cramos moraliter ■ co 
ipfoptoptic inillo peccauimus :& codcm mo- 
do in humaiiis , fi Kcx aliquis mittcrci Lcga- 
tnm , qui nominc fuo obedicntiam Pontifiti 
pta.ftatct , Rcgnumquc totum illi fubiiceret;li- 
ne dubioctiamli iam ellet mottuus,quando Le- 
gatus obedientiam prxftaret , & Rcgnum oftvr- 
rct , mor.iluer tamfn diccrctur ctiatn tunc Rcx 
cam obedientiam prxftare. 

Rcplicabis;Ergo fi incafu fiipta pofirocbtins 
omittms Sacrum morcretur ante horam Sacri, 
adhvic diccndus e(Ut peccans cV OttiittCDS Sa- 
crum , cx co quod antecedcntcr dcd.nt cavilani; 
quandoquidcm non rcquintnt de fa£to cxiften- 
tia ilius. Rdnondco negando confcquentiam, 
quia neque in Mmiftro ille pcrmanct, vt faltem 
moralitcr tunc rccipcret illam denominario- 
ncm. 

OSiitics Q i.irt6 : ( Si fit replica contta to- 
tam folutionero pr cccdcntrm : ) Chnftns Do- 
mjHtmtt* s*;1 minus iuftiruit tria Sacramcnta, fcihcet Confir- 
rtfmrr.a *' mationem , Ordincm , & Poenitcntiam poft 
tefutrc drionem.iuxTacoTnmuuiorcm f ntcntiam 
tunc autem iam uonerat capax mctiti, quia to- 
tamfiian viam terminauit in ara crucis : ctgo 
faltcm h ce tria Sanamcnta non pofluiu elle 
Hifpmfir. mcritoria reTpcclo Chrifti. Rcfpondeo, Chti- 
ch*ifl»i p*ft ftum Dominum poft rcf rrccjioncm ramfuifle 
rif*r,ta,*- capaccm metiti qiaro ante illam \ nam glotia 
.'*" rorporis , quam folam tunc de nouo hab 



,7 a 

Sstrmmimtii 



f* mtriiL 



>ebat, 



non rcddcbat tllum incapaccm mcriti;vndc pro- 
bthilitcr dici pouft , toro tenipoic , quo fuit 
intct homincs vfquead afccnfioncm , fuiflc ca- 
pacem merit i. • 
OHttf* i Obiicies Qmntd : Sacramenta habent valo- 
VAtmS«rf rc in Sc dignitatem ad gratiam ex paflione Sc 
Tjjr^A m °" C Chnfti Domini , vt omncs Patres & 
C tn \* Thcologi fupponunt ; fcd fi ca eflcnt adrioncs 
cxternx meritotix Chrifti Domini , non hubc- 
rent valorcm ex eius paffione : ergo prohatur 
minor , qnia ca ttia Sarramenta non f.inr afiio- 
nes cxtcrnx rcfpecln voUintatis Chrifti dc mot- 
tc Sc paflkme f bcunda , fcd rcfpecVi vohmtat, s, 
quaconftituit Mimftros Sacr.imentorum fiij dc- 
legatos": ab hac cnim prxcisc voluinat^impc. 
rantur tales acTioncs , crgo a voluntar^ar cn- 
di & moriendi non pDiTjnt lulvre bonitatem 
vllam.i quia a&ioncs cxternx folum dcnomi- 
' nantui borue aut malx ab intcrnis , a quibus im- 
pcrantur. 

j8 Proptet hanc r.uionem cenfco a&ionrs Sa- 
ctamentoruin , ctfi dignificentnt a volur.tate 
Chtifti,iufiniti valoiis , non tamcn cfle caiifam 
gratix propric pcr modum mcriti , fcd pcr iro- 
, dum otationis , fcu iropctrationis. Suppono, 
mcritum diftingi» ab impetrationc , fcu oracio- 
ne:(dc quo ahbi. ) Suppono deinde,vnura 
aftum mcritorinm charitatis v. g. qucm modo 
cxerceo.non dignifkari in tatione mcriiiab 
aliis a£tibus mcritotiis , & quos antcj habu;-, 
quia vt Deuspixmiet dc conJigno hunc atfum, 
non confidcrat bonitatcm aut digiiitatem alio- 
rum a£tuum , fed hirfus folius ; mcritum enim- 
eft quafi cmptio prxmij, pro qua non confide- 
ianrtir alix priores emptioncs : vnde in Chri- 
fto Domioo a&us , qni voluic ieiunarc v. g. in « 
tationc meriri non habuir maiorcm valorem^u 
quod prxceffiffent alij aftus, qvios de faclona- 
buit , quam fi non prxceflllTcnf.cumdcm cnim 
valorem haboiiretillnd ieiunium , ctiamfi fiiif- 
fcc ptimus a&uj inrct omnes Chiifti , vndc in- 
. jirruig* Tom, VII* 



Socram.in gratiam. Sttftj. iii 

fcrtur , Eodcm modo adlum illum.quoinftitu xSntrimtnt* 
Sactamcnta , & fubftituit Minifttos , in ranone ""»"« 
mcnti non acccpifle valorem ab a£lu mcncndi ^jIwwT 
& confcqucntcr ncc ca noftra Sacramcnta »n v a tir,m ,h 
rationc mctiti habuiflc vllum valorcm cx vo- «3u i 
lumate moticndi ; in otationc autem feu impc- ; 
ttatione^ilitcr fc rcs habet; oratio enim accipic 
valotcm non a fola voluntate oiandi , fcd 
etiam ab omnibus aliis obfequiis , & titnlis 
proprofitis fcu reprxlcntatis Deo ab ipfb^oran* 
rc ad hoc , vt obrineat rem quam petit : id quod 
verum eft , ctiamfi ea obfequia Sc tituh non 
funt illius qui orat , fed alterius, qtiem vt in- 
tcrcciTorcm ponit. Otat quis Deum v. g. vt 
pcr "mcrita B.ats Viiginis conccdat Petto fa- 
lutem ; illa orat o , qux fi homo fit in gratia» 
cft ctiam mcritom , diucrfo modo d.gnificatuc 
kmeritis B.- itx Vi ; ginis in rat one uiationis ac 
in ratione mctiti : in hacin nulio uodo cr.icir, 
nonaccipic valorcm ameiitis B. Virginist at vt 
oratio cli , dignificatur ab eis meritis . vt podit 
Dtns moueti per modum impetratioms ad 
coiifcrendam Pctto falutcmob mctita B. Vit- 
ginis. Qii6d fi quando mcrira funt aliena 
nolil hanc doclrinam admittctc ; ccitc qnando 
propria funt, non potcrisillam ncgarc } nam li- 
cet metitum non crefcat x maiori gratia ope- 
rantts , aut ex metitis ptxccdent ; bus ( vt com- 
munior docct fentcntia ) oratio tamen feu 
impcttatio ctefcic cx majori gratia orantis & 
cx prxccdentibus meritis : facilius cnim exau- 
d.tur , qui gtatior cft apud petfonam quam 
or.it , vt cx terminis vidctuc pct fc no- * 
tum. j ? 

ilinc dicimus , Sacramcnta ctfi fint aclio- j m fM { 
ncs cxtctnx folius prxcite voluntatis iubftituti- imfttnti*- 
ux Miniftrorum , & in ratione mcriti ab hac »« 
iola diginlicenti.r ( vt contendit obiectio, ) c **J. ur a 
nihilominus tamcn in tationc impcttationis fco"; 
OCacfonis d gmficaii etiam a pafllone Chrilli, 
qui dunv fuhit iviit pto fc M'mftros, petiit fimul 
a Patte ati mo.vt darct grat.am in collationc Co- 
rum Sacrameutorum proptcr paffioncm &C \ 
mortem fiiam , vt digmficantem eis actioncs 
inas cxtctnas ; ficut fi petttct quis pct Lcgatum 
ab al o iibi conferti bcncficium al;quod pro- 
ptcr anriquam amicitiam Sc obfcquia,^Cc. 

Hiucctiamconftu , liccr Chriftus iam pri- 
ro6 in coeloinftituilTct Sacramenta , potuilfc ni- 
hilominus illa valoiem Sc cond.gnitatem habc- 
te fiirfiuenrem ad giatiam in fatione otationis, # 
non ver6 in ratione mcriti , quia ad orandum 
ctiam nunc cft in ftatu capaci , licet non ad me- 
rcndviin propter folam cxtcrnatn vohintatctn 
Dei , vti & alij Bcati quia vct6 aliqui videntuc 
ctiam negare , Chriftum orarc pro nobis in 
cxlo ( in quo fortc cft quxftio de nomine ; de 
quo cgv Tomo 6. ) dici potcft , pct modumfal- 
tcm tcptxfcntantis fua meritapolle dc condigno 
impctrare gratiam pcr aclionesSactamcntorum* 
ctfi ca impetratio non dicatur orario. 

N SVBSECTIO IV. 
QbicCiio ex CircumciJ/one exflicatur. 

OBiicies , E6 ipfo qu6d Ctrcmncifionc poi 
fita Deus dcJerit gtatiam , dici drbet ea 
Circumcifio caufa moralis cius gratix ; qaia 
Circum vt prxuifa exiftcns mouit Deum ad 
gratix , non minis quam 
K * confilium 



. Digitiz6d by Google 



Ilt RoD, DE ArAiaga Tra&atns De Sacramentis ingenere. 

confilium & mandatum mouent ad ccm impc- que vtllct , pro folo fuo libitu potcft cti3m 
£■* /»«»- tatam, &c Conceptus autemcaufe moralis tft, cxigerc quafcumquc velit conditioncs , vt caro 
ttptw •*•»/« qu6d cncdia cognicione fui dctcrniinct aut in- couferat ; quantumuis illxfint omnitio impto- 

fntmUt. Di- j ucat a g fns a£ j 0 pcrandum. Dc hac obicctione panionatx cum gratia , vti fuit improportiona- 

^'"^"^^fdscCariinalis Lugo fupia a iMltnero 71. vbi ta Circumcifio ; quia , vt fupta dtximus , er 

Itm (y P m,i explicat multis cxcmplis ditfercnriam intcr cau- nailo capire crac cins gracix meritoria anr im- 

c;«4ji»mm Cm Sc condiriones rooralcs^mfirraius Pctri v. g. pctratoria de condigno •, iurc ctgo merito dc- 

txtmplit mouct me vt cum vifitcra i (ancca infiimius brt iudicari pura conditio in gcncre n oris i no- 

c*Ji'Z+U non c ^ cau- * rnoralis mc moucns : moueot ftra m6 Sacramenta debcntdici caufa moralis 

L* t ,, cniin folum ob honcftatem in illa v.fitationc gratix. 

rcpcrtam : eft crgo rwra conditio ncccilatiavt Hinc foluitur ficilc in forma obiectio Gipta 4* 

iocum habcrc poffit illud opus charitatis. Se- pofitaj dicimus enim , Fx co quoJ necellariura s ' l "' f 

cundo , fi votum facio , quod vclim dicbus Fc- ' l, crir pr-. uidcri Circumcifioncm exiftcnccra ad-^J"* 

ftis orarc rofarium , 6c dcinde Epifcopus iubcat hoc , vt Deus vcllct darc gratiam , fijlum in- 
lanclam Catharinam v. g. cclcbrari , nondice-- rOti id qi.od d xirous , cam fcilicct pcrtintre 

tur Epifcopus caula moralis ciusmcx o.atso- aJ gcnus moris : qx.TCumquccnim in co gcne- 

nis •, ad h inc cnim foliim mouct votum ; r r.c- te concurruru , ntccllari6 dcbtnt ab agcntc ra- 

ccpiumvet6 Epifcopi cft conditio , vt hlc & tionali prxuidcri , vt iic poflint excitarc volun- 

nunc poflit haberc locum illud vo:um. Id qtiod Utem tllius ad ficicndum lioc vcl illud ; adJo 

rationc a priori fic dcclaratur ; nam couditio tamen, fub hoc modo moticndi cflc fiuv.mam 

vidcturie tcnerc potius ex part: opcm ipfius d:ucrfi;attm , quia atiud cft pr.ruidcri vt pro- 

faciendi , caufavciofc habct vt motsuum ad potcionatum ctim itKcV.i, aliud vc qtnd vacuurn 

opus ipfum. & inanc , cfto htc & nunc cx libciratc agcntis 

• 41 Ego quidem in cxemplis illis allaris fuile r^quliuim aJ talcm tt£.cttim. 

jUto«>rw»admitto eam diuerlitatrm quam h;c Auctm po- Declaro IJ ipfum ampl.us ; nam cfto contri- DttUrstmr 

cZdilh'** nlt ' noc Umcn v, t'inHt,n non cciifco ciiL vc- tio non Iblii.n pcr moJum condicionis j fcd vt M*"*" 

m c*rMi»u tam * llain finc dubio honeftas moralis , q<ix lubcus aliquam pvoportionem faitcm con- 

txpcritur in clecmofyna , in temperancia , &c. gruam cum gratia , mwiMt Deum ad dandam 

***"■ cft moiiutimformale .illicicns , c.i tamcnhone- eandcmgrr.ti.inii quia tamen non mouct cx 

itas tota quantatc tt*nct cx patte rci fackudx, coudignituc ( dicitilt commnnitcretiam ab ip- 

feu cx parcc cl cmofynx dand ; crg.-> non tft fo'Concilio Trideniino ea gratia dati gratis.pcr- 

verum ymucil.ilitftilJam ellc couditionern ino- in*c ac fi daretui tx pnra puta hberalitatcDci, 

ralcm qux fc tcntt cx par;c ooci s fjcicnii.lX-- ac proindc in g;ncrc mori» 11011 rcputatut cau- 

inJc vix potcft applic Jti ca r.it.o %\ Ctratrnd* • ^ iuft fi-at on:s ta coiuritio.fcd conditio«quan- 

fionem : hx citim r.on & tcnet cx p.irte gratic 10 CI S° CUtn maiori i;irc rcputarctur , fi nullam 

qnx d.ita f ur fafttttibus,(dc idcai dtco d.' tuor- hib uifct uccquiJcm rongtuitatemcnm eaJcm 

bo refpcftu aiStus mifcr.cordix : mr^rbtis Cni.n iullifuatioiK- , f„ J Dcis v. g. dixifltt , Si fti- 

non tcnct fc cx partc (7tbicu.uionts illiws j imd ctictis b.;it).im, dabo tibi gratiam ? ccrtc nul- 

eft id quod homo vult dcftiucrc , ) & tamen InspruJ.ns diccrct illam fucationem barbx cf- 

Citcumciiio flc moibtts Cint pet mSducn putx le cauiam gratix 1 teii^piirilin conditionern es* 

•onditionii. fola D.i vt^jpntate reqtiifitam : Ciicumcilio igi- 

DcinJe ficut motbus eft con litio ad lioc, HJt non alitct f habct quam ca fiicatio. 

Vt habeat locnm opus mifericorJia* ; ita pr-.ce- loxta hanc doftriiiam dico poilc eXplirari^rur ^''m 

ptum Supcrioris cli conJitio , vt h.ibr.n lo> um manJatuin & cotililium dici iv.eiito pofijnt cau- pliumdleam- 

actus obedientixi in vtroquc autem cafu Iblum f 1 moMlcs, q"ia prxccprum rarione rciierciirix turttmf* 

moticc honcltas qnam habcr adlus obc.iienti c, ipfi dcwr cft dignum cui homo obediat , con- r4 ' M * 

• & actus miiericorJix ; cur ctt;o , quxfo , due- filium , qtiatcnus proponit motiua , ob qux tcs 

tur confilium moralis caufa , moibus vcr6 con- illa ficri dcbec , iurc inerito dicitur caufa : quid 

Tdtdh mim dirio i IuJico ergo in hoc p.uivio multtim mi- enim potiori iurc dicetur caula qram motiuurn 

2KjJJjJL • ccr ' ^ c nomine circa moJum tnio dvbeant vo- ipfiim tei ficicnJx ? motbus autcm rerpcdtuin- 

™ * cari illa , qtix rlos dixnntrs tflc tonJ t;oiyCs; fir.ni potius lubct rationcm mali quoJ homo 

qooad rem tamen ipfam diffcrcm a ditplex mi- aucifaiur , qnod d.tclt.uur, quod vult dcftrue- 

hi occurrit , per quam facdc cxplicatnr tota rc > quam tationem motiui ; ac proin Je pot:us 

obieftio : Prima clt , q io I Sacctmettta noftn dtbctd ci conditioquam caufa. Neqncobcfl; 

mo.ient Dcum tanqtum hab.ntii valor.ni Si quoJ nos aliqiianJo incommuni modoloquen- 

conJiguitatcm xqualcm ( imo, vt diximus, iu- di folcamus d ccre,£c ! ad vifittwditm illum tjukt 

finitc maiorem ) cum gr.itia danJa ^crg» iurc tj* hfirtmu i vbi ro quia infimiarc vidctur mor- 

mcrito dicunmr canfx moralcs gr.:ti.t , t.in- burn ellc caufim cius vifitationis , hoc iuquatn 

qttam cam gratiaiti aaxqu.it ; cmii.tnter couti- non obcft : fxpc enim to M<4'etitun in rcbus 

ncntcs.: conditio enim qu.i ralis nonronti- phyficis applicatur foli conditioni ; frequentif- 

nct cffcctum i id cnim proprium cft ipfirtim iimc cnimdicimus, Ignts calcfacic , quia cftap- 

ciufatum , maximc ad.rqtiat.imm i at Circum- plicatus , ciim tamcn applicatio folum fit puta 

cifio neq iaquam continuit gritiam , fcJ pcrin- pjra conditio : eodcm modo homo dicitur p tr- 

de fe habuit ac fi quis diccrct, Cras, cum nitentiam agere, qtiis prccauit, ciirp tamcn pec- 

primum orrns fucrit Sol , rbi confrain hoc catum non lit motfuam pccnitcntix , fcd potius- 

vel illud beneficium : ortus cnim Solis nul- idqtrod horoo d.t.ftatur. 

lam hibci cins bencficij contincntiam i ncque •SectinJ.i ratio , ant potius maiordeclarario tiifamtH 

alitcr f habct in generc moris quam approxi- prrccdentis , potcft cifc , vt ca (bla sltcantUC in lnir 

matio fe habct in genere phyfico nd hoc , vt generc moris conJitio qua conourunt vt cog- «•«•»» o* 

ignis c.ikf.iciai : Dcusenim iqui vti fupremus nita, non vt amatai ca vcr6 c coiltnrio fint cau- "" tm m f' m 

Dominus gratix poitct eam couferrc cuicutn- fx raoralcs , qtix ob bonitaccin fuara ptxco^ £ 

nitam/i»i/i»w. 



Digitized by CjOOgU 



Difpio. Deca»fal.moraHnoflror>Sacramwgr«tiam. Sc3.~f. Irj 



44 



nitam aliiciunt , non qux line vllo amore purr 
COgltita deicrniiiuiic ; morbtis quidem prxcog- 
nofci dcbcc ; vt ego pofliin adtnn mtfcticoidix 
cxcrccre in inrit.niiui : .;t inotbus illc non vc 
amatus , i.no vt odio habitus moucc. Similjcct 
li quis dicctvC fjmulo , OmmbHi babentibns 
vejles virides da tulem aut talem rem , dcbc- 
tct q iidcm fjroulus.vc illaru tcmdarcr.agnofie- 
rc Pctrum ruiberc cales vcftcs vir.des ; ac cunc 
ivillo modo illx vclccs viridcs vc amatx con- 
cutccrrnt , fcd ptuc puic vt cognitxj tioneftasc 
conttario ,'q.ix ui parcndo mandjnti rcperjtur, 
nic tunc moucrct ad dandam illam cern. Ciim 
crgo Circumcifio Deum moucric vt cognita, 
non propric vt amata , quia iam diximits finC 
vll.i honeftacc Ijeciali , ob quam Deus eam 
amarct , illuin mouifle.quatenns ipfccx fna li- 
bcra voluntatc Se detcrminaucrac ad gracuin 
d.iudam , ea pofica.mcrico dici dcb t pur.. con- 
ditio;at Sactamenta noftra,qux t.mquam acXo- 
nes Chrifti Domini inmntc Dco pl.iceb.iuc, 
nioticrtint lllum vt ainaca , idcoque vcrifli nc 
fimt c.nila morjlis. , 

Facil.?-Sc '1-tra v.dccur hzc d fF r-ncia,folum- 
quc poteft ob ici contraillam Pnm6,na>ii Cit- 
cutiiciilo ec-im placeb.ii Dro •, ipfccnim illam 
inftitucrat optabatquc feti6 vj mandarctur. exc- 
cutioni , vn <ec contrarto quando a Iudxis ne- 
gligebatjir , off* ndrbatur •, crgo illa non etat 
pura conditio, fcd potius caufa , iuxta expli- 
cationctn iccutido locb datam. Refpdndco, 
Htnc probari , Circumcifioncm non omnino 
mm*t» txpt- fuilfi: purc putc conditibnem prxuifam , fcd 
ditia. aliquo modo amicairt , faltem ca ratione qua 
crar execucio vohiiicitis diuuia:: omnicnim Le- 
giflacoti , manimc auccm Dco , gratum cft , fi 
t ipfius pixcepta ficucncur : poftumus camen hxc 
duo confidcrarc ibi , Vnum cft, qu6d Circum- 
cifio eflec impletio ptxcepci dinini , & (ecun- 
dun» hoc fatenuir Dco placuiflc $ acvc fic non 
poccrac dici mourrc Deum ad dandam graCiami 
nam ctiarr) adtiltus,qui in iufaiuia uon fufccpe- 
rat Circumcilioncm, ccnebaturtarticn illam fuf- 
cipcre jiiec prontcrea confcrcbat tunc gr.itiarrti 
cciamfi eflit adimplctio ptxcepri. Idcm dko, 
fuo mododc omnibus aliis cxrcmoniiis lcgali- 
. bus , quarum obfcruatio Dco erac gracamcc ta- 
Cv,"lr.c*fi» mc «i caufabat gratiam cx opcreoperato. Altc- 
»«» mtnntt ru 'n , quod in e.i Circumcifioue pofTumus con- 
Vtum vt s. fidcrarc - cft , qnod furric a Dco dcccrminati 
fr4 t». rcquifita , vt oapofita darer ipfc gr.tti-m infan- 
ti circmnciro j & fccnn ium hanc rationcm di- 
cimus ndn moiiiflcvc am.itam, fcd quia ipfe cx 
fiia voiuntate fc dctcrminatiit .td iton tcmittcn- 
dutn ottginalc infatttibus , ndi pohta ca Cit- 
citmcifione , vti diximus fupta potuifle fe de- 
tcrminafli ad non d.indam gr:.tiam ex opcre 



tititftio fum 
f! *a Ctrtii. 
ei(irnt m Ot» ' 



gnu* 



4( 



opcrato mfi fricanti batbam i quo cafu ca fri- 
catio non mouiflct. vt amata , fed vt pc.rcog- 
'nrcai 

Eft tamen adhuc Tccunda difTicultas circa 
prarcedentcm cxplicationcmi*uam etiam prxce- 
ptum & vpcum non videnctir mo:iere ad opus 
vc volica.fca amaca, fcd puc; vt cognic:opti- 
mc enim ficfl p*o|i ft / vl qttis non Lbonccr ha- 
beat pnct p"um, eo tamen pofr.o dctcrminctut 
ad o,uis cfficiendrttn ob lioncnjt:m icpcttam 
in obedientia i& idcmdico.lc^ voto ; nam c- 
tiamfi qms non Iibcntcr h >bf at fc voniflc , nort 



tec, non vt araatum »ctgo inxta cxplic.itionem 
djtam non ctit c.mfi , fcd conditio i cettum ta- 
men cft impctantem cflc caufam moralcm, non 
conditioncm ; idifm dico dc vo:o. Kcfpor.dco, 
Mandatum & votum etiamfi al qitando co mo- 
do concurrant vc cognica , non vc amata } 111- 
hilominus etiam tunc diuerfo modo fc habcrc 
circa illl.id opns "; quinn citca morbum fc ha- 
beat ,qui xgtotoinfiruit ; nam cftoin eo cafii 
iilc non amet piiceptum ,ex reucrentia camen 
circa illud mouctur ad opiu: idem dicodc vo- 
ro •, at circa motbon. potius habct odinm , nnl- 
lum autcm habct aff. dum amot is aut tcucrentix, 
cultus.bonoris, &c. ide6 nnnto motbus dicitut 
puraconditio, maiidatum vei6 & votum dicun- 
• tur cauia illiusopecis- Sarifque fit de hac obie« 
cttionc qux ad Vucem fcte fpcclAt. 

SVBECTIO V. 
Alu Obiecthnes exfe&it*. 

Prima fic : Nam Sacramenta non niouent 4<» 
nifi vt aicioncs exccrn i Chrifti Domini ; & 0Ht»kfii» 
confiquenccr pure mouenc , denominaciuc & **** 
per accidcns , rtam tacio tota metici folum fiiit 
in ipfa volitione intcriori, qux ( vt diximtis fu- 
pra ) ita adxquacc continct rarioncm mcriti, vt 
' cx eo qtiod avtio cxtcriot dcfit , non fic minocs 
xftimacionis , qnam cflct, fi fiqnerctur ca actio; 
ciuia hcc *.um non (it libera, nihil addit for- . i 
HMiJtet dc mciito aui dcmctito- Hanc obie- Cmrdinmlii 
clionc.n cangit vbi fupra Cardinalis Lugo , ci- j.n S , frtiM* 
que benc rcfpondit , Sacramcnta noftra non tm. 
caufaie gtatiam pci modum meriti , fcd pet 
modum orationis( vt fupta fufius deduximus ;) -j-. , 
hancvcro clle intn impctrationcm, fcu ora- t J' T fB ^,_ 
tionem , & inter mecitutn diffi-rentiam , qu6d ,rmii»mm. cr 
merittim ita confiftat prxcise in voluntatc inte- mtUtm* 
riori ,vt exu-rior ciaddua ohmino pet accideni 
fc habcat ad illud ncqnc augcndo , nequc mi- 
iiucndo i at in ordin; ad ourioncm fcu impe- 
trationcm ipfli adfrio extr riot ctiam concuttit 
t^.iltter , ita vc fi tlla non fcqtiatur , non fcqiu- 
t»r etiara impcttat o ; vci in matcria de Sacisfa- 
clionc iios diximus , a lionem extet iorem cfli 
propric & nondcno;ninatiuc fatisfjcloriam.in- 
tetiorem vct& afrum cfle folum mcritotium. 
Vndc negatiit afxioncs Sactamentotum fc ha- 
bete pct accidcns ad moucndum Dcum in Or- 
diuead gtatim n ; vti in otdine ad fittisfacien- 
dumnon fe h ibet pcr accidens , fcd vjldc pct 
fcdoloripfc phyfirtts cxtcriof. Fortaflc pollec Alttr* ftl**. 
etiam S.*cund6 tcfpondvfi, Lic.C aiiio cxccriot »*• 
non a.idat uouum mciitum fupta volifioncm 
inttriorem , & confeqncntcr non addac no- 
uain compliccnttam Dci ;noti umen idcocanl 
a£tioncm non cflc f ropric dtgnam amotc & be-* 
nettolenUa dittina : oportct enim in hocpun- 
clri duo diftinguete ( qux fimt intet fe valde 
diucrfa ) fubic&um fctlicct dcnominationis ali- 
cuius , & formam ipfam qux denoininat. Vn- 47. 
dc facilc ad ohLctioncm dicimtts, Ftiamfi vo- 
litio intcHbi fola fit forma.vftc lamcn illa ope- 
fa cxtcriora dignifir.iri vt fubietttiim , & teddi 
Dco grara ab r.i voHtiotic ; vti Dco non folum 
eft gr.tta ijjfa qratia habitiialis , fcd homo, qui 
eagr.itiadignificar'ir ; ad hoc crgo vt Saccamen- 
c.i n.iftra verc dicancut condigna gratia , fufricic 



tarnen vulc n-gligcre quod vouit , nc peccccict- q "6J ipfa informcr.tur volitionibus intetioti- 
'flo uinc votum foliun vt cognicum concut- bu$ honeftis CUrifti Domini^licfi iufe ipfmuK 
Arri*i*Tom. V 1 1. K } Uat 



Dtgitized.b 



H4 Rod, de Arriaca Tra&atus Dt Sacramtnttsw gtntre. 

lamnotuim k..bcantcotidigniiatem;vticcontia- gtatiam •, profcflo etiamfi illud paflum foiffct Uttiki mltt* 
rio non cft dubiumquin fomicauoipfa cxtcriot pcr modnm impctrationis ; fcu or nionis , quia *m * pmB* 
difpliccat Dco,& illa fit pcrna digna , cfto ha- tamcn DcvS llatim annint pcntioni , vidctnr ckr, P """ 
bcat id dcnominatiuc a volitionc intcriori cam pctitio ipfi cxtcrna , qux poftcafcccta cft ,di- '* 
amantiivta forma : in quo maximc dirf.runt ccnda pnra conditio : vti li quis altctum fic ro- 
noftra Sacramcnta ab antiquis.quia illa nullo garcr, Qjufo t vt tjuaudo mifero mtum fttmu- SimilititJist 
prorfus modo habncrunt condignitatem ncquc Tum , dtt itii pro mt miilt murtoi , & alrcr fta- firmmtm. 
inirinlccc ncquc cxtrinfccc ( vt diximus fxpi tim annucrct , fanc pctttio t fcu aducntus famu- 
in hac materia ; ) noftta vetd cam habcnt mo- li , non pofict dciltde rcptttari nifi pcr modura 
do explicato. pnrx conduionis. R.cfpGiulct Cardioalis Lugo, 

Scd contri hxc fit replica \ Nam ctiam C*r- Duobus moctis poflc i.ud pactmn fieti ;pcimo, jffiiffiL 

vt pctitto famuli fit puta cnnditio; fccundo 
modo ; ita vt ipfr etiam pteccs famuli fint me- 
titum. Si hoc fccondo modo res fiar , ait fmc 
dubio ptcccs clf- caufam moralfrri; &- hoc fc- 
cuiido roo.o iuJicat contigiff. in noftris Sacta- 



Ctmnm ftt- 

rttnirifltm. cumcifio crat P c f modtim tocntionis cxtciioiis 
Dci : nam ( vt alibi di-imus ) S.icumcr.tum 
omnc cft pcr modum p r gnoris ; pignus aitcm 
eftquxdamatteftatio cx pattepromittcniis.Hnic 
obiec-ioni tefpond-t Catdinalis Lugo , ctiam 



Lttf. 



mentis : vti enim Chri.ius promciuit nobis 
gratiam datuiam pcr contritioncm ; ita tamcn 
vt ipfa conrtitio fitctiam moiiuum gratix \ fic 
piomctuit gtatiam dandam pct Sacramcnta , vt 
hxc ipfa luu ctiam complcmcntum cius mcii- 
ti , feu impctiationis. QuoJ fi vltcrius rcpli- 



Sactamenta antiquafuillc caufam graux , non 
qux runc data fuit , fcd qux datula crat iu Lege 
gratix , quia erant piomiLfiones gratix nobis 
dandx \ promiffio autemcft caula gratix ; cam 
vcr6gratiam , quam dc pnfcnti caufauit Cir- 
cumcifio , nonfuifllet per iliam promilfam : nc- 

quecnim Deus.ntit Minifler nomine D.i, pro- ccs , Si dattit gtatiavi picti prxccdcntis ,'rc- 
mittcbat eam gratiam , cum ad hoc inflituta pugnat dati cam tanqcam ob mcritum ratione 
non cffrt Circumcifio ; fcilpoiitoSactaiv.crto ilcundij pctitionis ; tcfpondct negando fcquc- 
Dcus ex vi fux promifEonis pr.rtcritxdakii lam , q i'.i bcnc potcft paJum illod primutn 
gratiaro infanti circumcifb ; vbi Sacran entum cll.ranium notiuum mcdi.itum volitionis di- 
nonfchabcbit vt caufa gratix , fcd folum vt uinx , qna in cxcctitione datur gratia : idqnod 
conditio complcns cafum pro quo Dcus pro- -cxpliari lic pofict ,vt Dcusvi pacli , fencx vi 
roifc.at gratiam. Hxcfolutio mihi non omnino mctirorum Chiifti , habttcrit voluhtaicm k- 
probatur;Prim«\qma fi ic fiirficicnti fundamcn- 



ttlutit Cat- prooatur;rnm«i 

ihtmlit tmet »o ncgat Citcunuiiiqnem f.iilfc promiffionctn 
***frtUt*r. gratix in ipfadandi. Seciini J .6 , quia vidcntnt 
in cafblutione dtio contraria dixi.cx vna nam- 
qne p.ute negatnt Citctimcifionem fuillc pro- 
miffioncm gratix; cx altcra vcru dicitnr, Dtum 
zi f»* nmiiju* promijftoni de dmndn gratU 
iliam dtdijfe ; vbi iam fupponuntur promiflio 
Dei dc gratiapcr Circumcilionem confcrcn- 
da : fi autcm hicpro ni(Tio'ptxcclfi.rat , pro- 
Fcclo ea videbatttt tcnouat i , quandocumque 
Circumcifio cx.Tccbatnr , Sc dabatur pcr c.im 
gratiam : qmd cnim illi qnxfo dcerat a<l id ? vti 

dc faiaonoftra Sacramcntaptooiittuntcam gra- atnunonc , uno pot us c conrrano nnt gratu- j^u^ d$- 
tiam.quam dc prxf nti dant ; crgo Circnmcilio tcr pcccaminofr , non potcft facilc intclligi, rultm l 
vttaquc grati5promittcbat,& p ifcntc &f<itura. qaomoJo illx polTmt immcdr.Hcmouete Dcum: 
Mvlius crgo obieilioni propolitx rcfpondc- rcpngnat cnimmc pactum ficcrc , vt Pctrus 
S&iUrft- tur ex ^ ic ^ i " fupra.Deuin fi-cur.rlum fc ncc me- mouc.ittir dc cond gno , vcl ctiam dc concruo, 

' : l..- . <l" : l_i „: i' -j j 1 r. • , .• «» . 



flcxam habcndi dcindc fccundam aliam volitio- 
ncm , pci q.iam dct gtatiam ob pctitiqncm Mi— 
niiiri cxcrccntis Sacramcnta ; vti potcft , quij 
h.ib.*rc volitioncm tt ficxam ,qux fit amor Dei 
in fc , fc fimttl impetct volunt.item dandi c4cc- 
mofynam : qtio cafu ca clcmofyna pcr hunc 
fccuiiditm actum data, pro niotiuo proximo 
non habcb^t mfi honcflatcm clcifmofvnx , cfto, ' 
mcdiatc Inbcat Dcum pm obicQb , qiutcnus 
eft imperata ab amore Dci.Contra hanc fplutio- 
ncm duplcx vidctur vrgcrc dirricultas; quia Jo 




lntit. 



liti ncc irapettationis effe c.ipaccm;Uc£i ctiamfi ad confcrcndum bcncficium ob eam actioiKm, 
Circmxjcifio cirL-t l.iqucla cxt.ii u Dci, non ta- qux meietnr potiu r . grauiflimam panam , v.g. 
mcn idco fuiiTc condignam gr.tia vUo modo: ob prcccs fanuili , qui pctcnJo gratliflimc il- 



vti ai5lioncs rcliqux Dci a.l cxtra non ccnfcn 
tnr a_tioncs moralcs h-ibtntes valotcm aut di- 
gnkatein vllarn in ordine ad moncndum aut 
impctnndtim ; nlioquin ck ipfa phynca produ- 
_xio cccli, & ipfa creatio tctrx , qnia fuma_.io- 
ncs dignx uifiuko prxmio ; quod tamcn nuUttl 
dixit.*Nc vcro fortc in hoc ipfo fiat aliqua 
qtixftio dc voce , addimus, h mctotam con- 



A9 



f 



lum off.nd.t ;crgo fi illa volitio f.cundahabei 
d (bntftum moiiuitm immcdiattim , dcbct iliud 
cllctalc quod gratiam mctcatur : & iii Tioc rriarf 
gua cft diutrfmas intcr conttitioncm icfpcdu 
gratix , & intcrnofltum cafum ; nam ibicon- 
ititio cft tn fc bona , laudabilis , dc congruo 
mcritcrta , ctiam vt rondiftir.cla a pracc«denii- 
bni mcritis Chnfti Domini; nc proiodc rc_tif- 
digniratcm , qux communis tft omni _crioni fimc- pomitChnitns pnciki cmn P.itrc j vt de- 
Dci ad extta , tepniti etiam in noftris Sacra- inuc hr bcrct voliiiontm , qna motns ob ccn- 
mcntis , 8f prxtcr hinc rcpcriri illam aliam, nitioncm tanquam ob ireiitum cotintiium, da- 
qtiod fitadtio Chrifti ; hac autem dignitate ca- rct gratiam : at in nnfiro cafu fiipponuntur , vt 
rcnt Sacramcnta antiqiia , & rationc huitis fpc- dixi, preccs illx indign i penitus, crgo rion pof- 
ciaiiter noftra poffunt dici cflc condigna gratia fimt eflc motii tutn inimcd^rtum ni*ii fanqiiam 
prx antiquis ; & , vt ad intennim redcamus, pura puta couditio. Im6 cx hac inftai t;.. contri- 
noftta clfc vciam caufam moialcm , antiqua vc- tionis rctorqneo fgo argt mtntum ; quia cniin 
16 cfretantum conditiones. Conttitio in fc nnncl. nili dc crnicruo «ii"narc- 

Obiicics adhtic & fit fecunda replica co n - miflione pcccati & graua ; profc 6 rjtumum- 
tradifla : Nam fi Chtiftus f.ccratpa_tum antc uis prxL-elfcrit opus Clinfti ifi t Rimme coi-di- 
nionemcum Dco, vt pofito Baptifiuo darct gnuro;nihilominU- cam immcdtatam dationcni 



Digitized by.Google 



Difp.ien De caufal.moralt nofiror.Sacram.in gratiam. Sc&.{. jij 

gtatix non obtinet dc condigno , ( fcd dc con- hs conftituiflc dc fado dcfignando ftios Mini- 

gino ; crgo adio Sacramcnri , quando cft mala, ftro, Sac:amcncotum , vt nomine ipllus orTcr- 

neqiic de congruo ,cauf_bit gratiam : quod fi rcnt Sactamcnta* quo pufito facile intclligituc 

idc6 rccurras ad volitionem Cluiiti prxccdcn- duplcx mctitnm , vcl iropctratio j piima in adu 

tem , a qua impctratur adio illa Sacramemahs, illo ptiot i fecundum fe furopto •, fccunda in al- 

dicafque eam , non vt cft Miniftn , lcd vt cft tcro adu coniundo cum opcratione cxtetna> 

Chriui, habercillud mcntum , iam atgumcn- Qijxdodrmaeodcm modo potcft habctc lo- 

tum habcbit Mm , qudd fcilicec totum mcti- cum j fi ptius habuiflct tChiiftus voluntatcni 



tum , fcu tora impetratio fit complcta obm;dc 
fctdo verbadio Sactamcntalis foliim fit pcr 
modum conditionis tam * in gcr.ctc mcritorum 
Jt quim in gencrc impetratioms. Altera difticul- 
J mtil^ttJ^ra W coniracam folutioncm cll, quod fi iara 
NftqjSninM* **hriftin obtiniiit ftiis opctibus illam fccundam 
Cdid>n»'.u volicionem Dei dc danda gtatia , polita adionc 



inftfttiendi Saaamcnta , & hommcs vt Mini- 
fttos' fuos ; dcindc logaflet .Pattcm , vt cis Sa- 
ctametuis .datet gratiam. Et hxc cft facillima 
bbicdionis folucio , quam fortaflc aliquis con- 
tcndctct iii vno eodcmqucadu habcre poflc lo- 
cum , vtillc vnusquidemin fc habetet dupli- 
cem confiderationem ; vnam , qua togaret Pa- 



cxtcrna Sacramf ntali , non videiur in generc trcm pro danda ca gracia ; alceram , qua Mini- 
moris ca aciio eflc polfe roeritotia ; quia nouo llros dekg 



mcnro dcbct icfpondcrc in pr.t 



t-mium 




non teuca.utdare gloriam , ctiamfi creaturaipfi 
orrctat mcrittim .rVjoalc ; ficut non teiutur mer- 
cator fuas mcrccs vcndcre , ctiamfi cqo ilU of- 
fvtaro ptctium illis xqualc ; faollimc intelli- 
gitur.quomodo Chtiftuspotuctit a Dcomctcri, 
SimiliJ t l Vt M u:inaon,mc i uc c g° oncram illi «qualc ali- 
tMinr. quid prb gratia, Dcus illam mihi dct :vticgo 
potfurfl obtincre a mctcatorc bcncficio aliquo 



aliquid, ftitucret; 



arct nomine fuo , & $.iciamcnra in- 
ac iuxta diucrlas has confideratiotics 



catur pctdtios eos adus. 

Altcra folutio cft, in vno codcraque adti e- 5 i 
tiam finc duobus illis refpedibus polfe optimc s,tH *^*' 
concurrcre ; & quod in fc fic mcntotius , & • 
qudd fimul informa illam adioncm cxtcrio- 
rcm t non quidcm ad nouum mcritum , fcd vcl 
ad i-tisfadionem nouam , vel od nouam impe- 
trjtioncm. Hinc cnim explicuimus in materia txtmth tx* 



a mc ipfi collato , vt quando Pctttis vcnctitpio de Pccnitentia , quo pado adus intetiot amotis f^**tftr. 



nicrcibus, & dcdcrit prctium xqualc.casei 
Vcndat , nec poflit iam ei ncgare cmptioncm; 
pcr quo4 rameti non impcditui , qao rainus 
PcjBus nihil accipiac gratis ; ita etiam in ptx- 
fcnli dlcimus. (Juod autem addcbatiu , pix- 
niium dcberc cflc cale , vt non debcatut anie 



Dci v. g. impctans tciunium fimul fic ex intcv 
gro mcntotitts gratix & glorix , & fimul pcr 
modum formx digmncet iplum kiunium in 
ordme ad fatisfacicndum ctiam dc condignd 
pro dcbito pncnx temporalis in Purgatorio ; eo- 
dcm modo dicimus in prxtenti iliam cxrcrnam 
rneritum,, omnino cft verifllmum j negamus orationem , vt dignificatam ^voluntate intcrio- 
autcm inpr«fenti artte Sacramentt adioncm ri Chrifti Domini , habcre impctrationem 
deberi gratiam ; Vonccdimus dcbcri a Dco ac- condignam gtatix 8c glorix; qux iimpctratio 
ccpt.itionem.opcr.im Saaamcntaliuin in ordinc cftaSxquatc diftinda a mcrito illo, quod in 
gratiam dandam ;«mcgamus giatiam ipfam ' cadcm volitionc it)tcrna repcritur ; qttia ( vt 
dcberi , ficuc in cxCmplo pofitoictlt , antcqnam ftipia infiniianimus ) ratio impctracionis po- 
Pcttus oftctat pccuniam mcic3toii, tcncetut hic tcll conucniie etiam adioni extetnx , vt di- 
adcontradum acccptanJum , qtiando fjcrinc ftmdx ab interioii vt promercnte , Ctiamfi dc- 

bearab ca vt a formadignificari. Eifatis de hoc 



T> ffieutim 
/V m 

* r felnritn$ 
trffnnfimm 
tjitmJii.r. 



argumcnco. 

V!tim6 obiici poteft , Sequi htc c contrario ^,. _. 
mmts nuiltum , lciliccc _acran|pnta clie cauias g. ns*tr*m 
principalcs gracix , non iuftnimentales : id mla iM („.: 
qirod vidcmr elfc contrariuni Concilio Triden- ftintifUt 
tino Scflionc 6. cap. 7. vbi Baprifmum dtcit **"f*t r 't**i 
caufatn inftrumentalem uoftrx iuftificationis. t m Hm xrUi- 



pecunix oblatc ; at, vt diximus , ad mcrccsip. 
las dandas non tcnetur nifi pccunia oblata; 
cumque hxc ficxqualis mcrcib is , hatid dtibic 
cunc 'illa vrndicio crit ex toto rigorc iuftitix: 
n.ill.\ etgo cft difllcultJs in fccunda ca obic- 
dione. 

Maiorem hobis ingcrit prima ; ei _Kqoi_ re- 
fpondcret exdodrina _ nobis btc fjcpe tradita, 
■ m«i-r ea j adiones Sacramcmor om poflc cosilidcrari Scquela autcm ptobatur , quia Sacramenta qua 
" rro ft tunt adiones Miiiiftrocum , & *t ficnon talia conctirruiu per virtutcm fibi inninfccain, 
cflc caufas motales gratix , imo fxpc pofle clfe qtiatciuis fnnt opcra Chcifti ; hoc autem cft cf- 
grauitcr peccaminola?; noftram autcm rcplicam fe caufam priucipalcm gratix. Confirmatur: CnfrtBMti». 
foltim rraberc.locum in cis co rriodo confide- Opera Chnfti Domini refpcdu falutisnoftcx 
ratis : confidcrari ergo alircr pofPmt , qnatcnits nequaquam pofljnc dici inftrumcnta, fcd cau- 
fuiu adiones Cluifti ; cV: in hocfcnfi illas pof- fa principalis ; ergo Sacraincnu , vci opcra 
fe cfle condignas gratja , icu caufas morales il- Chvtftt , crunt caufa pttncipalis , non v«6 in 
litis. Scd co*ura , q'iia in hoc fcrvfu iam non. 
f.icimus h!c duo mcrita, fed prxme vnum con- 
flatum ex illa ptiori infticntionc Chrilli , & ex 
Sacramcnto ; vti non fit dnplcx mcricnm cx a- 
dione interioii & cx cxcctioti , ncque' duplcx 
impctratio. 

tut'cx *d Nihilominus tamen potcft a*dhtic dtipliciter 

ifteulttttm r cfponderi ; Primb , per vnum acji.mfuiflca fttumenta.cfto moralitcr dici poflcnt c«ufapiin- 
/ ens7 Pri- ^- nr 'ft° obtentum ,vt Deus noftra Samirtcnta, ' cipalis. 

tn7: " acceptarct tanquam adiones , quas ipfc crat Rcplicabis , Id q iidcm cfle vcmra , C lo- f ? 

conftitututus fuas ; pcr altcriimVcro dcir.de il- qviarour dc ipfis Socraracntorum Miniftris ; quia ReptitJitgftS 

K 4 'illi^rwr. 



ftnimentalis. Rclpondctt r : Vti in communi R^f/M/T» ^ 
modo loqttendi ea qnx Rcx , linpetatot aut 
Pootifcx facit per Proregcm vcl Lcgacum , di- 
cniKur communitcc ficti & ipfo Rcge , Impc- 
racoic , i:c. vt _ c.iufa ptindpali ,a Legato vc- 
16 vt ab infttumento ; ita Sacramenta , qox te 
hab:nt per modnm dcUgarorum , dicnntui in- 



Digitized by Google 



RoD. D e Arriaca Tra&atus De Sdcramentis ingtnere. 



illi futtt inftrumenta Chrifti Dotnini i at fi lo- 
quamur dc Sactameutis , cum illa funt aetioues 
Chrifti , non vidccuc poflc tufgati ca cllc caulas 
lirwwn P r,nc ip aie »-- Rcfpondeo, lllas ipfas adttoncs 
fmmt tmuf* Sacramcntalcs , cum phylicc loquendo uon finc 
inftrnmtBtM- Chrifti , lcd ab eo atlumptx ad intcntt tu cau- 
■* fariJi grariam > merit& dicj iuftrumcnta , non 

verd caofas principalcs , in cjuo d.rfcruur val- 
dc ht a&oncs ab illis qnx fur.t proprix Cliri- 
fti phyficc: vndc ctft paflio & .ihx adtioncsim- 
meJratc Chtifto*coiiucnientes dicanrur caufa 
ptincipalis , non idc6 Sacramcntu dcbcnt cuam 
Wg tftmjkif* P nnc 'P a hs. AJdc , ttfi diccrrroui Sacra- 
«/»y;«/«4M- mema fcrundum id , qttod dicunt m obhquo, 
\funt f*Ui. cfle c-u as ptincipalcs , non tnultum abcrratu- 
ros. Ncque ConciJia conirarium fcntiunt vllo 
rnodo: illa cnitn loquuntut dc caufa inftm- 
ment.-ilinon co fcnfu quo iil Scholi»,fcJ vulga- 
ritcr ; vti folemus diccrc igncm caLfjccrc , (cu 
opcrari pcr calorein tanqua.n pcr inftumen- 
tum.cum Scholartice loqucnJo ccttum vidcatt r 
calorem ignis clic caufam principalcm rcipc- 
du caloris produ&i ; in vulgari ergo phrali ca 
omnia.perquxalia nobiliurcaufa opciatur,J'ci 
folcnt inftrumcnta ; quia cr^o Chtiftus pcr Sa- 
crarucnta caufat in nobts faiutcm.dici ca fohnr- 
inftrurncntum : qtio lcnfu frcqueiitiflimc ciiain 
dicit foict mors & paflio Chrifti inrtri.mcn- 
f f tum , per qnod nos icdcroit. SctunJo iJ ipfum 
tU'1» »//r«- «JIhjc tlanus patct; nam (i quis imperet fatnu- 
mrn t JuU- . ,. il • • i- ! c i r. 

t*t~r fim.U. ° vt occ, " 3t luutn innnicum , hcct ramidiis ht 
cauQ ptinrpalis , & veri etiam adxquata eits 
necis; nihilominiis quia moraliter rcs to.a in- 
cep-t a domino prxcipkntc , foicc dici famulus 
ille inftmmentum donsini : (i qti s item aiteium 
adlnbe.it vt obtineat fiiis ptcob<isaltqMida Rc- 
ge , folet dici ille qui aJlubuit vi ;s fuillc altc- 
ro tanquam inftrumeiito ; qiiaututnuis ipfc qui 
cibtiiuitt" fi»a auftontatc , taiHjiiam caufa a- 
d.Tquati id obtinuctit : quo fcnfu iurc mciito 



SECTIO I V. 

Difctftianturaliqtta dubia circa eam t**~ 
fitiontmgratia. 

Mvlta fub hoc titulo coroptchendumur S 6 
qux dk.bcnt diftingui. 



.quxikbcntdifttngu 

SVBSECTIO 



I. 



De tnfallibilttate t'm caafationis, e_rq** 
ad tllam ftt nectfaria difpofttio? 

tRGA primum quxrimus , An Sacramen- titfirmSani. 



Ctl 
ta 



rrr , feu femper caufcnt Cam f^ffj^f**' 



granam. Rcfpouico , Sub hac gcnetalitatt fmmixtmiimm. 
rcm cllc dc FiJe ; Ttidcntinum cnim Sclitone 
7. can. 7. harc hnbct : Si yuis dixtrit , ttoH 
d*iigr*tt*m ptr hmi fmedi Stcramtnt* ftm. 
ptr+ CT «mi.ibkt , tjiiatnum tft t* p*rtt Dti, 
ttiamfirire t* fnf.ipia»t , ftd aliejuando , & 
ttlitjuibtu - t mnathtm* ftt. Rationcm additSua- * t *P*»-»*** 
rius , quia Sactamcma noux Lrgjs ftmt ligna S " m ' 
dcmonfttatitja gtatix ; ergo (ij;nificant gra- 
ti.-.tn , qtix datttr in coiutn fu(ceprione ; ac 
proindc (emper eam dcbent dare , vt vera fic 
COfuro fotma. Si cnim S.iccrdos non fempec 
retniiierct pcccstum , non poflct dictte Att~ 
fclk9 tt. Sccftidjm adJit rationcm , quia vi- 
dcntur haberc aniTCx.nn promiflioncm Chri* 
fti inf.tlhbilcm ; vt dc Eaichauftia , Qui ruatt- 



t 



ducat hunc f iriem , &c. & illa altcra dc Pur- 
nitcntia , Qiitrum rtmiftritis peccata , rc~ 
miitumur tis ; qu c ctiam Iiaud dubic dcno- 
tant infalhbiliuicni tftltlus. 

Ego quiJcm luiius vcritatis pttio non aliam Oft'm*rmilo 
meliui pollc rcdJi rationcm , quara Chriftj 
luntatem agnitam in Ecclcfia pcrpetua traditic^ t 0 t frW«U 



Rmlienti Smm% 
rt\ ntn hm~ 



ne , & dc-inJc exprcfic dcfinitam a Concilio fim •»«, 
Dcus Iblus dicitnr canfa prmcipahs nolirc fa- ( vt diximtts ; cum cnim res hxc vnicc pcn- 
!utis , tum quia ip(c folus illani opetatur phy- dear cx voltintate Chtifti , non potcft aliundc 
ficc ; nam foltis illc graiiam ptoducit tum ma- qtiidquam colligi , ni(i ex eo quAd de illa vo- 
xim^.cpiia ipfc humanitatem Chtifti ad hoc luntate aliquid fit nobis reuei.uum. Dux au- 
crcaiut : & licet , q-undo ioquimur dc Chttlto, tem hx rattoncs Suarij fottallc in. aliquibus ^~ ttetlt 
qtria incltiditur iam tbi Dcusabrolutc, non pof- Sacramcntis locum habere poftunt , non ta- e mnU»u ** 
fit dici Chriftus cmfa inftrumcntalis , fcd prin- men in omnibus ; na;n in KLuimon j Sacra- trmjmtmtft: 
cipalis falutis noftr.i ; tamcn fi dc humatutate mcnto nulla vciba funt , qux cam infallibilem 
noftra loqnamur , dicere cam pollumus iuftru- promiflionem gratix coinineant 5 ac proindc 

non capio , quumodo vcrba forrox vcra cflc 
non poflcnt , ctiamfi non icn->pfr caufatcnt 
gtariain. IJcm etiamvrgtri potcft in Sacra- 
ir.cnto Extrcmx Vnitionis; nara licet dica- 
tur , Rtmittat nbj Dtus pttcatnm , 5:c non 
cft certurn ibi cfle fcrmonem dc jnottalibus, 
fcd foiumdc vcniai bus. Dcindc , non cft om- 



mentuin nofttx fiiiutis , cfto aAioncs ipfius fue- 
tint xqtnlis valoris cum rcdcmptionc noftta; 
ac proinde cfto in eo fcnfn fucrint caufa pnn- 
cipalis.Et fitisdc hac obiccT.ionc,qux toiaquan- 
C MlH r, t»^' n oJumloqt.cnd. p ctti.,ct 
S*tr*mtntm Conftet lgitur cx liucurqiie dicSkis noflra Sa- 
*'/lrA tjf tvt . cramcuta veras fuilfc caufas moralcm , couJi- 
r *>'~*Cum» gnas cratix , tanqtum atlioiics Chtilli Domi- 
rj H &Jt. n j inor.;litcr p;r fuos Miniftros cxcrcitas , & 
** in hoc maxiinc fuilli antiqtiis cxccllcntiara ; c- 
tiamfi adinittamus in Ciicumrifionc cotlitam 
fuifle gr.itiam ptimo quoad diftrrciHiam hanc 
ctiamfi conccderemm in omnibus ill sSacra- 
mcntis antiquis fuiflcdatam : vticnim Citcum- 
cifio cxccJitur , ita omnia caufarcnt gtatiam. Et 
fitisdehac caufahtarc morali, de qna cgi fu- 
fiiis , quia minusdiftinctc ca fucrar ab Auftori- 
bus dcciarSta. 



11 in 



tak. 



o ccrtum non rcmirti venialia inli prr 
gratir infufioncm ; etgo cx vctitate formx il- 
Utts Sacramcnri non colligitut fcmper infundi 



gratiam & idcm potc ft in Sacianicnto Ordinis 
probiri. 

Dixi paufo antc , forraflc argumcnra Sua- S7 
rij ln nonnullis Sacramcmis habcre vim : iaro '** 
adJo , in nnllo efle cliicacia ; ( excipio Sa- 
cramentom Ptxnitentix , quia , vt fuo loco di- 
cam , non potell validc fufcipi finc rruftu : } 
ctcnitn alia Sacramenta rctincnt tota m fiiam 
vcritarcm ; & ramcn non caulant actu gratiam, 
fpiando indcbitc rccipiuntur ; crgo cx vcrirate 
" verborum nihil infcrtur dc caufationc infalltbili 
gratix. 

Rcf 



Digitfeed by Google 



Difp. io? De caafil.moralinoflror. 

Rcfpondebis , Ita cis Sacramentis fignificari 
caufationcm gruix , vt intclKgatur , quantum 
eftcx partc Dci, li nullum lcilictt homo poiut 
obicctn ; vnde fi nun pofito obicc non datetur 
graria , vetba ellctit ralfa, ScJ contta : nain 
vctbi non fign ficant conditionaliter, , Darem, 
ft non h-tberes obkem : fcJ rblbluie diccnt , f«- 
go tt , Cwfirmo te , Barai^o te , &c. quod fi 
jbi fi gnifi cateiUI cxprefse actiuli, Jatio gtatixj 
profc&o abfolusc non clftnt tnnc vcta : qudj 
fi uon vera , ueqjic ctiamcfricercni valiJnm Sa- 
crimrnmm ; crgo. debemus dicerc , vcti.arcm 
illam non pe.-idcre ab t&nali caufattoiK- gratix; 
sl unJe crgo piobanda ea infall.bilit.is , v: di- 
xinws, ex.voluntatc Chnfti nobis iiudiiione Sc 
A r dcfi ntione ConcJij nota. 

Si */£ Circafectiodu.n J.ibium fubfett.onis , qu.c 
%h tx\*r- difpolitio lit ncccifuia cx p.mc fufcip..nt.s, 
/#/-/>. nt» maiov cft Ji JkuIi is ? Rcfpond.o lamcn . qua,- 
" ' ftioncm dcbctC dccidi fpccnhtcr lii ptoptiis 
matcriis , d.i.n Jc Sicramcnt:s in fpcck igitur, 
quia non cfi cvl-.n dTpolitio neccllaria pro 
omrbns t q 'x i.rn cnini S.icram.mu pci fc ta* 
q »irunt llatnm gruic.aiia no-.i; ex his vci6 q * 
gr.ithm rcquitunt , Euclui.ftia tcquiiit pra,- 
uiatn conf-lfi WWitl , fi aJlit confciciuM moita- 
lis ; aJ alil v:to futiicit contritio. Hoc vniticl- 
filitct dtci pateft ad bcirc fnlciptuiJa uiiuia 
Sacramenta , pro om:vbu> S.icramcnt.s, i.c- 
cc(Iari:im ; nc qms accid.it cum tonk.cntia 
fnornlis Elftbituahl uon retrafhti : vndc n.ul- 
to mi^is rrq-urctur, iumcccd.u cum actuaii vo- 
Inntatc pcccandi gra.ntcr;quia ttinc multd ma- 
gis (c opponcfgr.uix ; fiu fe rcdJct Jii.lignura 
ca rcmiflion^. Vnde Ttidentinum lipra dixit, 
fcmpcr Sacramciuaconfciie gratiam quanrum 
eft cx putc Dci ; pct quam lauii;ationcm dtno- 
tat pollc cTCaturam ob fua.n nnlain difpoiitio- 
ncm impcdirc cum cfFc&um : vt cuim d.xit i_y- 
ptianus, tton pojfunt ejfe Spiritni p.tmd^es, . 
ejuorum infiielitat vet iniignitaj tunttt fan- 
- Qitttdini contraiii. it. 
j5 l Secund& vni.ictfalitcr diccndum , eam rc- 
tradrationcm , quando prxccdit aitiulc motta- 
lc.necefThno dcbctc ctlc falcero aiiritionciti fu- 
Jjcrnaturalcm ad hoc , vt hoc fruauosc rccipia- 
tur. Ratio cft , quia D: us non rcnintit dc facto 
vllum peccatum actuale Unc tcir..ctatio.ie ip- 
fitis peccatotis : dc quo alibi cgun.i» : id quod 
Vidciur xquitas ipfa pctlc cxigctc ,vc qui vo- 
luntaric fc a Dco auertu , eum grauilli ne of- 
fcndcndo 8i inairrcnJo grauuitmauiala , non 
obtincat ingens illuJ rcmiifioni» bcntficium, 
nifi voluntatic retractcteam ofF:n'-m , dolcat^ 
quc fe tam gtauitcr lcliqtnlU-. 
0r ;., rJJ , . Dixi/»<?»^f , qtiia otigmdc in infanttbus 
ftumtum r,. remittitur fine vila propvia difpofitionc pct Ba- 
minhttr fiut ptifmum : vticnim illi .tlicnafoium voluntate 
' dcliqucmnf, ita Dcus in iilis non cxigit pto eius 

V sat *' pcccati remiflloncpropiiam difpolitioiKm.Di- 
xiSccunJo . fnttem requiri nttrimnem , pio- 
ptct quxftioncm fupra mtcr Catholicos con- 
trouctfim , Vttiitn omuia Sactamenta canftnt 
aliquando eain gratiam ; nam qai id ncgant, 
confcquentcrdiccntextta Baptifnuimoc pccni- 
tcntiain neccftariam cfTe contritioncro in aliis 
Sactamentis , vt ille , qui confcicntiam habet 
mortalis , rccipiat gratiam. Dixi dcniquc , dif. 
fofttiontm illam fen ttnrithnem debert ejfi 
fnpern*tnraltm: vtenimfifius dixi Tomo 4. 
& j.attus natutales in fubftantia funt impropot- 



Sacram.in graitMm. Sc?£V.4; \{j 

tionati ad gratiam , pct quam folam de f dlo 
rcir.itiitur mortale. 

Diccscum nonnullis.Vclpeccatum hsbitiiale f9 . ^ 
qua talecftcontnnuin gratix , vcl non : fi non "/j'/,,^! 
eft, etgo etiamfi don adlit conttitio aut attritio. rittott pttts* 
ptoducctur gratia pcr Sacramcniaj fivcidcftn. 
ccnttarium , ergo ctiamfi a.ifit attritio , non 
pioducetur , quia atttitio adhuc relinqulr ibi 
monalc. Ob hoc argumentum forjc aliquis 
diccrct non ellc ncccilatiam vllam dilpofitio- 
ncm polinuam, dummod6 homoacccdat bo- 
na Fidc ad Sactamcntum. Refpondco tamcn, »JM • 
lllud nimis multum probave , fiihcet , ctianiti """ 
quis acccdat omnino «ducrtentcr cum confcien- 
tu mottalis^c non habeat attritioncm aut con- 
ltitioncm,rcccpturum nihilomiiiusgratiam; iam 
cnim hi fiipponunt habituale non cflegtanas 
coiuranum : qu6d fi dicsnt homincm illum 
t mc peccMutum ob neglcdam dirpofitionem, 
aJ quam tcnctur vi prxctpti ; facilc cgo etiam *#/>«/rt«f 
ma • rdpondtbo , dicaaique . Vi inftuutionis •*»•*»•'• 
Diumx feu volnmatis Chnlti requin non fo- 
lumiKCcdttatc pnccpti , fcd ctum medij, ad 
tun.lEoncm act.ialis mortaLs a)"quam dctc- 
ftai tunem fiipemattiiakiq , fckcm qux fit attti- 
tio : vnde ad .ugjmcntum duo.Habitnalc cx fe 
qiitJvm lcmp^i clle contiarum. gianx, mfiad- 
uci.ut aq.:al:s fatis£idiO , aut Dci voluinaria 
rtiniiJjo ; Dtum tamcn dc fado mcdium quid 
decfciiific , (cslrcci , ncc expcciarc ada q utam 
fatisfaClioncincrcaturx , quta <am non poteft 
illa otF.rrc ,ncque ctiam pcccatum dinuttcrc 
omnino gratis . fcd aliquam difpofitioncm pe- 
teu a ctcatura ; vnde dico lubuualc non cile 
granx oppolitum dcfacto , nifi quatenus di- 
xit ncgationcm difpolitionis , fcu attriticnis, 
a.it coimuionis , quando Sacramcntum fufci- 
pitur. 

Illud nunc quxri potcft , Virumdari qucat ^° 
cafus aliquii.in quo l.ccat Sactamcntum fufci- Am P' li>t 
pcrc iiuc furlicienti dtfpofitione ad gratiam. Pa- "* 
K r S«ianusd:fput. 61. fc<ft. j . vniucrlalitcr ne- %JlSSSm, 
gat i Vafqncz vcto Tomo j.difput. ao^.cap 1. f>»'f»fa,tm. 
quctn Carduulis Lugo fcquitur difput. j. firtft. " di ff*fitit* 
1 .purat iJclf. nimis durum.quiaetiam illa obli- j^'. r - 
gatio dcbrt attcudi fccunrlum aliai circumftan r^t^J 
nas , & fccundum inconuenicntia gtau ffima, CmAmdk 
qux pofluiu occuircre Si q.iis crgo cclcbraiij, L "i* *ff r »>si 
dum ad fufceprioncm hoftix recordatur alicu- S *~ 
ius moruiis,& non potcfi fe difpouerc ad con- fr t Mt*.** 
tuttoncm , mii ccflan io a Sacnficio cttmfni 
houotis difpendio , pott -ft communicate ; quia 
rcucrcniu Sactificio dcb.ta non obligat cum 
tauto honorisdilpcndio : iJqnod afortiori ha- 
bct locumin alus Sacramcnt;s qux niinorcra 
rcquirunr puntatem, 

tgo tamcn magisadhuc propendco in fcn- 
tentiam Suat.j , qu.a fufcipcrc S.icran,cntumin-^^'*"''* 
d.gne dicii intrinfccam irrcuctentiam , qux * 
pronidc non cotrigitur ob cxtrinfccas aliascir- 
cumftantias ; vti iuiamcntum falfum , fornica- 
i;o , pollutio , &cmaximc cum tunctcmpotis 
fiifccptio illa Sacramenti rcddatur pland innti- 
lis. Ad cafum illum dicimus , Vti talis homo, 
fi ipfi dcnuntiatum ruiflct tunc fc ftatim occi- 
dtfndum , tcncrcrur ad contntioncm Cc difpo* 
n.rc , ita vt fi id non faccret , pcccarct mortali- 
tet de ivouo ; ita eo cafu obligari ad contritio- 
nem antequam fiifcipiat Sacramcntnm. Ncqua 
rcs cft aJcc» d fficilis , nam cAtn Deus adlict 
fuagtatia , non potcft ptaacndere homo ille ff 

tun« 



Digitized by Google 



US RodIde Arrtaga Tradatus De Sacramentism genere. 

SVBSECTJO II. 



jttrl/!» *fl tonc impoflibilitatem cius conttmoim. AdJo 
M.frU. faltcm, atttitioncin dcbcrc habctc •, quod fi tonc 
ob brcuitatcm tcmpotis excufarctur a culpa no- 
na , acfcptotum illum gtatiam , quia fi { vt d:- 
ccmus intra ) potcll Euchariftiaaliquando cau- 
fare primam gtatiain , roaximc cocafu dcbtrct. 
Cjuod diccbatut dc gtaui infamia uon vrgcr, 
quia etli tanullum ha:rcat Sacerdos ante fum- 
ptionemaViro fepripaiat, non patittut iura- 
miam vllam.fcd tummum notam aliquaro fciu- 
pulofi , aut fottaire e conttaiio nomen valdc 
. deuoti. 



Ci 



Vtrum omni* S*cr*mtnt* cauftnt *qus~ 
lcmgrMttm.vtt. An gr*tt* ex ofcre ■ 
opcrtto crefcat tuxt* mcltortm Jujctfttn- 
tis Atjfojttmiem. 

DvriLtx propofitx quiftionis ptimx po- tfj 
iclt dle Untus : f rimu^ cfj , 15 coroparctur Er A /,v«/«r 
num Sacramenturo cura alteto diuctf* Ipccici: 
Vtecbis tamcn , Quid fi , poftquam ille ad- fccundus fenfuselt , fi comparetut vnus Bapn- 
hibuillct totum fuum conatum , non elicuiilct fmus cum alio Baptifmo , vna Pocnitcnua cum 
a<a,m contt ttonis , debcretnc rctedcrc ab Al- aha . &c. Quoad F t mam coroparationcrodi- 
tari, & Sacrificium iclii.quete iropcrfectoro? cimus cam pcmncre ptup.ic ad ttaflatus Ipe- 
Videtur cnim omnino certuro poftc contmgcre ciales dc iplis Sacramcni,» 10 patuculat.. Hoc 

tamen dicctc vn.ucrlalitci pollurous, rem cllc 
fcrc mccrtam i quia rota quanta pci.dct cx fola 
Dci voluntatc , dc qua n.hil m fatta Scriptura 
aut Concilus tcuelamm nobis cft : nam hcct in 
cis dicatut Sacramcnta caufatc gtatiam , nihil 
tamcn dicitur , an arqualcm, an in iqualcro. Vi- 



. intjtul 

dctutquidcm valJc probabilc , vt quandoqoi- 



t*nft 
tt 



▼t aliquis tande.n agnofcat fc non potle huhlf- 
modi contritionem chccrc , fiue illaro rcucta 
non elicuerit,fiue quod ex ctrorc putct fe tllam 
£«• nfk »t. non habetc. Refpondco , S. tc ipfa lilc facitf 
trifi* fnfft- quidqaid potcft, habitutum o.nymo contntio- 
ncm i qo6d fi Catoen cx ignoiamia wdicci fc 
illamnon habcte .faltcro habcbit atttitioncm, 

qux , vi dixi, fufticit co calii ad gtat.am. Qi:6d dcm non 01 nia lunt arquahs dignuatis ( fcu- x 

fi tandcm putctfc ncque hanc haberepoiie chatiftia cnim haud dub c cetta txcclht j Ba- 

( quod tamen vix dcbat admitti ) potcrit tunc, pt.fmns etiam nob;liot cft Mattimomo, Exrre- 

nc Sact.fici .ro illud maueat incboaium , co.n- n» Vndtionc & ConfiroMt oneiOrdo etiam no- 

muiiicatei quia intcr duo llla , qux non vid.n- b:iior tll Mauimoino.&c. ) ntquc cuam «qua- 

tut medium admittctc , minus nuluin clt acci- lcm confcrant gratiam i quoto autero gradu fit 

pcte Sactamcntura fine ea difpontione , quam hic cxctlj is , tlt planc inctltum ,maxm c quu 

telinqucrc inchoatum Sacnficium.Quxratio i:i d\bct id dccidi non loltnv « nobihtatc rnaioti 

aliis Sacramcntis non potcftcons:ngctc,ac pto- Sa.ramcnti , fcd ciiani cx finc ad qucra ordi ^*™'** 

indc in aUil non potcft efle cafus, in quo id dc- nantor : vndc de Euchauft a , qt x ( vt dixi/clt^ 

3 • bcatadinitti.Quodvei6attinctadinf imi.imin tuaximum Sactamtnt.im , dub.tant non irorac tmtui*j. 



SuUu»*» ^ 

fjmi* pttint, laicccommtinuante, h ahquis Jum umclt m 
animdm* tcr confcrtam multitudinein communicai t.iun, 
mh w*i»^ nC q„ c inii potcft abitc finc giauifii na not. 1 , 
fttfiif****, djcQ cum olTinino atDv . rc tonc afaire , fi p iiei lc 

nonpolTc habctc conuitioium', quia tcueia in- 
irinlccc vidctur malum fufcipttc Sactamcntum 
indignc , 8c frudtutn illius impcdicndo , cui 
non prxpondetat pcticuluin illud infainijc. Et 
de hoc punclo hadcnus. 
6i Vltim6 dicendum , Si fufcipiens Sacramcn- 
tum iam fit in graria , cfto hoii h.ibcat vllam 
poiitiuam difpolitioncm , acccpturu.n nihilo- 
roinus gtatiani,qtna nullum pcnitus habctobi- 
ccm i neqoe conftat ( quod tamen potu t haud 
dubic ftatui ) Chtiftum Doroinuro rcquifiuille 
pro co augmenro vllam aliam dilpofitioncm. 



tuo alfqui , vtium confctai plus gratix qi am 
Pccnircntia, qui.i hic cumd tcclc inftituta fit 
ad tccoiiciliationtm hominis cuin Dco,& abo- 
lit oncm pcccati , quiduo irTc.tusmaxime cxi- 
gunt graiiam , vidctut plus collatura. Qux ca- 
tio ctiam In Baptifmo habci locum, quia ctiara 
cft inftitutus ad rcm fiioncm pcccati , alia ati- 
tcm Sacran\cnta vinorurn maximc vidcntur m- 
ftituta ad obiinciida auxilia gratix pto bonis 
opcratioiubtis, licci fimulvim habcant gratiam 
augendi r hxc ctgo quxltio relinquitut nunc 
vt valdc di.bia. 

Circa fccundam compaiationcm intta idem <»4 
Sacramentum , an fcilicct icccptuin a Pctio JjJ~JJg 
v. g. confuar candcm grariam , quam 4jftStmu 
ptum a Ioanne , vtl Paulo , &c. aducrto du- jujctft*» *&• 

rtiitn u.r/rt mmfw - 



pro eo augmenro vliam auam aupoiuioncm. punn a loanne , vli rauio , otc. .mutuu uu- j U ; c tft m n **• 

%S t Sn; S«-Vndc ( vt benc deduxii Pattt Stianus fupra pliccm rurfiisefie poflc fcnfum ; potcft enimn*r/i tmf*~ 

*r.mtwi n»n f e Q * ) non obell huk augmtnto pcccuura ricricon;pat.uio,fi fupponamus vmimquc filf- tnwtfmm 

tbffttMnm, ' * : 



veniale non 



vcnialc, quia illud ncquaquam cft contraiium cipicntcro cftc arqualiui difpofitum:potcft itcm 
grarix. Reijcit itcm ibi bcnc c»s qui dixcrunt ficri comparatio.quando cft inaqualitas ex pr- 
— ■•->- — - obeftc infiifioni gtatix in*tllc gra- te difpolitionis : quo pofito circa primum di- 

ccndum clt , fi difpofitio fit eadcm , gtatiarn 
collaram clle eandcm. In hac conucniunt om- 
nes plauc , vt vklrre 'eft apud Suarium ca di- 
put. i. frct. j. obfcruo tamen , tationcin huius 
non polfc efic aliam quaro ip(am voluntaicm 
Chrifti Domini nobis icuelatam pctcommu- 
ncm fenfum Ecdcfix ; potefique fatis proba- 
bilitci ca deduci cx Concilio Ttidcntino ftipii 
citato , nam dum ait Sactamcnta infjllibilitcr 
confcrre fuum (ffr&um , ftipponit ca habcre 
cx lcgc& volunute Pci ctttum & dctcrmj- 
natum cfFccjtum : ac pr«indc quando cx par- 
teipfius fufcipicntis nnila cft diucifnas , nul- 
latn ctiam fotc cx parte gratix : vti ctiaro fuo 
roodo opera fupcitutuialia , fi fint a qualia 

in 



tix, fccus mfufioni illius in cllc qualitatis i hoc 
inquaro iciicit bcnc Suatcr , quia in t lTc giatix 
& in cflc qiialitatis idcro omnino funt hic & 
nunc , cum ratio qualitatis fit tatio gcnerica, 
qux non difti^guitut tealitet a fpccifkai ac pto- 
indc non aug^tui vna lealitet fccundum viitira 
conceptum , nififccundum altcnitn. 




Digitized by GocjqIc 



obisRU » 
mtnrt fa/t- 
ftitu* fuftr 
fimttt iim 
ft*. 



Dilp.io. De cA'*fal.moralino(}ror.Sacram'tn gratiam. Scdl.4. 119 

in duobus honiinibus , & arqualcm difpofi. cato ) tunc ea attricio, quia non dignificatur pcr 

tioncm inucniant , confciunc xqualcs gtadus gtatiam , non habct tationcm mctiti ; & tamcn 

gratix. in toto rigote eft mclior difpofitio pro Sacra- 

Diccs forcaflc ex hoc eodem exemplo ; Ec- rocnto. Qutid fi .lixcris diguificari opus illud 

iamfi Pcttushabe.it arque bonum opus cum in ipto inftanti vltimo Sactamcnti ad rarionem 



tni: 



loanne , ti tarnen loannri fit in fe fauctior,ob- 
tincbit plures graJus gratis quim Pcttus ; ergo 
etiamfi duo acccdanr cum xqunli difpofitiu- 
nc , plures graJus obtincbit qui cft fanctior. 
tri- Rcfpondco Primo.Etiamfi conccdcrcmus con- 
fequcntiam , non tamcn quidquam inde contra 



6f 



meriti , facilc adhucrciicicris ; nam paflim fic, 
vc quando Baptifmus fufcipitur , non durcc 
phylicc ea difpoficio ; ac proindc licct ca poffic 
iuuare , vt confcratur gratia pcr Sacramcnxumi 
non potcft tamen ipfa efle mrritoria illius gra- 
tix r& idcm d'ccndnm de Potuitentia ; uam 
nos , quia iam co cafu plures«ilii gradus gratix doLr amitionis poteft non exiftcre phyficcirt 
pcccxittcntis in fabiccto dcbent cenferi pcr # eo inftanti qtio dacur abfohuio. Vndeco.ickdo 
modum mclioris difpofitionis rcfpcflu cius Sa- cx hoc capite non ctTc ccrtum , cum , qui cum 
mmcnti ; nos vcro agimus quando omnia mclioti difpofitionc acccdit, debctc habcte ma- 
funt paria. Sccur.do refpondco , ^"wccdcns ius augmentum gratix. 

mimiscfle vcrt.m ;de quo fiilius fiio loco ; dc- Rcftar crgo propria huius loci d,rliculta<;, "7 
iudc eo .iJmiflb confcquentia adhuc cft nulla, Vtium ipta gtatia , qux pcr Sacramcntum con- l '' r " mS - , ' T '- 
quia Auctorcs , qui dicont cx maiori gratia fcrrur , fit maior ex mcliori difpolicionc fufci- ^mo^Txr 
mciita ctefccre , vtumur hoc fundamcnto , picntis, quafi ipfiim Sacramcntum mcliiis opc- » H »iU* me. 

retur adiutum nobiliori illo inftrumcnro. Com- l>«>.i diQtfi 



qu8d opus illud rcdd.itnr cx maioti dignitatc 
p:rfonx magis meritotium ;vti opera Chri- 
fli cx infinica dignitatc pctfonx rcdduntur in- 
finitc mcricoria : hec auccrn racio non habct 
locum in Saccamcncis ; tiam illa quoad gra- 
tiam cx opere opecato fuum valotcm habcnt 
' cx infinica dignitate Chriftt ; ac proindc ma- 

iot gratia fubicfti non caufic maiorcm grati* Sa- 
cramcntalem ; fottallc tanicn habcbit locum 
hxc obiccxio , fi admittantut duo hxc, & 
qm>d ex maiori gtatia crcfcant mctita , & 
qjod ctiam gratia cx operc opcrato crclcat 
iuxta maiQrcmdiipofitioncm fubiedti •• dc quo 
paul6p6ft. 

Xifci/ ttnf.n tarn nunc cx diclis infcrimus, Mulco minus 

7*Tm '*%'• ad '"*q ua|it:,tcm ctm gi-"' 31 » 1 " C^fAi 

" * t ""^ T '- niiniftrans Sacramcncum fic magis minufve 
fan&us : vti cnim dcfinitum cft a Conciliis , Sc 
3 Patnbus ttaditum , peccacum M niftri nonfa- 
ccrc mutile SacramCntum $ ita vidctur eadem 
viaetrcdcfinitum , nec maiorcm lllmi f.m£ti- 
tatcm confcrtc ad eum cftedtum : id quod 
Chryfoftomus, Auguftinus, Cyprianus , & 
al.j , quosrcfcrt Suarius fupta , tradidcrunt cx- 
prcfsc. 

Dices : DiuusThomas qnrft. (4. arjttc. t. 
-y ad l. ait ; siliifuid tamen annexu/n impetrari 
m*i7?i /W potrft recipienti Sacramentum per denotionem 



66 

'0*»>3'> tx 
D-Totmn A- 



munis fentontia Thcolo^orum vidctut itaaftir- 
marc ; imo vt omnino ccrtum id (upponit; lua- n ^ nA ^, nut 
detutquc aucToritatc Damafccni , qui lib. 4- <y Cw«.'<«<« 
cap. 10. ait : QtamMii peccatorum remijfto Tmtmtm"". 
emniduj tque per Sapti/inum detur ; Spiritus 
t.wnen gratia fre FiAci ac prtcedentis purga- 
tionis modulo *c rattonc comparatur. Fauet c- 
tiam Tiidentinum Scfijone 6. c.ip. 7. dum ait 
nos iujiipcari , iu/iiiiam in nolis recipientes 
vniifcjuiffiie fam fecundum menfuram , tjuam 
Spiritus fautlus partttur ftnguUs prout vult, 
CT fccundUm propriam cuiufjue difpofitionem 
& cooperaiionem ; cumque ibi Concilium agac 
d; iuftificationc, qux fit pcr Baptifmum , vi- 
dctnr fatis clate inlinuare grariam , quam Ba- . 
piifmu! confcrc , cfic inxqualem iuxca inxqua- 
lcm difpofitioncm Gdcipicntis. Ex quibus vcr- 
bis ranqnam cx icuclstionc colligimus hanc 
fuilfc Chrifti Domini ivohintaiem , qtit haud 
dubic, fi voluitUt , potuitrctccrtos gradus gra- 
tix cuilibct Sacramcnto pixfctibcre , quosptx- 
cisc conferrctfubicclo difpofito , fiue ea difpo* 
fitio clT.t maior , fiue minor. Vt vci6 habueric 
eam voluntatcm fatis bona congnientia potcft 
ndJuci, quod ad fuajcm Dei prouidcntiam Sc • 
iuftiffimam diftributioncm gratix videatur per- 
tineic , vt meliusdifpofito maior gratia con- 



a«* lt tiiti' Miniftri crgo fcncit Diuus Thomas con- fcracur ; cxpedicbat id ctiam , vt homines co- 

dticcte maiotcm fancTitatem Miniftri ad maio- natcntur cum.maioti accedere ditpofiriqne , vc 

rem rffciftuin, R.cfpondco , Dmum Thomam co modo duplicitct augerent gratiam , ficratio- 

coloci exprefsc tradcre communcm fcn cntiam, nc prxmij refpondentis »11» difpofitioni 1 quod 

qn6J cffcdtus Sacramenti non crcfcat ex Mini* cft independens a Sacramento , & rationc ip- 

ftri dcuotionc ; illud vcr6 anncxum , quod do- fius Sacramenti ; vti canfx naturalcj roc- 

cct poirc obtincri , nihil cft aliud q-iam auiilia lius opctantut , quando funt mtlius appli- 

& vocationes fprcialcs aliqux Diumx , qim e- cati. 

Hxc fcntentia finc dubio eft longc probabi- 



6t 



liijfiilaitut 
fttmni» fM 



tiam cxtra omnc Sacramencum potcft vuus iu- ,v., - ..... s - ^ Explit*t'* 

ftus pro ahcro impctrarc, lior , tut» quia nihil cft qnod in contrarium ^gj 

Circa fecundum , Vtrum ex maioridifpofi- obiiciattir vllius momenti ; tum quia latis plau- „5 faetbmt 

fiukthffcL tione fufcipientis crefcat etiamipfe cffcaus Sa- fibiliter illam fuadent alUtccongtuentix. For- ftattti*. 

mt fmfti. cramenti , diccrct quis ccrcifTtmiim id etTc : fi tafic tamcn aliquisdiccict , Concilium eo loci 

cnim duo acccdant ad i Jcm Sacramentum, tna- non ciTe pco ea fentencia, nam liccc egiflet antea 

iorem acCipiet gratiam illc qui cum melioti ac- dc Baptilino , qnando tamcn venit ad citata vet- 

ccdit difpofitionc j nam cfto gtatia ipfi Sacra- ba , iam non tam agit de infufione gratix vi Ba,- 

inento rcfpondens fit- eadcm , tamcn tatione ip- ptifmi, fcu ex opete opetato(vt dici foleOquam 

fius difpolitionis tanquam mcriti concedi de- dcmodo quoformaliteriuftificamuretiam cx- 

bet maior gratia. Hxc ratio nulliuscft momen- tra Sacramcntum , vulc enim cis vctbis reijcere 

ti, quia poteft ficvi , vt ca difpofitio nullam ha- hrreticorujn huius tcmporis deliria , qtii iofti- 

bcat tationem mcriti : fi enim fit intenfior at- tiam iplam Dei , quaipfe iuftus eft , dicunt cf- 

ttitio pro Captifmo ( & idcm dici dcbct dc Poe- fc eam , qua fumus nos iufti , dicunt enim pec 

eitcntia , quilndo homo accedit adbuc in pcc- folam cxtcinfccam dcnominationem & irapu- 



i 



Digitized by Google 



no Rod. DE Arriaga Traihtus De Sacramentis ingenere. 

tuionem forraaliter non clTe fanctos : contra poflit vnus ideroque adtus &: clfc caull mctito- tenJiri* md 
banc ergo hxtcfim incipit Concilium olien- ria vnins pra-mi) , & conduio ad aliam gradani» atiam gr*r 
dere, nos per aliquid intrinfecum in nobis rrcc- vti patct ( etiam indcpcndcntcr ab hac qtu ftio- ' 



tt*m. 



ptum iuitihoui , vt denotant ca vctba , quibus «c ) in : 
paulo antc immcdiatc cicata cxordicns "nouam conffli 



aicritione ,qua homo iullui acccdit ad 



paulo antc immcdiatc citata cxoraicns nouam loimuloncm : ccttum enim eft cam attritionem 

p.uccm dcfin tionis ita lit j Dtmumvnic* for- h.ibcrc fuum meritum adxqtiatum indcpcndcn- 

M4///c^ ( /i(noftixf^!icct iuftificationiOc//i«- tct ab vllo Sacramcnto ; ccrtum itcm Cli cam 

jittU Deijton tjua ipfi iufius tjl, ftd tjua nos iu- cfle coniitionem , vt Sactamentum Pcenitciuiz 

fios fmcit, ■vi-s vjdtlictt *b to donati , renou*mur aliquam gratiam conferat,quam non contuliflet, 

Spiritu mtntis nojlrtc , & non rnodo reputamur, n:fi aliquis f ulfctactus bo»us:vt crgo illc aCtus 

fed vtri iujli nominttmur , 0- ftmus : poft qux prxtcr fuum mcritum cx opcte opcrantis eft 

addit illa qu.c fupta allata funt. Vndc appaict comtitio ad gratiam Sacramenfdcm ; ita dico.fl 
quod quamlo dix t , ei*m iufiitUm rtctpitntts 9 fuiflct alius attus intcnfior , potuille illum prx- 

ftcundum minfitram Spiritus fitntli , & fecun- tcr fuum prxmium ex opcre operantis cllc con- 

dum difpofitionem proprium cuiufaue , non ditionem ad maiorcm gratiam pct Sacrarocn- 

valueric dirctte dtfinire , pcr Baptifmum cx tum : & hic habct locum quod fblet dici , Sicut 

opere opcrato dati maiorcm gratiam iuxta mc- fc habct fimplicitet ad fimplicitcr, ita magis ad 

liorem dilpofitioncm , fcd prarcisc oftcndcrc, magisj crgo cx co capitc nulla omnino cftdif- 

gratiam inttinfccc nobis infundi , & cgilfc ficultas in cotnmuni fcntentia. 
ibi tam quaudo cxtra Sacramcntum iiiftifieamur, 

quam dum augcmus iuftitiam , quiactiam tunc SVDSECTIO III. t 

iuftitiaintiinfccc infundituri ac proindc polfc 

roficundum menftram, ytamSpiritus fitnilus £u* fit tnelior difpofiti*, tX qua crefcit 
I _ partitur , & fecundum difpofitioutm , aptat i zd ; cffcflus SacraMCntii 

cos alios cafus, efto de punUo.de quo nos agi- « 

inus, nihilibidcfiniciit •, ac iidixillit : Ibi iuiii» TLIikI fortaflc diflicilius cflct ,quid dcbcat in- ' 

ficatio ftt pcr gratiam , quam Spiritus f i.cTjis, 1 dligi pcr maiorcm cam difpofitioncm , an 

infitulct pct Sacramcnta , & pti cam quam ipfa maior habitualis gratia fubiccti.nn foli 

homo ptopria difpoltttone acaptt cxtta Sacra- actus fnpcrnatnralcs: inrer hos vcro rurfus,an 
Ctntluiltur mcnta. Qiiidquid tamen dc luc cxplicatione t onincs , & qui illi i dcniquc , quo tcmpore dc- 

ttmmmtm fit , ncgarinon potcft , maioicm cllc cins fui- brant exillctc,.vt ccnfcantur cifc difpofitio ad 

ijfr ftnun- tcntix ptobabilitatcm quam ocpjfitx. S.ictamtHtnm. 

t,*m t*m- Diccs |>timo : Saciamciua caufmr pratiain Quoad maiorem putc gtatiam habitualcm non MtZor gtf 



cx opcrc opcrato , fcn tx fotit mctms Chtiftii putovllamcflc diltiLuluccm , maxime inno-"* ^ - *"^ 

07i«a ( « tlt crgo maior aut minor difpifit o fufcipicntis m- llrafcntcntia ncgantc cx maioti gtatia ^"'^ ftturmmilr' 

S.tr 4 m uti- h l ficit ad au^mcntum cins gratix. l<.cfpondco crclccre : cicnim illa gratia noncft atStis ipfius dijfofmt. 

rmm ncgando confcqtuntiam i quia Chxitlui iplc, opcrantis , quem ( vt fi dicam ) illc oflviat Deo 

[olmtur. qui applicnit fiia mcr.ta Sa.ramcntis , ca ex fc : dcinde Ttiicntinum vidcttit maximc in. 

ita applicuit , vt \oluctit maiorem caufati gra- tclicxillc ibi coopcrationcm voluiuatis igtatia 

tiam iuxta mcliorcm difpofitioncm | non qu6d autcm non eft cooperatio. Vttum autem in 

ca difpolitio fc habcat pct modu caufx rcfpcctu fcntcnt-a Syarij , doccnte ex maiori gratia nie- 

cius grati.v.fcJ quia cftpct modum conditionis. titactcfccrc , drbeat d-ci faltem indircffcc cara 

olitHu mt- Dices Sccundo : Ea meliot Jifpofitio, fi ho- gratiam habitualcro augcre difpofitionem , qtia- 

urm. mo fit in gratia , tota occupatut in ptomcrcn- tcnus cfticit vt adtus lic mclior , eft valdc du- 

do augmento gratix fibi ptoportionato } fi v. g. binm ; ipfc tamcn Suatius in fine cius fcctionis 

0 eft a^rus intcnfus vt odto,habct fiium prxmhtta vidctur id obitcr adniittctc. Ego vct6 dixi ftipri 

vt orlo ; ctgonon potcft fimul augcre gratiam, ptobabilc c(\'c , ncquc ih ca fcntcntia id ncccf- 

qux rcfpondct Sacramcnto:haberct cnim eo ip- lati6 dicendum : id quod amplius oftendo, quia 

fo duo ptavnia ad rquata : quod repugnat. Rc- licctea graria maior augcat rationctn meriti , in 

R^fponfn, fpondco , Refbectu illius gratix maiotis Sacta- ptxfcnti tamcn meliot difpofirio non coocurric 

i>if ■>!>'*• mentaiis non fc lwbctc cam dilpofitioncm vt ad augmentum illud per modum mcriti, vt pau- 

M*m Hhmt mcr ' tl,rn »^ ct ^ vt conditioncm : Chriftus cniin, 16 anic oftcndimus, fcd ptt modum puii con- 

, ftd T 1 ' P otet3t ratione infiirti vahiris fiiutum opc- ditionis tcquifitx a Chrifto dd magis cxcitandos 

rutn darc nobis gruiam v. g. vt millc p>u Sa- .homincs, vt fe meliusdifponant , & mclius, (ic 

cramcntnm Confitmationis indcpcndcntcr ab dicam, coopcrcntur ipli Cluifto pcr Sacramcn- 

omui difnofitioM noflt.i , dixir , Volo vttan- ta iii nobis gratiam caufanti : dcqua Chtifti vo- 

tum dcntut dccciii graous , li homo nnllam ha- luntatcnnbis conftat ptobabilitcr tura ex dcfi- 

bcat pofitiuam difpofitioncm ; li autcm illc ha- nitionc illa Concilij , qnxvaldc appatentet ,li- 

bucrit aCtum bonum vt oclo , volo vt pr.if.r cct non omnino exprcfsc , id prohat , tum ex 

pr.cmium vt octo , q tod confrtur ci homini communi fenfu Theologorum. Ad Iv.inc autera 

proptct illum acTum.quo.lquc fuifletctiam con- fincm illa maitft habitualis gf Jtia habct fe pcr 

fcrcndum , fi exrra Sacramcntum difpofitioncm accidcns ; quia ( vt paul6 intc oftcndimus)noti 

illam fcu actum illum habctet , etiam dcntur illi cft opcratio aut coopetatio hon inis , ncc libetc 

*vi mei Sacramcnti alij odto i vcl fi habuetit Deo orf-Ttur , SiC. etgo non cft cur Jicamus cx 

acttim , vt vigiiui , dcntur illi ahj viginti, prx- illa crcfccrc gratiam , qux.datut ex opctc opera- 

tct cos drccm , qui dantnt eciam illi qninullam to pcr Sacramcntum. Probo confcqutntiatr. fa- 

habuit difpofitioium. Vidcs hoc argmenium cilc , quia cum hoc fit piiuilcqium planccxtra- 

miitis gr.uix nr,n rcfponJcte ci actui tanquam oidinatium , & vnicc a votuntate Chtilli pcn- 

T •uf vnui rurrito.fed tanqtiam conditioni : Chtiftus cnim dcns, non dcbrmus magis illud cxtcndcrc quain 

*3m ttft voluit fiia mc.ita plus operari pofita ea mclio- aucroritas ( ex qua dc voluntatc Chrrti nobis 

UH. t tm.m,& ri condltionc , dubiura autcm nullum cft , quin conftat ) id oftcndat \ «iamfi Cluillus haod 

^ dubic 



Digitized by Google 



Difp.ioi De caufal. morali noftror. Sacram.in gratiam. Scft. 4. ttt 

dobic potucrit illud magis cxiendcre. Non ha- qui attritionem habuir vt Viginti , quim altefc 
berc autem nos fundamentum fupta probaui; qui iolum habnit vt duo:idqtiod durttm val 



fufliciar ergo eam Chrifti inftitnrioncm cxtcn 
dercad mc.iotem a£t >m, in quo propric coi.fi- 
ftit ratio difpulitiuiiis habitualisgtatix > maiori 
intenfione omifla in ordinc ad h uuc crK ctum. 
H Eft crgo vltimttm parnftiiin dtflicultatis circa 

e-,»i*m iplos adtis : de quibtu fi cx vtia panc dicamus, 
,tfiJit omties illos , qui ordinantur ad fu.iceptjont-m 
Tjrf^ ^ Sacramenti , conftituerc m.liorcm dilpofitio- 
nem;profeci6 nimij multum jmpliabnnHS cam 
dtfpofitionem : fi tnim quis duobus vel tribus 
diebus antc iticip : at fpccialcs achts vittutum 
elicere , vt Sacramcntttm Eucharifti.e deuot tis 
fumat , fcqucretur cjf. ctum citts Saaanunii Je- 
bcrc ctcfccre ex oiwn-bus illis acribus ; hoc ati- 
rcm videtur nimis multum.' QuqJ fi ad hoc 
inconucniens vitandum vclimus diceic , non 
dfbere attendi nifi pr.rcist- actum ilium qui 
pliyiice tunc durar , vel qtn rute . tmmeJiatc 
antc fufircptum Sacrarrtcntum f.iit chcitus.con- 
tra occunit difficulrns gratijnr; nam pto tliffo 
fitionc, vt S.icra.neniiim confcrat gtatiam, fufji 
cit diipolitio ctiam diu antc pr.ili.rua : nai: ii 
jtiis hodic p;t,tt confiffioncm , 8c intf-.t -lein 



dc viJctur , & contra Concilium TriJcntinum 
fopra: non enim inxta difpofitionem fuam ac- 
cipereni illi gratiam. Rcfpondeo , Mc admif- 
furum omnino m ce caiti illos forc arquales, 
ncgo attura id rlfe contra Concilium; nam hoc 
ftgic de difpofiti«mbus qux funt ptopiit coo- 
pcratio , ac proinde quu vcl tunc adtu phyfice - t 
cxillunt , vcl ceue immediatc antc , ita vt fa- 
ciant moralstci vnum quid. Vti ad valorera 
Sacramenti Dapt.fini v. g. non fuflkit qu6d 
hodte tbluarur homb , & cias profcrantui vci- 
ba , qma tunc ca duo non cenfcntut moralitec 
coniungi in vnum , n«n ramen ide6 requiiitur 
vt pl.i:n. in coJcm mfVanti fint , fed quali mo- 
calitet fimul ; ita dieo de difpofitione qux dcbec 
augcrr gratiatn cx opere opeiato. 

Concrarium tamen fcntir Cardinalis Lugo 7J 
fem obirer auinjicnsdifpur.o. n. ut & 71. y bi, c>*»*ti* 
qnoJ gtauius nt , doccr , Liccr poft opera pia £ , t/ 
hn.nsdui, qtiibus me pixparaui ai Confirma- f|ji t dta:%r. 
tioncni v.g. cxilUns adh-.ic in peccato , poftca 
obliros & iu peccato inancns rccipiam infru- 
6t_t>si cam Confir.nationrm , quando tamen 



_utta 



diti tmi 



1 

dc in amciuijm, poteit tarrien validectum cras poftca rcuiuifccr cadem Confiimatio , pofita 
abfolui-.crgo dflor hodicmos eft difpufiuo pro autttionc inua pacnitcntiam , aut contntione 
gr.itia cras cauianda ; cr;»o ir.cliur hodkrna dif- extra illam , d.mdam clfc maiorcm gratiam iux- . 

ca ca opcra in peccato fadta , ac protnde matd- 
rcm confcicndam runc per Confirmationent ' 
rcu intccntem , quam fi ea opcra non prxcef- 
fillcnt eius fulccptioncm. Ego tamcn ttfi cen- 
fcam haud dubic Chnftum potuifle rem ita 
d.iponeie , non ppifum tamen mihi perfuade- 
re ita de failo id voJuilfc, & qtiidcm cum dc re- 
uiuilLcntia Sacraraeuti ex Sacra Sctiptura vix 
qtittjquam hnbcamus , fcd folum ex Auguftino, 
inuho autcrti minus , qu6d eo cafu dilpolttio- 
i>cs tll.f in pcccato habita: tantb antc fuiccptio- 
ncm adualem Sacramenti , ac dcinde pec in- 
dcbent potiu? iudicari pcr modnin difp (itio- dig-.am lufciptionem omnino intcrruptx , dc- 



potitio ctit eriam (bfficiens rro tv.atoii 
cras caufaiiJa;qtiia ficnt fc hubcr ( vt dict lokt ) 
fimphcitcr aJ iimtdiciter , ita magii ad magisi 
qnl Hanc Jifric.iltJum tangtuTt ob.tcr Auclotcs; 
<'*' cft autem fitis grauis. Ego omnino ittJtco nou 
Y»t'*?»i*'d^ e ^ ete co "^^ ;ra '' cam difjiofitior.cm qua: ium 
*/f*fitl*Mi. pnccflit , fcd qti.r moralitcr hic & nunc 
influit h op'is illud ? vcl quia titnc a&u phyli- 
ce dutat ; vcl quia immcdiatc anrc cxtu.t , & 
moraliter cenfctur influere in opus; quta ttue- 
ra h.rc foia dcbct dici difpolitto a£iu..lis ; alia 
veio.qux miilro remporc ante prxceflctum 



71 



nis habitualis qnam acl^alis : vn autcm J.xi- 
mus maiorcm gratiam habitualfm ad llluJ aug- 
mcntum non dclcruire , ita diccndum dc cis 
actibus diu antea cxillentibus. 

Ad rationem in contrarium rclpondco ,"Sa- 
cramenta , pet fc loquendo , dummoJd finr va- 
Jida , v non exagcre difpofittonem ackualeni vt 
confcrant gratiatn , ffil foflict rc li cis non po- 



bcant valcre ad hoc. , vt maior gttria proptec 
lllas dctur , non iudico id vllo raodo admit- 
tendum : rortatTc quando non interrumpunrur, 
fcd lequitoc poftca digna fuiceptio Sacramenti, 
ptobabilitis id admittctcm : nec tamen abfiViu- 
tc cenfeo ctiam tunc aJmittcndum proptct ra- 
tioncm datam. Neque nouura adfert hic Au- ^*?!** 
uot argumcntwn , quod indigeac e xplicatione/p;^,., • , (m 



natur obex ; vt vcro validc fitfcipi tnttir.in adul- nifi ptarcifam afffitioncm , quod nomine dif- Up tftts 



tis fufficit q«6d volunuric fofcipi-ntur . 
tera adfunt , dcniquc vt vohmtatm iint , lufri 
cit quod fcmcl homo ca pcticr.t , vr cenfcatur 
mancte nloraliiec in ea volunt»tc , fi caut dein- 
de non rftiMct t.iir. Vn lc colligo , ad rccipicn- 
dam gntiam cx operc oprraro hifiicicntcm clfc 
cam pcjjccdenieiii _wpofi'ioiiern qtix adt.t phy- 
ficc non dtir.it ; nego umen hinc roiligi , ad 
augmenttiin iilr.d fillicete cns difpolitioncs, 
quae phyfice omnino pixtcricrunt quia cum 
htiiiilrnodi eff c>i ; s (it cvti torJiiuriiis , non cft 
conccdcndus ex eo qti6J primus conavlatur: 
eaautcm oprra , qu.c d^u nrarcclf run|, fi in ri- 
gorc loqucndum fit , non fimt cooperatio , fed 
ccnfentur nimis cito cclfalfc ; tiam cattfit coo- 
perans dcbct fimul clfc cum «It-r.t qttam iuuar. 
ctnnlint* Replicabis tamen : Ergo li hodu dtto prtant 
T',tUr.tinum Sacramcntttm Pcenitentic . vtnts cum artritioiie 
P* ***twmm jf|ten(a vt vi^ ; nti , alrcr cum intcnft vr duo 
1 j MtM r**"" » & a ^°ob-,is c xtrafi- iarn f/ct.sdetur 
validc abfohitio , non habcbit plos gtatix ille 



11 



cx- 



pofinonts dcbcant intclligi illa etiam opcra qnx 
duobus vcl tribus dicbus antci pra-ccflcrtmt:^*' '"^*" . 
ifi quod negatom cft a nobis , quia talcs difpo- ft t "g t ™„ t . 
litiones funt valde rctnotx , idtoquc confiJc- 
randxnon funt in ordinc aJ ntaius augrrentutn 
grati* , alioquin & qui poft annum piim6 vel- 
let confitcri ac communicate , ac in ordine ad 
hoc fingniis dicbus aliquod bonum opt'i fucc- 
rct , efto femper cfllt in pcccato mortali toto 
eo aiino , dcbftct dcinde accipcrc & pet pcrni- 
tcntiam & per Euchatiftiam maius atigmcntum 
gratix cx opcre optrato rcfpondcns cis operi- 
bi s toto ahtu> in pcccato fadtis : id quod mihi 
videtur valdc abfurdum. 

Confirmo , tc expl co : Si talis hodie ob 74 
alium finem ieiunatcr , non cogitans dc Com- Ctnfrm*tu* 
mtinione p ;ft anrum fccntuta , fanc hoc ieiu- 
nium non dcferuirct vllo moJo aJ obtinmdam 
maiotem gratiam cx operc opetato per Eucha- 
riftiam poft annti" fuaundam, vt fatenMi om- 
nc$ } alioquin cx onviibus bonis opcribus in 
1 t paccato 



llt R O D. D E 

peccato ra&is dcbccet dcinde augcri gratia 
'datur ex opcre opcrato pec omnia Sactamtnu 
fcquentia , v.g. pet Conimuniones ooines de- 
inde fecuus \ qtiia ad omnes pta-cclfetunc ea 
bona opera : Koc autew quis non dicat elfe om- 
nino improbabile i Huk cgo argumcntot:Ergo 
etiamfi homo , quando facic ea opeca , dicac, 
Facio illa intuitu Communionum ftcuturarum, 
non ideo in tecuturh Communionibus plus 
gratiar ei dabitur. Patct confequcntia,quia qifod 
fllc dicat , Tali ztl tmli intuitu tafacio , non 
vidctur vllo modo addcrc illis opcnbis vliam 
vim , vlhmve houcftatcm formalem, ©b quam 
iam polfint caufure gratiam ; folum cmm cis 
aJditor denominaiio quacdam extrinfcca cx illo 
adtu , qoo homo dicit , Facio ob hnnc ftnan: 
vndc non eft ibi vlla in ctgocc d ffiienria , nifi 
folius iftius aftus: quis autemcredet ob folum 
iftum a&um futurura ibi untum' excclf..m gta- 
tij», qualis rcfponJcre dcbct omnibits oprribus 
bonisvnius intcgri anni , vcl ftiam plurium? 
id aut em multo inagis clt incccdibilc, fi ctiam 



A R R i A G A Tra&atus Oe Sacramentis in genere. 

(ccunda & teitia & quarta Comraunio Cre- 
fccre dicatur ex illis qeeribm , vt reucu dc- 
bct diciconf q .entcrad hos Auclorts. Con- 
ftcr crgorcmhinc pondenndnn clVe luxta di- Cmtlmdn - 
fpohtioncs quc proxime concurrunc , & quar * 



hf- 

veie fuut diipolniones , nton autcm quafi fo- J-( , f,»xi- 
lum dc nominatiuc. Et fatis dc hac quarftionc, m* 
quat val<Jc dubia rft, cum nobis non conftel r «" , • 
quid Chnftus in hoc puu&o Sacraniemis cri- 
bucrit, Ex hoc aotcm *pfi> capke dicendum vi- 
decuc non augeii cam gutiam , quia nen debe- 
tnus conctdttc Saccjii.ec-s maiorem ctnxaciam, 
quam Sc Citio Sact.nT.cnti, & ca qux de ipfis in 
Sacra Scriptuia & P.uribus tradnntur , v:dentur 
exigtre; h.inc autcm fumnum d lat-uionem ad 
opcra aJc6 rrmottVprrvfJcncia ipfam fuiccpcio- 
nem Sacramtnii mhil horum uos cogit \ im6 
contrarium videturtlle, mxta omnesqui fjltem 
fupponunt vna eaJcmq; opcra non eflc difpofi- 
tionc ad du.is trclve fukeptiones ciufdetn Sacra- 
mcnti.qtado vna poft xlterJ e"«icura eft:id quod 
vidctur fcqui nccclTatio ex c&raria doCCtiua. 



DISPVTATIO VNDECIMA. 

An nopra Sacramenta cavftnt ptyfce gratiami 




Stnttmtlm 

Gmfpmnt 

Hi.riaii 

tijftin 



n, tA> i» 

Thfiiii. 



SitsDiMvs caufilitatem mo- 
raicm noftiorum Sacramento- 
ru:n in gtatum ; iam vltcrius 
diicuciindum , vtiinn ctiam phy- 
(k c eacn producant. 



SECTIO I. 
£titd t tm fttppomntar. 

PAter Vafquf z difpur. 1 3 6. cap.6. tc alibt, 
quem, vti in aliis, fequitur P. Gafp;if Hyrta- 
dusdifput.j.d; Sacramenm in gcncrc , diflicul- 
'* Utc 1. conatur oftcnJcrc , nullam crc|aturam 
poifc ctiam diuinitus elcuati ad erTtaum illuin 
prodiiccndom, qui non contincarur aliquo mo- 
do intra fph . t.im naturalcm illius creaturar , ad 
rnodurn quo vifio bcuta conc.nctur in inttllc- 
Gta ctcato fccimlu.n rationcs communcs intcl- 
lcdtion ; s : vntlc ftt , vt illc polfi> :lcuati ad cam 
pcrficicndim. Contra rwnc fcntcntiam f.i^c cgi 
in Piiylicis , vbi oftmdl re b.nc pcrpcnunon 
inagis intvUcaum 1utm.1l.uc J ^cic oidincui ad 
tifioncia bcatam , q u n illuut dfc.it aqualitcc 
adgruiam , & vaiias folutioncs , qu.c adhibc- 
ri poftimt , ccicci : ac candcm ctim Diuo Tho- 
ma & Thomillis orrnibus , curu Su iio , Va- 
lcntia, V^ga, Hicbtfd», C^bt ra , & aiiis nuil- 
Cis dixi , dc poteniia .TWoluta Uium pollccrea- 
„ ttitis otnncs •flumcrc vt inlltumcnium phyfi- 
cum ad produccndam quamcumqtic aliam crea- 
ttiram j ncque in prarfcnti volo ca rcpctcrc , fcd 
fupponerc : oftcudi ctiam contra Pattcm Co- 
nilick,c6 quod DcuspoiTit omnia quje non 
implicant coturaJi'>ioncm , & fuppofito etiam 
quoJ crcaturam clcuari ad qtiemcumque effc- 
dluinnon dicar vllam contradiclioncm^ polf: 
Deumiilamclcii.ireimalc vet6 ab ipfo Coninclc 
doccit , a crcacura non poifj fieri omnia qux 
nou implicant conttadidiioncm , cfto polfint a 
Dcoivud: infcct,Non poflc quaincumquc ctca- 



tiitain. elcuari ad quofcumquc cffcclus : mal^ 
incjoan) j natn filoquaturdc potcnria naturali 
creatiit f , licct vtrum d ctt , non tft ad ccmi 
quia uon agimus n inc dc vutuif narutali crca- 
ncc aJ concurrrudum i li vcro dc fupcrnatu- 
rali , cuncidcm. on nino cft crcatwram f pct- 
lutuialittr 11011 polfc efticeic quar non impli- 
' canr conyadi. .iontm , ac Dctau non polfe vti 
ca cfcati:ra ad produaioneui illnin qua: rton 
iinpUcai contrad&ioiiem. Qux propofitio con- ctmtutk *t* 
l/atiacft nuic Auclc ri, quiait Dcum pollc oro-x««»r »»• 
nia qu.c non' implkant contradicltioncn» ; etgo ttmimmtim. 
ciini cleuarc eam crcaturam ad pcoduclioncm 
cuiufcumquc tffcclus non dicat duo contradi- 
cloria , vt ipfc fa:ett;r, potcrit fine dubio Dcus 
ilhm cleuaic : ea ergo doatiua Patris Coninck 
11011 vidctut Gbi omnino conftans. 

Prartcr Jifiicultncem autcm gcneialera in ca t 
elcuationc ad quofcumquc trfcdus obiici fpe- oHtBio, 
ciahtcifoletrn prxfcnti , quod gratia pioduca- 1-'d gmiA 
tur pcr crcationtm.ergo non potcft ad i.lam vl- trtttmr. 
la crcatura concurrere. Multa dicuntur a non- 
ntillisqui caufjiitatcm phylicam agnofcunt , & 
aliundc iudicat gracum pt oduci per cteationem, 
vt fatisficianc huic difucultati , fcilicet Sacnw 
tncnta non concntrcrc ad gr.:c:am , fedadvnio- 
ncm illius , vel foluu» ad qusmdani qoalitaiem, 
q"x llt pcr uioJum Jifpofitionis ad grariam.Vc- jlurmm ft- 
ru m hic & fiiv.il a ficiU- rciit iuntur, quia gratia /«/'•»« *'*»- 
nou niinus rrcatur qnam tcliqi#accidcmia: de- fmgptmttw* 
indc pcr caufalit.it. ni in fclam vntoncm non fil- 
uatur cautalitai Sacraivic:orum in gr.niam,quain 
hi maximc con-intt.r a !ilrt!fre,aJdifpofi.ioncm 
auccm illam cccucicce n.:n habet vllum f.tnda- 
mcijttm» , & fiugunt rtouas cnticates (mc vlla 
nccrlTitite. M.litts crgo obie&ioni rclpondc- Rrfftnfit: 
mus : Piii>i6, quod iam cit infiutMlurt) , giatiam Ormtim tun 
noncreari.fcJcduci.ideoqne xhticcipitenon 'f*^ • M 
cllc fpeci.ilem vllam difticdliacrm : Sccuudo, 
etiam polfc creatunm diuinitus ; leuari ad crcau- 
dtim:dc quo fufius in 1'hilofophia. 

Sccund^ 



I 



Digitized by Google 



Difp.io. De cau/al.morali no/iror.Sacram.in gratiam. SC&.4. iij 

Secunda fpecialis difficulus eft , qtiod nulla qucz in hac vltima cxplicatiane ipfi tribuar, eft 

crcatura poflic opcrari in diftans ; ccitum clt euidcntiflrmum. Etcnim ipfcmct Unuis Tho- 

autcm Sdcramcnta f.tpc caufare gratiam in di- mas fub uliorum nomin* ponit eam ft ntcnttam, 

ftanti : verii n ncqoe hoc lubet vllani vim,quia quod abiutio iit ncceiTaria , & Deus iaufcc 

ea intima conumaio caufir cum clfeciu noncft dcmde graram , reiicitque illam; addir autcin 

rcalitcr ncceiraria ( vtdociii -in IM.ilofophia; ; pnrcr ablutioncm corporis dcberc aque tribui 

dcinde nequc vniucrfjhccr imprgnar caufali- caufalitatcm in grariam ; crgononvult fplam 

tatcm phylicam Sactamcntorum , tcd luinmum illam phyficam abhmonem , dc qoa aitoquiu 

in aliquibus cafibus. 'non potcratdubimiintcr Catholicos eflc nc- 

Tcttia Ipccialis obicctio defumitur cx eo* ceiTariam & fufficientem , vt deinde fequatur 

qtt6d Sacramcnu non caufaut gratiara . nifi gtatia. Quoditemagat de caufilitatc phyflcaio^W/Viw 

quando funt pctfccra.; tvinc autem non poflcnt " non vcro morali ii. gratiam , eft ccrto cert.us: *v*mtnti/ 

caufare gratiam phyike , qiu» hac caufarut in cumcnim totics fibi obiiciat , quod Dcus folus jEjJjJj" D ' 

intlanti intrinfcco, fcu ptt ptmium futcfle: ^Sa- gratiaui caufet . qu6d aqua non habcat vim, * 

craraenta autcm uon dcfmunr in tnftauti j iunt qu6d fit ignobilior r nunquam iccurtit ( hl 

cniin tmia lucudiua ; idcoqjue definuht per pri- qtiod crat clanfljma 6i obuia folutio eius ditK- 

nium flii non . ll Hoc arguiucutum Ui.git d f- cultatis , &c haud dubic non fuiflct neglcaa a 

Cn lnAitur fi ,:u ' t - lC:n 'cropote quo Sacramcnu caufant - DitioThoma ) ad hoc, quod Sacrampntafoluiu 

ftf§iftM<iri g.«liim|vbi ci cx propolito refpondebitur.Sup- meteantur.vcl folum impetrcnc gratiam.Deus vc- 

$**r*m,ntm poiica ugo nmvr poifibdrrite clcuationis Sacta- 16 ularu folusdeinde producar,(cd lcmper inhx- 

*J t*mf*n*'s nicr.toru.n a.i grotuuu cuifandam phyficc, qux- rensejcemplis phyficxcJnfaliucis ait Sacraraen- 

t tA f* Mm th' rimtu , An rc ipl dc f,;&o Tit nofttis Sacramcn- u cieuari , £k uon cbncurrere per virtutem pro- 

SuATt- rr*- us c01> vc4ena.t. Aiimuant Suttcz ? & abj pau!6 pnarrnfed motaa Dco.finitconcuiru fcira.Coti- 

lf *$rm**t. ■ iniC fflati.quotum fundamciua comuiod.us in- firmo id meo iudicio manifcftc, narodum Diuus 

fia \-int-r pcobandum uoftram fcnceBtiara ex- Thomas agit dc opcribusnoftris mcrftibusgta- 

plicibuntut. tiam.fcu moralitcr illatn caufuiubus , nunquam 

vcl pcv vmbram oppenit ea argumentaqux hic, 

S E C T I O I I. ncq.ie rccurrit ad fohitionem hic dutam de in- 

itrjmcntis,dc ferra , de vircutc pcr cleuationem, 

Qtu fner/t mens Dini Jhvmt in boe fcd fitctur Dcura folum e(C: cauiam gratix.ho- 

fftnelo? . • . mincs vcr6cam mcreri.ergo fi opinatus fuiflrt 

' eandcm gtatiam non caufati nifi lolutn mocalf- 

4 "pxE mente DiuiThoma.' fn hac quarftione tet a SacramcDtis.abftinuilftt profrdoa tou ca 

V*f<V*£ & X^igtiut fuse Auciorci , Patcr Vafqticz dif- naachina argumcntorum , & a folutionc & in- 

Lm JEKmm P Ut * l7<5 * "P" ^ atc ' inan!i Lugo antim. 98. ftancits , acduobusvcrbisrcm totam clarilfimi 

Tb*mi "tiiat ^ uarrz difput. ^^10. fcft. 1. Thomiftx vcto ad deduxiftit. Coniirmo id Sccund6 , n.im Diuus 

f [iU Mafquatftiouem ii nc6 j.art.i.& adquzftionem 17. Thomas llil , Etiamli noftra Sacramenta clfcnt 

fittittun m*- dc Vcntatcteftautcm magriadirlictiltasin cius figna gratix , & harcdarcuir dum Sacramcnu 

ta *h mente intelligtnda , quia nunquam yfurpat fufcipiimtttr , adhuc tamcn nihil omnino habi- 

Schohfticos tcrminos phyficc , aut tuorahtcr: tm»prar Sacram-ntis antiqnis , nam quod gra- 

nonnulli , intcr quos eft Vafqucz fupta , qucra tia dctur dc prafcnti in Sactamcnto , vcl qi>6d 

ctiam vidctur tequi Cariiinahs Lugo , opinan- con:edcnda dcfututo promittatur ( ficut per- 

turcum folum agnouiilc moralcm : id quod mirubatur perantiqua) ait elk diff.t-ntiam 

coiifirmanr.quia Sanutu» Doctorait Sacramcn- omnino pcr accidcns, ac propttrca concludir, 

ta concurtcre , vri omucs voccs concurrunt ad per hoc dcbere noftris cooccdi verara caufalita- 

moucndura intcllcdum. Ccttum cft autem vo- tcm in gratiam.Vidcj igitur ilhim , prrtcr om- 

ces concurrcreiolum moraluci rationc ligniii- ' nia illa in q-tibns Vcfquez ponir caufalitarcm, 

cationis quam habciu cx inibtucionc prxccdcn- & qux folinn dicit a D. Thoma doc;ri , adhuc 

ti hom num ; ergocodcm modo concurrtnt Sa- addrrc caufalit.item , ergo cacxplicatio ncqna- 

cramenta. Sccund6 , quia ipfc SanStus Doclor qaam dcclarat flirficicnrcr mcntcm D. Thomx. 

ait D:um folum opecati inrcrnnm cftcfitum Sa- Hinc facilcrcfpondcttir ad argumcnta in con- ■ 

cramenti , quia fohisillc tllab.tur animx. Ter- trariura. Ad primum, qu6d DiuusThomasafli- ^^j"™*? 4 

tib ait virtutem 'Sacramcntorum proccdcre a mtlct cam cauGtttatem vocibus , dicimus inde t ^ lrtr ; umtx 

pafljjnc Chrifti;atqai pallio.Chriftt non pottft nequaq.iam infcrri.folam caufaliutcm moralem o.TLi» » «fi» 

phyficc opcrari , qjia non habct iam exiftcn- ab ipfo pofitam.quia eo loco cirato cxprefsc ad- luumut. m- 

tiam. Ad loca amcm , qux in concrarium ad- mittit cauftlitatcm phyficam vocum iu intcllc- ">*m: 

dttcuntur , dtc.int Dimim Thomam folum do- cH>um utiSncauditionis, cfto lolum fit mcdiata, 

ccre > Sactamcnra mcdiatc cotrcurrerc , qtiatc- vittutem autem fpiritualera , per quaiu air con« 

niU concurrunr.vt producmir aliquid prxuium cuttfre Sactamcnta.non intclligit moralem, fcd 

ad gratiam , quaxcnus abluit corpus : id quod clcuarioncm Dci , ficut inllrumenttutn cleuatuc 

ex eiuficm Diui Thomx diucrfis locis conatux prrvirtutem imprclftMabagftitc principali.ne- 

fuadcrc Vafqucz fupra. que vnquam ipfc vtit^ vcibo fignificante fea- 

/ Nili lominus uracn mihi legcr.ti attcnte ar- gcrc in gcncrc moris.- 

rUttmr D. ttculos hiritn qtizftionis Sc qu.rllionrm 17. de Sccundum argumenrum dc caufalitate gra- Sttundm: 

Tctmm t*u- Veritate , vbieandem difficnlutem fuliits tra- tix a fulo Deo ,quiaillc folus ;llab'ruraiumx, 

c, r &at , vidciur fcrc certum cum omnino fct tirc, etiam non vicct , nam vcl admittitDuuis Tho- 

ttrt; Sacramcnu phylicc concurrcrc vel invncdiatc tnas ahquam qu.ilttatcm prxuia.n ad grauam 

ad ipfatn granam , vcl certe ad aliqnam difpo- ( vtdtxi ar.tea ) vcl agit ibi dc fola caufi ptin- 

fitioncm puuiam in anima , qux ad grariam cipali 1 vti cxpicfsc loquitur hac q tarftionc 61. 
_difponat ( vc diximus feftione 1. doccri ab ali- artic. t. in corpore , ac in rcfponfion? ttd om- 
" quibus ; j & vero eum plus docuiflc quara Vaf- nia ttia argurnenta , & ver6 hinc pottus fcqtti- 

^ ArrUgiTom. Vll. L 2 V* 



114. Rod. deArrtaca Tra&atus Dc SAcramenth m genere. 

tut fllam admififle cum phyficum mfluXflnu Patrum claiateftimonia: mqucadid fufT-cere 

nam cum in tertio argumcnto ubiecflct libi dcbct coiigrucntia kui* tx aliqua maiori cx- 

Deum folum tlfc giacix caufam 1 rcfpondet, ccllcntia , cjuat potcfl in ea caufalitate apprc- 

Deum folumclle cauiam principaltm , crea- h.ndi: atqui ex faaa Scriptuta aut Fidci n yfre- 

turam ver6 poffc cffc inftriiminialcm : vbi tiis nihil penitus in '. oc punclo colligimt , quia 

haud dubic loqumir in todcm gencrc : arqui folum indc habemus , gratiam cau(.>ii per no- 

Dtus non cft caufa ruotalis , fcd phylica i crgo flta Sacrsmciita;hoc autim pctfccliflimc falua- 

in co gcnctc admifit crCatiiram polic dfe ia- turpcr caufalitaum morarcm : vti enim paflio 

ftrumcnium ex modcrationc diuina.fct hic habci Chtifti dicitui caufa noftrx falutis ob folam 

locnm quod fupcrius notaui , fi fciluct Djuus «iifalicacem moralcm; nam phyficc non potcft 

Thomas cgiftct f >lum de caufalitace motali ' lumc non cxiftens quidquam in nobis caufarc, 

Sactamentorum, nihilfac .lius illum diccrc po- mtd 6 aucem rainus pocuit antcquam cxifterct 

tuiflc quam tcfpoivdtrc, Dco foli competcre in Patribus antiquis: vti ctjam dfcuntut noftra 

influxum phyficum in gratiam , nioralcjn vcr5 peccata caufa pcrditionis nofttx , quam folum 

crcaturx pet modum merici , otationis , aut moralirer caufantiphyficc enim nonpoftuiu: vti 

conditionisi cum crgo ad diftinctioncm illam San&i dicuntur caufarc miracula moraliter tan- 

cauk principalis & infliumencalis tccurrcrit tmnjita codcm omnino modopropric , fine vlla 

toto eo articulo , fxpc manifcftc oftcndit fc dc neccflitate recdnendi ad caufalitatc phyficam,di- C mf*ii 

caufa phyfica agctc. cunnit Sacramcnta nnftra vetx caufae granx pev phrfitt 

QnoJ dcniquc tertio !oco obiicicbatnt , folam moralcm caufalitarcm , crgo cx myftcriis/««*'& 

D.Thomam doccre.vfttutcm Sacramcnti ptoce- Fi Jci , & cx faxra Scfiptirra nihil pcnitus potcft r ** 

derc a paffionc Chtifti, non vrg.t ; quia Diuus infcrti dc ea caufilicatc phyfica. _ 
Thomas in paflionc Chnftt ahbi poilim rat o- Ob camdcm rationem dicimus, ncque ctiam 

. _ _ V __ '_* ' f . __ . . . f w ll.lr t_ . . _ mm , l". 1 \r - r..._, -..[J-ii„m ■ 



uam 



r 



ncm tantum mcriti inftiutit rcfp.Au giatixno- cx Pait.bns circaeam caufalitatcm quidq 

bisdatx, fcu rcfpe&u falutts noftr.r : vndc fic colligi ; quia illi mhihunplius dixcmnt quan 

' vidctut intclligendns ; PalfioChr.fti mcritoric id qnod colligiturcxYacra Scfiptura de eacau- 

a Dcoobttnuit.vt Sacramcnta tunquam phyfica falitatc j ncquc vfi funt vllisaliis vcrbis, quam 

inftrumcnta lllumcrciitji ad ptod.ictioncm quoJ Stciamchta catifcnt : hoc autcm in ma- 

gtati.r. teria morali puram putain , motaletu caufalita- 

Vimmfa Conftct crgo D.Thottvtm valdc- apettc fiucre tcm perfuadet. 

p, M m f*utrt ei fcntentix dc caitfalitatc pliyiica in gratiam, lam nuuc addo id qnod a nonnuilts beni 

Mw/rliMii acptoindecxhoccapirchab.tcfuamprob.ibi- obfciuatum cft , potius colligi contraritim ct 

fkjfit*. litatcm cam f iueiitia.n.cllo ob ration..s dandas Patribus : bteni'" efto conccdctcmus de faclo 

eum non (equatnat:& fatjsdcmcntc illius. caufalitatcm pjiyficam Sactamcntis , non pof- 

fct ea tribtii nili vnico tantitm vliimo indiuifi- 

SECTIO III. bUJ terrnmatiuo vcibotum , vcl vltimx patti 

acJtionis Sacramentalis, v. g. ablutionis , inun- 

. j>t »* bec funii* probabilius. ^ionts , &c. q ia complctur Sacramciuum;nam 

antc illud indiuifibilc non caufatur gratia ; tunc 

hac qiuftionc non fitnt rationcs yllx autcm cum priorcs partes iamcuannctint , non 

_ xtcndj; , cum fuppofitis iis qux diximus polfunt ncc diuinitas quidquam efficctc phyfi- 

fccjiionc i. vuicc pcndcat a voluntate Dcijau- cc ;crgo folum potcft ci vltimci panAo catifa- 

iloritas etgo maximc attcndcnda ttit : pofliint litas pliy lica ttibui : qu&d (i(vt paffim Hc ) piiits 

ctiam fortc adduci aliqux congtucntix , vcium applicccur maceria quam ptofcrantur omnia 

( vt dixi fipc ) non multum congrttcntiis fido, vctba , ttinc matcria nullo modo potcrit con- 

qttia facillimiim cft pro vtraque partcruultas cturcre , vti ncquc c- conirario verba , (\ prius 

SAtramtnu muen i re f crc j n c|uacumquc qttxft.onc. i\oc finiantur quam maccria applicctur. lam bJrwr^j*^?*^ 

*b*fit>7rMU. f l, rF°' KO cer >f co lougc eflc probabiliorcm argumcntot efticacitcr : Patrrs , dum dicunt Sa- "^fl^ °tm~ 

(cntcniiam ncgantcm htmc inttittura, phyli- cratncnta caufarc gratiam , non loquuntur de tnhm *4~ 

cunr,quam ncicllai:c> tencnt omncs ij , qui ci.ra hoc folo vniCo pundlo tcrminatiuo illorttm , fcd flrmifur. 

negant poffibilcm, vt Valqucr tioniuillique gcneralitcr dc toto Sactamento , ncc minus de 

a! j. bx his vcr6 qtii poit.bJ.utcm conccdunr, formaquamdc matcria , & c conttatio, & vni- 

valdc multi, maxiir c cx Riccntionbus , ntgant ucrfalitcr pro ominbus cafibus ; crgo cam con- 

Ffttxtr, f J ^ l » m » vl CarJmalis L- go difpur. 4. fcft. 4. cedunt caufaliiatcm , quxpro toto Sacramcnto 

b»tk*i$Zti*Sc*ty' Fundameutiim cfli-.ax pio ea fentcntia h .bcat locum , & in bmnibus cafibus. Qux 

fimiLumHmm cft, quia ei natuta rei omninu eft impoffibil s propofitio cxplicatis tcrmTnis cft mihi cuidcn- 

AUaiuht. i..1is concitrius; ad f. jim cnim DCum fpcCfat tiffima;ncque cnim vtlo modo iudico probabi- 

natutaHtet producere gr.-iciam : quidquid itera lc , Patrcs ad ca»'confiJcration'cs mctaphyfjcaf 

lir, ;.n lit po.Tih;! s abq-.ia qualiias , qux natura- p ir.cti vlcimi vcrborum aucadtionis Sacramcn- » 

lcm habcat vim cam producrndi phyficc , illud talis ptxciscrecurtifl*: : atqoi roti Sacramcnto 

dcbctcireapiidomncsccrtiiTimum, ncque vcr- non porcft caufaKtas phvfica conucnirc , fcd 

ba , ncqtic aqnam habctc vim ad producJtioucm fola tnonlis ( vt oftcnjiu.us; ) crgo har.c folam 

hiiiufinodi. cd cam non poff: nifi cum magno Patrcs illis dc fafto cnbncrunt. Confifmo,Non Cetrfitmmtlf 

miraculo admitti. C.rtum autcm cft , rairacula cnim vidctnr probahilc Pattes cogicafle dt qux- '* SiS4X 

ii!a , nuximctam grandia, qnalia clfcnt clcua- ftionC hac in:cr ipfos Schotafticos fatis dnbia, e *' r ' im - 

rc vnum accidcns niatcrialc foni , autaqnam dc clcuationc fcilicet pcr potcntiam obfdicntia- 

aJ produccndara gratiam fpirittialcm fupcrna- Icin fon>' ad proJudiioneui gr.ui.r fiiritualis, rr- 

turalem in fubicclo diftanti, non dcbcre ccn- go non cft cm dic.mus cam crti* ab illil alTcr- 

ccdi fmc ncccffitatc grandi qtialis tllcr , fi a-gic tam , fcd porius facilcm illam tt claram mora- 

raldc finc ea caufalitate filtnri poffcnt aliqua lem. ConfiriMo Scctmdi) , qnia Patrcs , r.:.v 

SctiptUix loca, aut rayftetia Fidci, vcl ccttc cb ximc Auguftinus , qui rcuiuilccntiam Baptiliui 

agnouit, 



cS le 



Difp.it. Un noflra Sacramm* canfent pbyfie gratiam. Sc^.3. uj 

agnouic , eodcm modo docet gtatiam ab illo ficx in fimilibus matcti is;pto&ctt Patics , dum 
ouifui .iblato obicc , ac illa caufatur , quando abfoluiLdicunt Dcum foium cam gratiam cau- 
fulcipitur Baptifrnus linc obicc ; ccrtum cft fatc, vidsntur co ipfo doccrc , ncquc moralitcr 
autcm BaptiUnum rcccdcnte ficlionc non pojfc, Sacramcnta concuirctc ; hoc autctn tft apcttc 
cutu non cxiittt phylicc, gcatiam phytkc cau- Falfum. Potcft ctiam Secundo obiici ; Vti Pa- 
farcjcrgo Augiftmus puiam pofuit moralera- tres non ncgant caufalitatein ft.bicCli in fur- 

mam , id eft ipfius animx in gratiam , qnam 
roaurialuer fuftentat ; qtx cauiahtas abfolutc 
loquendo cft vcra caufalitas phyfica ; ita ntquc 
eos negarc eflicicntcm iuftrumciitalcm. Re- 
fpondeo fcciJc, A Patribus non ncgari,im6 con- 
ccdieam vttamquc caufalitatcm: Sc qnidcmdc 
omnia qux funt dc maiori exe«lfcnti.ii Sacra- iubic&iua liulla trt difficultaji nam dum dicunt 
rosntorum , funt illis tribueiida , nifi cx facra Dcumin anima produccrc gratiaro , ptr it itt 

figmficant animam 



caufalitatcm. 

9 Hinc manet rclponfum ad prxcipuam ratio- 
Cntput*t'<a ncm fcntcntix aducrfx ex audtotirnic dcfumpta; 
fttcnttdriM iHa vct6 congruentia , qu6d cauQlitas phyiica 

TJl^vftl- llZ P ro ma ' on ««Hcntia tioftrorum SafiraroCn- 
—11 cft vllius momcnti , tum quialion 



totum . no 



Sctiptuta &£ I'attibus CQlligauu a D.o cis illa 
conceOa ; tum quia fi tes bcn_ coofidetetut , ea 
caufatio pliylica prt vltimur-v indiuiflbilc ver- 
botttro miliam omnino excejlcmum addit, fal- 
tera omnibus aliis pattibus Sacramcjirorom: 
quid cmm qtufo , phyficc loqucndo , accedit 
his vcib;s , Ego te vafliizo in noinine Ptttris 
& Filij , & Spirittis finth , ex co qubd 10 ti 
infinc vcibi fintfi concurrat phyficc i Vidc 
qux dixi Tomo 6. dc Incarnatidnc contta Pa- 



i ligmhcant animam rccipcre » & conie- 
qucntcr gratiam in anima fubitdtari ; nam v- 
'ttiim fubiectum habcat propriam Si vcram 
caufalitatcm , qusftio eft purc Plnlofophica, 
& qux non attcnditut in communi modo lo- 
qaci dictiamipforum Philofophorttm: hi cnim 
pafiim dicunr , Solus ignis c3ufar.calorcm ,ca. 
kfacitmc , &c.fola nix meftigefacit , &c.fo- 
quuntur cnim tunc dc caufa cxciii.f.ca ; uanv 
qux fit caufa rccipiens co ipfo dcnotatur , qt;6_. 



tretn Htiitadum , vt pilendcrem non cflc vllam dicatur , Cattfat in mc , aut calcficit mc , ctgo 
<>^iu..r;^...ri..ai: f\_.-u;_: .1.....: _u..r.,i _.:l.i r n j 



cx«lkncia;nChrifti Dorbini , eleuari ^phyGcc 
inllrumcntalitcr ad pattanda miracula ; ea enim 
omnia vrgcnt a fortioti in> prxflnti. Dico a 
fortitri. ^propter illa qux funt immediot^ nota- 
ta;nam in Chtifto potuit fattcm tota humanitas 
concurrerc, at in iacramcnris hon nui vlnmum 
indiuifibilc ; qcod non" pcttihtt , per fe loqucn- 
do, phyficc a*l ptior^s paites , nam pliyficc io 
Spiiitks finlli nnllmn ordincm dit:t ad illa 
alia , Ego ti baptiz». ltcm 'ablutio ipfa non 
conncclittir phyficc cum vcrbis , nequc hxc 
cum ablutione; ergo cx co, quod verba caufcnt 
phyficc gtatiam , nou dicctur ablutio cam cau- 
farc phyficc , nequc c contrario ; ergo nulla in- 



de dcuoluctur exceHcntia in totum Sacramcn- 

<um : vt quid ergo fingcmus ob taro lcucin con- Aducrfaii:s pto ca fcntcntia. 
gruentiam cius cxcelkntie , vnius prxcise iu- 



cx hoc capjtc nihil contra nos. Sccnn.16 quoad 
canfalhatcm morakm , eo iplo quodij Patrcs 
dicanr ad prxfcntiain Sacranunto:Om motieri 
Dcum ad pioduccndam gtatiam , agnolcunc 
n.oralcm Sacumcntonun cautalitarem , vti fi 
ego dicetcm , ^d mandatum tuum , fcu ad ora- 
noncm , tigo folus hoc faciam , tgo cum occi- 
dam , Cgo cum libctabo , &C clatiflimc vtra- 
quc cauulitas diftinguitur > vna moralitcr 
allidcns , altct.i phyfice cxtyjucns.-ncquc enim, 
c6 qu6d Deus it>h;s dicatur cxequi ,negatur in r 
fltixus moralis Sacramtnti , led phyficus:habcnt CtntMUur, 
crgoluaum adhuc comta Suanz loca Pattum. JjjSJJ 1 ^, 
Rcftac uinc bteuitct cxplicarc aliquas obiedio- f tmttt sut- 
ncs m*inoris moutcnti , qttx pollunt addiici ab rtx. (tmftit. 



Trthtth »L diuifib:lis , tam gtandc miraculum i Secundo 
1 'p^j principaliter & pofitiu^ probatut noftra con 



ai, 



SECT I O IV. 
Refpondetur argumentis aduerfis. 



clufio , q.iia 1'attes fxpc diciiui intctioicm ops- 
rationcm gratix ficti a folo Dco ; clarilTiinc 
Hicronymus m cap.4. Ifaix., vbi ait , Ex boe 
difiimus tjtthsi homt lantnm aqttam tribuat, 
Dens antem Spiritum fintfum : id ip(um Cy- 
prianus clariotibus adhue vcrbis tradit Scrmo- 
ne de Daptifmo Chritti ., itcm Auguftinus Epi- 
ftolai). Ambfofius a.dc Sacramcutis cap.t. & 
f>(.,r_j» au j- Pater Suarcz fibi obiicit hxc tcftimonia, 
txpl^MtU cifquc rcfprimkr , Patrcs non voluitfc aliud di- 
tttt» i Snf ccrc", qitam Deum folum clle cauiam ptincipa- 
" 5 * Cm " lem phylicam gtati.c. Vctii n hxc folutio bcnc 
, % Kiicitur a Catdinalc 

caurc infiticnti,e:io non ik principalis, non pt>- moral.s : non eniaa confilio , itv.pcrio , fuafio- 
tcft negaci vcrtis infltixus aplblutc , vti ctiamfi nc , iticritis-aut dcroetiiis mouet Deum ad pro- 
in ipfius Stntcz fcntentia voluntas tantu.n fit ducitoncm inimx tationalis , fcd pct modum 
infttumentalis cuifa.amorij f ipcrnaturalis , mm ctiiufdam pocs difpofitionis phyficx illuro de- 
tamen idco potrft dici , qnod eum amotem fo- teaninat , quia ergo ca motio pcttinct ad gcnn» 
lus Dcus ptoducat : *J>-idcni vrgetur in vifione phyficum in co gencte homo nou 1 ft cat la. 
4>cata , dc qua nor. dicitur qr6 J caui caufct in- an:m* , idc6 abfolutc tion dicitur caufa : quo 
tcritis folus Deiis. > fcnfu diximus fupra , ant qua S.tcnmenta , hoc 

10 Replicabis tamcn , Nimis multum probari «ftCucumcifionem , ctiam in geneie motali 
Tu S«_fi^pcr hxc loca , ucgari fctlicct debcrc Sacramcn- non dici cacfam gtatix , qnia non ivfi pcr mo- 



it 



T)Rimvm fir, & quidem pcr modura replicx 
X contu di_ta : Nam homo generans non di- <?krS t» 
citurcaufa aniinx rationalis , ctiamfi moralircr '* 
fit caufa illios , quatcnus Dcus ad cxigcnti.un ' 
difpolitionum , quas homo caufat , prodccit 
animam. Vtgenr : Nam caufa moralis non eft 
vcic & prcptic , fcd foium xquiualcuter caufa. 
Relpondco, Homincm gcncrautemncquaqutrh C-r jt»er*nt 
d cipropiic caufam ammx tatioualis , qtna nc- *«"»*"»"'«» 
quc .ftcaufaphyiica (vt fupponimus , ) folutft 
iMi * rciicitura Cardinale Lugo fupta fecl. 5. quia cnim product difpofitioncs , neque cft caufa 



txfluatitnt tij caufalitatcm moralcm ; quia cum oftcndcti- dum difpofitionis concutw bant . at Sactamen- 

rtplu» /•!- mu$ f^p,^ cam in communi modo Joqucndi ta noft^a comincnt gratiam pcr modum meriti 

abfolutcdici caufahtatcm , & vcto frcqucntius non fo|um condigni ,. fcd infinitc plufquam 

eam voccm caufititas tcibui motali qtiam phy- condigni , idcoquc iure * mcrito dici potTunc 

ArriagaTom. VJ /. L i c«? f » 



' . Digitlzed by Google 



i__i_i 



ROD. DE ARRIACA 



cauGe in gcpcre moris » qoia in co fumroc con- 
CUifunt. Confitraatio iiia , qu6d caufa mora- 
li$ lit lolum ca.ifa xquiualcutcr , notl lubct 
vllain vim i quia qiikJquiJ dc co inoAo lo- 
qticnJi lit , iam fup.iiu» ottcndimus clatc , in 
communi omnitim hominum.Dodlorum , in 6 
& idiotarum moJo loqucndi mhil illc fiequen- 
tiu> , quam caofas morales wocarc limplicitcr Sc 
abfoluic caufas ; crgo ex co quod PactCs, Con- 
cilia , & Sacra Sctiptura vuntur ca vocc catfa 
gratu pro naftns Sacramcntis , ccttum clle 
d.brr , nilul pcnitus infcrri Jc caufaliutc phy- 
lica ( vt cx fupia ailaus inftantiis coiilt.it,, )_ 
quidqtud lit , an caufi morahs in rigorc fit fo- 
lum aq.uualcntcr cauu , an propnc & in ri- 
gorc. 

Sccundo obiicitur , Patr.s vclicrocnter cx- 
OiU3i*fHni tollctc omnipotcntiam Dci rcfphndcntcm in 
ftmx meiii Sacramcntis ; li amcm non phylicc, fcd mora- 
litcrea concurrcrciu , nullaicnus id cf&l quiJ 



II 



l»}uendiSM' 



Traft.itus DeSacramentis ingenere. 

malitcr nihil fit phylicu.u : rfciivlc , qiud qnx- 
10 coniatunhisapua homincs , quim vt ludcXi 
l.npcrator , Kcx , &c. dicant, Ltbero tt * hwr- 
tt , ab tnfamia , * catcerc , ab cxitio , &c nc- 
gauautcm >ion potclt h.ct oihnia folum mora- 
liicr caufariab ilhs ; tUffl phyfiic bctor , aut 
pr.tfidlus caiceris , qui loln t vincula , diccn- 
d.is cfl libcrare. Dcniquc , ciim apud homincs 
( iuxta fapius inculcata ) dicatur occidcte, infa- 
marc , xdificare , dcltrutre , plantarc vineam, 
arborcs , Scc, qui famulis vt occidant , aniifi- 
ccnt , plantcnt , &.c. mandai , vbi folus cft mo- 
ralis influxus , nihil penitus contra nos infcre- 
tur, qiuncumcunque miiliipliccntur hx initan- 
tir , quia ad omncs uitficit , iuxta dicta , caufa- 
litas morahs. 

Quata> obiiciunt:Si Sactarr.enta phyficc non , 
rr j : r OtkMafm 

caulant gtatiam , non pollunt magis dici caufa ^ ^ mt ^ 

illuis , quam veiba n alcfici hibcntis padtum/«i, 

curo dzmouc iint catfa n.alcficij. Rcfpondcnt 



,r • 



finguiaic. Refpondco , Paues non tain omni- 
potcntiam Dci in co puiuto cxtolicre quam 
mifcticoidiam Sc bouitatcm ac libcuiitatcmcr- 
ga homincs , ad qux peraccidtns oroir.no efl 
caufalitas ea phyfica : qt.6.1 li aliquanJo ttiam 
omiupotcntiamibi cxiollunt, mcr.to iJ faciunt 
( vt btnc notauit Cat Jmalis Ltigo lupra ■, ) vtt 
cnim 1'atiltis dixit Dcum oftendifle fuam om- 
nipotcniiam, Jtim tbgcndo infifma mundi con- 
fucU fortia ; ncmo tamcn idto intulit , Apo- 
ftolos influxilTc phyficc pcrpotenti.un obcdicn- 
ti.ilcm m cam confufioncm fotiiitm , fcu in 
conttctlloncm mundi .• Deus cnim immediatc 
dcdit attxilia & vocationcs fipctnaturalcs; Apo- 
ltoli atitcm folum moralitci fua prxdicatione 
& cxcmplo conucttctunt muithai : ita , to 
quoj cxtollatur pocctuia Dci, dum p r Sacra- 
mentacatilat gratiam , non contiinio icqtiitur, 
ea Saciamenta concurreic plnlicc iimul cum 
Deo.' Ratio cit ; nam in hoc ipfo,quoi cit ho- 
mincs induccte vt ctcdaiu per vciba & ablutio- 
nem mattrialcmconfcrri gratiam , & quod in 



aliqui,D:fFcrcntiam elle cx paite ipfiuscrTcius, 
nam Sacramenta otdinaiuur aj gratiam fupcr- 
natutalcm , verba vctomalcficiad crfcclum na- ... 
tutalem. Vciinn h^c difparita$ nullius cft mo- ftUttUtm- 
tr.cnti , quia in ocdme ad cxplicandam caufalira- titur. 
tcm patutn cft , qtiod cftcdtus in fe fit naturalis 
oiii lupetnatutalis : tam enim bcnc caulari de- 
bcruaturaliss quam caufctur ft)pcinaturalis-,nec 
obicctio conundit tam nobilcm tem ab vno 
caufari , quam ab alio , fcd xquc vnaro ab vno 
quam aheram abalio. Mclius crgo tcfpondetur aJS? m ' 
l'nm6, Efto id doccrcnuis.facilc nps poife cua- striftm*- 
dtrc, quia communifllmum cft ctiam in Scri- 
ptura , omnestftlctus magicos tribuere abfolu- 
tc vt caufit ipfis Magis , ita cnim Saiil ad Py- 
thon llam i.Rcg. i<5, S*muclem mihi fijcittn 
ita etiant Magis Pharaonis tribuuntur vt (Jaufie 
illi cItccIus , quos ad Moyfis f mubtioncm re- 
ctiunti itaetiam A£t. S. dicitur \ i rterynod 
rmlto tcrnpore ma^iit fnit iemcntaffet eos. Se- 
cundo rcfponJetur , Adhuc magnam diffcrcn- 
tiam ellc in ea caufiilitatc j LttfS rnaleficj vcrba 



zBt»m* 



tx 

ftrmit S*- 
trtmtttrmm: 

fimii. 



dc fuauitct inducantur ad pictatem , clto id mo- fu,lt P l ' ta conditio , qua pof.ta da:mon cxequi- 

ralitcr folinn ab ipfis Sacramcntis fiat , olttndi- tllt q u pd ptomtfctat ; at Sactamcnta noftta funt 

tur vthcmentcr putcnria Dti. - ( vt ^'P f a d.xinuis ) vera caufa dc conJigno 

Tcrtio obiiciunt, Non polle vetificari ea ver- moucntia Dcum. Si obictlio harc ficrct contra 

ba, Abfoluo tt , nili Confillarius caufct gra- caufalitatem amiquorum Sactaroentorura a Sc 

tiam. RcfponJco.Omnino tcquiti rt cam cau- illa comparcntut cura vctbis roalcficorum io 



fet t ncgo tamcn cili ncccflariiini vt phyfice; 
lu.Ticit cnim li mor.tlitcr 4 : id qtiod euidcntcr 
ex cadcmfornu abtoltittonis oftcndo ; nam eo- 
dem modo dicintr , Abfoluo te ab otnni w». 
citlo c\comm:oiica;huit C* intcrdttli , cVc. cer- 
tifll num autctn cit cam abfoltuioncm non ficri 
phyficc a SacerJotc ; quiaexcoinmunicatio ni- 
ml phylicum cil in cxcommunicato , idcoque 
phyficc non potcit tolli : dcindc dum dicitur, 



otdine ad fuos crfcAus , omnino admitterera 
(imilitudincro : at vtinoftta Sacramenta diffe- 
runtin caufalitatca Saeramentis antiquis , qu* 
folum vt conditio ab ipfo Deo inftituta Dcuro 
cxctaruiit ad caufandam gratiam j ita in ipfo 



modo caufandi d.rTcrunt a vetbis magicis , qudd 
hx rcfpeclu fuorum etTcc^uum pura fint condi- 
tio, illa vcr6 cauia condigna , &c. o^t&it* 
Qu'tua & vltimd obicclio citj Nam finc hac ^rtmtt* 
^(tfiluo te a peccatit tuii , ki ftntcntia ipfius catilaiuate phyfica non potcft difTicntia afll- ne/t,ir»m 
Siurez euidciuilli num cft iJ non fieri phylicc g nari illtcr noftra & aotiqua Sacramtnta j nams«r*«"^ 
a Sacerdotc j qaia cllo dicamtis gratiam produ- illa ctiam moraliter mouebant Dcum ad caufa- ******* 
ciab eo phylicc , at peccatum non tollitui per lionem gratia:. Vcrum obieclioni huic abundc' ,M, • 
gtatiamproximc & ptopnc in ftntcnria Suarcx, fatisfccimus fupra cxplicantcs cauralitatcm 
& quidcm omnino vera.fed percondonaiionem moralcm noftrorum Sactamentorum. : eadctn 
Dei, qux poteft diuinitus impediri etiam pofita cn\m via oftchdimus ,^ cur.antiqua aon caufa- 
gtattautquicaincondonationem nocaufit phy- rint propric gratiam. Conltct crgo longepro- 
ficc Saccrdos.cum fit adtus ipfc diuinus ; ergo babilius , imo fcrc ccrtum cfie, non dati dc fa- 
ea inftantia nimis multum probat. Tcrti6 , c- (Xo talcm elcuarioiicm phyficaro in Sacramcn- 
tiam abfoluitut homo a tcatu pccnarjccrtum cft tis rcfpcdtji gtati.r. Et dc hac quj ftione , roa- 
autcm id nou ficri phylicc , cum tcatus illc for- iori cx patic cx congrucntiis dcfumpta, fatis. 



DISPV 



Digitized by Google 



Difp. 11. tempore Sacra/nenta caufint.gr attam. Se&.i. 117 



DISPVTATIO DVODECIMA, 

^uo tcmpore Sacramenta caufint gratiam. 



SECTIO I. 



Stnttntim 
Vtotmt, 




Supptmtur , gratiam tx ofcrc operato non 
darivnquam attte fufceptun* rc ipfit 
Sacramcntum. \ ■*' 

• *. . rSK- ■ 

Ntjhvam prxdpuam in hoc 
pudlo difhcttlutcm difcutiarous, 
aducrccnditm cft Uiuum Tho- 
mam }• l : .u. quarft.So. art. i. ad 
j. doccrcabfolotc, cffccium Sa- 
cramcci polH: ab aliquo percipf, 
fi Sacrarhchcum fulcipiatui in voto . quamuis il- 
lud non accipiar in tc : id quodalibi-cciamdo- 
i cuit, vti qiixft.6tf.art.il. 68. art. a. 6e 7*. art. 

1. Et hinc fortaflc orta cft ea communis intcr 
Patrcs fpirituales adhortatio ad coramunican- 
dom fpiritualicer.quando non potcft tccipi rea- 
liccr vcncrabile Sacramcntum. Et Sotus apud 
Et tUirum Suarcz difpuf.S. fedk. i. ait 'quofdam exptcfsc 
*pui Snnm doceie , graciam Euchariftix , qux ex opcic 
& Sn4rrv operacoconfcrtur.confcrri falcem in extrcma 
ncceftuace ob-fblum defidctium eam (ulcipiendi 
Huc criam vidccur facctc , quod Baptifmus inro 
vcl in voto pro omnibos , Sc Pccmtcntia in re 
vcl in votopro his, qui poft Bapcifinum graui- 
tcr pcccauerunt , nccclfaria fit ; ac ptoindc vi-, 
deatur votum illius prxftarc idcm.quod clfcnt 
prjr ftictita ea Sacramenta , fi re ip(a fufcipercn- 
tur. 

Iudico ramcn,vnc poflc in hac outcria vllam 
SaeramtntS c 'lc dc rc dillcnfioncm ; 6c in primis, fi loqua- 
in vMnfwvmurdi: aliiscffcdtibus Saccarocncotutn ( cxc"e- 
pta gratia ) rcs eft dc Fidc , cos non dari antc- 
qtiam adtu ea fufcfpiaiuur , nam qui nondum cft 
baptiz.vus, cfto habcat concricioncm Sc vpcuin 
Baptifini , non accipic charadrcrem , nOn cft 
capax confvflionis , Ordinis , Confirmationis, 
& rcliquorum, Saf tamencorutn : item qui non 
cft rc ipfit ordigatus non potcft validc celcbra- 
rc , abfbluere , Scc. qnantumuis magnum ha« 
buctit dcfidcrium Ordinttm fufcipiendotum : 
Sc qui adtu non contiaxfe matrimoniuin 
non poteft licite cum altcra copulara habe- 
rc , cfto defiderattcrit illam habcre vxorem. 
De hoc crgo punSo nulU potcft eflc inccr Ca- 
tholicos auxftio : foca ergo reducitttr. ad 
gratiam habicualcm Si gratias actualcs. In quo 
pundto, 

Dico Pri mo , Siloqtiamur dc gratiis ncttta- 
litet datis in orline ad rounia , qnic vi Sacra- 
mcntorum polf :nc exerccii , cas cciam non da- 
tj*tu$ im tr~ ti nifi actt» rccipiatiit Sactamcntum. Hxc etiaro 
•Lh, cxplicatis tetminiscft clariffiina-.Pcr Sacramcn- 

tuin Ordii.isv. g. confcruntur auxilia ad rcdtc 
celebranJum , &ad rcdtc atidicndis cotifcfiio- 
nes;hxc munia fine Ordine te ipfa fufcepto cxer- 
ceri uon polfunt ( vr dhtimus i ) ergo ncquc ob- 
tincbuntnr pro co cxercicio auxiiia:& idcm dico 
dc auxiliis ad onera m.itcimonij tolcranda : vti 
.coirn fiuc Sacraracnto rc ipfa fufccpto non eft 



Dt 



imoniom; ita neqqc cft locus ad tolctanda 
ciusoncra. 

Dico Secvndo : Si loquamut dc aliis auxi- Ctndnfi* /#• 
liis , qtu funt ad opcra in omni ftatu locum ha- D f 
bcntia , etjam iadcpcndcntct a fufceptione Sa-*"*^,'^ 
cramcnti, vtdc auxiliis qux dcbrmut Confit- »fn*. 
mationi inotvdine ad reliftendum TyrannoFi- 
dcm impugnanti , de auxiliis qux pct Euchari- 
ftiam daiuur iu ordinc ad crcfccndura in vir- 
tutc i nam Sc non confirmacus , imo ncquc ba- 
pcizatus potcfthabcre occafionem refiftcndiTy- 
ranno ; itcm poccft in gracia crelccic , &c. fi in- 
qttamde hisloquamur ,cciam vidctur c contra- 
rio certum .farpc talcsgtatias confcrri omnino 
indcpendcntcr ab vlk> Saaamemo. Multicnira 
re. jpfa dc faclo fuere gionofifllmi Martyrcs non ttn f ,mmm ' 
baptizari , taceo non confumati; mulci eciam fi- 
nc Euchariftia, vt Paulus prirous Ercroita , ad 
fummam cucdi funt fanaicatem ; ergo. Ratio a 
priori hciius eft , quia hxc auxilia lcu gratix a 
Deo finc vHa regula ccrtaconfcruntur ; ( loqtioc 
rnaximc de congiuis auxiliis : ) & licet ipfisSa- 
ctamcmis fpccioliccr promitcantur , non tamcn 
infillibilicer ; vndc paflim fit, vt etiam poft Sa- 
cramcniaftifccptacadant ntulct ; cx quo conftat 
manifvfte , cos non habuilie ea ipccialia auxilia 
erficacia: vti crgo ea (xpc ucgantur cttam poft 
fufccptum Sactamcntttm i ita c cbntrario farpc 
conccdunctu iis qui illud non fufccpccunc : crgo 
h x gratix pollunt obtineri per Sacramentura in 
voto , non quia tunc dencut vt Sacramenti ; fcd 
quia illud dciidcrium fcu votum Sacramenti cft 
actus cx fe valdc bonus , & Dco placens ; ideo- 
quc poteft de congruo Dcum mouere ad danda 
httiufmodi auxilia ; vti ctiam alij a&us honefti 
habcrc pofilint eandctn viro , etiarnfi acyi fint 
votum vllius Sacramenci. 

Dico Tertio tCcrtum ctiam eft , loqucn- 
,dodcgracia habituali , earanunquam confcrri ctnttufi» 
vi Sacraroenti ,nifi illudtc ipfa fufcipiawr.Hxc ttrti». £>« 
eft communifllma , & veto pnto a nullo ex liis £'«"'* 
qui fuatypis vulgatunt , centtariuro cflc ttadi- '^**** 
tum ; rundamencum illius cft , non qu5d repu- 
gnct in fe talis modus dandi gratiara j vidctur 
enim ex tcrminis notum , fuillc in voluncate 
Chrifti foliim cxigctc ad eius gratix piodu&io- 
ucm dcfidcrium , fcu votum Sacramcnti ; pro* 
bandacrgo cft cx co , quod nec lcuc fundamcn- 
tum «ft ad dicendum habuiflc Deum huiufrao- 
di inftitutioncm , cum oranes promiflIoncs^)ttx 
circa Sacramenta fiunt , vnicc nitantur in aotoali 
fufccptione Saciamencotum : Q*i mandHCat 
meam cnrnem , &cidcm de Pccnitentia : Qup- loan.*. 
rum rtmiftritis peccata, ^c. crgo non dcbemus Io » n * B ' 
cos cffcotus tribuere aliisaclibus.qui ctfi fint de- sneramnti 
fidcriumSacramcntorum , non taracn funt Sa- ,-n vttt nttt 
crarocntamon cnim dixit Chtiftus, Qui votum 
habucrit coracdcndi , &c. fcd ; Qtii comcdctit. ^ 4W " 
Et ratio congtucntix pto huiufmodi vcritatc'"' 
' valdc clata cft : vti cnim ca-.tfx phyllcx non 
operanturntfi cxiftant ; ita fuit cquiflimum , vt 
" Sactamcnta non nifi pct fui cxiftctuiam opcfa- 

L 4 icntur; 



Digitized by Google 



u8 Rod. deArriaca Tra^htuc 

KHMI& licct caufic moralcsaliqnando opcico- tcir.potis 



De Sacramentis \n gcnere. 



t 



Si Zmonis fciucntiam ftqncttmnr, li frmttr.t:» 
ItoUa penicus tllctratio Julut.jidi , qnia cm Zt * amtt 'f 
nu cmia , Guc luccifli.u , fine pcmunuitia, In« fagfj&tfc 
cipiunt inxa doctrina iiiuinfccc- & cxtrinfccci 
idcft, ig vno mftami mcip unt imrinfttc pcr 
indiuifibilc Cui , fi lim fucttfliua ; fiiurdum fc 
tota , li fmt pcrmanentia ; in inftanii vcro im- 
mcdiatc pi.-rctdcnti , quod dicinu vltimum non 
efle , intipiLint cxtrinkcc ; 8c c contrario defi- 
nimt in vltiroo fui,<flc iiunufrcc , exrrinfctc 
vet6inprimo nun elfe , quod ivnmcdiate fir- 
quitut: & conftqiiciucrin Sacramenris ctiarn 
trit vltimum inmnfccum indiuifibilc-fiuc vcr- 
botum , fiqc-actionis, , in quo poffint caufare 
gratum. 1 

In ft-ntcmia vcro Ariftotclica eft fumma dif- /» fenttmtU 
fici.has.qtiia commtiniTcr fitpponitur cntia fuc- j^*i' lm . 
tum caufct cam grattam , itd quia votum ilhtd ccflicra non incipcrc nili per vltimum fui non '^*** f *V* 
in (c cft aftus fupcmaturalis bomis dignus gta- cflc , qiu,J poflic ciici , Nunc nontfl , & im- 
tia;qua ctiam funt digui ahj fupcriuturalcs actus mtdiute pofi trit \ tion autem ita vt poflit dici, 

Nunc primo t/i !; & codcm modo c contrario 
non dcfiucre pcr vltimum fui elfc , ita vt poflit 
dici , Hoc tfl vitimum tjft huius rti ; fcd ita 
vt dicatur , Nunc noyiejl , dr immcdmte «nte 
fnik: cum aurcm gratia , quia tota fimul pro- 
Jucicur ( iSc idem cft dc cxpulfione peccati, qux . 



tur antcqgam fint, vti mctita Chnlli antt-quam 
phyficccxiftcrcnt.obriuucrunt gratiam amiquis 
Patctbus: ibitamennon nifiipU corum merjto- 
rum cxiftencia operata cft , non vtid votum/ulC 
..dtfidcritim iliius;ftd cxilttntia ic ip(a futura ab- 
folutc,& a Deo pu uifa, obtinuit eam gciiunH 
ctgo folum dcfiJciiuni fcu votum folcipicndi 
Sacramciui non potcft illaro gratiam c.ic;laie, 
qux cft ctfcclusiplius Saciamcnti , fcu qux dj- 
citur cx opcre opcrato. Iam ficile crit ad ob- 
ie&a in conttarium tcfpondtrc. , 
4 Ad Diuum Thomam rcfpondco , Eum non 
Expl-tttmr loqui in fenfn , in quo nos qucllionem mpui- 
D.jbtmtfr» muj ^ ^ pu , cisc d occre ( gtatiam , qux danda 

HST P« S.ictamenta , dati pofle prr voiura 

Sacramenti ; non quali uinc ipftun Sacramen-* 
tum ranfcr mi 

t 



boni,cfto non fint votum Sacraracnti ; ncc D:- 
uus Thomas voluii diccrc danJam tunc dnpli- 
ccm gratiam,vnam refpondenicm ipli atiui bo- 
no,vc conucnit cum ahisbonisoptnbus, letl cx 
optrc opcrantis,vt dici folct,t>: aliam rcfpondtn- 
Txfl't»tur tem ipli Sacramciito Eodcm modocxphcamium 

CtmcitiMM c( j Xridpntu^um Scffijnc i j. cap. S.vbi dncct, . pec S.tcramenta fvpc caufanir ) incipiat tota fi- 

1 illos cjuivoto cceltJtm pantm td-tnt , fttit rmtl , dtbct iiicipcif uiuiuifibilitcr , ac proinde 

, <ju£ ptr dilechsncm optr.ttitr , fruti,im in inftaiui ; non vidctut.aatctn pofle aflignari 

eius c vtilitAttm fntirt \ id crt , fitnilcm ci , tcmpis quo%a gratia conftratur. Dc hac quar- 

q;um ca^ifat hoc Sactamcnmir» ; quia ill.i dc- ftioijc ftisc vjUc agunt Aodores , maximc e 

«otio ell actus charitatis , qui cx opcrc oprran- noftr.s Suarcz dJp.ti.fidt.i. Vafqucz difp.i j i. 

tis pio<ncretur giatiam limilcm ci quam Sacra- Coui;icic,in pra.(cnti dubio 4. Cardinalis Lugo 

mcjitum caulac cx opctc opcrato i &'qnia il- ca d;fp.4.lc<Sc $.& Tanncrus. 

I11J defiJerium tuqc tctnporis cft de obieAo Vati.r funi fcntcntia* , quas breuitet oponet 6 

nobilifli.no , crcfcic ex ca parte valor ipliusi; ac cxauiinarc 1'rima fit 1'attis Vafqutz , qui ciim $tnt'*tU 

doccat Sact.tmcnta folum moralitcr concutrete, r */j"'** 



ptoindc mcrito viri fpicitualcs hortautur ho 
tninesaJ habcnda huiufinodi dcfidcria , fixi, vt 
dici folct , ad fpitkualicct comtnunicandum ; 
ficuti poifiint ttovtari aJ alios adus bunostfpe- 
cillitei totern cavtilicas in his dcfiJcriis rcpc- 
ritur , qu6J homo vehcnvntius afliciamr ad 



ra- 



ait gratiam produci in primo noncftc Sa 
racr.ti , fiu in priif.o inilanti poft totam eKcn- 
tiam Sattamcnti. Contra h.mc fcritcntiam in- 
fiirguntmulci , quiacxca videtur fequi , pofle 
comingerc vt h^mo fufcjpicns «otum Sacra 



hdc Sacramenuim ; acproindc data occafionc rficimun inorcrttutin inftanti f quciui , ac pro- 

indc non rcciprtc irf-ctum Sacramcnti : vnde 
fi infans co mudq poft Baptifmum , aut adultus 



illud libcntius & cum maioti dcuotione ftc- 
qucntibit- , 
A» imtitU Qy Q \ j Ciml „ e comritio dicarar votum Sa- 
tttm S»cr*. '.Hrnctlt! , Cc vt ulis camare gratiam , non dc- 
mtnti tmaftt "otat vllo modo ipfum Sactamentum tunc cau-. 
fMiAnt. fatc eain gr.ui.tm ; feJ quoJ Deus videns non 
^lcmpcr efle faculcatcm homim fufcipiendi adtit 
ea SacrauiiMua , nc rchnqucvct tunc homineni 
finc fpc vilius r:mc J.j , vohtcrir vt contritio, 
qtne.dicituV votum Baplifini , quatcnus cft vo- 
tum ficicnJi omniaquraDco fiint puectpu 
pro fal ite , i Jcoq'ie eft vircuale (altem ptopo- 
fittltn Glfttp cnJi Baptifini , dt fiito fu!riciat 
ad caufmJ.nu grauam , &ad rciuilfionem ori- 
giiulis Sc mort.tlis , co moJo qno fuit antiqui- 
tus, ctum q>undo nullus etat Bnptifirus ncc 
Ptrnitcntix S.taamtn:uin; ac ptoir.de vti tunc 
temporis priiua gratia non cautabnttit a Satra- 
rncnto vllo UuptiJini aut Pccnitentiar, fta ncquc 
nuuclcd a fola coiuritione. 

. . SECTIO II 

Proponiturdifficnltas, & examinatur fen- 
tetu/a Patris yajqucz. 

tFFtcvLTAS bxc tangit inexplicabilem 
quxftionem de corupofitione continui & 



D 



peccator poft Satraincmum Pccnitentiarmore- 
rctur, ntutcrfaluarttur i.confcqucns autcm ctfi a*>52 
ab ipfo Valquca conccdatur, videtur planc ef- 
fc durdjfimum ( vt fusc profcqukur Cardinalis 
I-ugo a ntim. 114. ) quiadctau homine dici 
cumomnirigorc potcft , qu6J fit baptizatus, 
quod cgctit pocnitcnti.im , prout Chriftus rc- 
qniliuitad Qutcm , & quod tamcu non fitfal- 
uatus ; iJ autcm hirfd dubic cft duriflimum, 
quia vidcturplanecllc.coiitra Gtcram Scripru- 
rjm ": ' Qui crtdidifit , & b*pti*.*tus futrit, Ma,c ' 
ftluits erit: Qm egtrit patnittntutm fftltta- 
Htur. E;;o dara pribri opiiiion: Vafqucz dicc- SSC^S! 
rem ta!i honnni conccdi grauam 111 iplo intrin- *f t nk»tmr. 
Jcco injbnti qioiiis , & pcr hoc ctfugercm hoc 
abfurdtiiu i quod finc dubio nullo protfus mo» 
doputoaJinittcndum. 

Dkcs ; Aliunda incideremus in maitisalird, 7 
cjnia doceremus ali^netn hommcm, qui fuit oHtOit f»l~ 
icmper in pcccato quamdiu vixit , pollcafal- u " Ur 
tiatl ; cirni tamco (acrd Scrjptura & Gntki Pa- 
trc* pafli.u doccan^, hominciR ptont inucntus 
fuctit eflc ludiCindiim , Sc txira tcinpi s vitae 
nulluin elleiani locum opctanJi b.nc aut ma- 
Jc in ordine ad fiilutcm vcl damnationcm. Hoc 
tamcn argumcntum mrhi nouvidctur cfle vl- ^ 

lius " 



Digitized by Gc 




Difp. Jguo tempore Sdcramenta caufent gratiam. Se&.i. H9 

lios momcnti , quia rcucra illc homo iudicarc- lum , quia vctba S.icrarr cntalia dt bcnt eflent bl rmi* »IU* 

tur iuxta ea qui in via habuit : in viacnim ha- toro ngorc vcra ; ca autcm ionanr dc prafcnti Bii itwt* 

buit ca qiiar ex parte ipfius ad gratiam crant ne* abfolutioncm ; non cnim dicil Ahfoluam teS^I" ,, - ,T '* n> 

ccllaria , fubiuii Pa n tcniiam , B.iptiCBum,&c. Abfoluote, fiftiiliter vcrba confccrationis di- F " J, " c ** 

Vndc meriio ctc llli ftatiro graria data , & qui- C unt Hoc ejl corptti Cbrifli, non dicunt dc fum- 

dcm itutra ea qui opcratus cft in vita: ncquc ro ertt : crgo debet & abfolutio fieri intia vcr- 

Patres f.ierc foliciti dc co cafii fcrc rooralitct boruro cxillrntiara , alioquin poflec ctiam Sa- 

impoflibili , qudd homo co inftanti fcquenti ccrdosn^ommscaufatcgratiam ; quodcft abfnr- 

moriatur. Put.ftquc hic fojutio explicari ra- dum. Relpondco , Ncquc hocargumcntum ha- 

cilc iuxta fcnt-miam DiuiThomx, qtii dicic bcrc vllam vim iquia illa verba humano modo 

gtatiam aroillam per pcccatum non rcftitai dc- funt vcra , & venflima , eriamfi vno inftanti 

indc pcr Pccnitcntiam in hac vita , fed in ipfj» ante adtionem ipfan> pioferantiit.Numquid non 

hora mottis ; nanvetiam de tali homine dici- homo in inftanti imtncdiato ipfi cortuptioni ' 

mot t quod habebic pr.tminm provt gtflitin vnioms vctiflimedicit ,' Moriot ? nunquid non 

hac vita , & quod fuetit iudicatus ptovt inuen-^ igrmitdatc antc inchoationcm fctmonis , aut 

tus cft ; quia licci iiiiw hanc .vitam.non fucrit pn.pofitionis caufx alicnius , vcnfliroc liomo 

inuentus cum illo augrucmo ., feu cum.pi.Tmio cjitit , Eccc piopono vobis caukm , &c. Addc VmUn i W» 

illius gracia* ; quia.tan.cn cft inuentus cum iure jn rebus rooiahbus , iuxta dida fupra , quando ',''' 

ad illud ,fcu cum mcritA illius, eftq obaliqucm datui ahcm ius indubiCtura in rem aliquam.di- 

defcctum cafuatem illudm vita ijpri acccpcrit, c i illam hilure , cfto actu tam mm habcat;cr- 

tuciiro , dum illtid accipit , pnroiatur omuino go iurc mciito dici potclt iile hoino ablolutus, 

inxta ca qiwr gcflu , & provt inucii<Bis cft , vcl quia abfolutioncrp cV: gtr.tiaui ;atn ccrto iurc 

re ipfa , v. I vi (1 d-cnro, inrc ij-fo. Vti eti.im- habet ; meritoetiam diciturC.htilltts fiibfperie- 

fi motiaror parcns ante aditam hireditatcm.qiiia bus , quando vltimo psofetlUI vlnma littera 

camen iam habrbac io> irt illam filius , qui illt- m ; qtiia iam fupponinrus quati iurc acquifitam 

fucccdit , acquucrc potcft .dr.ndc cam hcrcdita- cam pijrfcntiaro , & cuiidcm pto iuftanti imme- 

cem , in qua patens h-ibuit ius , & quam, dum diato .- qnje dilatio m otdinc ad homines clt pe« 

parens eft mortuus M poflid:bac acjcu auusiho- nitus itvpctctptib lis. Addc , li vcliinus nd Jns 

mini igitur illt. , qui mottuus ejft cum integto fubtihtatcs lctnpotis prxfcntis tccurictc.diffiml- 

& adrquato iucc. ad gcatiam ( hic autem idco"' tatcm clU commiincro omnibus ; nam quando 

illi non cft adliuc daca , quia non fuit occalio Sacctdos diciC , Ak/iino , iam illud vetbuirt fi- 

fcu tcmptts vtdarctur in hacvita ) diri dcbct gmficar praftns adlu cxiftcns ; & tamen quovf- 

immcdiatc poft : ncc video quid obiici poflit que add^ttir te , nontft cc ipia abfolutio. Si- 



contra hanc folutioncm vllius momcnti. 
^ Hinc autem toltiitut alia obieclio , quam vr- 

Ultitur *JCU S ct Cardinalis Lugo fupra conlra V ifqtuz, 
ttntOi» c*r- quod fciliccc fcqueretur dari poflc Sacramcntum 
dim»l,i Ln. Pccnitctuiac validum & informc ; quod tanuti 
p ttnn.% Vafqucz ncgat : fcqtirlam probar , qtiia eo cafa 
pofiro de morte immcdiatc fubfccuta , Sacta- 
mcntumiHudfuiiret validtimSf infotme ; vali- 
dum , qui.t tota cflcntia Sacramcnti fnit pcrfe- 
dla ; iiiformc ,quia non obtinuit gcatiaui Si rc- 
rofllionem peccati. Dixi hanc oljicctionem fo- 
I itam ellc cx d.dtis ; nam in co cafu illud Sa- 
cra.oentum iion fuiuet informc , cum ftatuuda- 
ca cflict gfAtia &r rcraiflio pcccatt' 
**pVf* ix. Dices;Qu.id fijhomp ilU ItotJ moriatur ttmc 



c c crgo illud Ahfoluo. quod cft dc ptxlcnti.vc- 
rificantur dcinde lub i t> te \ ita dico pofle vcri- 
ficaii in inltauti imniediato poft k : cV: iJem eft 
in 10 Htcrft ; nam Tocj? jam fignificauic de 
pra:icnti , & tatven r.on vu.ficacur n.li poft ii 
meuvt. Raciocft.q ia ca tota pronunciatio Rtl ;, 
Sc ca motula faciuiu vnum quid in oidmc ad ttvfrtkmtit 
on irs fc.ic loqticlas humanas. Confirmo id/1»'*»»»* fr* 
adhucclat usin omnib ,s omnino S.nctamcniis, tnn ^^** 
inqnibus fatcntt c communitcr AutSorcs non" - 
cflc- neccllaiium vc codcm omnino momcnto 
proretantOC vetba , quo applicatur piatcria , fcd 
polfc ptius abudni vciba quim adhibeatut nia- 
teria,&: c- conit.it o , dumniodo fit inter lla 
conncxiomotalis. Dcmus ergo vcrba illa.f"/» 



fcdcommittac peccatum moitalc ininftantifc- te (ignofigno crucis ,& confirmo >\c\, Fgott 
qucnti » profcd6 iam eb ipfo non accipiei gta- b«pti*.o> finiii antcquam fit factum fignum cru- 
ciam -, ctgrj i faltcm tunc ecit informe illud Saci.i- c j$ , & ablutio ipfa ; ccrtc non magis dici potcft 
mcntum, ' Refpondco.it h rc fit fotucio fccun- tuncde prifinti , Tc aUm , feu baptUt , qtiirrii 
da pco hac fccunda ob.icctionc , Patrcra Vaf- dicaitv TittijiUufi in fcqticnci inftanci eft'pri- 
qucz , qtiando negat polTc dari Sacramentum m b danda tc ipfa abfolutio. 
validtun & informc , non ag«c in fenfii pix- Quod dc Sacciduic mortuo diccbntur r.on 
fciitisqtnftionis , qiiia reocra h.rc quaftio cft vrgct ; quialicet prm 6 poft rr.ottem fic gratiae 
omiiino diucifa ab iija ; agit crgo dc Sacramcn- efT.-clus , quando tamcn in obicct one diciuir, 
co , qtiod ratione doloris fe non extcndcntis ad quc^d Saccrdos nwrtuus canfct , non dcnotatur 
omnlt mortalia non canfat gratiam ; ltbcncg.it tim eftcdus ipfc quain pofitio caisfi , ex qt a 
cfle poflibile ; Suarius c contraiib aftirm.it. De cft. ctus fcquitur ; ac fi dixiiTcc Stcertiaj mor- 
ijiformitarc autcm orta cx dcfcclu teropbtis ad t**U ptfuit ctwfitm t hoc autem falfim cft.nam 
canfandam gr.uiam Vafqnck ibi non agir. Dixi pofitio illa fiHC a Sacerdotc vitio , non kDOCtOO) 
hinc qurftiooem.elTl- independentem ab illa, vti in oraniuin fcntr ntia quando B aptifmus fi- 

ae fufceptus rcu.iuifcir , potcft haud dub c ipfc 
biptizans c Jl- mocjuus ; an idc6 di- cmus lunc, 
Mortuus homo ca.ifjC graciam , vel b.iptizau&f 
iddnxiico , cafu qtio Sacrarrentiim Pccniten- 
tir nolfcc , vc nnnnulli dictiuc , rcuiuifccre ; id 



10 



qtna hic cft cdmtuunis omnibus omnirio Sa 
cramer.tis litc ac perfectc fiifccptis , qur pof- 
functamcn cx illo csWons d rtr^u pri^an ftu* 
au gratii; itla autcm de*PcrniVntra infotmftft 
propria cius S-icramenti, Vnde in hf»c pun- 
&o non cft fibi conttatius vllo modo Patct 
Vafqt.cz. 

Tcrti6 crgo kgumcnta.ntur aliqui contra il- 



qnod pro pnfrnti cnlti cll impettinem.poftec- 
ne dici cunc ,5 ictrAos mortuus abftluit } fi dicl 
pofltrC , cuc non poierimus nos finc abfutdo in 

noftio 



igmze 



6 by Google 



ljO Rod. DE ARRIAGA Traftatus De Sacramentis in gentte. 

noftro cafu codcm raodo loqui , fi non polTtt bidiuifibile non facir niaius, crgo antc illud crat 
dici ,quia ca vetba maximc iigitificant acijo- iatn polita tota ilU ablutio luttifatia pro Sa- 



txflit* ur. 



ncm ipfam phylicam Saccrdotis Sc bjptizanth? 
idcm dicam cgo in prxfcitti. Addc , Ji ( provt 
comtnunisfcijcentiadocei ) vahdc Sacumcntum 
confcrtur , quando vctba imutcdkatc pra-ccdtint 
ctiamfi applicatio matcri* fu poftcusor ; quia 
ntoraluerea onutiapcr inodnm vn us rcputan- 
tur : li inquam hoc moilt tcs fiat , da Epilco* 
pum confccrantcm priui ptofarc vcrba qua.n 
ordinandus ungat p.tenaro, &c. dum autcni hic 
tangit Epillopum mon , finc dub.o crit valida 
oiduutio : ( id quod applicaii fuo moJo-potcft 

aliis Sacramentis in vfu conliltciuibus , exccpto conftuuendimin fc vocem fignificanteiu,quara 



cramcnto , ac ptoinJc iam ctat ptiftctus B - 
ptifmus :, & idcm cftin piobtione vetbuum, 
nam ctiam ante illud vltmumi inftans c ft pofiu 
tota prolatio , quia indiuifibilc non f.cit maius 
in ea fcntentia. Neque cft ncccfle in rtbns fuc- 
ctfluiiscjiizrcre vniones, vti qiia-iinnis,iiitcrani- 
mam & corpus v.j». ad hoc vt fiat hytr.o , ex 
cuius vuionis dtfccta dtfinant ilta partcs confti- 
tucre hominem ; crgo ca indiuifibilia ad rcm 
jjtxietitcjnYhiit inut.iia, maxinc ct m ea puutfta 
tcrminatiua in hormri fcntcntia non um fint ad 



Ctntlwdhnr 
ftnttnttMm 

V*(a»fL. nm 
rtiitifaf.. 
titmtr. 



fbrcade Sacramcnto l^ccn.tcmix m quoumcn 
adhuc locus cfllt , fi nccclfjui non fit vt dolor 
prxccdat ; ) togo er^o an tunc tlicatur bcnc, 
Epifcopus iam morcuus confcitac iltu.u ; fi di- 
citut, idcm ego dicam , ii non dicitur , eigo 
cum fit eadcm ratio in itoftro cafu, ctiam in co 
nott JeLvbtt dici. VnJc vltetius atgumeiuor, 
& confinno quod in folutione obie&ionis di- 
xi , fciiicct veiba efll vcra ,c:un.u ims.mtur an- 
tc crllcitus ptoduclioiicm ctia.-.i m co ca- 
fu vcrba illa , Do tibi f'c; :j .^je»t can/lirtndi, 
&c. dcbcntomnino Vviia.-uj i* pixfcnti : non 
cnim fijnant , D*io tibi fnttejUtttn , led Dc,vii 
Te abfoluo. ViJcs et<io hoc nx'i ..nento non rc 



ad ncgandum eam voccm vlrcrius ptottahi S hacc 
autem fentemiaadpetre&ioncmSacramcntj non 
requitit cam n.gatioiicm non loqucndi vlieriui: 
alioqum ptimo in inftanti fi-qucmi , quando cf- 
fct ca aotuahs ncgatto , dtbcrct poncre grathe 
p rodudionem. "Dc quo pun&o nos infia fufius 
fine autcm fccttonis terti c dicam quid ilc fen- 
tiendom <Jc fcntentia hac Patris Suarcz , Sc do 
hac obieclionc contra illam. 

Ttnia fententia docct gtatiam confcrri ip 
ttmporc indctermtnato ante vltimum comple- Ttr *j* f*»* 
inciuum tcrminatiuoro Sacramcnti , ita vt nulla " 
pat s illius tcmporis potuctit alEgnari , in qua 
tota fiitr r gtatia , fc<J fcu.pcr in roinore & rai 



1 1 

Srmtmti* 
Smrtz. 



R*tienrm 

St.ittirtiit!$ 
Cm4in*li* 



iici C ulicicntcr fcntenium Patus. Vaiq tez.Vnde >-orc. Rciicitti» hxc lcntcntia communircr , e6 

qtiod rept.gnat aliqnid cxittete lcu ptoduci a par- 
tc tei , & tatncu a Deo non videt i, quando rran- 
fiatdf nonciTcadffic:qii6d fi Sacianienia phy- 
ficc cauicnt gratiam , erit adhuc longc maior 
diilicr>ltas.quia Dcus dtbct videtc detctminatc, 
qiundoairumit Sacramcnta vt infttumenu phy- 
Juaad coiicutrcn lum in gratix ptodudlioncni. 
F.go tamen, ?t ve/uin faiear^non vidco hic fpe- Ojlnt*Htmr, 
ClaJem aliquam difficuhatcm , qua? non fit ab !*vf" ** 
inftanti uimiiVatiuo vcrborum , quia oinn bus (oluenda independer.ttr oninino ab 
ifct ,cuamfi coiitinmim conftet cx pai tibus, hoc ptindto de caufalitate Sactarccmcrum : vti um t p t 
«rc umcn indiutfibilia tcrmuiatiua ik conti- «nim in motu &jpfa prolationc vcrboriim di- /iiutituem. 
, qtix utuiiifirce petcmcant ad confti- cnnt omnes motujn iliura incipcrc pctputcs tn- 
tutioncm ipfius continui.fue motus : id quod dcterrainaus, non per indiuifibilia dctCtminaU| 
probat in Sxramento , quia alioquin nunquam &umcn Dcus cas patccs prcduch , cV: ad cas 
cllct vctum Jiccrc , S*cr*mentHtn exijiit , nifi concurrit , neque tcputant abfutdum dicctc, 
dattiur vhimnm pundutn quo pcificcrctui, & Dcumnullam vidcre ibi qux primafit,r.rucquani 
quo dici pufi t . Um tfl. non videat altcram iV: alicram.cur igjrur codcm 

B nc umen Cardinalis Ltigorcticit hanc ra« modo non potcrunt hi Au&otcs diccrc, gratiam 
tioncm ; quia ctiam admillb co inftanti non cit ctfi in fc fit dctcrminata , ptoducj Umcn a Deo, 
verum diccre , quod tnnc cxiltat phylicc Sacra- ita vt non fit vlla pars temporis .-lfljgnabilis an- 
njentum ; nam illud htdiuuibilc non cft 5>acta- tcquam non fit ptodu 'ta ? confufio eiiim.qttam 
mCnrutn : in rcbu? ctgo tuCO fliuis non tft qux- hxc fcr.tcntia incutrit circa tempus in quo pro- 



fi ttOit habtremtis ftciiiotem modum Clplican* 
di tot im hanc quxtltoiic.u , non tll.tciu ab il 
la abhorierCinus. > 

SECTIO III. 
ExtnmHtWtMr i*£ di* fententU. 

PAtcr Suarcz docct gratiam confcni in vlti- 
mo 
ccnfct 
haBere 



rcnda cxiftcntta o:nin.im p 



pattuun fimnl , ficuti 
dicitur , Exiftn hodictna dies , & tamen non 
txiltit fimnl tou. Quidqnid ctgo dc fintentia 
Suarij (ic , argumcntum cettt hoc nih.l pto- 
bat. 

1t ftnttnil» •"• lm rciicit Cardinalis Lngo fupra , quto ta- 
*:uj'mim. le indiuilibilc 11011 poicft pcrtmcrc ad ellcr.tiam 



ducitur gutia, incurnnjt ab ommbus in ftnten- 
tia Atillotclis circa partcs ipfas foni & *otus 
iu quocuinque entc fiicccfliuoipartim aijtrm in- 
tcicft iu ordine ad vitandum illud abfurdum de 
conrufionc in mcntcdiuina, quodca ponantur 
in rc ducrminata circa rcmpus indctcrmlnatum, 
v.cl c coiiturio in tc indctcrminata circatcmpus 



Sacramc.ui : id quod patet claritis in matcria dctcrminatum , quandoquidem vtvaquc dcbct a 
ipfa qua-n in vttbis Sacratncnti » na.n in JJa- Dcoproduci. 



ptifmo itquiricur aliquis n orusaqur fupra cor- 

tus , vt fic ablutio , velergo per illud indiuifi- 
ile motus , & in eo indiuifibdi tcmpotis iu- 
ftanti acquiritur iKMMtn diftindtumque fpacium 
corporis , vcl non : fi icqairituf , iam id eft 
concta fcntcntiam qitam (uppoiumt , quod fci- 
licct indiuiipbile non faciat maius, nam cuin tan- 
gatut totumab ca patte, & confcquentcr titbcat 
jllam pcBCttare:iu enim Suatez &c alij argumcn- 
tantur contra Zcnouis mdJuutbilia,quod fi illutl 



Conficmo vrgeo ; Siue in prima produ- 
ftionc fiuc in fccunda ceitiim f ft ctatiam a Deo 
conferuari in temporeindctamih.Ko , qtiod fe- 
quitur poft primum Inftau^pitiuutt on:s diuinr, 
qux autcm q' i(bcft mincr diftndus.rribucre 
Dco confcriuiioiicm confufiun gratix ,q<tara 
tribucrc confufam primam proJutftioncm , 
Cuui ceoualitet debcat Dcus fciic quid con- 
fcruct , ac fcirc dcbct quid priruo produ- 
catr 

Djccs, 



Digitized by Google 



»1 

mtmr 4 \ i.,7. 
Jtiimt. 



Difp. u. tempore Sacrametjta caufent gratiam. Scd.3; Iji 

Dices.Quia prima produ&io dcbct clTc in- indctetminato '• id quod poteft adliuc habctc 
dmilibilis , (ecuuda vci6 non. ln pnmis hanc locum • eiian.fi Sacramcnta accipunuir vt in* 
rcplicam 11011 potcft ponerc Cardinalis i-ugo : 



l_ C|lli ttfflen ol) ir^miit titnr» hoc , cui rcfpon- 
dto , rciicii h.ic tcrtiam fcntcnttam ; ) ipfc cnim 
cxprcfsc ita por.it prodidtionem gratix in tcm- 
pore dcccrminato , vt tarucn non admittac mdi- 
uiiibilcm ptimam ptoJuftioncm giaiix. Qu.d- 
qmd vei6 fit , a quo poflic li tc replua vigcri, 
rcfponJ-o diftin^ucn io illud anicccdcmiPiuJu- 
ctio prima gutix dcbct cfle iiwtiuifibihs magis 
quam confcruatio , ucgo auieccdcns ; iqiulucr 
rranfcat ; ac proinJc nrgo indc vllam fiqui di£ 
fcrcr.ti.im quo.id pundtum conf.ilionis in Dco. 
Ratiuautcm , cuc eomodo dTftinxerim , facilis 
eft ; nam fi in fccunda proJiCtionc fcucohfet- 
oatione loquamur rationc ipfius grati.r proJi'C~lx 
nihil cft prius V V portetius : qiiia tota fimul pro- 
ducitur ; fi vero cx pattc tempoiis quo confir- 
nati.r , ccrtc , vti dicunt AJ:ieif_ri), nullani om- 
nino cil.ptimam conuruatioHCm ante quam 



ftrumcnta phyfica ad cam proJuc"tioncm ln f - 

qram t-nJcm fcntcntiam vidctur ctiam confcn- c*rimalh 
tire Caid.iialis Lngo , licct cam dixeiit prius Ltf» i» <*m 
inuitclligibilcm •, nam licctdoccat ptoduci gr:» /'»"*"*•, 
tiam in umporc dctcrminaio poft aliqiiod in- ~- 
flans , in quo inciptt vitimum complcmentum' 
Sacramcmi ; pcr hoc tatv.cn nequacniam coadit 
diriKiihatem huius teitix fcnteniix, lmo nequc 
ab illa tcccdit ; nam tcmpus ducrminatum te r 
ipfa conftatcxpartibus indctcrminatis & ir.ftan- 
libus. Vnde , qiunttimcuinquc dicatut cam gta- 
tiam produci inicmpore indctcrminato , utbct 
potl.a Jici, vtrum in inftanii , an vcro in icm- 
porc.uuin panc indctcrminata ; ac ptc '.de 
rccidctut in rriuml.ntcntiam , & in jbtut.u.m 



illud. qi;6d DcuiincipiA 



grat.ai;\_c 



non fc at qiundo : qu6d cnim lnc AiiLtof u« 
dicit cain piodudtioncm ritri pcft priinurn 111- 
itausdctetminatum , ncc aug-t facilnstcni 



non fiicrtt alia ctiam coiifiir.atio , al.oqui li ad- tetitix quoad punclum prxft-ns, qt i.i ea dirticul- 
mi:t rtnt poft primam prodocftionem diuilibi- tas non fuir.cbatur uili cx hoc prarciic , qu6J 

t -t. __ • .__ _~_ I. _ • ? • • •»"!__ __ t • _-.». • f * T*_ 



»4 



l*r txfli. 

tkk 



Jem ctiam fccundam conf-ruationcm inJiiuiibi- 
lerft , iam tunc cxprima prodnclione _c pritua 
confttaa ioii: indiiuiibilircfultateiit duo indiui- 
fibilia , uudtioir.ibniia , vnum poft ahcium; 
idcoquc tottim tcmpus componerctut cx putis 
inftatitibus , quod hi nolunt aaniitteic ; nc etgo 
in hocinconucnicnj iiKidant ,dcbcnt nccclla- 
rio fatcti caui confcnianoncm in rationc confcr- 
uattonis iiicipcrc dinilibilitcr , c. pcr partcs in- 
dctcrminatas , vc dixi ; vti inquam hi dicunt 
confcruationcm gratir in rationc talis incipcrc 
indctcrminatc.cut non potcro cgo dicerciplam 
primam prod.idtioiicm comoJo incipcrc? 

Confirmo, & cxplico ; Dcmus pro prcfcnti 
fcntcutia ( licct foitc aliiu.de ics fit filfa ) aclio- 
ncm prtmo produAiuam fcmper diftcrrc Jpccic 
a fccunda produdiua , fcu confcruatiua ; ccttc 
tuncilla fcctinJa adtio , qua Dct« conftiuatct, 
gratiam , incipctct in inftanti j aliuqtnn iam da- 
r.ntnr J110 inftantia , vnum po.1 ahcrunuli «• 
goilia Ccunda adlio potuxdiuifibiliicr incipc- 
rc , Ccu in tcmpot» indctermtiwto . cur non Sc 
prima ? q'.iiactiatn Ivrc cft in f 10 gcncrc prima, 
cV vtr.iqVchiLcttcrminum.qtrftotUl fimul pro- 



5. veio 



hoc 



dticunr , & non pct p 
nicntum clarum faciamus dfpcnJcns ab ea Ln- 
tcmia , dcnius etiam cxtia Saaamcnia in aliquo 
dctcrminato inft.inti clcuari a Dco ad ptimam 
proJti 'ioncm gratic pct moJum inftru.nenti 
phyuci Angclum vcWhomincm , deinJe vci6 
conf.riari cam gratiim a folo Dco.Et vcto for- 
te d^ faclo comingt aliqtul linulc in gcncra- 
lionibtis P.ibftant aliims ; na n communis fcn- 
tcntia J jcct , eq ittm v. g. iu ptimo inftanti pro- 
dtici a mattc , dcitidc a folo Dco confcruarii& 
ignCm prim6 proJitci abahcro ignc , dcinJc a 
fiilo Dco cotifcruari: ii qnoJ habcrct maximc 
locum ,cafu quo ij;nis immedintc poft inftans 
proJnc.ionis moucicfir loco , & fopararetur ab 
ogcntc : quod benc potcft fifri, quandoc]'tidem 
Inotus localis, vti cns fiiccclfiutim , incipit poft 
inftans 5 eo autem cafu , qtiia iguis puJucdll 
ellet fcp.iiatus , dcb*rct ceflarc nccrlTiri6 cius 
prima proJu_tio.&: f Ibf.qui ahera a folo Dco. 
In hisctgo oinnibtisc.-.fibusconftar pod' Dcnm 
incmere eam confcro..tiorem in tcmpotc illo 
inJctcrminato , ac proinJc non eiTc incomie- 
nicus , li dicainus guuam incipctc in tempwrc 



Dcus non kiut , qu.mdo in^ipcrct iuti infccc.Et 
in hoc conucnicnt facilc AnCturcs iuiius tcrtiaj 
Kntetltue , qui finc dnbio in tcmpotc illo dctcr- 
muiato admittunt inlbntia & paitcs ;3c proindc 
nun n.g4.iiint Dcum poilc dctcrminnrc vnum 
aliqu, J cx illis inftanctbusjvt poft illud.uncjiiam 
poil vitiu.um non cftc gtatix , cam piouucat, 
tftoadhuc durcnt aliquaT paitcs indctcrminata; 
Saciamcnti , qux ctiamli aufcrrcntur, non pro- 
ptctca Sactaincntui»dcberct iudicati impvnfc- 
Ctum : dcbcmus cnim in onmi omnino fcntcn- 
tia concedctc , vctc b quoiibct entc fucctfliito 
aliquas cllc partcs ptoportionalcs, qux ita pciti* - 
ttcaitt aj compoiitionrm eius niotus, vt ctiam- 
fi ahqtix cx iliis aufct.mtur , mar.cat tamcn ad- 
huc taiio motus ctt-iicUljtci : hoc cnim in 
icntcntia Aufloulica Pupj onitiu' vt piimura 
ptunipium. 

Ex his omnibus concludo , tcrtiam ftntcn- ctiiA*Jiib*. 
tiam non inductr. diihcultatcm rationc Sacra- «» -httfm* 
mcnii, qux non fit uCcciT..r.6 anncxa coirpo- " n,i * 
feioni coarimu, ptOVt ab Arirtotdc ttaditni.iV 
luinc adinittitut. Fatcor quiJcm iilam confufio- f4t -« ',rt>< 
ncm , vt dixt iu Pbib(bphia , efic impcrccpti- 
bilcm ; at i.l cft indcpcndcn^ a pr.rfcnti HifGcoU 
tatc ; v.iJcr.on ptoptcrca cir.idquam eft Ipeda- 
litct obiicicnaum contta hanc tcrtiam opmio"; 
ncm. 

SECTIO IV. 

Dubium incidcns dcciditnr , & qutjlisni 
prxcifiux fatitfit* 

CVius occafione mouctur quoJJam dubium f g • 
anonnullis , Anfcilicct polLt Deui alicui Dtlhm, 
imponctc ptxceptum el cicndi adtum amoiisijiij»^» qu>* 
Dci.autcuiufcumque ahctius virtutis ( cft Cttiw »* 
pro pne&hti eaacrti Jc orfiniboi diiicoh_i)_nti^ 4 *'''*,** 
inflans . lcu tcmpiu mottis , Icu immcdiatc an- taum tnit . 
te mortem. Ratio -lubitandi efl ; nam cx vna„j o,i hn 
paitC viJctnr dr f.tdo ita cflc •' habct cr.im pcc- mm.m. 
c-tor oblicarinncn> naturalcm antemortcm cli- 
cirndi conititioncm, ficopiam non habct Con- 
f.ffiiij , cx alia vcto parte vidctui cflc omnino 
implicatoria ca ohligatio : noncnim cftailipna- 
bilc vllum inft inl , a.u tcmptis, in qiio ra obli- 
gatio vrgcat , rjam qualibcl par-.c tciupotis iu. 

gruta 



k Digitized by Google 



132, Rod. DE Arbiaga Tra&acus Dc Sacramntu in gcr.ere. 

gnata adhuc reftantalix. in quibus polfct ptx- futuro , ponaiur inr.ltcta dc prafenri. Nam vti 

ccptum illud iroplcri ; crgo adhtic homo flon omnc prxteritom & fuiurum dibct aliquando 

pcccai diffcrcndo ; caroquc nulla fit vkima pais ellc vcmro dc prafcnt! ; ita omnc 6e pt.rfciui 

tcmpotis , in qua pofik cxpleii , nunquarn tc- d.bct cfTc vcrum dc pra tcrito & futf.ro , niti lk 

ncbuur. «rerna , qux nec inchoauir , ncc finietut: » 

Qn6d (t cum aliquibut tefpondeas , In ho- trgo ilhid prxfcns , Nunc rinmcdiatc non cft, 

itfiifit rnimbus nullam cilc Jilhcultatcm , qitia tempus dcbuit hablre fuum futuruuj. Immcdiate crit; 

attjrwm ^jj^ pet p at{CJ p IO pp U j ona les poflk diuidi & to prtutritutn fitit dcbuit habcrc fuum prx- 

■ ininfinttas ; ufpe&u hominura tamcn pcrinde fcns eft j at proinde rcpugnat in teiroinis afle- 

fc habet ac fi eftct vnum mftans ; qou hoino rcrc , nimc dici cum vetnate , Non eft primo, 

non potcft faccrc eas fubdiuifipncs non (olum & immtdiatx antc fuir , nifi immediate ant£ 

in uihnitum , fcd ( vt ad aliud propofuum cgo ea propotino fuerit vcra mutatis teropoiibus, 

notaai ) fbric ncquc in duas mtta i&uro Nunc cft , & imirediktc poft non enttdcbet 

oculi :fi inquam hoc modo rcfpondcris , ttmc crgo dari in qualibet pane inftnm rcrminati- 

inf ugeot aliq ; quia laltem in Angchs , qni ouin , ac proihdc in eo potetit obligare illod 

eas diriuoncs facere pollbnt , habcbit locum prxcepcnm diuinum , dc quo in ea obiedione 

argumentumJ^roptct hanc rationem negat Sua- & dc illa nunc fatis ; iam ad lincam citca Sacta- 

ai*sm*r*r"' nu$ ^P*^- fcc>t.i-poffibilem ellecam impufiiio- mciua. 1 

& "ctrh- nem prxccpti; quem fequittir Cardinabs Lugo Non dubito rem efte valdc difticilem , quta 

Mfe L*f fupra.Ego tamcn in hoc p;m'to qtioad homincs tangit incxplicabilem quaftioncm dc compo- 

*'t*t f*jfi' non dubito , ob rationem imcnediate atitc da- fitione coniinui & ten poris ; illud ramen pro 

M/f m • ■ Um ' P°^ e ' OT P° n ' f3 ' e P r * cc P cu, n Circa Au- dccifione dico , non ellc fpecialcm diffuulratem 

frJHftUm' 8 clos vcr0 ctfi non t " JC " c u,c,n P? ffic ofbndi, in Sactamentis , quafin aliis rcbns non rcpetia- 

t tfiOtwm. non polfum tamcn induci , vt creJam poflL- il- tur , ac promde inngoic non fnifle nosobbga- jy^j^ 

losintra oculi ictum v. g. nuU.csadum cliccrc, Ioj ad cam fpeciahter hic tangcndam. Quod mms/tbmH I 

& millies interrumpetc .tatco infinuies ,ac pro- vcio ca (it communis facilc fuadctur i nam cet -fimkitm* 

inde «iam tcfpectu illorum puio cllc jioif nli- tam cll , in aliis materiis phyficis de h£ko da- 

quam tnocolatn cdco exiguarn , vt non pnllint Xi aliquid fimilc ctenim forma , aniroa ratio- 

in illa paucs Sc partes , pluics pluteS m or- .nalis v. g. qux tota (imul producinit , non mi- 

dinc ad opcrandum dctcrininatc ; f. J li ipfo ini- nus quam giatia in fine intriniecc alicuius motus 

tio mornix ei.^s non opctantut , ncn pollc am- fucccfliui , iuxta communem (cntcntiam,quan- 

phus opctari intra CAfc» motuiatn;ac ptomde do (cilicct vcniiur addifpofitioncm vltimx par- 

ciiam 11: ilhs lubcte pollc locura prxceptum tis niatcrix tequifiti pro cadcm flniina » & 

dc quo loquimur. quando veniifrad vlii.niim tcrminuro difpofi- 

! 7 Sccnndo dico , Pitrcm S lutium minus con- tionis in intcnlionc , qu.i ,iu«a earadcm fcnten- 

f**jv fcqucntct dilc'u"tcte in.hoi pundlo;adinittiteniin riam communcm , etiam conft.it paitibus irt 

ttnfijutaiit. etiam in his tcbus lucctflfi is pun&J tctininati- infinitum diuifibil bus 1 quxctiam pcrfucceflio- y 

ua intrinfcca ; vn \c mair.fvltc apparct pt;rcc- ncm ptoducunttrr. Et idcro pofTct ciiam often- ^ 

p:um eo modo impofitum obligaturum prxci- di in Sole , qui cum primum per motum loca' 

sc in eo ipfo pun^to , feu inllanti indiinlihili lcm ad noflrum hcinifph • rirtm arcrdit , ptodu- 

tcrminatiuocius horx : vn.k non capio qui ad- chintotoiUo hxem inftantancc ;crgo etiam • 

mittat Sacramcnta fuccciri.ia habcrc vltimum potciir gratia proJuci , cfto fit indiuilibilis in 

puncluin tetminatiuum , in quo pioducitur gra- aliquo inllar.ti intrinftco , autccrtc in temporr, 

tia , & non concedat etiam puncium termiiuti- quo Sacramcnta pcrficiuntur. Non cft ergo 

tiumhorx, in quo Angelns obligetur vltimo dirficult.is vllah c fpecialis ; qridquid vcro dc 

nd illum amorem pr.rccptum , imra tcmpus v.g. hoc fit , Secondo dico «x infinuaiis psulo intc, 

Sacramcnti. Vndc vlrin'6 iudico non pollc nc- dcbcrcin ente etiam fucccfliuo puncla admitti 

giri ab r olv»tc cius pt.cccpti poflibilitatem ; quia teiminatiua, fiuc fint intra ipfas partcs , (iuecx- 

nec potcft ncgati indiuifibilc vliimum termina- tra ; id quod alio fpcelat , & fub punito illo tet- 

tiuura » eciarn in encibtn tucccflluUt :id quod minatiuo dico pollc ptoduci gratiam. 

probaui fu<c tn Philofophia , qtiia cum omnes Obiicics : Adhuc vrgct-atgumentnmfupra fa- , 9 

Auctores fupponaut rerniucccfliuam quarocurn. fiumcontra (entcntiam Pattis Suatij , inquam ^4 ^,^^: 

que dcfinirc pcr priraom f'ii non cllc , hoc tfft, vidtmur relabi. Rcfpondeo , Mc fupranon ap- wmfmfriut 

mmc non eft , & irmittdiati Jorc fuit ;indc ar- proballe illud argumcntum.fcdtaptum infimraf- ** «- 

gtimcntot meo iuJicio c iHc.n. ifl».i«c , acccpto Ce illud cx Cardinalc Lugo ; reieci antcm \i\ic'f tn ** tmr ' 

principio quoJ.im vnintifali Ar.llotclico , m iudicium tam de fcnteniia qnam dc argumcnto, 

(c omninocuiJcnti , fcilfett omnem propofirio- in quo fola ca poffcr cflc dirlicttlus , an buiuf- 

« ncm , qirx vcra clt , Jc futofo aut de pr.vtcruo, modi punda , feu indiuifibilia , fint exira par- 

forc aliquando , vtl fuilfi: ajiquando VCtam ; de tcs , & vltra illas (aciantaliquid roaius , difficul- 

pr.i fl-nti v.g. nunc vcrc dico , Cms pltier.necef- tas autem hxc cft diflinOa a priori dc partibus t - 

fumomn no cft vrctns Jc prrfcnti poflii vcie & punflis, vroftcndi in Philofophia : quiapar- 

dici ,Pltiit : itrmde prxtcrito diciiur, Ad^mus rts line pnndis non videntur poflc admittj.cum 

foit , ergo dcbuir aliqnando dc prxfcnti fjiflc cas partes cfH it\i vnitaa fit aliquid ab eis fcpa- 

vcrum, Adaroui eft. Ex hoc principio cuidenti rabilc.Quo atgiimento ncn moiicmCuad ponen- 

nftm fic argumeiuor : Vcrum cft dc prztcrito dicerc, dam vnioncm Jillinct.mi intcr omnia ca qcxin- , 

r«'»»*/"" W ' bnmed aie antc fuit airfus , & nunc non e(t; tcr fc cllentialitcr non funt vnita .ictu : qnod cr- 

frntftHm. crgo ahquanJo fuit : vcnunde prxtctiio nunc go puncXi Jcntur ihui poflumus nos dub.iare; 

cft , Et immediatc poft non erit, mut.no fo- vtium autcm ea fint oirnino cxm parrts , 

lotempote in qu.ilibetcx illis propofition btis & ficianr maius , cft(vt dixi ) ali.i qi#a-("tio, ( 

vt fcilicet qu« in vna ponitur de pVxfcnti, de qna non eft neccfliim n< rc agere. Bre- 

potutur in altcra dc futuro , & qux ponicur de tuflimc tamcn dico » eflc probabilius.iuxta Ati- 

ftotclica 



Digiti 



Difp.u" 4hto tempore Sacramenta caufent gratiam. Sc&.y. Jjj 

ftotelica principia , illa nequaquam faccre ma- tius fenfuro quam altcrttm ; ac proinde ctt.iu fi 

ius , fdcflc uura cas partes ; perquod tamen audientc» non po(Gnt difccrncrc vcnun ftnliun: 

non impcditur, qu6 mmus in illo puntfto con- vnde colligo ita requiri vctba c xterua in Sacra- 

tiiuiatiuo & rctmmattuo fimul poflit produci mcntis, vt ncceflirium non fic altum sb ip- 

gratia. vidco difticilc cflc , quomodo iliud fo ptofcrente ac*tu ititelligcre verunt iUorum 



»• 



punc~tuin poflit clic inrra .pattcm ditufibilem; 
hanc ttmen diltictilrarem fcctim adfcrt compo- 
fttio continui.Et fatis dc hac qua-ftione. 



SECTIO V. 



Di 



10 



ur slia difficultas circa tcmfus eiut 
caufstiionis. 9 ? 

i , ' . f* '• ' 

vcvs^ve cgimus dc diflkultate orta cj 
_i ompotitionc ccntiuui: alia nunc n oialis 
rationc lig ilicationis verbotiinvYft ttudranda; 
cLfumitiir aurem mdc ; nam ad hoc vt vct ba 
conitittunt debit.im forroam, nihil debtnt poft 



H 



fcnfum. 

Duopoflimt contra hanc fuppofitioncm 
obicii ; Primufn , nec quidcm rcqutti vt ipfc Sl 
pTofcrcnsintclligat ca verbainam (i ca prcfctat " ■>'' 
cum fuflicienti inteiuione faciendi td quod pu 
itia fieri potcft , tfto illa tc ip_ uon intclilg.r, 
conficcc vctum Sacr»i>uituro , vt dix.mus Iii- 
pia;ugo. Refpondco, Qu_ani*o dixi , noncflc 
ncceflarium vt virba aliii lignifiectir quam ipfl 
prof icnti , mc non loqtti dc fignific.rionc cx- 
prclla veibomm , fed Jc fignifi. .itionc cxtcrua 
inieiiotiA animi fcu fciiar voluiiutis racien.ii ij 
quoJ hrflus aut Ecticlia ficic ; .hanc autun 
ngn_catloncni tabcnt vciba illa , fiiam inco 



21 

uctr.tii nl- 
nut <U- 



fc hibere quo dcihuatur perfccftus illorum fcn- cafu rclptcru loqucnris ; nam Itcct ea ipfc non 



f is.Si enim in Sarramcmo Matrimoitij v.g.poft 



intclhgar qiroad fignirjcationcin , imclligit ta- 
tncn quoad vim decl.iraudi fuam intciiorrm vo- 
luntaicm , cV hoc dicin us non clle ncceflum vc 
ac"tu dcclatettiraliis : vno VCibo dico , Sufncir, 
fi loqucns ipiccxterionbi s vctbis fortrae decla- 
rct f .um aninium, iia vt ipfcmci agnofcat fc cx- 
tertiisferio illum declaraflc , cflo alj nilnl dc 



JUUtUbm 

oiiiimirmi u ' 3 v ~ r ^* » ^ C(i P io u %n mtAm » adderet quis 
famul.im,v\on coiurahercr tv.atrimoniutrr; fnni- 
litcr li poft io Hoc tfl corpus r»e»m adderetur 
ficltm feu *treum , non fierct confl-cratio , vt 
fupra Jiximu5 : & idem eft in aliis Sacrameutis; 
fi in Btptifmo poft to Spiriiuj ftnHi aJdctctur 

creati , non ncnt Biptifrous ; reqtiiritttt ergo ea rc intclligant.Potcft tair.cn n.ihuc contra Ii.tc 

carentia corum verborun>contratiorttm : atqui rcplicari : Animtts ille iiucnor iam eft appfjme 

ca carcntia non cft in iploinftiiui,aut tcmporc t notus ipfi ioqiiuui; eigo prcpter illiuj not<t;am 

quo pnora vetba profcrunttu , fcd in icirjpore non eft necelliuia vlla cuctior locutio ; crgo 

fcqucnti ; qtian.lo alioquin poterat clfc ca aJdi- lu c non mfi pto stul cntibus rcquiritui : atqui 

tio; ergo cxpctStandum crit , doncc illc p;r cam prri auJiciuibus nccefla/ia cft lila mortila.vr 

omiflj ioncm concludat Sacramentum , fft ttittc diximus. Et hinc dcfi-mitur (lyttuda afrit iilr ts ** 

51?«'' primrS producctur gratia. Confirmatur ; Nam li contra dnfti ; nam licct non fit ncccilarmm 

•_?" ^""* hxrcticus mentalis vcllet extcrius fii.int hxre- qt.o.i a tu homiues intclliganr vctba f.irm_ ( 

tmita4m}tt\ ^ m c,rca Trinitatcro v.g-.profcnc , cV: dtccrc co vij.tur tamcn omntr.o necclfum vt tila v.rUa 

ammo , Dcks rton eft trinus ,f d vmcus , iu in airu primt) proximo flut lignificatiua, fcu ca- 

altero aiucm momcnto rimcns Ecclcfia' iudi- pacia vt tntrlhgatur ab hominibus quid illts fi- 

tium aJdctct i» fMu-uia, ccitc nott inctirrctet gn.ficari polfii ; & lnnc fic , quoJ fit uecefik- 

ccnfiuas 3 qnibus lubiacebt' hxtctici cxtcitii, riun,i ca vc:ba vfurpaii in fignificaticnc com- 

quia pcr ftibfcqitentia vcrb t propofuionctn inuni , &: uon in priuata, ab ipfo loquentc con- 

prius hxrcticam reddidit Catholtcam : ctgo fi- liila. Si autcm ca locutio folum reqtitrcreruc 

militer fi c contrario poft rc„am forma.n Ba- proptcr ipfum loquentcm , fufticerct li ipfc di 
ptifmi addctet vctba eam reddentia Iuritic.vm, 
aiufalteminfuflicieiurm , non bapt i trec vali- 
dc : crgo non cenlctur vaiidttl ii.iptilinus , do- 
necinterpoiita aliqua morula nihil addat bapti- 
zans , quo quafi rctradct 5c inualidet formant. 

'* De hac qttxftione vix vnusaut alterJn manu- bap1i7.ar.di , non minus qtiam ii diccret , Jta- 

firm* f cr ,prt s m »ntioncm fccit ». pto cius folutione ptino te, ergo vctba etU non ncccfliirio dcbcant 

ftatuo.ad formam Sacramenti in conimvmi non actti petcipi ab vllo alio qtiam a ptofcrcntc, 

rcqtiiri vr vetba in atftu fecundolint fignum debcnt tamen efle ulia, VI ptoximc poffioi in- 

fcnfibile vlli altcti , prxterquam ipfi loqucntis rciligi. Ad Hocatitem neccfliim cft cam tr.otu- 

quod inde patct , quia fi baptizcm parutilumj latn exp«'arc ; nam fi 11011 conuettre vltctiul * 

vbi a nwllo aud:ar , aut vbi audiii non poflim, notle fttpta \ 'o Bapti*.o te in ncr/nne Patris & > 

ccrto vcrum cftictam SactamctUtim : & idtm Filtj & Spiritus fitntli _ldcte minoris Paire, 

proportione fcvuara in omnibus feic aliis Sa- omnino hmt ea vrrba incapacia.vt proximc au- 

cramcnris clan m eft. Confitmo : Si Miniflct dicntibns fignificarc pollitu mc rcctaro formam «*.„ 

Baptifini profcrrc ; crgo. 

Reccntiotes quidam ob hanc rationem pu- i» 
tarnnt me non difcurtiflc confequenter*, di.m An ;:hn 
cam morutam folum reqoiiiui in Sactatrcnro lu tr u lum r#- 



cercrapiid fc , tgo volo pcr hoc vctbtim fcri- 
fignifnate „cm quod pcr baptiz.o,Si bapti- 
2.it et infanterofub his vcrbis , Ego :e fcribo 
i/tnotnii.e Patris , &c. ctenim eo cafu ipfi lo- 
qu:nti clarc figivficaietui cxterius animus fcrius 



dibtmns 

fiufhili 



viai.-vi.iii iiauui vii. vvji.ii...'»/ . 

cotam prcfentibus dicat fc nolle facete Sacra- 
mentum , fld tatuutu ioco profurc vctba . & 
ita atidientes 01nr.cs dccipiat; nihilominus fi in- 
terius habcat veram intcntionem ftriam , & 
ptofcrat vctba fupta dcbitam matuiam , v. g. 
abluendo infaiifm , aut dando confitcnti abfo- 
lutionem , cV fic dc alns , vetnm conficict Sa- 



Marrimotiij , ob arj»umentitni a me mfiaro- ?*«'*»' s « 
nenoum ^ac proinde 1II1 vniucrlaliter rcqtnrtmt 
eam in omrtibus cmnino Sacratncntis. Ccrfco 



tran.tt.t » 



•ramcnnnn: & hoc idmi conftat cx didtis fipta tamen faciic poflc ht ic rcplirx fitj.ficr. Dico 

de verbis xqtriuocH ;ticnim ipfc profvrrns ha- crgo , Ad vetam lonitionem folum requiri vc- 

bcar animum figni6candi ( prour requiliruiad tum animutn fignificandi id quod fignificant 

Sacramentum , iiiad conficict , etfi verbi ext;r- vetba , & frriam eorinn prol.-.rionem , fco ani- 

fta, quiaxquiuoca , non dctcrmincnt hunc po- inurn fcrium durantcm toto vctbotutn tempore, 

AniagaTom. V 1 1. M ncque 



frittr 
tttmehium. 



4 : 



_iyi 



3d by Google 



I 



134. Rod> de Arriaca T 

neque eill- attendendum adiilam negiuionem 
vltcrioris pralationis.iJ q 10J mco iudicio ma- 
nifcftcprobo;nainfi,,q<ii.i ftqocntii vcrbacou- 
trarh poftuiK rutbatc (enUira prxcedeutium, 
nccclfaua cft :lla morula , fanc multO maxime 
cric nccclfirium, nc ipu; loqncnMcikxc Jicatic 
nollc fcrlo ligniticate id quod tetba *lioquin 
fynantifcl vJlccaplanc pcr modum bli&iWK 
pure nugando protcirc : co tnnn cafu retracta- 
bit muito magis hun lcnf inn > qt-aui li po J li- 
nita vcrba coMiwium aliq.iod adderet ; quta 
in hoc cadi tft faltcm locus puunJi illuni pti- 
mb mutaife animum poft piolata dcaaa vciba, 
ac ptoinde adhic vcrc lociiiurri fuiflc : at li an- 
tequam loquanir , dicat f uollc loqui , n:c (i- 
gnificatc quidiiuam , & fci:ia ea ptotcltatione 
dicat ilta vcrba, ncino unc putnbi: illotn %ni- 
ficatc ul qnoJ verba a!io.ruiu (i^uilic.n^ago li 
ca ratio cflct vllius monunti , lequitetetill nc. 
ccifario omilTio conim vcrborum ; atquinullo 
moJo requiritnr, vt iam otb uJ.; ecgo illa ratio 
nullacft ;ac proindc luruuiit q :od J;xi , 11011 
aliuJ requiri q.iam vciba cx acccptationc com- 
muni 'fi^nificantia , «c intcntioncm lo^iticuJi 
non retucrtura , qtumdiu veiborum prolatio 
1 4 dutat. Ofiendo um vltCPUS , non elTe ncccfla- 
A*pt**stf- Ium oiniflionem eiUSptOtcltationis;iu n it.am- 
Ihn™"'*. fi q«lHvt pauib antc obfctuaui ; cxptefsc dicat 
rhrtmAttai. ti-to aiumoptoftrre vciba • confeuationis, 
ftrl imi"t,o' aut B.iptifmi , acptoinJc ttiamfi iiucliigeu nc- 
nrm instUi- q ilMn t auJient s cum lenb ag. te, (ld pomisdc- 
**"'' bcaiu contrauum fufpicati ; iiihilomu.us fi rc 

ipfa ntcuuj h:b.t animjm l.rnim ligutticanJi 
iJ q roJ veitu ligmficani , tC conricui.Jiquod 
iil.t poifjnt citicuc , vcu confcciabit , & <-on- 
f» q.'cntcr veie loqiietur , vi rcqmriiur ad con- 
ficicildiim valijc , quoJcumqiie aacr.micntum. 
Ottcndo u! aropl us in lllo vcrbo MMM , nam 
(i S.tccrdos J.cat , Ego dnm liipra illum pancin 
dixcto, Hct eft corpus me*m,\\\i\o p^r romeutn 
figmficarc Chrifti , qtna nolo conlcciarc , fcJ 
tnenm 1 roptium lignirko p.i-cisc ; profcctb 
. multb mag;s lub ha. protcilatione impc.litnt 
iigi. ticatio ,quatv. polfit impcd.ri pct vllavct- 
b.i deuide add ta pod piolarionem eius vocis 
?ru»mj& quuJ ncgarc ticmo potcrit ; & tamcn 
hoc non obltantc , li Jum ca vctba ptofcrt, 
lubct intcriotcm ammum figuificandi quod 
Chriiius fijniftcauit , prof clb , quidquid in 
lontraiium iuJicent au lientci , validc confc- 
ctabit.ctgo ad loqucnJG i'rop c, prout ad con- 
ficicndiim Sacratr*m>i. 1 11cn.lhri1uv.clt , non 
exig tur ablatio, vt lic d catn.i Kttinlccotum im« 
pcdimciitorum, qu i puflimi auJitotcs pcuur- 
barc , qnb minus pcrfvV. c petcipiant lcnfum 
verum , quia ali.i tmpedsmenta ellerit ilia 
protcftatio , & aJdit.o f:quentittrn vcibomm 
ac tcuocaiitium vrruni fcnfiim Cums opiima ra- 
' RMtii difli- tl0 ca clt, quia quod pcr aJditioncm lilam aut 
r« «^MMr, ul^ijhlc a.idicns ji.cipiattir , aur aliuJ puiu dici 
qtiaiu rc ip!a dicatur, c(t oiv.nmo pctaccidcns 
aj ligiriticitioncm-, otimrquc cx co ,quoJ ca 
figna cxier ota fmt fallibilia cxJcfccJ;u con- 
ncxionis edentialis cum rc lignificjta, perquoJ 
non rit , vr.rbi 11011 fignilicaic propric ex feid 
a»( qaod fuut iiiftitiua: id quod t contrariocon- 
firmatur ; n.un ctiam indt pciijcntcr ab cis cx- 
triniecis ni prJinu tuis potcft fallcrc iilc qui lo- 
quitut • li non Kabuit anknuaa facicndi id quoJ 
dixit fe faccic : ci: tamcn cfto c conttario tunc 
audiciues putcni illum lltib loqui, non Urocn 



rarfiatus De Sdcratnentis tngenere. 

conficit Sactaincntum; crgo ad loquclam,proUt 
cxig:rurad valorcm Sacramcnti , parum ctficit, 
qubd audientes decipiantur rc ipfa ; crgo cx co 
capitc non clt netclfarium vllamcxpectarc mo- 
rutain vltraintrtnfccam prol-t.oncm vcrboium; 
ac proinde adhuc habci toia mca fuppolitio lo- 
cum; exqia paulbpbft rcfpondcbo ad inconfe- 
qucnriam doctrm*mihi obicaam. 

Hinc ad retr» noftram dico , Sacrnmcntiirn crr.rl*diimr, 
confici invltimo inftinti intrinfeco vciborum '» -f" imc '*' 
iuxu fupra di^ta ; ac ptoinde mnc caufarc gra- ^^S^ 
tiam , nec elfc neccllarium cxpcdare aliquam imr n f tl9 
motulam , pcr quam conftet profercntcm nil t*rrcr»<». 
adJetc contraiium fornu% Ratio hu.us cft, 
quia tota nccfffius cxpc&andi cam morulam 
vidcbatur orin cx co qubd audicntcs in adu 
fecundo non fon. ant md'cium ptopofitionis 
auditz,nifi cum cisconftat nil adJi conttarium.* 
atqiii ( vt oilendimos ) non cft id neceflarium, 
cigo ncquc eft nccclfanum eam morulam ex- Mtrala m 
fpcctaic. Ratio a pnori cft , qoia fi vetba funt '* n * t *U* rt + 
fignifica;iua , & ptofcicns habuit intentionem 
loquendi , finc dubio ccnfctnr loctitus , erfi im- 
mediatc pbft mutato animoahquid addat ad de- 
cipieiidum : hoc enim iam per accidcns cft ad 
lnqticlam:vnde fi cgoaliundc voluntatem illius 
notiidcm , ctiam in aclu lccundo vcnilTcm in 
tiot.tiain cius rci , & co modo quo illam pro- 
tnlit. 

Diccs : Si cognouifT m cius animum , iam *6 
non circt ncc.lf.it u loqiiclacxtctiorj quid ergo ^'t 1 ***'- 
miriirn fi ttinc lutcllcxiflem quid ille vdlct di- . 
cetc» Relpondeo.Vetba non pom loco volun- * uUmt> 
tatis loqucndi , fed loco conccphuim illius. 
Vnde in ta ftippofitiooe rondnionali iblum di- 
xi , Q..bJ li dc voluntate rc&l loquendi mihi 
conltaret , inteUigbrem conceptus iilius , quo- 
rum loco fupponuninr vctba , intelligerem c- 
tiini illnm dc fa3o in a:tti fccunJo locutumt 
idquoJ non intclligitur pr.rcisc cx co , qubd 
nofcatut cios animus :potcft cnim cflc animus 
loq.iendi , & tamcn non cflc loqucla in adtu 
(ecundo. 

Ad inftantiam fupia pofitam dc hstctico tc- ^f^i''"^ 
fpondcnir, Illum pmnino incunilfc cenfuras ^ t,1ru?ta 
cV pccnas pro ha-rcticis extcrnis , noy minus fmtripfn*. 
quam li in cub culoclaufus , vbi ancmincau- 
diri pollct, eam lu rcliin ptbtuliflct, qtiia rcuera 
locutus cft cxtcnus hxtcticc , quidquid pollci 
cortcxctit , non minus quam li pnus dixitTct fe 
iocati.inicrim ramcnfcrib diccret. Rcfpondctur tJBJF* 
Sccundb, Etiainli fortc in his pccnis extcrnis ab 
Ecclcfu contra talcs hxrcticos impofitis rcqui- 
rcrctur ca mornia , qnia oJia funt refttingenda, 
Sc F.cclcfia fortallis voluit vt talis poffit con- 
tiinci cxtcnusdc li iicii.quaproptcr aliqui ccn- 
fcnt cum qui in cubiculo clatiiiis lurrcfim dicit 
11011 incuttere excommunicationein, dc quo ali- 
bi , in ordiue umcn aJ SacramcnM non poflc 
c.un motiilam requirr, quia licct Chtiftus veiba 
& intcutioncs tcquilittit , non rcqmlitiit motu- 
lain , quia 11011 rtquifiuit vt quafi ptoximc 8c 
in adlu fccundo an.iicurcs polfcnt pcrcipcrc ani- 
mum aJminillrantis : vt patet in co , qtii dum 
dtcit fc ficlc profcrrc veiba, fetib tamcn ca pro- 
fcrt , qui in omiiium fcntcntia Sacramcntum 
conficit,& in co qui loquitur lingiia.qux 3 nul- 
lo cx audicntibus vllo modo intciligitur. 

Dixi fiipra , fere in omnibm Sac>*tmenth, 
nam Matrimonium ab hac regula cxcipiendum r . enrl> '^ m r,m 
puto. Ec latio cft , quia cum in co materia aut ' r " ,,,tHr ' 

fornu 



Digitized by Gooale 



Difpu. ^tto tempore Sacrdmentacdufent grdtim. Sc&. 5. ijj 

fotma fit contta&tis humantis tcft.bus & Pa- fuppono, fuit inte ntio fisfEcicns vfqucad vlti- 

rochi prxfciuia roboratus.non vidctur fuftkeie rautu ejle verboium ;cr^o cx defc&u fignjfica- 

ad vaiorcm illius profcrrc vcrba cic lc fignifi- tionis in a£tu fccuiuio, qu* in hoc Sacramcmo 

cantiaetimcoiurawiuni j icd neceflarium ell vt rcquititur, non in aliis. Quod vci6 dkebatuc, 

ca intclLgaiuur ie faao ab altcro coimahcnte, ex alns ptxcedcntibus circumdantiis poflicol- 

&vcr6portConciIuimTiidentinui'nciiama l'a- ligi animum fcritim interucnillc, nonluiiicit in 
rocho & tcftibiis , ica vt polhnt tcftari dc co pr.rfctiti , nam Ttidcntinum non cx ptxccdcn- 

mattimonio ; ad hoc autcm rcquirirur non fo- tibusconit&uris , fcd cx vcrbis in ipibcontra- 

Iitni vtcumquc loqui per vcrba per fc llguiri- dtu prolacis vulr colligi a Pa toc h o 8c tcfttbus 

cantia contracrom , fcd vt dc f.\€to pcrcip:antut valorem nwtrimonij , vndc codcra modo poteft 
ab ipfo cotitfahciuc & a tcftibus.Vnde fi vetba elfe Parochus & tcllis qui aiuc non nouii coh- 
proMrcc Hebraicc.aliis ca pcnitus non intelli- trahcntes ,quam qui nouir. 



gentibus , non facerct Sacramctittim ; quod ta- 
mcn in aliis Sacramcntis locum non habct: 
qnacumqoe cnim lingua aliquis loquatur , po- 
tcft bap; «arc,confcctare , &c cfto a prxicn- 
ttbus nulio modo itUclligacur. 
/4 $<(r,m7- H nc putatem poft vciba lignificantiacontra- 
r» Mmrim* elumceqiitii aliquam morulam ; vt conftct dc 
•j^tjuritur lcgnimo fcnlu eocum vcrborum ; nam fi poft, 
Eft>te «ccepto in wM«i,addctct immcdiatc <*«- 
citLtm mutataintentioncplanc non faceretSa- 
cr.imcmum : quanta autcm ca morula dcbeac 
elfc non polllimus dcccrmiuarc; pendtt cnimex 
ciccamfhuitiis diuctfis ; & ciim vnus tatdius 
alio loq'iatur , plus invnoqnam in altero ex- 
fpectandiim vidctnr. Hanc do&rinam quidam 
limitanr, ita vtfi citcumftantiis hic & nunc oc- 
cuirentibus conftct contrahcntcs fcti6 loqui, 
non fit ncccuatium .vllam expcctafe momlam; 
fcd in ipfb itutinfcco ptin&o vctboTum confi- 
cratur Sacramentum. v. g. fi dtio honelti & 
viitnofi contrahant , in qutbus nulla fit fufpicio 
fraudis , quin potius ,-quia ptius ambo auidc 
roatrimopitnrrillud expctierc , vidcatur ccnb 
cos non folum fetio animo contrahendi vctba 
profcrrc , fcd , fi exccfTus clfe portlt , potiu> ex 
nimio dcfidcrio dcfecxum committcrc. In his 
ctgb & fimilibus cafibus non vidctac cxpettan- 



Idautem curuis confirno, & fimul oftrndo 19 
non brnc nobis obiici confcquent.x dcfcctnro, Ctm fam t tHt S 
coquod alitct de Murimonio qnam dc reliquis />*"»" •" 
Sacramcntis difcuttamus: ctcnim li quis cot.m tlim7*'*'tii* 
Patocho & tcftibus ante prolata ca vciba , £gt> satr«*f>- A 
tt «ccepto in metim , dixillct, F.go netjuaqimm tamrr- «,/«- 
volo contrAbere , Jed ficli ea verba proferam, V** tm : 
& deinde mutato intcrius animo , non lamcn 
quidqtiam de ea mutationc diccndo , prulcricc 
illa fcrid , cetciflunnni eft apud omncs non fu- 
curum vahdum Sacramcntum Matrimonij-.fiau- 
tcm id contigiifct in aliis Sacramcntis ,B:pti- 
fmo , Euchariftia , &c validc prooul dubio 
confccillct , vt fiipra diximus. Vndc clatc in- 
fcrtur , Longc maiotcm rcquiri fignificationetn 
in aclu fccundoad valotem Matrimonij ,quam 
ad valorem aliorum Sacrameiuorum, ac proin- 
dc nullam elfc inconfcquentix vmbiam in eo 
quid cxegeriinus ad valorcm Mjtnmonij mo« 
rulam , qnam non requirimus pro rcliquis Sa- 
ccameniis,quia quoad pumfcum prxfcns eadctn 
omnino cft ratio do vcibis f-cutis poft prola- 
tioncm , & tuibantibus fcnfum , qnxdc prote- 
ftatione illa faCra aiuc prol.uioncm.vnde apcrtc 
infcro.Sicutiofficii vaiori M.itrimomj ca pro- 
tcftatio • eadcm tamcn non ollicit m aliis Sa- 
cramcntis: itactfi in vuo cafu oblint verba fii- 



da morula.fcd ptxcisc intfiiifcctim vltimum cfto peraddita.non tamcn obcllc in alio. 
vcibotum ; fi vctb cx aliis circumftaiuiis polht Scctinl» principalitcr oftcnditut ea diffcren- Ali * J f' fm 



timcri ne ambo contrahrntes, aut vims cx illis, 
ictium animum non h ibeat , dcbcrc tonc cx- 
fpeclari morulam poft prolationcm vcibotum. 
aS Nihilominus tamen probabilius vidctui ob 
Pr+*t*r tx rationes datas fupta, vniucrfabccr requiri cam 

-LTi»»'^'" niorulam » mm cx '"pfi l " mCl J 'S nis cxtcr n |- s» fcu 
ex ipfis vetbis vult Concilium Ttidcntinum 
Parochum & tcftcs dcucnire in cognitionem 
inatrimonij , quantumficri poteft rcfpcitu illo- 
rum qui ignorant occnltas intentioncs: atqui in 
a&iifccundonon vcniturin cognitioncm aoimi 
per vcrba , doncc certatur a ptopotitionc, & ni- 
hil addinir illi coutrarium : vndc etfi antea nul- 



tia inter Mattimomum & aUa Sacramenta cx 



. irtmcniHtn 



ccrta doclcina , Mattimonium non peifici , nifi tj)>*li»s»a*\ 

2uando iam ambo cotucaheiucs acccptant, vndc 1 
t vt ncc quiilem fufficiat eum,qui vlriir.o pto- 
fcrtvctba , abfoluillc fuam lnditioncin diccndo 
In meam te acceptt , fcd neccffiim eft vt qui ca 
audit, inrcrius prxbeat confcnfum : vnde fi ille 
ctiam auditis verbis adhuc interius acccptatio- 
nem diffcrat , non conuahctur Mattimonium. 
Hinc efficacitcr argumeutor : Ea acccptatio nc- 
ceffari6 pctitintclligcntiam adtualcm vetbotum: 
inteljigentia vct6 cxigit caro morulam , vt diiti- 
rous , ergo. Hocautero fiitc dubio nonrequiti- 



laellct fufpicio dc defcitu intentionis comra- tnr in aliis Sacramentis.Addc , quod bcncob- 

hcndi , fi tamcn contrahcns poft veiba ctiam feruauit Cardinalis Lugo ad aliud intenttim, 

cum teita intentiouc prolita addcret in meam verbafortaflcnon in eodem inftanti venite ad 

«ncUUm , non poffcnt teftes & Parochns dc co aures audientis quo profciuntur , quia fonus 

roattimonio deponerc;ncc potrcmus fimplicitcr non mitiitin inftaiui fpccics fuas pet mcdium 

dicccc humano modo contradum .cffe matri- ficut colot , ctgo faltcm ex hoc capitc nou 

moniumcoram Parocho & teftibus; crgo non pcrficictnr hoc Sacranicntum in ipfii vltimo 
fuilfet tunc validiiio Sacramentum Mattimonij, • ptimflo intrinfcco vcrborum , ficut pctficiuntuc 

non quidcm cx dcfcdu intcntionis ; quia , vt alia Sacramcnta.Etfatis dc hac dtffctcniia. 



\ - 



'Amdi* Tow\ VI l. 



M t 



DISPVT 



i$6 Rod. de Arriaca Tra&atus De Sacramentis ingencre. 




DISPVTATIO DECIMATERTIA. 

VR<EV\A AD REVIVISCENTIAM S A CR AM ENTO- 
runr.An omuta fojfmt efje <v&'ida mjormtal 

H acramenta validc & cum dc- dolotc vllo adroitttii validam cctfifcflionera, An pefa <f< 
biu dilpolitionc fufccpta infalli- dummodo mtcgta lit , cotuin quorura recotda "- 
jnbilitcr caulant gratiam , vt cx lurjaucnim, Licct cor quantum ad dolorcm^*^**^ 
m diciis fuppono i fi vcid difpo- dtfcorJet a ccnfcflione.hoc eir,efto non dolcat '* 
fitio nrccHaiu dcfit, vcl quia de illis pcccatis quar confitetur, dunimod6 vc- 
;.. • riittt •.: .. A." i .to , ccrtum Ctt lit ca conl.tcri ,v....:.i. emCCrC cont. tlioucm, 

e conrrario twnc tcropoti» non caufari gra- ncc teiicri ca ptccata couhccri smjitiuj , fcd ca 
riaro ; iolum crt;o in dubwm vcniiuus , An icivuti demcc -ll.uo obice: id quod dto dcfcn- 
p S.uramentum validc , indcb tc unicn fufcc- datut ab vno aut altcio Aufitotc , abfolutc ta- 

ptum , poftca reoimfc.it , fta caufct gratiam» men tam omrono reiititut coronronitet,maxirrie 
quando homo tollit illud iropedimcnti.ro do- poit Tridcnnnum Stflione 14. cap. 4. vbi afli- 
lcndodcpeccatispcr accurn tontritionis , vcl gnuutut partcs cfllntiales huius Sactamcnti, 
fufcipicndo aliud S.icran cnttim , quo iullifica- conf:flio omnium coium mortalium , quorum 
tur. Pio iuc tamcn qvzftione , Jc qua difpu- quis poft diligens cxamen recordatur , & con- 
tatione fcqucnti, oportci pca 1 itfrrc- * iin altcri, tntio , fcu attrtto , qux fit animi dolor & de- 
An fcilicct omnia Sacraiixuta puffini validc o£ tclutio de pcccato comnuifo cum propofuo 
Omnl* s» infmcltiosc fttfcipi : cV qumem q.toad alia Sa- nou pcccandi dc catcro; crgo fola confcflio ex- 
ctamCnta » «ccpra l'ccnitcntia,iuiliaeft iin.cul- tcrior , nifi acccd.it dolor dc pcccatis illis , non 
unt ** t Am "s^. 111 * in 1 1 li^ potcft id COncingete, vt cx didlis c:i pars cflcntialis huitis Sacramcnti , ac proinde 
tffe vtliu.fjf, contt.it , im;<cdimrntum gratu: pcr animutn nan potctit cllc validuro, eo modo quo a Diuo 
*** *mfmr/ a-jualem peccandi , aut ,-er J< fc&um Joloiis d: Thotna vidrtui fupponi. Ex qua dodtrma rcii- 
t**tUm. morjaljj & mhilominus confi&eic tota matcrta, ciuntur clarc duictfje cxplicationes huius aflir- 
forma St intcntio ad ca S.ieumenta rcquifita: matiux fcnr.mtix , quas Sc Suatcz & Diana fu- 
iic potcft qti-s vcrc accipcrc OrJtnes , Confir- pra atongunt , vti tft explicatio Bctnatdi dc 
mationcm , F.uchatiftiam , &c etiamfi lit in Garomaco apuJ Capieolum.qui cxptefsc loqui- 
pcccato.Totaergo qtia-ftio deuoluitut ad Pttni- tur m lcniu Dtui Thomc , vt fcilicct fit confcf- 
tcntiam : cum cnim pnts huiul Sacramenti 6t Cio linc dolorc :quod iam eft tcicftum. 
ipia atttitio pccnitentis , non videntur eflc poile SccunJo reiicumtur illi qui dicunt fufficere, j 
partes omnes rcq iifitr ad valorem pocnitentix, fi confitens putct inuincibtiitcr fe habece cum --f ■» fat i l:~ 
nifl fimul ctia n lit Jifpolitio fufticiens ad gta- doloicm , eiiamfi reipfa co catcat.Etcnim ciim rr.imtm *** 
ciam. Ncque in hoc Sacramentoalia rcquin vi- Concilium dtfintcrit, ad hoc Sactamcntum cfle f " m " A y r 
dctur difpolitio qtiam attrmo jnon potciit ergo neccflarium cum dolorcro-*, ptofcdo li rc ipla ^^ r /. " 
valijum ctTc & fimul informc fine cnccV.i gratiae. lUe non t tl, non confuictur Sacramentum,quia 
Et licct hrc qu , ftio viJcatur pettiuerc ad Tra- ignorantia non fupplct dcfcflum paniscircntia- 
CCatum 1. dc Posnitentia, vbi fpccialitcr dc hoc Iis:vti li qtits bapiizet aqua difttllata , iudicans 
Sacramcnto agirur , nihilominus tamcn , quia tan.cn inuiiicibilitei c(Ic naturalcm , non idcd 
ad docirinam vniuerfalcm , quamde Sacraincn- COnncict Sacramcnttnn : quod fuo modo dc 
ItS tradimus , neceflariaeft eius cxplicatio, ideo mauriisaliortim Sacrair.cntonim diccndum cft. 
illam hic difsjutienJam iuJicaui. Ratio vniuerfalis tft , quia Chrillus , dum dc- 

tcrminauit matctias Sactamcntorum , non fuil 
S E C T l O L contcntus fola bona fidc Miniflri , fcd tc ipfa 

voluit vt eikt aqua naturalis , Chtifnu , panis 
PropoHitur/erttcntU fiffirmans. rriticeus , vinum dc vitc, dolordc pcccatis.&c 

futhcict quidcni ca bona fiJes ad cxciifimdum 
Srn-mti» f 0 AT£R Stiarcz Tomo de Ptrnitetitia dif- a culpa in illius Sactamcnti adminifttationcj 
frt ti.mrL. *• P" 1 - to ' J- a ! ^ rit,al omnino polfc at non proptcrca valiJumilludconficitt. 

niuntUmvn' S-icra-.nentum c'Xc validum & informe, ci- Hinc ctiain rciiciuntur, qui ptitant fuflicere^" "" 7r^' 
lti*m c .i„. tat autcm pro fc Captrolum , Palud.mtnn , faitrm aliquem dotorcm impcrfcccum & incftt- „•[ "•'»"*' 
pratm. Caieuninn , Scotutn , C.itvt.n,Ledeflnam,Syl« caccm. Etcnim c&m ulis dolor nonaccedat ad 
uclltum, & Rich.ViJ.nn ; ci fubfcribtmt CarJi- eumqucm Concilium rcqtiirit , non potcft pto- 
mlis Lugo Toiiid de Panitantia (lifpuut.14. babilitcr dici lllum ciic fufticicntcm : o; veto ii 
fcdt. 6.&7« Gifpir. Hnnad is ditlicultate 8. hxc fcntcntia ita dicat hunc dolotem impct- 
Tannrrut.Hcnriq icz lib. i- dc Panitcntia c.11. . f.-clum fjflictre , vt cti:.ir.fi homo aducrtcrct Cc 
^.Tolct is lib. i;Sumin.c cap to. §. Ttriiut non aliu.n hibere , nihiiominui ill: ftitHccrct; 
tafiu, k alij qnos rcf.rt & fcquitur Diana To- profcdto Sc poftci adhuc pcccando in ipfa con- 
mo 1. tit. J, Mifccllaneamm rcfolutionutn mo- fcflionc vali i im camen fi!lip:te Sacramcnttimi 
rmum , rcf<,iutione |l. Ptobari autcm folct. quia ille Jolor imperreAuflDCne cohnet etkm 
Ptim6 su.totiutc D. Thomx.qui in 4. dift.i 7. curna&uali peceaco: hocaucem plancrftinto- 
quarft. j.arr. 4. qurftiuncula ». cxprcfsc do- lerabilei rtgo nnl!o f:.oJo a.linitunda cil v.iliJa 
TiTtmn cct. Ego tamcn iuJvo Diuum ?honuun co lo- conf.-flio fmc co dolorc ferio , dc qoo C011- 
put* f,»un. co longc valJc abelfc ab hac fentemia , prout cilinm. 

ii4 tantit, „j ^ Suario, Lugo & aliis defcudituri quia ibi fiuc Ob lunc crgo rationem Suarez , Lug6,Hur- 4 
/- " tadus, , 



Digitized by Google 



D ifp . 1 3 . lAn omnia Sacrant po/Jtnt 

ExflStAtii tadus , Tanncrus 8c alij tria fupponunr, ex qui- 
S mk*. Lmi» bus dcduauu ptob.uio.irm cii:s ftntentiar. l^ci- 

Tmmrit & m '"" c "' F 01 '" C1 "-' »K*ltionCin & dolorem fu- 
tlmnm! prinaturalcm pcccau gtattis ob inhoncftatcm 
Ipccialem & propiiam ilLus v.g. funi , aut ho- 
- miciJij , luxuric , &c. qui dolot non ftt vniucr- 
filis , fcu non fc cxrendat ad omnia alia peccata 
nrutala. Sectmdo , non efle neccllarium pro 
valoie co ifdfionis nili dolorem de pcccatis il- 
lis qua: confclTus eft quis , &qiue ptzbct tan- 
quam mateiiam Sactamemi. Hinc inferunt, 
c 'r •JJjf*' St quis ininncibilirer oblicus alicuius monalis, 
mkiMimmfm^ confrlfjs rcliqua , habeat dolorem , quifc 
itfimmm 4„tan:um ad illa qu.e dicit cxtendat , habiturum 
Urti voiht- quiJqnid ad valoccm Sactamcnti ncccflarium 
f*im *i.m- e n j usn TriJrnunum , & tamen nou rcceptu- 
f f' etM * r um gratiam , quia illttd pcccatnm , cuins cft 
oblitus , non potcft tunc tcmitti ; qtun loqui- 
dcm ncc dc illo Jolct , hec illuJ fubticit Eccle- 
• (\z\ cn: crgo t.mc Sactameiuum informc & in- 
tulidum. ExhacdoArin.ttcfpon.lcnc argumen- 
tis.qux tn contrarium obiiciuntur a. ditiatis ; 
q ulia funr , quoi arttitio , fi lit tupernaturalis, 
Jcbeat fc extcridcrc adomnia pcccata. In.quo 
Ttif*'Atw punSo Pater I .igunicz , qui contratium lcntic, 
"«""'"^ roagnam vim videtur pouere. Dicunt ctgo il- 
^ iiu attr ' , '°" c,T1 > f f 'pcfnatutalem, non ha- 
i** '- bcrc pro ihotiuo rationem otf.nGe Dci vt fic, 
aut aliud vniuctOle , fcd fpecialcm turpirudi- 
nem , qur in eo peccato furti v. g. reperitur. 
Tcrtio admitttint polfc tunc homincm , fi mo- 
rrretur, Jamnari , non quia in hoc Sacramento 
peccaucrit , fcd ob peccata antiqua , quc non 
func ci dimtlfa ob Jcfr&um, eQo inculpabilem; 
qncmadmoium fi SaccrJc* non habrtec fcrium 
arumum cum ahfolucnJs efto finc culpa pirni- 
tcntis id conting.rrt:iJ quod eciam in Baptifmo 
& alits Sactamemis eucnire poielt. 
r Quod fi cis obiicias cum Conin.'lc difpuc. 4. 
Cl tHh c». hum.7;.dolorem reqtiluum ad v.Jorem huius 
*wti „{ u,. Sacraroenti debere ctfc talcm , qii tcndat ad re- 
conciliationemciim Dro ,ac pioiidcqui aucr- 
f.-turomne pcccaium morulcquia omuc impc- 
Jit huiufmoJi rcconcili.uioncm :omnis cnim 
amor efricax alicuius boni continet intplicit? 
deteftationem oppotitt mali : fi hoc inquam 
obiicias , fusc refponlcbir Cardinalis Lugo 
Primo , non omnem affcclttm erricacem recon- 
ciliarioros incIuJrre rcrraejuionem otnnhtm 
pfccatorvim. I J qtiod pitrt in actu Spei, qui c(l 
defideriu.il flltcm imphcitum beatitudini» , & 
hihilcminus non omnts acV.n ^pri clt detcltatio 
bthnittm peccatotum.nequc eft virtttfliter attri- 
tio fiiflficiens ad iulVficitionem cum Sacramen- 
lo. Cuius vltrrior tario a priori ea eft.quinl licet 
Spcs fit dcfiicrium bcatitudinis , & detctminet 
ad volcuda media ncccfi.uia f*ro illa , quia ta- 
tnen noti clt mHtum nccell trmm ad bratiiuJi- 
^ttem ,non prccalfc : poteft «8« homofil tati 
per pcfnitcntiam , etiamfi pfiiis peccauf tit, id<ct 
in eo d-lHcrio non incl dnut dolor , fcu dcte- 
ftatio dc commiflis , potet it tr^o elfc Jcli Jcrium 
rcconciliationfs cum D.'o , quod non iutioltiat 
dcreftationem de prsc^dentibus , G quis cx ig- 
riorantia putuet peccata tcmittt a Dco abfque 
corum rctnctatione , peT folam clrcmofynam 
v. g. polfct ergo tunc vcllf pcr tlecmofynam 
faluari fmc rctraftatione. Confirmatur , quia & 
illud dcfiJermm rrconciliationis victualitcr in- 
cluderet atttitionrm dc o nnibus peccatis , fc- 
eiuetetur, omnes qui*volunt confitcri, vr 
Am*i* Tom. flli 



fjfe Vdlida &wfirr/i';4. ScCt.Z, tit 

clientm Dco , 4c cxitlimant fc dlc difpofitos; 
eoip(bniftificando*,ctiarr.ti iu n ct icut do- 
loie nccclfiiio, qma e'e 1II0 mh 1 ludieruut, hoc 
autem cft manifcitc calfum. Dcniq e licct amoc 
fimsfic amoc lncwiiot um , non tameu ip(c amot 
tft mcdium, ncque cominct illod mcdti m emi- 
nciucr , vti voluntas amandi Dcum non conti- 
net pctfcdtionem amoris , ncq.ic- fullicit aJ iu- 
fttricandum, etgo volunus etiam rerlt x t h.;bcn- 
di attrnioncm cx Jolotcm non cft xquiualctucr 
Jolor, &c. crgo non furhcit pto Jifpofitione aJ 
gratiatn. 

Qu6J fi vhrriiks vrgeas : Saltcm iuxta Tti- c 
dcntmum debet elfc propolitum ium pcccamti Qutd**U t i 
dc cxtcto , hoc atitem dcbet h^bcte motnmm 0«;/»» TrU 
vniucffjlc.ac p;o'nJcdcbct fc cxtcnJcrc aJ pec- ""' 
cata pixcctita , etiam qtiotum non rccoiJatui: f^J^"* 
RclponJcnt n gaitdo fcqucl.tm,quta potcll qui» ^ 
pra tctitum Hoh tcptobaic , 8c tamen Brmifltmtl 
iti futurum proponcre. IJ q tod airplius ficdc- 
clarant : Nam li quis habc.it ptopofitmn non 
peccandi Jc crtero cx motiuq malitix qttt iiutc- 
nitur iii rcinciJ.ntia in mortalc , finc dubio lia- 
bcrtt animam nunqu.tm pcccanJi abfolutc , & 
tamcn vi illius motiui uon dcictl.iretur prarcc- 
dcntia pcccata , qttia illa non habcrcnt malitiani 
illam icincidrntia; crgotituc pollcc eflc vniinrr- 
falc propofitum in fucmum nM vittuali rctra- 
clationc pticeJciuium. Si dcniquc obiicias, 
pollc iuxta eam Joctt uiam contingire vt quis 
ex ignorantia inuinc bilt , putans non eiTe mor- 
tile acceJere fine dolore omnium , dummoJo 
habcat Jolorem alicuius t x mottahbus , factu- 
rum tamen validum Sacramentum ,cftoaducr- 
tcnter non dolcrct Jc omntbus; conccdct caium 
Pater Suarez illa l'c£k. 4. num. 16. Lugo vci5 
dicic otnnino ica alfrreuJum iuxta illam Jo- 
ierinam ; non tamcn fc drclaiat funScicnter, 
vttiim ipfe catn ccnear ; loquicut enim quali 
dc alicna ; rc tamen ipfa admiitctc cam viJcttir; 

SECTIO II. 

Conir.ui* [cntcnti* frjtftriur ; dr r.v/iw/- l 
nmntur varU eius frolMtonts. ■ 

LIcst pr.rccdctui fcntenti.r ftia negari ne- j 
qnctt probabilitas ttim pioptcr tot ac tam 
infigucs cius AutUoics.tum proptcr ptobabiltm 
illiiis dcclarationcm , nihilominus non puto il- 
lam efle vcura, 1'tius tamcn obleruo, inttl Au- Stt-ut 
C^tores aiferences & hucr ncgaiucs Saccamcn- Jlimit fiif** 
tum hoc pollc tlTi valiJum ik infotme, cam fo- *'""'■ 
bn Je rc tntercedttc quxttionero ;quoJqui af- 
firmatu, libcraiu confucntcm ab obiigatione ea 
peccata , dc qtnbus conrt flus eft tunc , &: non- 
dum abfolutus , coufitcnJi itcium , quando Jc- 
tcxcrir dcfcftum; qui veti» negant, impontmt fic 
confitenti obligationcm illam. Quoad rcliqua 
entm nulia protlus dit erfitas nam quod illa 
peccata etiam ttmc non rcmittantur , ac pioiuJc 
fi ille liomo tuiK fme noua confcflionr raorerc- 
ttu, elfcr Jamnaqdus tum proptct peccatum cu- 
ius eft oblims, tnm ctiain ptoptct illa qu*con- 
f.-lfis eft , & non funt ci aJliuc rcmifla , omnei 1 
omnino fateiuur. 

Hincduo vel trin colligo : Primtjmmon tlff Cmf*rs 
Ctir Sc Diaiu ade o ob fuam fcntcnriam exrlamct Tj*j>ni 
iu^um Chiillt t lfc faauc, & T.mnrrus dicat 110- r "* n< 
ftram fcnccntiam c conttatio cffc uitnis ri|i^" r ' 

M i JLmi 



Digilized by Google 



I3& Rod.de Arriaga Tra&atus De Sacramer.tii w gcnere. 

dam. Etfnim ca obligatio itciura pcccata illa roortalium , ctiam non occunciltilim tunc nie- 
contitendi non cftadco grauts, vt tania indigeat moti.t.Ptobat id Patu V.do/ic/, qnia nunquam V* r y«t. ftt, 

ex:g£etationc:vti cnim ii inuiiicibiliict imc v.ia in Coiu.ilns «ut 1'atubus ai.d |«tr, quoJ dii.ctius '"" '* r '" 

fua culpa vcl incidilVet m Sacttdutcm non vt- a&is fit neccllat;us 111 boc SacraniClito ad valo- 

tum.vcl non habentcm volumatcm abfoKitndi, tcni penitei.fue qnam aJ cftlclt.m iihus : non 

vcl ccitc ipfe caruiilct dolotc tequifito etiatti ad ciuUi uittinguulU d- pliicm doloten», vnum pcr 

valorcm , fuillct obltg.uiis ad courittndum ca iuouuui p^ttis , akttittii pcr modum difpofitlp- 

fccundo j nec tamcn idcd iugOtn Chrilti tftdu- nu ad gnuiant ; VI cx Ti.dcnciuo SciTonc 14. 

tum , ai.t dicctc cllc utcm oiMigauontmcft 111- cp v« SlLone 6. cap.6. conftat, vbi eandcm 

mis ttqidilmiita in pixftnti duo- nulUim ciic ti- d i^ol tioisciu , quam dicit ciTc nectiTatuni ad 

gorciu.niaximc etim cafus illc dc ca umit.r.jone efl.c.um Uapiiftm , dicil elle ad parnittntiam,& 

dolons (it rafiflinms , & tpiJ vix vnqua.u mco tandc-ui videiui poticic vt pattcro cllcntiaicin 

iudicio contingit. Ksm 111 ptimis illc Jolot ita hu.us Saaamcnti •, crgo vndc ct.am cam attti- 

ductmiuuuis ob moriuutu fpcciile titi ablolutc. noucm rcq- itti , qua: cxcludat voluutatem pec- 

pnflibilis ftt , & fiequ. ntct ( dcmus ctiaiu hoc) canui dc tartcro } tuc autcm co ipfo fc cxtcndic 

cxtra confcfTionem habcaiut , v x vnqu.ini cft aa omiua pcaata, icc. 

folus in ipia conrefliciic i qilia flic fcnpcr lUO- Catdinalis Lugo tctorquct hoc argumcnuiro 10 

timim confcfliams cil vcl 11 101 infvtm. vcl dc pro optnionc lua & Suar.j.qnia iuxta Tridcnti. ^****" 

fidcrium ccclt, vel olTcnia Dii qux omuu funt num tunc datui Sacramt-m. m validum , quando ^Jj* a , t ^ 

vmuerfdia motuu inCMidcutia ptoindc omtua daniut omnes parics llhus iuxra Tridciitinum; mtntum 



peccata j vcl certc lcmpcr U accuUi Kbino dc lcd hx poltunt cilc pct dolotcm illum limiia- y*!>. 

omnibus ctiam ptxtctut vitx-» aut quotum nou totn ; cigo. Ego , vt vcrum fatear , non vidco Sl * "* 

recordarur , aut fub ca condiconc , J' jff i co quomodo hoc iit rctotquctc atgurncnium , fi 

autem ipib fmc dubio doitt dc jllis i clt cigo ca- Lugo oiicndcict cx codcm Concilio polfc dati 

fiis ille rartflimtisi li tanicn at q jando coiuingit, illum dolotcm hmuatum > aut aliquid fimile^ 

quij pto vno aut alttio calu ita tx.»ggttatui n- clfct id rctoiquerc aigurocntunii at foliim diccte 

gor icntcmi* nofiraei dan tunt Satiamcntum , quar.do daniur onmes 

g Sccondo obicroo ,quoad cara obligit.oncm pattcs iuxta Tudcntinum , mhil cftcontra Vaf- 

O"* r,i I " c,Um co ' u ,k »di «lia pcccaia .cturo nie ccnfc te quc^ -, ncquc ad probandaro cam propofitioncm 

hiuf ntr tttl» ntiiUm cilc : licct cnun iudiCi.m vt prob .btuus ell ncccflanum Concilturo , tum & in Sacra- 

*ti , f ,. i.vu- b.icramcntum cllc intialiJuro , tum tamtn memis , & 111 quibufcumquc cliis rcbus id fit 

tm»t$i,fi;t*3 icnitam onm.no etle ptobabjlcm contcariam vcuffimuin, fcilicet, quoticfcumque dantur om- 

- '' doatiram : c \: bccai »liundc ic accomtv.od^te ncs paius aluuius totius , dau illud loturtu 

fcntcntu- ptobab.li , cito lic mimis ptob-bdis, Qindquid ciro lit , vtuim rctorqucatur nctnc, 

poient q 11 b:t carti iuauj icutciniam leqiitiuio vitttius lilpuiidttidcm Auftor , ptobansdolo- 

non couhtci. ea pcccata , lcJ do!oicm iupplcrc: rcm d^- pcccai.s 1.011 occurtcntibus , ctiamfi ne- 

tonc enitn in fecunda conftilionc omnia llla ii- ptfiiuiut iit ad ttrcctum gtatia: , non eiTc tamen 

mul dclcbuiuur.' rnatcriarn Satianuuti i quia matcria dcbct ficri 

Iam Tcitio 5c vlti:i't> olifcruo.potitij noflram ahqao 11 <ido feuftbilis : pcr confcflioncm au- 

(ententiam cilc loiv.;c fuauiorcsu, q ua^vi oflcit- tcm tunc non lii icnfibttil illc dolor , quia con- 

da-.n ) d.no 10 - t topjliio viiiuettali 11011 pcccan- flto fnni v. g. non manif flct dolotcm de 

didt c iero diciinus eile fufficicntcm difpofitio- luxuria^cd dc rurio. Qaam .rationcm prjiisro. 

nctn ad gnttiainj quu in illo iplb mclud.tur do- I gerat Gafpat Hunadus fupta. Qitod Ci vrgcas: 

lor etiam pt.ccHciuHtm non occuitcntium me- Propuiirum vniucrfalc non pcccandi rft ncccf- 

mon.i-.vtvx difcuiiu cttca nofiram lentcntiam fatinni.&tamenpcrcoiiltflioncm non nui.ifc- 

conftabit. ft .tui , quia folum vidciui oltcndt ptopofitum 

His fuppofitisin noftra fcntcntia dtfcndenda parn llc 11011 pcccandi in ca matcria , dc cjua fc 

c/l ctinm aiiqua varictas non mtnot quam in atcufjticigo ci.am dolor nou occuricutium po- 

gtf.Bt tjr oppofita. Nam quidatn puta u polita conicflio- ictit/cilc pats, licct non inamft-lictut : Rtfpon- 




J>hn. atiicm eam t.nucrit Sotiis, i Ipittai Vafqutz dc noncm cft ncctilauum illud ptopoiiium. At ir 

1'tenitcniia q-iarft 91. artic. i.dub. 1. titat ta- dolot non tcquituui ntfi fub condtttonc , qu6d 

c-bm/T/'* m n r ro C1 ^ Dkll ) " Sc 'Angiium. Veruui ciim hoir 0 peccaucnt , etgo quando fupponii homo 

*ct Ttidentiiio fuptactarc oiicndcrimot , nullo fe non coiuroililie talc pcccatum, non habctdo- 

inodo tunr clll- vjiidn n Saciaiirtntum, quia dc- loicm dc ilio.f.d lubcrct, ac proinde ralcm do- 

eft pars cflcntiatis , tonltat a fi.rti<.ri non poflc lotem ca confcflio non roaiufcltat abfolutc. 

caularc actu gt.n am : quotumcunque cigo fit Stcundo icpottdct, Dtbetc ouuics conccdcie, Ctnttnj;? 

ea opinio , dcbct cenlcn omnino iinprob^bilisi aliquando f.lrcm per accidcns aliqucm dolotem CarAnfir 

& i.icmdico , eiiamfi bona fi-ic coiumgit ille reqjiri ad cif. <aum grarii in hoc Saciamenio.^f'^'^' 

dcfjclus dcdoii'; : hoc ig-cut & friiilibui modis qui t.inicn non fir pais illius , nam fi quis fulci- ,„ "atrml 



cxplicandi cam fcnteniiaro omifii<, pcrci ii^ptJlmum finc dolorc fufliciciui dc mor- 1» ?mi»»- 

9 III* ift tcnm,'us , quem Pa:er Vafquet fnpra t. :bus comn .lfis , & poftca in Sacramcnro'" . fii 

HiJut , x . -ttt. 1. dubio vmco, iVcutui Adrlantun , Medi- Pcwutcntia- attipcrci gratiam , dcbeiei habeic' 4 " 

pl <*> ii i>At nam, Gabticlcm <\' M.iiorcm.defvnditipoft quos doloiem dc ili s-.illc autcm d.ilor 11011 rflct pars 

[twntUm cti.im ft.sut Coniu k dc Pcenttcniia dilpuc. 4, Sacramcnti , qi.ia ttiir. illa p. t c..ta ^ntc liipti- 

r ti wiMl dobiott, Fagundczin fccundo Ecclciu: prx- finom roinimlia non tcm.itanmr vi pccr.itrtuir, 

MtMat.frc cc pto hb. t. cap. 7. & alij mutti Recciuioies. bontunt maiciia tli.us confcq KrtilCf dolor 

Dicimus crgo dolorem ncceiTarium ^d valotcm dc ilhs non jicituurcr pto t T c .td p iuttntiam * 

-bfolutionts clfc fuflicicntCtn ad rcmiflioncm Tt pars illius , fcd fufficcut m lali hominc da- 

tor 



1 



Digitized by Google 



Difp. 13. An omnia Sjcrtm pjffivt 

lot de peccacis poft Baprifmum commillis cx 
rootjuo , qnu J cifcnt fadta ab hominc Chtiltia- 
no } quod inotiuum non cxtcnditut ad pcccara 
antco.ipiif.miiu, »t cx fe patct , quw dum illa 
commuit nonecac Chti&ianua ; roei pfxtaca 
furhciens in poitct^ni poroli' nii non pcccan- 
di cx hoc coaem motiuo ; hiv ergo tioiot cllct 
fuiticicus ad valorcm S.ucir. mi, non tamcn 
fuhSccrct ad gtatiam fine alccto. Inde couciudit, 
Concilia , quando non dtftinguunt d-«j ofitio- 
ncm rcquifitam a dolcre , qui A pari, 
pcr fe loqucndo , non auicm d - Cditbus hislm- 
gularixis, quiquc raTocontin^nir.H^i illchue 
lii folutioiiw cms argumciui l-'.u:.s VJqucz. 

SECTIO III, 

leiuiuntar prsiicl/t eu*fior,ts. 

'* TVdico tamcn ci non clll- (uJEcKntct rcfpon- 
K*n fatiift XfuMi, & qtndcm qu6d a.t dolorcm dc his.quo* 

Vsfauiz. cura H uls non lccor ^ a(,ir • no " partem Sa- 
■cramcnti , co quod non fut fcnfibilii ptr con- 
fcihoneui , nullo modo mihi piotutur. For- 
*.njc cmni quis diccrct Pcimo.nou cllc iieccflum 
vi omncs prtes Sacramcoti haiitienlibilcs, fcd 
poll j aiiqua» , qux linr oceuita .rcqniii ad valo» 
rcm Sacraracnti. Et fanc potuu Chriftus ita m- 
ftitucre Itoc Sactaracntum , vt non cllct vali- 
dum linc doiorc vniucrUl; ; :o atitem dfu.quid 
qaxfoelfcc raagis quam urn, qnod faccrct ma- 
sufcftamcam dcteftationem peccati , cuius vcrc 
tunc non recotdaretur , mag:s quam iam f Vn- 
<ie auccmconftat huic Au&ot; Chriftum idnon 
icquifiuiuc ? Certt hoc tpfurn cft i-. quxltionc, 
nec dcbecab vllo cx nobis viia pars fupponi.fcd 
probari. 

Secuudo dico , Eum dolorcm ficti omrtino 
fcnlibilcm faitcm implkitc , quia quicumquc 
acccdit ad confcflloncm , dcbet acccdcre animo 
fe rcconcihandi Deo '.ergo acccdit cum animo 
obtinend: rcmiflionem otnnium iliotum pecca* 
torum quz habct rc ipfa, liuc iile eonim tccor- 
detur , fiuc non ; vti ille qui nullum in particu- 
lari peccarnm confitetur ob inuantcm mortcm, 
&qui pcr ligna pctit abfolutionem , llne dubio 
manifcftat dolcte fe dc omnibus fuis peccatis, 
faltem corum cic qmbus rccdtdatur ; imd ctiam- 
fi nuilius rccordetur in p.irttculart,manifcftat ta- 
mcn implicitc dulotetn dc omnjbus.ello eadem 
figna dedilfct , fiuepluta fiuc pauciera haberct 
peccaca quam iam ; ac prohidc efto fotis non 
magis minuf»e declatatct vniucrfainatcm eius 
dolotis, omnium etgo dolotcm maniftltat.dom 
rcconcili.uioncrti & rcmiflioncm froinium oo- 
* I ut.Quod vcto dicitur , pofTc illtira mumcibili- 
™J ^f" . ter crrarc , ac piitare per elccmofynam finc de- 
<,*,7 i ."" , **tcftatione polfc remitti in prirnis cgo non ca- 
'ftrmt nt- P'° > quomodo talis ertorcidcrc pofltt m homi- 
''fcrium tfft nem acccd^ntem ad confcdionem cum mfhcien- 
ti inftru£lioncpro valote eius Sacramenti : Pti- 
rooenim inflr iittir, q iod poft Baptifmum pcc- 
cata mon»lia non rtuv.tturiur nifi per confcflio- 
nemin re vcl in voto } eumquc illc vi huius 
infttudionis Hicat omnia fua pcccata , quottim 
recor iatcr , non capioquooiodo ille ptuet jine 
doiore ptr cl.-cmory;iam elli; rcinittcncla iam 
commilli , frtamcn confitcattir omnia,quotum 
rccoidatui;quia fcit ncccfiaiiiim effc pto illorum 
remiffionc SavTamcntum Pccnitcntia:. Nc ve- 
ta in hoc lwcamus , quia aliquando rni- 



ejfe rvatida & informia.ScCl.i. 13? 

tabiies inuincibiics ignorantix rcprriun- 
tur, 

Sccund^ argumer.tor , qnia tilis ftltem debct stzani.tn 
habttc Qocitiatn , ^quod teqtniatui vniutrf.ilc r,«-nm 
propofitum hon pcccindi dc cart.r». Atqui ta-fr- fo.umi* 
lc projiolm ai cft odium etiam eotum quje quis '"A** 
non >ccotd.itur ( vt fuliuj pauld poft qflcudamj 
ergo pci illud piopolitum facit mauif.ftam dc- 
tcilationcm couim quz ncm rccotdatur. Vrgco 
id cljic ad homincm ca iuliantia qtiam hic Au- 
ctor utigit ; non tamcn ci fatisfccit. Propofi- 
tum illtid vniueifale iuxta hunc Autlorcm eft 
materia Sactamcnti ; illud autcin non manifc- 
ftatur pct confcliiouem folius furti \ ergo. Rc- 
fpor.dcr. iilud mamfcitati cx dcliJcr.o qttod ho- 



•2 



mo dcbet haberc rcconc lutionis cum Dco,pto 
qua ell ncceiiaiiuni habcte ptopofitum nun- 
quam pecca«di 4 deca. tcto. 

H.tc lolutio n> Uo modo fati». r tcit duplici ex 14 ' 
capitc .- Pruno,quia ad rcconciljatjcmem firto- Ri r p*vfi* 
raui cun» Uto peceilatium noncft illud piopo- r&tofafo* 
Uriuntfuriick enim fi rcipfa Jnndc nonp ccct, "'™ ^ 
clto nunc id non proponat , fcd c;tca illuJ putc IV.""' ' ' 
omittat. 

Diccs adhuc ; Illad ipGim , Volo Kconciliati 
cum Dco ,includit vutualitcr j lopofJtum non 
peccandi. Scd contta , & vtot argumcnro hu- 
ius Auctoris ; nam ille homo non vuit aliam te- 
conciiiationem quam in matetja furti , quia in 
alhs non putat ie Deum offendille ; at icconci- 
iiatio tn tuatcna futci non includit ptopofituni 
non pcccandi iu aius mateiiis iuxta huius Au- 
crons difciul*um;er^o ibi nullo modo includi- 
tur pofittuum vniucrfale ;cigo dchderium illud 
non manifcftatut pcr eam volitionem reconci- 
liationis.t!»: tamen cft matctia. 

Sccundo principalitcr impugno folutionem; Jmpu^nMin^ 
nam licct dcmus liomincm tunc vclle amicitiam SiturM m- 
in fjturum ; at cotifdfio hoc non manifeltat, r 'ft ,m " 
quia accufatio de vno pcccato non oftendit iux- , * 
ta huius Audtoiis doclmiam defidctium nifire- 
miflioiiis cuis pcccati ; pcr quam ergo confcflio- 
nc.v: quvlo ihc cllcnd.t talem voluntatem ami- 
citix Dcr? Vrgeo.nam hic ad coi)fiimationcra 
fji ienrcnrix tccurrit adcalum, quoquis inuiit- 
cibihtcrputarct vnum pcccatum rcnuiti fine al- 
tero. Vndc a*gu:i>cnior cgo efHcaciflitv.c ; In 
tali cafu confciho fucti foliusmiiium aliud defi- 
dcciu-.n reconcihationis cum Dco oftcndcrec 
quam in matciia fiuti;crgo. 

Diccs fortc '• lllud ipium defidcrinm pattiai- 15 
late otitor cx vniuerlali. Scd contta Prim6, ttttliin-Stl-. 
quia id gratis alTctitut : poteft cnim particulare ui,mr Fri * rt 
elle line vniucilali. Contra Secundo cflicacius, JJjJJ* 
quia adhuc eft tota dirhcuttas, vnde nofcatur, 
quod proueniat ex co vniuerfali , cum confefsio 
id non oftendat. Et ver6 eodem plane modo 
ego dicam dolorem vniuerfalem raanifcilari pcc 
particulatem. Vno vctbo, quod hi docent de 
volnntate vniueifali non peccmdi , & fimul de 
defiderio amicitix ; quz duo dicunt pet confcf^ 
fionem particularem declaraii ; ego dicam dc do - 
loic gcnciali. Ueniquc id ipftim ollcndo inftan- 
tia mamfcftilfuna , & ab omnibustccepta.Nam 
quandoqtiis hubct ius ad rtticcndum aliquod ,n ^ n ^* 
neccanim , aot circutvitantiam , cuius tamen 
txpnfic rccordati r , tcnetur habere ^olorem 
de ilk, aiioqum non cificict validnm Sacramcn- 
tum ; tamen tunc illc dolor non mnnifrfta- 
tur pcr cim( ffioneip , magil quhm fi f.nllec 
omnino obiitus cius pcccati ; cigo non cft ve- 

M 4 tum 



- < 



Digitized by Google 



16 



C»r7.M 



i 4& i\ o i>. D E ArR-iaga Tra&atus Df Sacrameptis ingenert. 

ruro iliud vnhterfale principium, qood non pof- od hoc Sacramcntum ceqotfiits non alindnb- 

fit eflc pars huius Sacramtnti dolor , qut non uimus ; qtiam qnud iitfcitc cx Coucilns & 

hianifvttctut ptt confciiioncin. Patnbu* poflumus. Lum rigo dolor coiu n 

Fottc rcfpondebis , Eo cafu m tahtum reqni- qu t- quis rcctxdatur , cxigatut a Concilio 

fi dolorcm dc illo pcccato quod non dicit in non pollumus nos ob ifwincibilctu confkcn- 

contcffionc . in quantum illc homo pcccatct, tis ignotautiam diccre validum effe Sacta- 

co catcict 1 quia vidcrct fc factrc baa.tmcntum tncntum , fi hic ablit. At de confefljone 

infottnci ac proindcli datemus , qtiod tik tJJnC conttat cx communi auaorttate cxcufari fx« 

habcrct inutntibiicm etrorcm , qe6d non cllct pc hoimnes ab integra confcflione ruateria- 

ncccllatium dolac dc his qux ubuiftarocau- h , Sc larnen gratiam obtinetc , ot nullibi 

fam retictt , valvdum tantcn Sacranuntum facc- conltat , quod fmc dolore eotum peccatorum 

tct. Sed contta , quia Conctlium, quando po- que illi occutiunt , liue ea conhteatiit , fiue 

nitdolorctnrcquiliiumtanquam paium Jsacra- non , puu;t dfe vabdum Saciamentum. £t fa« 

mcnti , cxprclvc rcquirit doiotcm dc omnibus tis dc ta diguflione.